Kamu Düzeninin Unsuru Olarak Genel Sağlığın Korunması
İçindekileri İncele
TAKDİM 7 TEŞEKKÜR 9
ÖNSÖZ 11 İÇİNDEKİLER 13
KISALTMALAR 23
GİRİŞ 25
BİRİNCİ BÖLÜM KAMU DÜZENİ VE GENEL SAĞLIK
I. KAMU DÜZENİ VE KOLLUK 27 A. KAMU DÜZENİ KAVRAMI 28
1. Özel Hukukta Kamu Düzeni Kavramı 28
2. Kamu Hukukunda Kamu Düzeni Kavramı 29
B. KOLLUK FAALİYETİ BAĞLAMINDA KAMU DÜZENİ 31
C. KAMU DÜZENİNİN KAPSAMI VE ÖNEMİ 31
1. Kamu Düzeninin Kapsamı 32
2. Kamu Düzeninin Önemi 33
E. KAMU HİZMETİ VE KOLLUK FAALİYETİ İLİŞKİSİ 33
F. KOLLUK TEŞKİLATI 38
G. KOLLUK GÖREVLİLERİ 43
1. Kolluk Makamları 43
2. Kolluk Âmirleri 46
3. Kolluk Personeli 48 H. KOLLUK TEDBİRLERİ 49
1. Düzenleyici Kolluk İşlemleri 50
a. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi 51
b. Tüzük 53
c. Yönetmelik 54
d. Adsız Düzenleyici İşlemler 55
2. Bireysel kolluk işlemleri 57
a. İzin (Ruhsat) 61
b. Emir ve Uyarı 62
c. Faaliyetten Menetme (Yasaklama) veya Faaliyeti Erteleme 62
d. Kapatma 63
e. İdarî Yaptırım 63
f. El Koyma, Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi ve İmha 65
II. KAMU DÜZENİNİN UNSURLARI 66
A. GÜVENLİK 67
B. DİRLİK VE ESENLİK 71
C. GENEL AHLÂK 77
D. KAMUSAL ESTETİK 79
F. İNSAN ONURU 82
G. GENEL SAĞLIK 85
1. Genel Sağlığın Tanımı 86
2. Genel Sağlığın Korunmasının Anayasal Dayanakları 87
3. Genel Sağlığın Korunmasının Amacı ve Kapsamı 88
4. Genel Sağlığın Korunmasıyla Kişi Sağlığının Korunmasının Farkı 90
5. Genel Sağlığın Korunmasının Koruyucu Sağlık Hizmetlerinin Sunulmasından Farkı 90
6. Genel Sağlık Unsuru ve Kamu Düzeninin Diğer Unsurları Arasındaki İlişki 93
7. Genel Sağlığı Korumakla Görevli Kolluk 96
a. Genel İdarî Kolluk Bağlamında Sağlık Kolluğu 96
b. Özel İdarî Kolluk Bağlamında Sağlık Kolluğu 97
III. ÜLKEMİZDEKİ GENEL SAĞLIĞI KORUMA FAALİYETLERİNİN KISA TARİHÇESİ 100
A. BULAŞICI VE SALGIN HASTALIKLAR BAĞLAMINDA ALINAN ÖNLEMLER 100
1. Osmanlı Devleti’nde Bulaşıcı ve Salgın Hastalıklarla Mücadele 101
2. Cumhuriyet Sonrası Bulaşıcı ve Salgın Hastalıklarla Mücadele 107 B. GIDA GÜVENLİĞİ BAĞLAMINDA ALINAN TEDBİRLER 114
1. Osmanlı Devleti Döneminde Gıda Güvenliği 114
2. Cumhuriyet Sonrası Gıda Güvenliği 116 C. ÇEVRENİN KORUNMASI VE ÇEVRE SAĞLIĞI BAĞLAMINDA ALINAN TEDBİRLER 118
1. Osmanlı Devleti Döneminde Çevrenin Korunması ve Çevre Sağlığı 119
2. Cumhuriyet Sonrası Çevrenin Korunması ve Çevre Sağlığı 121
İKİNCİ BÖLÜM GENEL SAĞLIĞIN KORUNMASINA YÖNELİK İDARİ TEDBİRLER
I. GIDA GÜVENLİĞİNE DAİR TEDBİRLER 125
A. GIDA GÜVENLİĞİ MEVZUATI 127
B. GENEL BİLGİLER VE TANIMLAR 131
C. GIDA GÜVENLİĞİNİN SAĞLANMASINDA YETKİLİ MERCİLER 135
1. Kolluk Makamları 135
a. Cumhurbaşkanı 135
b. Tarım ve Orman Bakanlığı 136
c. Sağlık Bakanlığı 138
d. Valiler 138
e. Belediyeler 139
f. İl Özel İdareleri 139
2. Kolluk Âmirleri 139 a. Cumhurbaşkanı 140 b. Bakanlar 140 c. Valiler ve Kaymakamlar 140 d. Belediye Başkanı 141
3. Kolluk Personeli 141
a. Bakanlık Personeli 141
b. Genel İdarî Kolluk Personeli 142
c. Belediye Zabıtası 142
D. GIDA GÜVENLİĞİNE DAİR KOLLUK İŞLEMLERİ 142
1. Düzenleyici Kolluk İşlemleri 142
a. Tarım ve Orman Bakanlığının Düzenleyici Kolluk İşlemleri 142 aa. Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği 143 bb. Türk Gıda Kodeksi Gıdalara Vitaminler, Mineraller ve Belirli Diğer Öğelerin Eklenmesi Hakkında Yönetmelik 143 cc. Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği 144 dd. Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmelik 144 ee. Gıda Hijyeni Yönetmeliği 145 ff. Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelik 145
b. Sağlık Bakanlığının Düzenleyici Kolluk İşlemleri 146
2. Bireysel Kolluk İşlemleri 146
a. Tarım ve Orman Bakanlığının Bireysel Kolluk İşlemleri 146 aa. Onay, İzin ve Ruhsat İşlemleri 146 bb. Denetim İşlemleri 150 cc. Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi ve İmha 153 dd. İdarî Para Cezası 155 ee. Faaliyetten Men, Faaliyetin Durdurulması ve Satışın Yasaklanması 159
b. Sağlık Bakanlığının Bireysel Kolluk İşlemleri 160
c. Belediyelerin Bireysel Kolluk İşlemleri 162
II. İLAÇ VE BEŞERÎ TIBBÎ ÜRÜNLERİN GÜVENLİĞİNE DAİR TEDBİRLER 162
A. İLAÇ VE BEŞERÎ TIBBÎ ÜRÜNLER MEVZUATI 162
B. İLAÇ VE BEŞERÎ TIBBÎ ÜRÜN TANIMI 163
C. İLAÇ VE BEŞERÎ TIBBÎ ÜRÜNLERİN GÜVENLİĞİNİN SAĞLANMASINDA YETKİLİ MERCİLER 165
1. Kolluk Makamları 166
a. Cumhurbaşkanı 166
b. Sağlık Bakanlığı 166
c. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 167
d. Tarım ve Orman Bakanlığı 168
e. Valiler 169
2. Kolluk Âmirleri 169
a. Cumhurbaşkanı 169
b. Sağlık Bakanı 169
c. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Başkanı 170
d. Tarım ve Orman Bakanı 170
e. Valiler ve Kaymakamlar 170
3. Kolluk Personeli 170
a. Bakanlık Personeli 170
b. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Personeli 171
c. Genel İdarî Kolluk Personeli 171
D. İLAÇ VE BEŞERÎ TIBBÎ ÜRÜNLERİN GÜVENLİĞİNE DAİR KOLLUK İŞLEMLERİ 171
1. Düzenleyici Kolluk İşlemleri 172
a. Sağlık Bakanlığının Düzenleyici Kolluk İşlemleri 172 aa. Beşerî Tıbbi Ürünlerin Sınıflandırılmasına Dair Yönetmelik 172 bb. Beşerî Tıbbi Ürünlerin Ambalaj Bilgileri, Kullanma Talimatı ve Takibi Yönetmeliği 173
b. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun Düzenleyici Kolluk İşlemleri 173 aa. Beşerî Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği 173 bb. Beşerî Tıbbi Ürünler İmalathaneleri Yönetmeliği 174 cc. Beşerî Tıbbi Ürünlerin Tanıtım Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik 174 dd. Beşerî Tıbbi Ürünlerin Klinik Araştırmaları Hakkında Yönetmelik 175
c. Tarım ve Orman Bakanlığının Düzenleyici Kolluk İşlemleri 176
2. Bireysel Kolluk İşlemleri 176
a. Sağlık Bakanlığının Bireysel Kolluk İşlemleri 176 aa. Ruhsat/İzin 177 bb. Denetim 178 cc. Reklam yasağı 180 dd. İdarî Para Cezası 180 ee. El Koyma ve Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi 181
b. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun Bireysel Kolluk İşlemleri 182 aa. Ruhsat/İzin 182 bb. Klinik Araştırma İzni 187 cc. Denetim 190 dd. İdarî Yaptırımlar 193
c. Tarım ve Orman Bakanlığının Bireysel Kolluk İşlemleri 197
III. ÇEVRE SAĞLIĞINA DAİR TEDBİRLER 198
A. ÇEVRENİN KORUNMASI VE ÇEVRE SAĞLIĞIYLA İLGİLİ MEVZUAT 199
B. ÇEVRE SAĞLIĞIYLA İLGİLİ KAVRAMLARIN TANIMI 200
C. ÇEVRE SAĞLIĞI BAKIMINDAN YETKİLİ MERCİLER 203
1. Kolluk Makamları 203
a. Cumhurbaşkanı 203
b. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı 204
c. Tarım ve Orman Bakanlığı 205
d. Valiler 206
e. Belediyeler 206
f. İl Özel İdareleri 207
g. Köyler 207
2. Kolluk Âmirleri 208
a. Cumhurbaşkanı 208
b. Bakanlar 208
c. Vali ve Kaymakamlar 209
d. Belediye Başkanı 209
e. Muhtarlar 210
3. Kolluk Personeli 210
a. Bakanlık Personeli 210
b. Genel İdarî Kolluk Personeli 211
c. Belediye Zabıtası 211
d. İl Özel İdaresi Personeli 211
e. Köy Korucusu 211
D. ÇEVRE SAĞLIĞINA DAİR KOLLUK İŞLEMLERİ 212
1. Düzenleyici Kolluk İşlemleri 212
a. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Düzenleyici Kolluk İşlemleri 213 aa. Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği 213 bb. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği 213 cc. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği 214 dd. Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği 214 ee. Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği 215 ff. Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği 215 gg. Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik 216 hh. Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik 216 ii. Sıfır Atık Yönetmeliği 217
b. Sağlık Bakanlığının Düzenleyici Kolluk İşlemleri 217
c. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının Düzenleyici Kolluk İşlemleri 218
d. Mahallî İdarelerin Düzenleyici Kolluk İşlemleri 218
2. Bireysel Kolluk İşlemleri 219
a. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Bireysel Kolluk İşlemleri 219 aa. Ruhsat/İzin 219 bb. Denetim 224 cc. İdarî Para Cezası 230 dd. Faaliyetin Durdurulması 233
b. Sağlık Bakanlığının Bireysel Kolluk İşlemleri 234
c. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Bireysel Kolluk İşlemleri 234
d. Mahallî İdarelerin Bireysel Kolluk İşlemleri 235 aa. Belediyelerin Bireysel Kolluk İşlemleri 235 bb. İl Özel İdarelerinin Bireysel Kolluk İşlemleri 236 cc. Köylerin Bireysel Kolluk İşlemleri 237
IV. BULAŞICI VE SALGIN HASTALIKLARLA MÜCADELE TEDBİRLERİ 238
A. BULAŞICI VE SALGIN HASTALIKLARA DAİR MEVZUAT 239
B. BULAŞICI HASTALIK, SALGIN, PANDEMİ VE EPİDEMİNİN TANIMI 241
C. BULAŞICI VE SALGIN HASTALIKLARLA MÜCADELEDE YETKİLİ MERCİLER 243
1. Kolluk Makamları 243
a. Cumhurbaşkanı 243
b. Sağlık Bakanlığı 243
c. Tarım ve Orman Bakanlığı 244
d. Umumî Hıfzıssıhha Meclisleri 244
e. Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyonu 245
f. Valiler 245
g. Belediyeler 246
h. İl Özel İdareleri 246
2. Kolluk Âmirleri 247
a. Cumhurbaşkanı 247
b. Bakanlar 247
c. Valiler ve Kaymakamlar 247
d. Belediye Başkanı 248
e. Muhtar 248
3. Kolluk Personeli 249
a. Bakanlık Personeli 249
b. Genel İdarî Kolluk Personeli 249
D. BULAŞICI VE SALGIN HASTALIKLARLA MÜCADELEYE DAİR KOLLUK İŞLEMLERİ 250
1. Düzenleyici Kolluk İşlemleri 250
a. Cumhurbaşkanlığının Düzenleyici Kolluk İşlemleri 250
b. Sağlık Bakanlığının Düzenleyici Kolluk İşlemleri 252 aa. Genel Kadınlar ve Genelevlerin Tabi Olacakları Hükümler ve Fuhuş Yüzünden Bulaşan Zührevi Hastalıklarla Mücadele Tüzüğü 252 bb. Hudut Kapılarında Uygulanacak Sağlık İşlemleri Hakkında Yönetmelik 252 cc. Sahil Sağlık Denetleme Merkezleri Yönetmeliği 253 dd. Havaalanı Sağlık Denetleme Merkezleri Yönetmeliği 254 ee. Genişletilmiş Bağışıklama Programı Genelgesi 254
c. İçişleri Bakanlığının Düzenleyici Kolluk İşlemleri 255
d. Tarım ve Orman Bakanlığının Düzenleyici Kolluk İşlemleri 261 aa. Bulaşıcı Hayvan Hastalıkları ile Mücadelede Uygulanacak Genel Hükümlere İlişkin Yönetmelik 262 bb. Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Yönetmeliği 262
e. Millî Eğitim Bakanlığının Düzenleyici Kolluk İşlemleri 262 aa. Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği 262 bb. Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği 263
f. Umumî Hıfzıssıhha Meclislerinin Düzenleyici Kolluk İşlemleri 263
2. Bireysel Kolluk İşlemleri 273
a. Sağlık Bakanlığının Bireysel Kolluk İşlemleri 273 aa. Zorunlu Tedavi 274 bb. Zorunlu Aşı 275 cc. Tecrit ve Karantina 283 dd. Diğer Bireysel Kolluk İşlemleri 285 ee. İdarî yaptırımlar 288
b. Tarım ve Orman Bakanlığının Bireysel Kolluk İşlemleri 291 aa. Tecrit 291 bb. Karantina 292 cc. Kordon 293 dd. Dezenfeksiyon 294 ee. İmha 294 ff. Aşı, İlaç ve Serum Uygulaması 294 gg. İdarî Yaptırımlar 295
V. GENEL SAĞLIĞIN KORUNMASINA YÖNELİK TEDBİRLERİN YARGISAL DENETİMİ 295
A. GENEL SAĞLIKLA İLGİLİ DÜZENLEYİCİ İŞLEMLERİN YARGISAL DENETİMİ 297
1. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yargısal Denetimi 297
a. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerine Karşı İptal Davası Açılması 299
b. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerine Karşı Anayasa’ya Aykırılığın Diğer Mahkemelerde İleri Sürülmesi 299
2. Tüzüklerin, Yönetmeliklerin ve Adsız Düzenleyici İşlemlerin Yargısal Denetimi 300
a. Tüzüklerin Yargısal Denetimi 300
b. Yönetmeliklerin ve Adsız Düzenleyici İşlemlerin Yargısal Denetimi 300 aa. Cumhurbaşkanınca Yapılan Düzenleyici İşlemlerin Yargısal Denetimi . 302 bb. Diğer Düzenleyici İşlemlerin Yargısal Denetimi 303
B. GENEL SAĞLIKLA İLGİLİ BİREYSEL İŞLEMLERİN YARGISAL DENETİMİ 309
1. İdarî Yargının Görev Alanına Giren Bireysel Kolluk İşlemlerinin Yargısal Denetimi 310
a. Ruhsat, İzin ve Onay İşlemleri 314
b. Faaliyetin Ertelenmesi, Faaliyetten Men ve Kapatma İşlemleri 319
c. Tecrit 321
d. Karantina 322
e. İdarî Para Cezası 322
2. Adlî Yargının Görev Alanına Giren Bireysel Kolluk İşlemlerinin Yargısal Denetimi 324
a. İdarî Para Cezaları 328
b. Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi 338
SONUÇ 341 KAYNAKLAR 349