Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu Işığında T.C Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık) ve Kararları
İçindekileri İncele
ÖNSÖZ IX
KISALTMALAR LXIII
GİRİŞ 1
BİRİNCİ KISIM
OMBUDSMANLIK
BİRİNCİ BÖLÜM
GENEL OLARAK OMBUDSMANLIĞIN TANIMI
I. OMBUDSMANLIK KURUMUNUN TANIMI 5
II. OMBUDSMANLIK KURUMUNUN TARİHÇESİ 7
III. OMBUDSMANLIK KURUMUNUN NİTELİKLERİ 11
IV. OMBUDSMANLIK KURUMUNUN GENEL OLARAK
GÖREVLERİ VE YETKİLERİ 12
V. AVRUPA BİRLİĞİ OMBUDSMANLIK KURUMU 13
A. Avrupa Ombudsmanlık Kurumu Fikrinin Gelişimi ve
Kuruluşu 13
B. Avrupa Ombudsmanlık Kurumunun Görevleri 14
C. Avrupa Ombudsmanının Amacı 16
Ç. Avrupa Ombudsmanı Seçilebilmek İçin Gereken Şartlar
ve Seçilme Usulü 16
D. Avrupa Ombudsmanına Başvurma Hakkına Sahip Olanlar 17
E. Avrupa Ombudsmanının Çalışma Usulü 17
VI. OMBUDSMANLIK KURUMUNUN GELİŞTİRİLMESİNE
İLİŞKİN AVRUPA KONSEYİ BAKANLAR KOMİTESİNİN
1985 YILINDA KABÛL ETTİĞİ CM/REC (85) 13 SAYILI
TAVSİYE KARARI 17
VII. OMBUDSMANLIK KURUMUNUN KORUNMASI VE
GELİŞTİRİLMESİNE İLİŞKİN 15 – 16 MART 2019
TARİHLİ VENEDİK İLKELERİ 18
A. Avrupa Hukuk Yoluyla Demokrasi Komisyonu (Venedik
Komisyonu) 18
B. Venedik Komisyonunun Kabûl Ettiği İlkeler 18
VIII. AVRUPA KONSEYİ BAKANLAR KOMİTESİNİN 16 EKİM
2019 TARİHLİ VE CM/REC (2019) 6 SAYILI TAVSİYE
KARARI 27
A. 16 Ekim 2019 Tarihli ve CM/Rec (2019) 6 Sayılı Tavsiye
B. 16 Ekim 2019 Tarihli ve CM/Rec (2019) 6 Sayılı Tavsiye
Kararının Eki’nde Yer Alan Ombudsmanlık Kurumunun
Geliştirilmesine Dair İlkeler 31
1. Ombudsmanlık kurumlarının kuruluşu ve temel
özellikleri 31
a. Göçmenler 32
b. Özgürlüklerinden mahrum bırakılmış kişiler 33
c. Engelliler 34
ç. Çocuklar 34
d. Yaşlılar 35
2. Ombudsmanlık kurumlarının temel görevleri 37
3. İşbirliği ve diyalog 39
IX. AVRUPA KONSEYİ İNSAN HAKLARI YÜRÜTME
KOMİTESİ (THE COUNCIL OF EUROPE STEERING
COMMITTE FOR HUMAN RIGHTS – CDDH)
ÜYELERİNİN KATKILARI İLE SEÇİLEN “ULUSAL İYİ
UYGULAMALAR” 40
A. Avrupa Konseyi İnsan Hakları Yürütme Komitesine Göre
Ombudsmanlık Kurumunun Kuruluş Şekli ve Temel
Özellikleriyle İlgili İlkeler 40
1. Doğrudan ve kolay erişilebilir ombudsmanlık
kurumlarının varlığı 40
2. Ombudsmanlık kurumu için yasal dayanak 42
3. Ombudsmanın seçilmesi ve atanması 42
4. Bağımsız işlem başlatılabilmesi için elverişli bir ortam
sağlanması 43
5. Ombudsmanlığın kurumsal yeterliliği ve idarî
makamlarla işbirliği 44
6. Uygun ve yeterli kaynaklar 45
7. Ombudsmanlık kurumunun korunması 46
B. Avrupa Konseyi İnsan Hakları Yürütme Komitesine Göre
Ombudsmanlık Kurumlarının Temel Görevleri 46
1. Ombudsmanlık kurumlarının şikâyetler üzerine ve
kendi inisiyatifiyle yaptığı işlemler 46
2. İnsan haklarının ve temel özgürlüklerin korunması ve
geliştirilmesi 47
3. Tavsiyelerde bulunmak, idarî veya kanunî reformlar
önermek 49
4. Tavsiyelerin muhataplarının kanunî olarak
ombudsmanlığa cevap verme zorunluluğu 50
5. Ombudsmanlık kurumuna özel görevler verilmesi 50
C. Avrupa Konseyi İnsan Hakları Yürütme Komitesine Göre
İşbirliği ve Diyalog 50
1. Eşdeğer kurumlarla işbirliği 50
2. Sivil toplumların ombudsmanlık kurumuna erişimi 51
3. Diğer ulusal insan hakları yapılarıyla işbirliği 52
4. Uluslararası işbirliği 52
5. Ulusal düzeyde ombudsmanlık kurumları arasında
koordinasyon ve işbirliği 53
6. Uluslararası standartların uygulanmasını teşvik etmek 53
X. GENEL DEĞERLENDİRME VE TÜRKİYE CUMHURİYETİ
KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU 55
İKİNCİ BÖLÜM
OMBUDSMANLIK KURUMU VE TÜRKİYE
I. OMBUDSMANLIK KURUMUNUN CUMHURİYET
REJİMİNE KATKISI 57
A. Cumhuriyet Yurttaşı Kavramı 57
B. Ombudsmanın Sağladığı Katılma Ortamı 59
1. Bağımsız ve güvenilir bir makam 60
2. İdarenin içinde olmamakla birlikte ona yakın olan ve
onu etkileyebilen bir makam 62
3. Şekilci olmayan bir makam 62
4. Halka açık, gerektiğinde halkla birlikte harekete geçen
bir makam 63
II. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMUNUN DİĞER
KURUMLARDAN FARKI ve TÜRKİYE BAKIMINDAN
GEREKLİLİK SEBEPLERİ 64
A. Türkiye’de Güçlü Bir İdarî Yargı Rejiminin Varlığı ve
İşlevi 65
1. İdarî yargı denetiminin kapsamı 65
a. Genel olarak idarî yargı denetimi 65
b. Yasama kısıntıları 66
aa. Kavram ve tarihsel süreç 66
bb. Türk pozitif hukukunda durum 66
aaa. Anayasa gereğince yargı denetimi dışında
tutulan işlemler 66
i. Yüksek Askerî Şûra kararları 66
ii. Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararları 68
iii. Türk Silâhlı Kuvvetleri kararları 68
iv. Spor Federasyonları ile ilgili Tahkim
Kurulu kararları 69
v. Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz
şartlaşma ve sözleşmelerine ilişkin
tahkim kurulu kararları 70
bbb. Kanunlar gereğince yargı denetimi dışında
tutulan işlemler 71
i. 6413 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri
Disiplin Kanunu 71
ii. Yargıtay Başkanlar Kurulu kararları 73
iii. Danıştay Başkanlar Kurulu kararları 74
c. Yargı kısıntıları (Siyasal tasarruflar, hükümet
tasarrufları) 76
2. İdarî yargı denetiminin sınırları 77
a. Genel olarak 77
aa. İdarî yargı denetimi “hukuka uygunluk”
denetimi ile sınırlıdır 78
bb. İdarî yargı denetimi yürütme görevinin yerine
getirilmesini kısıtlayamaz 78
cc. İdarî eylem veya işlem niteliğinde ya da idarenin
takdir yetkisini kaldıracak şekilde yargı kararı
verilemez 81
b. Bağlı yetki ve takdir yetkisi 81
aa. Bağlı yetki 81
bb. Takdir yetkisi 82
aaa. Genel olarak 82
bbb. İdarenin kullandığı takdir yetkisinin
sınırları 86
i. Eşitlik ilkesine uygunluk 86
ii. Kamu yararı ve hizmet gereklerine
uygunluk 86
iii. Kanunlara ve Cumhurbaşkanlığı
kararnamelerine uygunluk 88
iv. Maddî olaya uygunluk (Gerekçenin
gösterilmesi) 89
ccc. İdarenin kullandığı takdir yetkisinin idarî
yargı tarafından denetlenmesinin sınırları 91
3. İdarî yargı yerlerinin görevleri 92
a. İdarî işlem kavramı 93
b. İdarî eylem kavramı 93
4. İdarî yargının görev alanı dışında kalanlar 94
a. İdarenin idarî nitelikte olmayan işlemleri 94
b. İdarenin idarî nitelikte olmayan eylemleri 94
c. İdarenin tutum ve davranışları 95
5. İdarî yargı denetiminin Kamu Denetçiliği Kurumu ile
karşılaştırılması 97
a. Amaç bakımından fark 97
b. Kapsam bakımından fark 97
B. Türkiye’de Devlet Denetleme Kurulunun Varlığı ve İşlevi 97
1. Devlet Denetleme Kurulunun kuruluşu ve yapısı 97
2. Devlet Denetleme Kurulunun görevleri ve yetkileri 99
a. Genel olarak 99
b. Devlet Denetleme Kurulunun görevleri 99
c. Devlet Denetleme Kurulunun yetkileri 100
3. Devlet Denetleme Kuruluna 2018 yılında getirilen
yenilikler 100
4. Raporlar 101
5. Devlet Denetleme Kurulunun Kamu Denetçiliği
Kurumu ile karşılaştırılması 102
a. Amaç bakımından fark 102
b. Kapsam bakımından fark 103
c. Üyelerinin göreve geliş şekli bakımından fark 104
ç. Yetkileri bakımından fark 104
C. Türkiye’de Teftiş Kurullarının Varlığı ve İşlevi 106
Ç. Türkiye’de Kamu Görevlileri Etik Kurulunun Varlığı ve
İşlevi 106
1. Kamu Görevlileri Etik Kurulunun tanıtılması 106
2. Kamu Görevlileri Etik Kurulunun görev alanına giren
kurumlar ve personel 107
3. Kamu Görevlileri Etik Kurulunun görev alanının
dışında kalan kurumlar ve personel 107
4. Kamu Görevlileri Etik Kurulu üyelerinin seçimi 107
5. Kamu Görevlileri Etik Kurulunun görevleri 107
6. Kamu Görevlileri Etik Kuruluna başvuru usulü 108
a. Kurula aleyhinde başvuru yapılacak merciiler 108
b. Başvuru hakkına sahip olanlar 108
c. Başvuru yapılamayacak konular 108
7. Kamu Görevlileri Etik Kurulunda yapılan inceleme ve
araştırma 109
8. Kamu Görevlileri Etik Kurulu kararlarının yaptırımı 109
9. Kamu Görevlileri Etik Kurulu ile Kamu Denetçiliği
Kurumunun karşılaştırılması 109
a. Amaç bakımından fark 109
b. Kapsam bakımından fark 110
c. Görev alanına giren kişiler bakımından fark 110
ç. Görev bakımından fark 111
d. Harekete geçme şekli bakımından fark 111
e. İncelenecek konular bakımından fark 111
f. Üyelerin göreve getiriliş şekli bakımından fark 112
D. Türkiye Büyük Millet Meclisi Dilekçe Komisyonunun
Varlığı ve İşlevi 112
1. Dilekçe Komisyonunun görevleri 113
2. Dilekçe Komisyonu tarafından görüşülemeyecek
dilekçeler 114
3. Dilekçe Komisyonunun kararlarının niteliği 115
4. Dilekçe Komisyonu ile Kamu Denetçiliği Kurumunun
karşılaştırılması 115
E. Hâkimler ve Savcılar Kurulunun Varlığı ve İşlevi 117
1. Hâkimler ve Savcılar Kurulunun görevleri 117
2. Hâkimler ve Savcılar Kurulu ile Kamu Denetçiliği
Kurumunun karşılaştırılması 118
F. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun Varlığı ve
İşlevi 120
1. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun amacı 120
2. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun görevleri 120
3. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu ile Kamu
Denetçiliği Kurumunun karşılaştırılması 121
a. Amaç bakımından fark 121
b. Harekete geçme şekli bakımından fark 121
c. Şikâyet konusu edilenler bakımından fark 122
ç. Başvuru konuları bakımından fark 122
G. Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezinin (CİMER) Varlığı
ve İşlevi 123
1. Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezinin (CİMER)
amacı 123
2. Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezinin (CİMER)
işlevi 124
3. Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezinin (CİMER)
yapısı 124
4. Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezine (CİMER)
başvuru 126
5. Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) ile
Kamu Denetçiliği Kurumunun karşılaştırılması 130
6. Karar örnekleri 132
III. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMUNUN TÜRKİYE İÇİN
FAYDALARI 134
A. Toplumun İdare ile İlişkileri Düzelecektir 134
B. İdarî Yargının Yükü Azalacaktır 134
C. Siyasetçilerin, Milletvekillerinin Yükü Azalacaktır 134
Ç. Dilekçe Komisyonunun Yükü Azalacaktır 134
E. Kurum, Hakkaniyet İlkesine Başvurulacak Durumlarda
Kamuoyu Desteğini Harekete Geçirecektir 135
F. Kurum Kararları Yargı Yerleri İçin Tamamlayıcı
Niteliğinde Olacaktır 136
G. Kurum Temel Hak Ve Özgürlüklerin Ulusal Düzeyde
Korunmasına Katkı Sunacaktır 136
IV. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU KANUN TASLAĞINI
HAZIRLAYAN KOMİSYONLARIN GÖZÖNÜNDE
BULUNDURDUKLARI İLKELER 138
A. Komisyonların Çalışmaları ve Faaliyetleri 138
B. Hazırlanan Önceki Çalışmaların Âkıbeti 144
C. Anayasa Mahkemesinin Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanunu’nu iptal eden 25.12.2008 Tarihli ve E.2006/140,
K.2008/185 Sayılı Kararı 145
1. İptal davasının konusu 145
2. Dava dilekçesinde öne sürülen hususlar 145
3. Esasa ilişkin inceleme 146
4. İptal kararı 148
Ç. 2010 Yılında 1982 Anayasası’nda Yapılan Değişiklik 148
1. 1982 Anayasası’nın 74. maddesinin ilk hali 148
2. 1982 Anayasası’nın 74. maddesinin 2010 yılındaki
değişiklikten sonraki hali 150
V. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMUNUN TÜRK HUKUK
SİSTEMİ İÇİNDEKİ YERİ 152
A. İdarenin Yargı Yoluyla Denetlenmesi 153
1. İdarenin iç hukukta yargı yoluyla denetlenmesi 153
2. İdarenin uluslararası hukukta yargı yoluyla
denetlenmesi 153
B. İdarenin Yargı Dışı Yollarla Denetlenmesi 153
1. İdarî denetim 153
2. Siyasî denetim 154
3. Kamuoyu denetimi 155
4. Kamu Denetçiliği Kurumunun yaptığı denetim 156
İKİNCİ KISIM
29 HAZİRAN 2012 TARİHLİ ve 6328 SAYILI KAMU DENETÇİLİĞİ
KURUMU KANUNUNUN AÇIKLANMASI ve DEĞERLENDİRİLMESİ
GENEL HÜKÜMLER
I. KANUN’UN “AMAÇ” BAŞLIKLI 1. MADDESİ 160
A. Terminoloji 160
B. “Amaç” Başlıklı 1. Madde Hakkında Genel Açıklama 161
1. Kuruma başvuracak kişiler 164
2. Kamu hizmetlerinin işleyişi kavramı 168
3. Bağımsız ve etkin mekanizma kavramı 172
a. “Bağımsızlık” kavramı 172
b. “Etkin” kavramı 173
4. Şikâyet mekanizması kavramı 174
5. İdarenin her türlü eylem ve işlemleri kavramı 174
a. Eylem tanımı 174
aa. İdarenin idarî olmayan eylemleri 174
bb. İdarî eylemler 175
b. İşlem tanımı 176
aa. İdarenin işlemleri 176
bb. İdarî işlemler 178
6. İdarenin tutum ve davranışları 179
a. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun
Uygulanmasına İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önceki
eylem ve işlemler ile tutum ve davranışlar
hakkında şikâyet başvurusunu düzenleyen geçici
1. maddesi 180
b. Bir tutum ve davranış biçimi olarak “Mobbing” 181
a. Kurumun “Mobbing” başvuruları ile ilgili olarak verdiği
kararlardan örnekler 184
aa. Kurumun “Mobbing” başvuruları ile ilgili olarak
verdiği “tavsiye” kararları 186
bb. Kurumun “Mobbing” başvuruları ile ilgili olarak
verdiği “kısmen tavsiye kısmen ret” kararları 196
cc. Kurumun “Mobbing” başvuruları ile ilgili olarak
verdiği “ret” kararları 201
7. İnsan haklarına dayalı adalet anlayışı 209
a. İnsan hakları 209
b. Adalet 210
8. Hukuka ve hakkaniyete uygunluk 211
a. Hak, hakkaniyet, nısfet, nasafet kavramları 212
b. Kamu Denetçiliği Kurumunun “hakkaniyet” ile
ilgili kararlarından örnekler 216
9. İnceleme, araştırma ve önerilerde bulunma kavramı 228
C. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 1. Maddesinde
Bulunmayan “İyi İdare” Kavramı 229
1. “İyi idare” kavramının tanımı 230
2. İyi idare edilme hakkının gelişmesi ve düzenlendiği
uluslararası belgeler 233
a. 2000 tarihli Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı 237
aa. Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı’nın hazırlık
süreci 237
bb. Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı’nın “İyi İdare
Edilme Hakkı” başlıklı 41., “Belgelere Erişim
Hakkı” başlıklı 42. ve “Ombudsman” başlıklı
43. maddeleri 239
b. 2001 tarihli Avrupa Doğru İdarî Davranış Kanunu
aa. Avrupa Doğru İdarî Davranış Kanunu’nun
hazırlık süreci 240
bb. Avrupa Doğru İdarî Davranış Kanunu’nun
incelenmesi 241
c. 2007 Tarihli Avrupa Konseyi Bakanlar
Komitesinin CM/Rec(2007)7 Sayılı Tavsiye
Kararına Ek İyi İdare Kanunu 242
aa. Tavsiye Kararına Ek İyi İdare Kanununun
hazırlanış süreci 242
bb. Tavsiye Kararına Ek İyi İdare Kanununun
incelenmesi 243
ç. Avrupa Birliği memurlarına yol gösterecek olan
“Kamu Hizmeti İlkeleri” 244
aa. Kamu hizmeti ilkelerinin hazırlanış süresi 244
bb. Kamu hizmeti ilkelerinin incelenmesi 244
aaa. Avrupa Birliğine ve onun vatandaşlarına
bağlılık 245
bbb. Bütünlük 245
ccc. Tarafsızlık (Nesnellik) 245
ççç. Diğerlerine saygı 246
ddd. Şeffaflık 246
3. İyi idare edilme hakkının kapsamı 246
4. İyi idare edilme hakkının tarafları 247
5. İyi idare ilkeleri 248
Ç. Avrupa Doğru İdarî Davranış Kanunu’nun “Meşrû
beklentiler, tutarlılık ve bilgilendirme” başlıklı 10.
maddesi ve “Hukukî Belirlilik İlkesi” 248
1. Hukukî belirlilik ilkesinin (hukukî kesinlik ilkesi)
tanımı 248
2. Hukukî belirlilik ilkesi ve benzeri kavramlar 259
a. Hukukî güvenlik ilkesi 259
b. Hukukî öngörülebilirlik ilkesi 268
ç. Hukukî istikrar ilkesi 275
d. İdarî istikrar ilkesi 275
e. İdareye güven ilkesi 281
f. Meşrû amaç (güven) ilkesi 283
g. Kazanılmış hakların korunması ilkesi 283
ğ. Haklı beklentilerin korunması ilkesi 287
D. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına
İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte “İyi İdare
İlkesi”nin Düzenleniş Şekli (Yön. md. 1 ve 6) 294
E. Yönetmeliğin 1. Maddesinde Yer Alan “İyi Yönetim (İyi
İdare) İlkeleri” 295
1. Kanunlara uygunluk (Kanunî idare ilkesi) 295
a. Kanuna saygı ilkesi 296
b. İdarenin kuruluş ve örgütlenmesinde aslî yetkinin
yasama organına ait olması 296
c. Kanunî dayanak ilkesi 297
2. Ayırımcılığın önlenmesi 299
3. Ölçülülük İlkesi 302
4. İdarenin yetkisini kötüye kullanmaması 307
5. Eşitlik ilkesi 314
6. İdarenin tarafsızlığı ilkesi 321
7. İdarenin dürüstlüğü ilkesi 328
8. Nezaket ilkesi 332
9. Şeffaflık ilkesi 338
10. Hesap verebilirlik ilkesi 341
11. Haklı beklenti ilkesi 348
12. Kazanılmış hakların korunması ilkesi 350
13. Dinlenilme hakkı 351
14. Savunma hakkı 353
15.Bilgi edinme hakkı 355
16.İdarenin makûl sürede karar vermesi 364
17.İdarenin kararlarının gerekçeli olması 367
18. Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi 371
19.İdare tarafından verilen kararların geciktirilmeksizin
bildirilmesi 372
20. Kişisel verilerin korunması (Mahremiyete saygı) ilkesi 377
F. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına
İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte
Sayılmayan İyi İdare İlkeleri 381
1. Açıklık ilkesi 381
2. Tazmin yükümlülüğü 384
3. Mahkemeye erişim hakkı 386
4. Mahkeme kararlarının yerine getirilmesi 391
5. Katılım hakkı 397
G. İyi İdare Edilme Hakkının Türkiye’de Mevzuata ve
Mahkeme Kararlarına Yansıması 400
Ğ. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nda Bulunmayan
“Uzlaşmaya Dâvet Etme İmkânı”nın Kuruma Verilmesi 411
1. “İyi idare ilkesi”nin Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanunu’na eklenmesi gerekmektedir 412
a. Kamu Denetçiliği Kurumunun amacı daha iyi
ifade edilmiş olacaktır 412
b. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu ile
Kamu Denetçiliği Kurumunun arasındaki farklar
ortaya konmuş olacaktır 413
aa. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu ile
Kamu Denetçiliği Kurumu arasında amaç
bakımından fark 414
bb. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu ile
Kamu Denetçiliği Kurumu arasında kurumların
işleyişi bakımından fark 414
cc. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu ile
Kamu Denetçiliği Kurumu arasında kapsam
bakımından fark 415
c. Kamu Görevlileri Etik Kurulu ile Kamu
Denetçiliği Kurumunun arasındaki fark ortaya
konmuş olacaktır 417
aa. Kamu Görevlileri Etik Kurulu ile Kamu
Denetçiliği Kurumu arasında amaç bakımından
fark 417
bb. Kamu Görevlileri Etik Kurulu ile Kamu
Denetçiliği Kurumu arasında kurumların işleyişi
bakımından fark 418
cc. Kamu Görevlileri Etik Kurulu ile Kamu
Denetçiliği Kurumu arasında kapsam
bakımından fark 419
2. Kurum kararlarında “İyi İdare (İyi Yönetim)
İlkesi”nin yer alış şekli 420
II. KANUNUN “KAPSAM” BAŞLIKLI 2. MADDESİ 422
A. Kurumun Kuruluşu 422
B. Kurumun Görev ve Çalışma Usûllerine İlişkin İlkeler 422
C. Başdenetçi ve Denetçilerin Niteliklerine, Seçilmelerine,
Özlük Haklarına İlişkin Hükümler 423
Ç. Kurum Personelinin Atanmaları ile Özlük Haklarına
İlişkin Hükümler 423
D. 2. Madde ile İlgili Uygulama Şemaları 423
1. Kurum Kanunu’na göre organizasyon şeması 423
2. Kurumun “Kamu Denetçiliği Kurumu Teşkilât
Yapısının Oluşturulmasına ve Personelin Çalışma
Usûl ve Esaslarına İlişkin Yönergesi” kapsamında
düzenlenen Kamu Denetçiliği Kurumunun ayrıntılı
organizasyon şeması 424
III. KANUNUN “TANIMLAR” BAŞLIKLI 3. MADDESİ 426
A. Kanunun 3. Maddesinin Birinci Fıkrası 426
1. Bentlerin açıklanması 427
a. Başdenetçi 427
b. Başdenetçilik 427
c. Başkanlık 427
ç. Denetçi 427
d. Genelkurul 428
e. İdare 428
aa. Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri 431
bb. Sosyal güvenlik kurumları 433
cc. Mahallî idareler 434
çç. Mahallî idarelerin bağlı idareleri 436
dd. Mahallî idare birlikleri 437
ee. Döner sermayeli kuruluşlar 438
ff. Kanunlarla kurulan fonlar 440
gg. Kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlar 442
ğğ. Kamu iktisadî teşebbüsleri 445
aaa. Kamu iktisadî kuruluşları 446
bbb. İktisadî devlet teşekkülleri 447
ccc. Müesseseler 448
ççç. Bağlı ortaklıklar 449
ddd. İştirakler 450
hh. Diğer kamu işletmeleri 451
ıı. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları 452
ii. Kamu hizmeti yürüten özel hukuk tüzel kişileri 456
aaa. Ruhsat (İzin) usulü 458
bbb. Müşterek emanet usulü 459
ccc. İltizam usulü 460
ççç. İmtiyaz usulü 460
f. Komisyon 461
g. Kurum 463
2. 3. maddenin birinci fıkrası ile ilgili karar örnekleri 463
B. Kanunun 3. Maddesinin İkinci Fıkrası 463
C. Kanunun “Tanımlar” Başlıklı 3. Maddesi ile Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin
Usûl ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Tanımlar”
Başlıklı 3. Maddesinin Karşılaştırılması 464
1. Kanunda olup Yönetmelikte bulunmayan kavramlar 464
a. Başkanlık 464
b. Genel Kurul 464
2. Kanunda olmayıp Yönetmelikte bulunan kavramlar 465
a. Genel sekreter 465
b. Genel sekreterlik 465
c. Kanun 465
ç. Şikâyet başvurusu 465
d. Şikâyetçi 466
e. Uzman 466
f. Uzman yardımcısı 466
KURULUŞ, GÖREV ve ÇALIŞMA İLKELERİ
I. KANUNUN “KURULUŞ” BAŞLIKLI 4. MADDESİ 468
A. 4. Maddenin “Kuruluş”u Düzenleyen Birinci Fıkrası 469
1. Birinci fıkranın cümleciklerinin açıklanması 469
a. Kurumun Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olması hükmünün açıklanması
b. “Türkiye Büyük Millet Meclisine bağlı ….”
ibaresinin Paris Prensipleriyle çelişip
çelişmediğinin incelenmesi 470
aa. Paris Prensipleri 470
bb. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu ve Paris
Prensipleri 471
c. Kurumun kamu tüzel kişiliğini haiz olması 475
ç. Kurumun özel bütçeli olması 475
d. Kurumun merkezinin Ankara’da olması 475
2. 4. maddenin birinci fıkrası ile ilgili uygulamalardan
örnekler 475
B. 4. Maddenin Kurumun Başdenetçilik ve Genel
Sekreterlikten Oluştuğunu Düzenleyen İkinci Fıkrası 476
1. Başdenetçilik 476
2. Genel Sekreterlik 476
C. 4. Maddenin Kurumda Görev Yapanları Sayan Üçüncü
Fıkrası 476
1. Başdenetçi 477
2. Beş denetçi 477
3. Genel sekreter 477
4. Diğer personel 477
Ç. 4. Maddenin “…Büro Açılması” ile İlgili Dördüncü
Fıkrası 477
D. 4. Madde ile İlgili Uygulamalardan Örnekler 479
E. Anayasa Mahkemesinin 27.12.2012 tarihinde verdiği
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun iptali isteminin
esastan reddi kararı 479
II. KANUNUN “KURUMUN GÖREVİ” BAŞLIKLI 5.
MADDESİ 483
A. Kanunun 5. Maddesinin Kurumun Görev Alanını
Düzenleyen Birinci Fıkrası 485
1. Yönetmeliğin “Kurumun Görevi”ni düzenleyen 4.
maddesinin birinci fıkrası 485
2. Kurumun görevli olduğu konuların açıklanması 486
a. Görev alanı 487
b. “İdarenin işleyişi” kavramı 488
c. Kurumun şikâyet üzerine harekete geçmesi 489
ç. İdaren