Islahçı Hakkı Rehberi
İçindekileri İncele
Ön Söz 5
Kısaltmalar 7
Giriş 15
Birinci Bölüm
ULUSLARARASI SİSTEMDE ISLAHÇI HAKKI
I. DÜNYADA ISLAHÇI HAKKININ TARİHSEL SÜRECİ NASIL GELİŞTİ? 17
A. Fikri Haklar ve Tarım 17
B. Avrupa’da Bitki Çeşitleri Üzerinde Başlayan Korumalar 18
C. UPOV’a Giden Yol 19
II. DÜNYA TİCARET ÖRGÜTÜNÜ KURAN ANLAŞMADA YER ALAN TRIPS NE GETİRDİ? 20
III. UPOV NASIL BİR YAPIDIR? 21
IV. AVRUPA’DA ISLAHÇI HAKKI SİSTEMİ NASILDIR? 23
İkinci Bölüm
TÜRK HUKUKUNDA YENİ BİTKİ ÇEŞİTLERİNİN YERİ VE ISLAHÇI HAKKININ GELİŞİMİ
I. CUMHURİYET TARİHİNDE ISLAH FAALİYETLERİ VE ISLAHÇI HAKKININ GELİŞİMİ NASIL OLDU? 27
A. Cumhuriyet’in Tohum Sıkıntısı 27
B. Tohum Islah İstasyonlarının Kuruluşu (1925–1940) 28
C. 1940’lı Yıllar: Tohum Islahçılığının Uzmanlık Alanı Olarak Gelişmesi 30
D. 1950’li Yıllar: Sertifikalı Tohumlara Yönelik İlk Girişimler 31
E. 308 Sayılı “Tohumlukların Tescil, Kontrol ve Sertifikasyonu Hakkında Kanun”dan 5553 Sayılı “Tohumculuk Kanunu”na 32
II. TÜRK TARIM HUKUKUNDA TOHUMCULUK DÜZENLEMELERİ VE YENİ BİTKİ ÇEŞİTLERİ 34
A. Türkiye’deki Tohumculuk Sisteminin Genel Hatları 35
B. Yerel Çeşitler Kamuya Aittir! 37
C. GDO’lu Çeşitler, Biyogüvenlik Konusudur. 38
D. Yeni Bitki Çeşitleri Hakkında Ulusal Düzenlemeler 38
Üçüncü Bölüm
ISLAHÇI HAKKI KAVRAMI
I. ISLAHÇI HAKKI NASIL BİR HAKTIR? 39
II. NELER ISLAHÇI HAKKIYLA KORUNABİLİR? 39
A. Çoğaltım Materyali Nedir? 41
B. Hasat Edilmiş Materyal Nedir? 42
C. Hasat Edilmiş Materyalden Doğrudan Elde Edilen Mamul Maddeler Nedir? 43
D. Genetiği Değiştirilmiş Çeşitler Islahçı Hakkıyla Korunabilir mi? 43
E. Hibrit Çeşitler Islahçı Hakkına Konu Olabilir mi? 44
F. Esas İtibarıyla Türetilmiş Çeşit Nedir ve Neden Islahçı Hakkının Koruması İçindedir? 45
Dördüncü Bölüm
ISLAHÇI HAKKI KORUMASININ ŞARTLARI
I. ISLAHÇI HAKKI KORUMASININ ŞARTLARI NELERDİR? 53
II. YENİLİK KOŞULU NEYİ İFADE EDER? 53
A. Yenilik Koşulunun Yerine Getirilmesi İçin Hangi Şartlar Sağlanmalıdır? 54
B. Yenilik Süresi Ne Zaman İşlemeye Başlar? 55
C. Hangi Durumlar ve Eylemler Yenilik Koşulunu Etkilemez? 55
D. Patent Hukukundaki Yenilik Kavramıyla Aynı Anlama mı Gelmektedir? 57
III. FARKLILIK KOŞULU NEYİ İFADE EDER? 58
A. Herkesçe Bilinen Çeşitler Nedir ve Herkesçe Bilinen Çeşitler Nereden Tespit Edilebilir? 58
B. Çeşidin Açıkça Ayırt Edilebilir Olduğu Nasıl Anlaşılır ve Açıkça Ayırt Edilebilir Olmak İçin Ne Gerekir? 59
C. Çeşidin Özelliklerinin Kendini Göstermesi Neyi İfade Etmektedir? Islahçı Hakkı Koşulları Bakımından Ne İşe Yarar? 59
IV. YEKNESAKLIK KOŞULU NEYİ İFADE EDER? 60
A. Çeşidin Hangi Özellikleri Yeknesak Kalmalıdır? 61
B. Çoğaltım Metodu, Yeknesaklık Değerlendirmesini Etkiler mi? 61
C. Çeşidin Tüm Nesilleri, Yeknesaklık Koşulunu Sağlamak İçin Birebir Aynı Olmak Zorunda mıdır? 62
V. DURULMUŞLUK KOŞULU NEYİ İFADE EDER? 62
A. Çeşidin Hangi Özellikleri Değişmeden Aynı Kalmalıdır? 62
B. Hibrit Çeşitler Durulmuşluk Koşulunu Sağlar mı? 63
VI. YENİ BİTKİ ÇEŞİDİ NASIL İSİMLENDİRİLİR? 64
A. Yeni Bitki Çeşidi İsimlendirilirken Nelere Dikkat Edilmelidir? 64
B. Kişilerin İsim Üzerinde Öncelik Hakkı Olur mu? 70
C. Başvuru, Çeşit İsmi Nedeniyle Reddedilir mi? 72
D. Korunan Çeşidi Satan Herkes Çeşidin İsmini Kullanmak Zorunda mıdır? 75
E. Çeşit İsminin Markayla Birlikte Kullanımı Mümkün müdür? 75
F. Islahçı Hakkı Sona Erdikten Sonra Çeşit Üzerindeki İsim Korunabilir mi? 76
G. Başka Ülkelere Yapılacak Başvurularda Çeşidin Aynı İsmiyle mi Başvurulmalıdır? 76
Beşinci Bölüm
ISLAHÇI HAKKININ SAHİBİ, KAPSAMI VE SINIRLARI
I. ISLAHÇI HAKKI KİME AİTTİR? 79
A. Islahçı Kimdir? 79
B. Islahçı Hakkı Başvurusunda Bulunma Hakkı Kime Aittir? 80
C. Islahçının Hukuki Halefleri Kimdir? 81
D. Islahçı Hakkı Birden Çok Kişiye Ait Olabilir mi? Ortak Islahçılığın Hükümleri Nelerdir? 81
E. Hizmet İlişkisinde Türetilen Bir Çeşidin Islahçı Hakkı Kime Aittir? 84
F. Kamu Çalışanlarınca Islah Faaliyeti Sonucu Türetilen Çeşidin Islahçı Hakkı Kime Aittir? 84
G. İki veya Daha Fazla Kişi Birbirinden Bağımsız Olarak Aynı Çeşidi Geliştirirlerse Islahçı Hakkı Kimin Olacaktır? 86
II. ISLAHÇI HAKKI, SAHİBİNE ÇEŞİT ÜZERİNDE NE YETKİLER VERİR? 87
III. ISLAHÇI HAKKININ SINIRLANDIRILDIĞI HALLER NELERDİR? 89
A. Islahçı Hakkı Ne Kadar Süre Koruma Sağlar? 89
B. Islahçı Hakkının Genel Sınırlandırma Halleri Nelerdir? 89
C. Çiftçi İstisnası Nedir ve Islahçı Hakkını Nasıl Sınırlar? 90
D. Islahçı Hakkı Tükenir mi? 93
E. Zorunlu Lisans Nedir? Nasıl Alınır? 95
Altıncı Bölüm
TESCİL BAŞVURUSU, TEKNİK İNCELEME, TESCİL VE İLAN
I. ISLAHÇI HAKKI BAŞVURUSU KİM TARAFINDAN, NEREYE VE NASIL YAPILIR? 103
A. Kimler Islahçı Hakkı Başvurusu Yapabilir? 103
B. Islahçı Hakkı Başvuru Mercii Neresidir? 103
C. Islahçı Hakkı Başvurusunda Nelere Dikkat Edilmelidir? 104
D. Rüçhan Hakkı Nedir ve Nasıl Kullanılır? 106
E. Türkiye’de Islahçı Hakkı Başvurusu Nasıl İncelenir? 108
F. Başvurunun Şeklen İncelenmesinde Nelere Dikkat Edilir? 108
G. Başvurunun Esastan İncelemesinde Nelere Dikkat Edilir? 110
H. Islahçı Hakkı Başvurularına Nasıl İtiraz Edilebilir ve İtiraz Nasıl İncelenir? 111
I. Başvurunun Reddedilmesi Halinde Ret Kararının İptali İçin Dava Açılabilir mi? 113
II. TEKNİK İNCELEME NASIL YAPILIR? NELERE DİKKAT EDİLİR? 114
III. TESCİL VE İLAN SÜRECİ NASIL İŞLEMEKTEDİR? 117
A. Çeşit İsmi Nasıl Kesinleşmektedir? 118
B. Islahçı Hakkının Tescili ve İlanı Ne Zaman Gerçekleşir? 119
C. Islahçı Hakkı Sicili Nedir? Sicile Tescilin Etkisi Ne Anlama Gelir? 119
D. Üçüncü Kişiler Islahçı Hakkının Tesciline Hangi Yönlerden ve Ne Zaman İtiraz Edebilir? 121
E. Tescile Yapılan İtirazlar Nasıl İncelenir? 122
Yedinci Bölüm
ISLAHÇI HAKKIYLA İLGİLİ HUKUKİ İŞLEMLER
I. ISLAHÇI HAKKI NASIL DEVREDİLEBİLİR? 125
A. Geçerli Bir Devir Sözleşmesi Ne Şekilde Yapılmalıdır? 125
B. Islahçı Hakkının Devrinin Sicile Kaydının Hukuki Etkisi Nedir? 125
C. Devir İşleminin Sicile Kaydı İçin Ne Yapılmalıdır? 126
D. Islahçı Hakkını veya Başvuru Hakkını Devredenin Sorumlu Olduğu Durumlar Nelerdir? 126
II. ISLAHÇI HAKKI LİSANS SÖZLEŞMELERİ NASIL OLMALIDIR? 128
A. Geçerli Bir Lisans Sözleşmesi, Şeklen Nasıl Düzenlenmelidir? 128
B. Ne Tür Lisans Sözleşmeleri Düzenlenebilmektedir? 128
C. Lisans Verilirken Nelere Dikkat Edilmelidir? Lisans Nasıl Sınırlanabilir? 129
D. Lisans Hakkı Devredilebilir mi veya Lisans Alan Kişi Başka Kişilere
Lisans Verebilir mi? 131
E. Lisans Sahipleri, Haklarının İhlali Halinde Dava Açabilir mi? 131
F. Lisans Verenin, Lisans Verdiği Çeşitten Ötürü Sorumluluğu Var mıdır? 131
G. Lisans Sözleşmesi Hangi Hallerde, Ne Zaman ve Nasıl Son Bulur? 131
III. ISLAHÇI HAKKI MİRAS KALABİLİR Mİ? 132
IV. ISLAHÇI HAKKI ÜZERİNDE REHİN KURULABİLİR Mİ? 133
V. ISLAHÇI HAKKI HACZEDİLEBİLİR Mİ? 134
Sekizinci Bölüm
ISLAHÇI HAKKININ HÜKÜMSÜZLÜĞÜ, İPTALİ VE
SONA ERMESİ
I. ISLAHÇI HAKKININ HÜKÜMSÜZLÜĞÜ NEYİ İFADE EDER? 135
A. Islahçı Hakkının Hükümsüzlüğüne Karar Verilmesi İçin Kimler, Nereden Talepte Bulunabilir? 135
B. Hangi Hallerde Islahçı Hakkının Hükümsüzlüğüne Karar Verilir? 136
C. Hakkın Hükümsüzlüğüne Karar Verilmesinin Sonuçları Nedir? 136
II. ISLAHÇI HAKKI İPTAL EDİLEBİLİR Mİ? 137
A. Islahçı Hakkı Hangi Hallerde İptal Edilebilir? 137
B. Islahçı Hakkının İptalinin Sonuçları Nedir? 139
III. ISLAHÇI HAKKI KENDİLİĞİNDEN NASIL SONA ERER? 139
A. Islahçı Hakkı Koruması Ne Kadar Sürer? Sürenin Bitmesiyle Hak Kendiliğinden Sona Erer mi? 139
B. Islahçı Hakkından Vazgeçilebilir mi? 140
C. Islahçı Hakkı İçin Ödenecek Yıllık Ücretin Ödenmemesi Islahçı Hakkını Sona Erdirir mi? 140
D. Islahçı Hakkının Sona Ermesi, Hükümsüzlüğü ve İptali Arasında Ne Fark Vardır? 141
Dokuzuncu Bölüm
ISLAHÇI HAKKINA TECAVÜZ
I. HANGİ HALLER ISLAHÇI HAKKINA TECAVÜZ OLARAK KABUL EDİLİR? 143
II. HAK SAHİBİ TECAVÜZ HALİNDE NE YAPABİLİR? 145
A. Tecavüzün Tespiti Davası Açılabilir. 146
B. Tecavüzün Durdurulması Davası Açılabilir. 146
C. Tecavüzün Giderilmesi Davası Açılabilir. 147
D. Maddi Tazminat Davası Açılabilir. 150
E. Manevi Tazminat Davası Açılabilir. 153
F. Bedel Davası Açılabilir. 153
G. Tecavüz Aynı Zamanda Suç Tekil Ediyorsa Şikayette Bulunulabilir. 154
III. ISLAHÇI HAKKI SAHİBİ BU DAVALARI HANGİ MAHKEMEDE AÇMALIDIR? 155
IV. ISLAHÇI HAKKI SAHİBİNİN AÇABİLECEĞİ DAVALARDA ZAMANAŞIMI NEDİR? 155
Son Söz 157
Kaynakça 159
Islahçı Hakkı Lisans Sözleşmeleri Hazırlanırken Kullanılacak Kontrol Listesi 161
IPRA’nın Kütüphanesi 163
IPRA Tarımda Fikri Haklar Ajansı Hakkında 165
Yazarlar Hakkında 167
Kavram Dizini 169