Kamu Maliyesi (Mali Hukuk) (9786253610715)

Dördüncü Baskıya Ön Söz 5
Giriş 19
Birinci Bölüm
KAMU HARCAMALARI
1. KAMU HARCAMALARININ TANIMI, KONUSU VE KAPSAMI 24
1.1. Dar Kapsamlı Kamu Harcamaları Tanımı 25
1.2. Geniş Kapsamlı Kamu Harcamaları Tanımı 25
1.3. Kamu Harcamaları Konusunda Klasik ve Modern İktisatçıların Görüşleri 27
1.3.1. Kamu Harcamaları Konusunda Klasik Görüş 27
1.3.2. Kamu Harcamaları Konusunda Modern Görüş 31
2. KAMU HARCAMALARI VE KOLEKTİF İHTİYAÇLAR 34
2.1. Tam Kamusal Mallar 34
2.2. Yarı Kamusal Mallar 37
2.3. Erdemli/Erdemsiz Mallar 38
2.4. Özel Mal ve Hizmetler 39
2.5. Kulüp Malları 39
2.6. Küresel Kamusal Mallar 40
3. KAMU HARCAMALARININ SINIFLANDIRILMASI 40
3.1. İdari Sınıflandırma 41
3.2. İşlevsel (Fonksiyonel) Sınıflandırma 41
3.3. Ekonomik Sınıflandırma 42
3.4. Dalton'un 7’li Sınıflandırması 45
4. KAMU HARCAMALARININ ARTIŞI 45
4.1. Kamu Harcamalarının Görünürde Artış Nedenleri 48
4.1.1. Enflasyon 48
4.1.2. Bütçe Tekniği 49
4.1.3. Ülke Sınırları ve Nüfus Artışı 49
4.1.4. Ayni Ekonomiden Nakdi Ekonomiye Geçiş 49
4.2. Kamu Harcamalarının Gerçek Artış Nedenleri 50
4.2.1. Savaş ve Savunma Harcamaları 50
4.2.2. Devlet Anlayışında Meydana Gelen Değişmeler 51
4.2.3. Bilimsel ve Teknik Alanda Gelişmeler 51
4.2.4. Nüfus Artışı 52
4.2.5. Kaynak Mobilizasyonu ve Finansman Yeteneği 52
4.3. Kamu Harcamalarının Artışını Açıklayan Yaklaşımlar 53
4.3.1. Kamu Harcamalarının Artışı Yasası – A. Wagner Hipotezi 53
4.3.2. Musgrave Modeli 54
4.3.3. Rostow Modeli 55
4.3.4. Peacock–Wiseman Sıçrama Tezi 55
4.3.5. Mali Yanılsama Hipotezi 56
4.3.6. Baumol Hipotezi 56
4.3.7. Niskanen Modeli 57
5. KAMU HARCAMALARININ ETKİLERİ 58
5.1. Kamu Harcamalarının Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri 58
5.2. Kamu Harcamalarının Gelir Dağılımı Üzerindeki Etkileri 61
5.3. Kamu Harcamalarının Ekonomik İstikrar Üzerindeki Etkileri 63
İkinci Bölüm
KAMU GELİRLERİ
1. KAMU GELİRLERİNİN AYRIMI 65
1.1. Egemenlik Gücüne Dayalı Olup Olmamasına Göre Kamu Geliri Ayrımı 67
1.1.1. Egemenlik Gücüne Dayalı Olarak Elde Edilen Kamu Gelirleri 68
1.1.1.1. Vergi 68
1.1.1.2. Harçlar 74
1.1.1.3. Resimler 78
1.1.1.4. Harcamalara Katılma Payı 79
1.1.1.5. Şerefiye 79
1.1.1.6. Parafiskal Gelirler 80
1.1.1.7. Devalüasyon ve Emisyon Gelirleri 80
1.1.1.8. Para ve Vergi Cezaları 86
1.1.1.9. Zorunlu Borçlar 87
1.1.1.10. Fonlar 88
1.1.2. Egemenlik Gücüne Dayalı Olmayan Kamu Gelirleri 88
1.1.2.1. Mülk, Teşebbüs ve Özelleştirme Gelirleri 89
1.1.2.2. Bağış ve Yardımlar 89
1.1.2.3. Zorunlu Olmayan Borçlar 90
1.2. Geliri Elde Eden Birim Açısından Kamu Geliri Ayrımı 90
1.3. Süreklilik Açısından Kamu Geliri Ayrımı 91
1.4. Klasik ve Modern Maliyecilere Göre Kamu Geliri Ayrımı 91
2. VERGİNİN FONKSİYONLARI 92
3. VERGİLENDİRME TEKNİĞİ 95
3.1. Vergi Yükümlüsü 95
3.1.1. Vergi Mükellefi 96
3.1.2. Vergi Sorumlusu 98
3.2. Verginin Konusu 100
3.3. Verginin Matrahı 101
3.3.1. Vergi Matrahının Tespiti 102
3.3.2. Vergi Matrahının Tespit Yöntemleri 102
3.4. Vergi Ehliyeti 103
3.5. Vergiyi Doğuran Olay 104
4. VERGİLENDİRME SÜRECİ 106
4.1. Verginin Tarhı 106
4.2. Verginin Tebliği 107
4.3. Verginin Tahakkuku 107
4.4. Verginin Tahsili 108
4.4.1. Verginin Tahsil Usulleri 108
5. VERGİ ORANLARI 109
5.1. Düz Oranlı Vergiler 110
5.2. Azalan Oranlı Vergiler 110
5.3. Artan Oranlı Vergiler 110
5.3.1. Dilim Usulü Artan Oranlılık 111
5.3.2. Sınıf Usulü Artan Oranlılık 113
5.3.3. Gizli Artan Oranlılık 114
5.3.4. Tersine Artan Oranlılık 115
6. VERGİ YÜKÜ 115
6.1. Toplam Vergi Yükü 115
6.2. Bireysel Vergi Yükü 117
7. VERGİLERİN SINIFLANDIRILMASI 117
7.1. Şahsi Vergiler–Objektif Vergiler 117
7.1.1. En Az Geçim İndirimi 118
7.1.2. Muafiyet ve İstisnaların Varlığı 119
7.1.3. Ayırma Kuramı 119
7.1.4. Artan Oranlılık 119
7.2. Dolaylı Vergiler–Dolaysız Vergiler 119
7.3. Kaynağına Göre Sınıflandırma 120
7.3.1. Gelir Vergileri 120
7.3.1.1. Kaynak Kuramı 120
7.3.1.2. Safi Artış Kuramı 121
7.3.2. Servet Vergileri 121
7.3.3. Harcama Vergileri 122
8. VERGİ HARCAMASI 123
9. VERGİYE KARŞI TEPKİLER 123
9.1. Verginin İkame ve Gelir Etkisi 124
9.1.1. Laffer Eğrisi 125
9.2. Verginin Yansıması 127
9.2.1. Ramsey Kuralı (Vergileri) 129
9.3. Vergiden Kaçınma–Vergi Kaçırma 130
9.3.1. Peçeleme 131
10. VERGİ GREVİ – VERGİ REDDİ 133
11. VERGİ BİLİNCİ VE AHLAKI 135
12. KAMU GELİRLERİNE İLİŞKİN DİĞER KAVRAMLAR 136
12.1. Vergi Maliyeti 136
12.2. Vergi Kapasitesi 136
12.3. Vergi Gayreti 137
12.4. Verginin Amortismanı ve Kapitalizasyonu 137
12.5. Vergi Erozyonu 138
12.6. Vergi Planlaması 138
12.7. Mali Aldanma 138
12.8. Mali Zorlanma 139
12.9. Mali Tatil 139
12.10. Vergi Tatili 139
12.11. Çifte Vergilendirme 140
12.12. Vergi Cennetleri 140
12.13. Tobin Vergisi 141
12.14. Vergi Takozu – Vergi Kaması 142
Üçüncü Bölüm
KAMU BORÇLANMASI
1. BORÇLANMANIN TANIMI, KONUSU VE KAPSAMI 145
1.1. Kamu Borçlanması ve Özel Borçlanma Ayrımı 146
1.2. Kamu Borçlanması ve Vergi Ayrımı 148
1.3. Kamu Borçlanması Konusunda Klasik ve Modern İktisatçıların Görüşleri 151
1.3.1. Kamu Borçlanması Konusunda Klasik Görüş 151
1.3.2. Kamu Borçlanması Konusunda Modern Görüş 154
2. KAMU BORÇLANMASIYLA ULAŞILMASI HEDEFLENEN AMAÇLAR 155
2.1. Kamu Harcamalarını Finanse Etmek için Borçlanma 156
2.2. Olağanüstü Harcamaları Finanse Etmek için Borçlanma 157
2.3. Yatırım Harcamalarını Finanse Etmek için Borçlanma 157
2.4. Bütçe Denkliğini Sağlamak için Borçlanma 157
2.5. Borç Ödemek için Borçlanma 158
2.6. Maliye Politikasının Amaçlarını Gerçekleştirmek için Borçlanma 159
3. KAMU BORÇLANMASININ HUKUKİ NİTELİKLERİ 159
4. KAMU BORÇLANMASININ SINIFLANDIRILMASI 159
4.1. Kamu Borçlarının Vadelerine Göre Sınıflandırılması 160
4.1.1. Kısa Vadeli Borçlar (Dalgalı Borçlar) 163
4.1.1.1. Kısa Vadeli Borçlara Başvurulma Nedeni 164
4.1.1.2. Kısa Vadeli Borç Türleri 164
4.1.2. Uzun Vadeli Borçlar 166
4.2. Kamu Borçlarının Kaynağına Göre Sınıflandırılması 168
4.2.1. İç Borçlar 168
4.2.2. Dış Borçlar 169
4.3. Kamu Borçlarının Zorunlu ve Gönüllü Olma Durumuna Göre Sınıflandırılması 169
4.3.1. Gönüllü (ihtiyari) devlet borçları 170
4.3.2. Zorunlu (cebri) devlet borçları 170
5. BORÇLANMA SENETLERİNİ ALANLARA SAĞLANAN MENFAATLER 171
5.1. Faiz Oranını Dolaylı Yoldan Yükselten Uygulamalar 171
5.1.1. Borçlanma Faizi 171
5.1.2. İtfa Primi ve Başabaşın Altında İhraç 172
5.1.3. Primli ve İkramiyeli İhraç 172
5.1.4. Vergi Avantajları 173
5.2. Alacağın Paraya Çevrilmesini Kolaylaştırıcı Önlemler 173
5.2.1. İhalelerde Teminat Olarak Gösterilmesi 173
5.2.2. Vergi Ödemelerinde Kullanılması 174
5.2.3. Vadesinden Önce Paraya Çevrilebilmesi 174
5.3. Paranın Değerindeki Değişmelere Karşı Önlemler (Altın, Kambiyo ve Fiyat Endeksi) 174
6. İÇ BORÇLANMA ARAÇLARININ SATIŞ YÖNTEMLERİ 176
6.1. İhale ile Satış Yöntemi 176
6.2. TAP (musluk) Yöntemi 177
6.3. Doğrudan Satış Yöntemi 178
6.4. Halka Arz Yöntemi 178
7. DIŞ BORÇLANMANIN SINIFLANDIRILMASI VE VERİLİŞ NEDENLERİ 179
7.1. Dış Borçların Sınıflandırılması 179
7.1.1. Proje Kredileri 179
7.1.2. Program Kredileri 179
7.1.3. Bağlı (orijinde bağlı) Krediler 180
7.1.4. Serbest Krediler 180
7.1.5. Röfinansman Kredileri 180
7.1.6. Sendikasyon Kredileri (Syndicated Loan–Participation Loan–Union Credit) 181
7.2. Dış Borçların Veriliş Nedenleri 181
7.2.1. Borçlanmanın Arz Yönü 181
7.2.2. Politik Nedenler 181
7.2.3. Askeri ve Jeostratejik Nedenler 182
7.2.4. Tarihsel ve Kültürel Nedenler 182
7.2.5. Yoksulluk ve Afetler 182
8. KAMU BORÇ YÖNETİMİ 182
8.1. Olağan Borç Yönetimi 183
8.2. Olağanüstü Borç Yönetimi 183
9. TÜRKİYE’DE BORÇ YÖNETİMİNE İLİŞKİN MEVZUAT DEĞİŞİMİNİN KRONOLOJİK SEYRİ 186
10. KAMU BORÇLANMASINA İLİŞKİN BAZI TEMEL KAVRAMLAR 190
11. BORÇLANMAYA İLİŞKİN BAZI SORU VE CEVAPLAR 195
11.1. Hazine İhalesi Nedir? 195
11.2. İhalelere Kimler Katılır? 196
11.3. Hazine İhaleleri Ne Zaman Yapılır? 196
11.4. Satın Alınan Senetler Nerede Saklanır? 196
11.5. Devlet Tahvili ve Hazine Bonolarını Nasıl Alabilirim? 197
11.6. Hazine Neden DİBS İhraç Eder? 197
11.7. Hazine Tarafından Gerçekleştirilen Borçlanma İşlemlerinin Dayanağı Nedir? 198
11.8. ISIN Kod Nedir? 198
11.9. Kuponlu ya da Kuponsuz İhraç Ne Demektir? 198
11.10. STRIPS (Separate Trading of Registered Interest and Principal of Securities) Nedir? 198
11.11. DİBS’lerde Zamanaşımı Var mı? 199
11.12. Kira Sertifikası Nedir? 199
11.13. Piyasa Yapıcılığı Sistemi Nedir? 199
11.14. Türkiye Brüt ve Net Dış Borç Stoku Neyi İfade Etmektedir? 200
12. TÜRKİYE’DE KAMU BORÇLARININ GÜNCEL DURUMU 200
12.1. Brüt Dış Borç Stoku 201
12.2. İç Borç Stoku 202
Dördüncü Bölüm
KAMU BÜTÇESİ
1. BÜTÇE KURAMI 205
1.1. Bütçenin Tanımı 205
1.2. Bütçenin Tarihi Gelişimi 206
1.2.1. İngiltere 207
1.2.2. Fransa 208
1.2.3. Amerika Birleşik Devletleri 208
1.2.4. Türkiye’de Bütçenin Gelişim Süreci 209
1.3. Bütçe Sistemleri 210
1.3.1. Klasik (Geleneksel) Bütçe Sistemi 210
1.3.2. Performans Bütçe Sistemi 211
1.3.3. Program Bütçe Sistemi 211
1.3.4. Program Bütçe–Performans Bütçe Ayrımı 212
1.3.5. Planlama–Programlama Bütçe Sistemi (PPBS) 213
1.3.6. Sıfır Esaslı Bütçe Sistemi 213
1.3.7. Analitik Bütçe 213
1.4. Devlet Bütçesinin Dayandığı Temel İlkeler 214
1.4.1. Genellik İlkesi 214
1.4.2. Birlik İlkesi 215
1.4.3. Anlaşılır Olma (Açıklık) İlkesi 216
1.4.4. Doğruluk İlkesi 216
1.4.5. Samimiyet İlkesi 216
1.4.6. Yıllık Olma İlkesi 216
1.4.7. Denk Olma (Tevzin) İlkesi 216
1.4.8. Aleniyet (Şeffaflık–Saydamlık) İlkesi 217
1.4.9. Ön İzin İlkesi 217
1.5. 5018 sayılı Kanun Uyarınca Kamu Maliyesinin Temel İlkeleri 218
1.6. 5018 sayılı Kanun Uyarınca Bütçe İlkeleri 219
1.7. Bütçenin Fonksiyonları 221
1.8. Bütçeye İlişkin Temel Kavramlar 222
2. TÜRK BÜTÇE SİSTEMİ 225
2.1. 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununda Yer Alan Bütçeye İlişkin Kavramlar 225
2.2. Bütçe Türleri ve Kapsamı 227
2.3. Kamu Kaynağının Kullanılmasının Genel Esasları 237
2.3.1. Mali Saydamlık 237
2.3.2. Hesap Verme Sorumluluğu 237
2.4. Merkezi Yönetim Bütçesinin Hazırlanması 239
2.4.1. Orta Vadeli Program (OVP) 240
2.4.2. Bütçe Çağrısı ve Bütçe Hazırlama Rehberi 240
2.4.3. Gider Bütçesinin Hazırlanması 241
2.4.4. Plan Bütçe Komisyonunda Görüşülmesi 243
2.4.5. Genel Kurulda Görüşülmesi 244
2.5. Geçici Bütçe 246
2.6. Bütçeden Yapılan Ödeneğin Esasları 246
2.6.1. Ödeneklerin Kullanılması 247
2.6.1.1. Yüklenmeye Girişilmesi 248
2.6.1.2. Ödenekler Tahakkuku 250
2.6.1.3. Ödeneklerin Ödeme Emrine Bağlanması ve Ödenmesi 250
2.6.1.4. Ödenemeyen Giderler 251
2.6.1.5. Ön Ödeme 252
2.6.1.6. Harcama Yetkisi 253
2.6.1.7. Muhasebe Yetkilisi 254
2.6.2. Ödenek Aktarmaları 256
2.6.3. Yedek Ödenek 257
2.6.4. Örtülü Ödenek 257
2.7. Gelirlerin Toplanmasına İlişkin Esaslar 258
2.7.1. Gelirlerin Dayanakları 258
2.7.2. Özel Gelirler 259
2.7.3. Bağış ve Yardımlar 260
2.8. Bütçe Kapatma Usulleri 261
2.8.1. Egzersiz (hesap dönemi) Yöntemi 261
2.8.2. Jestiyon (yönetim dönemi) Yöntemi 262
2.9. Bütçe Denetimi 262
2.9.1. Bütçenin Yasama Denetimi 263
2.9.1.1. Faaliyet Raporları 263
2.9.1.2. Kesin Hesap Kanunu 264
2.9.1.3. Genel Uygunluk Bildirimi 266
2.9.2. Bütçenin İdari Denetimi 266
2.9.2.1. İç Kontrol 266
2.9.2.2. Ön Mali Kontrol 267
2.9.2.3. İç Denetim 267
2.9.3. Bütçenin Yargısal Denetimi 270
2.10. Yaptırımlar ve Yetkili Merciler 272
2.10.1. Ödenek Üstü Harcama 272
2.10.2. Kamu Zararı 272
2.10.3. Yetkisiz Tahsil ve Ödeme 273
2.10.4. Para Cezaları ve Yetkili Merciler 274
2.10.5. Zamanaşımı 274
Beşinci Bölüm
MALİYE POLİTİKASI
1. MALİYE POLİTİKASININ DOĞUŞU 275
2. İKTİSAT POLİTİKALARI 280
2.1. Para Politikası 280
2.2. Gelirler Politikası 281
2.3. Maliye Politikası 282
3. MALİYE POLİTİKASININ AMAÇLARI VE ARAÇLARI 283
3.1. Ekonomik İstikrarı Sağlamak 283
3.2. Ekonomik Büyüme ve Kalkınmayı Sağlamak 284
3.3. Gelir Dağılımında Adaleti Sağlamak 285
4. İRADİ VE İRADİ OLMAYAN MALİYE POLİTİKALARI 288
5. EKONOMİK İSTİKRARI SAĞLAMADA MALİYE POLİTİKASI 291
5.1. Enflasyonla Mücadelede Maliye Politikası 292
5.2. Durgunlukla Mücadelede Maliye Politikası 293
5.3. Stagflasyonla Mücadelede Maliye Politikası 294
6. EKONOMİK BÜYÜMEYİ SAĞLAMADA MALİYE POLİTİKASI 295
7. GELİR DAĞILIMINDA ADALETİ SAĞLAMADA MALİYE POLİTİKASI 297
Kaynakça 299