İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku (9786253611101)

Takdim 7
Kısaltmalar Cetveli 33
Birinci Kısım
GENEL BİLGİLER BİREYSEL İŞ HUKUKU
Birinci Bölüm
GENEL BİLGİLER
§ 1. İŞ HUKUKUNUN KAPSAMI VE KONUSU 39
§ 2. İŞ HUKUKUNUN DOĞUŞU VE TARİHİ GELİŞİMİ 41
I. Batıda 41
II. Türkiye’de 41
§ 3. İŞ HUKUKUNUN ÖZELLİKLERİ 43
I. İşçilerin Korunması İlkesi 43
II. İşçi Yararına Yorum İlkesi 45
III. Özel Bir Yargılama Usulünün Varlığı 45
IV. İş Hukukunun Yeri 46
§ 4. İŞ HUKUKUNUN KAYNAKLARI 47
I. Genel Kaynaklar 47
A. Ulusal Kaynaklar 47
1. Anayasa 47
2. Kanunlar 48
3. Cumhurbaşkanı Kararnamesi 48
4. Yönetmelikler 48
5. Genelge ve Tebliğler 49
6. Yargısal ve Bilimsel İçtihat (Öğreti) 49
7. Örf ve Adet 49
B. Uluslararası Kaynaklar 49
II. Özel Kaynaklar 50
A. Toplu İş Sözleşmesi 50
B. İş Sözleşmesi ve İş Sözleşmesi Niteliğindeki Diğer Kaynaklar 51
1. İş Sözleşmesi 51
2. İş Sözleşmesi Niteliğindeki Diğer Kaynaklar 52
a. İşyeri İç Yönetmelikleri 52
b. İşyeri Uygulamaları 54
C. İşverenin Emir ve Talimatları (Yönetim Hakkı) 54
§ 5. ÇALIŞMA ÖRGÜTÜ 55
§ 6. İŞ HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI 56
I. İşçi 56
II. İşveren 56
A. Genel Olarak 56
B. Özel Durumlar 57
1. Holdinglerde veya Şirket Gruplarında (Birden Fazla Tüzel Kişilik Halinde) İşveren Sıfatının Saptanması 57
2. Geçici (Ödünç) İş İlişkisi 58
a. Genel Olarak 58
b. Mesleki Amaçlı Geçici İş İlişkisi 59
c. Mesleki Amaçlı Olmayan Geçici İş İlişkisi 62
III. Alt İşveren 64
A. Genel Olarak 64
B. Asıl İşveren–Alt İşveren İlişkisinin Şartları 66
C. Asıl İşveren–Alt İşveren İlişkisinin Sınırlandırılması ile Muvazaa Sayılan Durumlar ve Sonuçları 68
IV. İşveren Vekili 69
V. İşyeri 70
A. Kapsamı 70
1. Asıl İşyeri 71
2. İşyerine Bağlı Yerler 71
3. Eklentiler 72
4. Araçlar 72
B. İşyerinin Açılması 73
C. İşyerinin Bildirilmesi 73
D. İşyerinin Devri 74
E. İşyerinin Kapatılması 76
VI. İşletme 76
İkinci Bölüm
BİREYSEL İŞ HUKUKU
§ 7. İŞ KANUNUNUN KAPSAMI 77
I. İş Kanununun Kişiler İtibariyle Kapsamı 77
A. Kural 77
B. İstisnalar 78
1. Çırak ve Stajyer 78
2. Sporcular 79
3. Rehabilite Edilenler 79
4. İş İlişkisini Konu Edinen Diğer Kanunlara Tabi Kişiler 79
II. İş Kanununun Faaliyet (İş Türü) İtibariyle Kapsamı 80
A. Kural 80
B. İstisnalar 80
1. İş Kanununun Tamamen Kapsamı Dışında Kalan İşler 80
a. Deniz Taşıma İşleri 80
b. Hava Taşıma İşleri 81
c. Tarım İşleri 81
d. Evlerde Yapılan El Sanatı İşleri 82
e. Ev Hizmetleri 82
2. İş Kanununun Kısmen Kapsamı Dışında Kalan İşler 83
III. İş Kanununun Yer İtibariyle Kapsamı 83
IV. İş Kanununun Zaman İtibariyle Kapsamı 83
§ 8. İŞ SÖZLEŞMESİ 84
I. Tanım ve Unsurları 84
II. Özellikleri 86
III. Çeşitleri 87
A. Sürekli–Süreksiz İş Sözleşmeleri 87
B. Belirli Süreli–Belirsiz Süreli İş Sözleşmeleri 88
C. Tam Süreli–Kısmi Süreli İş Sözleşmeleri 90
D. Çağrı Üzerine Çalışmayı Öngören İş Sözleşmeleri 93
E. Uzaktan Çalışmayı Öngören İş Sözleşmeleri 93
F. Deneme Süreli İş Sözleşmeleri 95
G. Takım Sözleşmeleri 96
H. Pazarlamacılık Sözleşmeleri 97
I. Evde Hizmet Sözleşmeleri 99
IV. İş Sözleşmesinin Yapılması 99
A. İş Sözleşmesi Yapma Ehliyeti 99
B. İş Sözleşmesi Serbestisi ve Sınırları 100
1. Serbesti 100
2. Sınırları 100
a. İş Sözleşmesi Yapma Serbestisinin Sınırları 101
aa. İş Sözleşmesi Yapma Yasakları 101
aaa. Küçük İşçi Çalıştırma Yasağı 101
bbb. Kadın İşçi Çalıştırma Yasağı 102
ccc. Sağlık Durumu İtibariyle İşe Elverişli Olmayan İşçileri Çalıştırma Yasağı 105
ddd. Yabancı İşçi Çalıştırma Yasağı 105
bb. İş Sözleşmesi Yapma Yükümlülüğü 107
aaa. Engelli ve Eski Hükümlü Çalıştırma Yükümlülüğü 107
bbb. İşyerinden Sakatlanmak Suretiyle Ayrılan İşçileri Çalıştırma Yükümlülüğü 110
ccc. İş Sağlığı ve Güvenliği İçin Belirli Nitelikteki İşçileri Çalıştırma Yükümlülüğü 111
ddd. Toplu İşçi Çıkarma Kapsamında İşten Çıkarılan İşçileri Çalıştırma Yükümlülüğü 111
eee. Askeri veya Kanuni Bir Ödevden Dönen İşçileri Çalıştırma Yükümlülüğü 112
fff. Görevi Biten Sendika Yöneticilerini Çalıştırma Yükümlülüğü 113
b. İş Sözleşmesinin Şeklini Belirleme Serbestisinin Sınırları 114
c. İş Sözleşmesinin İçeriğini Belirleme Serbestisinin Sınırları 114
d. İş Sözleşmesini Sona Erdirme Serbestisinin Sınırları 115
C. İş Sözleşmesinin Geçersizliği 116
1. Kesin Hükümsüzlük (Butlan) 116
2. İptali 117
V. İş Sözleşmesinden Kaynaklanan Borçlar 118
A. İşçinin Borçları 118
1. İş Görme (Hizmet) Borcu 118
a. İşçinin İşi Bizzat Yapma Borcu 119
aa. Genel Olarak 119
bb. İşin Yapılmasını İşverenin Şahsen İstemesi 120
cc. İfa Edilecek İş 120
dd. İşin veya İşyerinin Değiştirilmesi 121
ee. İşin İfa Edileceği Zaman 122
b. İşçinin İşi Özenle Yapma Borcu 122
2. İşverenin Emir ve Talimatlarına Uyma (İtaat) Borcu 123
3. Sadakat Borcu 124
a. Genel Olarak 124
b. Sır Saklama Borcu 125
c. Rekabet Etmeme Borcu 126
B. İşverenin Borçları 127
1. Ücret Ödeme Borcu 127
a. Genel Olarak 127
b. Unsurları 128
aa. İş Karşılığında Ödenme 129
bb. İşveren veya Üçüncü Kişiler Tarafından Ödenme 129
cc. Para veya Parasal Bir Değeri Olan Çıkarla Ödenme 129
c. Ücret Kavramı 130
aa. Asıl Ücret 130
bb. Ücret Ekleri 130
aaa. İkramiye 130
bbb. Prim 131
ccc. Komisyon 131
ddd. Kârdan Pay Alma 131
d. Ücret Tespit Yöntemleri 132
aa. Zamana Göre Ücret 132
bb. Verime Göre Ücret (Parça Başına Ücret) 132
cc. Yüzde Usulü Ücret 133
e. Ücretin Miktarı 134
aa. Genel Olarak 134
bb. Asgari Ücret 135
f. Ücretin Ödenmesi 136
aa. Ödeme Biçimi 136
bb. Ödeme Zamanı 136
cc. Ödeme Yeri 137
dd. Ödenen Ücretin Belgelendirilmesi 137
g. Ücret Alacağında Zamanaşımı ve Faiz 138
h. Ücretin Korunması 138
aa. Ücretin Dörtte Birinden Fazlasının Haciz, Devir ve Temlik Edilememesi 138
bb. İşçinin Rızası Olmaksızın Takas veya Mahsup Yapılamaması 138
cc. Ücret Kesme Cezasının Sınırlandırılması 139
dd. Kamu Kuruluşlarından İş Alan Müteahhit ve Taşeron İşçilerinin Ücretlerinin İstihkaktan Ödenmesi 139
ee. Haciz ve İflas Halinde Öncelikli Alacak 140
ff. İşverenin Ödeme Aczine Düşmesi Halinde Koruma (Ücret Garanti Fonu) 141
gg. İpotek Hakkı 141
hh. Ücretten İndirim Yapılamaması 141
ıı. İşçilerin Çalışmaktan Kaçınmaları ve Sözleşmeyi Fesih Hakkı 142
aaa. İşçilerin Çalışmaktan Kaçınmaları 142
bbb. Sözleşmeyi Fesih Hakkı 143
2. İşçiyi Koruma (Gözetme) Borcu 143
3. Eşit İşlem Yapma (Eşit Davranma) Borcu 145
a. Genel Olarak 145
b. Hükümleri 147
c. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu’nun Getirdiği Düzenleme 148
4. İşverenin Diğer Borçları 149
VI. İş Sözleşmesinin Sona Ermesi 150
A. İş Sözleşmesinin Fesih Dışındaki Nedenlerle Sona Ermesi 150
1. Tarafların Anlaşması (İkale) 150
2. Belirli Süreli İş Sözleşmesinin Süresinin Dolması 151
3. Ölüm 151
B. İş Sözleşmesinin Fesih ile Sona Ermesi 152
1. Fesih Kavramı 152
2. Süreli (Bildirimli) Fesih 153
a. Genel Olarak 153
b. İhbar (Bildirim) Süreleri 154
c. İhbar Süresi İçinde Sözleşmenin Durumu 155
aa. Genel Olarak 155
bb. Yeni İş Arama İzni 156
cc. İhbar Sürelerine Ait Ücretin Peşin Ödenerek Sözleşmenin Sona Erdirilmesi 157
d. İhbar Sürelerine Uyulmaksızın Yapılan Fesihler (Usulsüz Fesih–İhbar Tazminatı) 157
e. Fesih Hakkının Kötüye Kullanıldığı Haller (Kötüniyetli Fesih–Kötüniyet Tazminatı, Sendikal Nedenlerle Fesih–Sendikal Tazminat) 158
f. Süreli (Bildirimli) Feshin Çeşitleri 160
aa. Geçerli Sebebe Dayanmak Zorunda Olmayan Fesihler 160
bb. Geçerli Sebebe Dayanmak Zorunda Olan Fesihler 161
aaa. Kapsam ve Şartları 161
bbb. Geçerli Sebep Sayılan Haller 162
ccc. Fesih Usulü 165
ddd. Feshe İtiraz (İşe İade Davası) 165
eee. Geçersiz Sebeple Yapılan Feshin Sonucu 167
cc. Toplu İşçi Çıkarma Nedeniyle Yapılan Bildirimli Fesihler 168
3. Bildirimsiz (Haklı Nedenle) Fesih 170
a. Genel Olarak 170
b. Haklı Nedenler 171
aa. Sözleşmenin İşçi Tarafından Feshi 173
aaa. Sağlık Sebepleri 173
bbb. Ahlak ve İyiniyet Kurallarına Uymayan Haller ve Benzerleri 173
ccc. Zorlayıcı Sebepler 174
bb. Sözleşmenin İşveren Tarafından Feshi 175
aaa. Sağlık Sebepleri 175
bbb. Ahlak ve İyiniyet Kurallarına Uymayan Haller ve Benzerleri 176
ccc. Zorlayıcı Sebepler 178
ddd. Gözaltına Alınma ve Tutuklanma Halinde Devamsızlık 179
c. Bildirimsiz Fesih Hakkını Kullanma Süresi 179
d. Bildirimsiz Feshin Hukuki Sonuçları 179
e. Haksız Feshin Sonuçları 180
C. İş Sözleşmesinin Sona Ermesinin Sonuçları 182
1. Genel Olarak 182
2. Kıdem Tazminatı 184
a. Kavram 184
b. Şartları 185
aa. İş Kanunlarına Tabi Olarak Sürekli Bir İşte Çalışan İşçi Olmak 185
bb. Sözleşmenin Kanunda Belirtilen Sebeplerden Birisi ile Sona Ermesi 185
aaa. Genel Olarak 185
bbb. İş Sözleşmesinin Bildirimsiz Feshi 186
ccc. İş Sözleşmesinin Bildirimli Fesih 187
ddd. Eski İş K.m.14’te Öngörülen Özel Sona Erme Halleri 187
eee. İşçinin Ölümü 188
cc. En Az Bir Yıl Çalışmış Olmak 188
aaa. Genel Olarak 188
bbb. Kıdem Süresinin Hesaplanması 189
c. Miktarı 193
aa. Asgari Miktarı 193
bb. Azami Miktarı 193
d. Hesaplanması 194
e. Alacaklısı, Borçlusu, Faiz ve Zamanaşımı 194
§ 9. İŞİN DÜZENLENMESİ 195
I. Çalışma Süreleri 195
A. Genel Olarak 195
B. Normal Çalışma Süresi 196
1. Genel Olarak 196
2. Özellik Gösteren Durumlar 197
a. Denkleştirme Durumunda Çalışma Süresi 197
b. Günlük Çalışma Süresinin Haftalık Çalışma Günlerine Bölünerek Tespitinin Mümkün Olmaması Durumunda Çalışma Süresi 198
c. Günde En Fazla Yedi buçuk veya Daha Az Çalışılması Gereken İşlerde Çalışma Süresi 199
d. Çocuk ve Genç İşçilerin Çalışma Süreleri 199
e. Gebe, Yeni Doğum Yapmış ve Emziren İşçilerin Çalışma Süreleri 199
C. Normal Çalışma Süresinin Aşılması: Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma 200
1. Genel Olarak 200
2. Fazla Çalışma Çeşitleri 201
a. Normal (Genel Sebeplerle) Fazla Çalışma 201
aa. Genel Olarak 201
bb. Fazla Çalışma Yasakları 202
b. Zorunlu Sebeplerle Fazla Çalışma 203
c. Olağanüstü Sebeplerle Fazla Çalışma 203
3. Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Ücreti ile Serbest Zaman 204
4. Fazla Çalışmanın Tespiti ve İspatı 206
D. Günlük Çalışmanın Gece Yapılması: Gece Çalışmaları 206
E. Hazırlama Tamamlama ve Temizleme İşlerinde Çalışma 208
F. Telafi Çalışması 209
G. Kısa Çalışma 210
II. Dinlenme Süreleri 211
A. Genel Olarak 211
B. Ara Dinlenmesi 212
C. Hafta Tatili 213
1. Genel Olarak 213
2. Hafta Tatili Ücreti 214
D. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri 216
1. Genel Olarak 216
2. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti 217
E. Yıllık Ücretli İzin 217
1. Genel Olarak 217
2. Yıllık Ücretli İzne Hak Kazanma Şartları 218
a. İşçinin En Az Bir Yıl Çalışması 218
aa. Bekleme Süresi 218
bb. Bekleme Süresinin Hesaplanması 219
aaa. Mazeret İzni 220
b. Yapılan İşin ve İşyerinin Niteliğinin Yıllık Ücretli İzne Elverişli Olması 221
3. Yıllık Ücretli İznin Hükümleri 221
a. İzin Süreleri 221
b. İznin Uygulanması 223
aa. Genel Olarak 223
bb. Yıllık İzin Ücreti ve Zamanaşımı 224
cc. Yıllık İzinde Çalışma Yasağı 225
İkinci Kısım
TOPLU İŞ HUKUKU
Birinci Bölüm
SENDİKALAR HUKUKU
§ 10. GENEL BİLGİLER 229
I. Kuruluş Kavramı 229
A. Sendika Kavramı 229
1. Tanım 229
2. Unsurları 230
a. Ortak Amaç 230
b. Serbestçe Kurulabilme 231
c. Bağımsızlık 231
d. Demokratik Esaslara Uygunluk 232
e. Özel Hukuk Tüzel Kişiliği 233
B. Konfederasyon Kavramı 233
II. Sendika Özgürlüğü 233
A. Genel Olarak 233
B. Sınırlandırılması 235
§ 11. SENDİKA VE KONFEDERASYONLARIN KURULUŞLARI, BİRLEŞME VE KATILMALARI 235
I. Kuruluş İlkeleri 235
A. İşkoluna Göre Sendikalaşma 235
B. Serbest Kuruluş Sistemi 239
C. Sendika Çokluğu 239
II. Kurucu Olabilme Şartları 239
A. İşçi Sendikası İçin İşçi, İşveren Sendikası İçin İşveren Niteliğine Sahip Olmak 240
B. Bazı Suçlardan Hüküm Giymemiş Olmak 241
C. Fiilen Çalışan Olmak 241
D. En Az Yedi Kişinin Bir Araya Gelmesi 242
III. Kuruluş Usulü 242
IV. Birleşme ve Katılmaları 243
§ 12. SENDİKA VE KONFEDERASYONLARIN ORGANLARI 244
I. Genel Olarak 244
II. Genel Kurul 245
A. Genel Olarak 245
B. Oluşumu 247
C. Toplantının Yapılması ve Kararları 247
II. Yönetim Kurulu 250
III. Disiplin Kurulu 250
IV. Denetleme Kurulu ve Denetçiler 250
§ 13. ÜYELİK 251
I. Genel Olarak 251
II. Üyeliğin Kazanılması 252
III. Üyelikten Doğan Hak ve Borçlar 253
A. Haklar 253
1. Sendikanın Faaliyet ve Yönetimine Katılma Hakkı 253
2. Sendikanın Faaliyetlerinden ve Tesislerinden Yararlanma Hakkı 253
3. Üyenin Korunmasına İlişkin Hakları 253
B. Borçlar 254
1. Aidat Ödeme Borcu 254
2. Sendika Düzenine Uyma Borcu 255
IV. Sendika Üyeliğinin Devamı ve Askıya Alınması 255
V. Sendika Üyeliğinin Sona Ermesi 255
A. Kendiliğinden Sona Erme 255
B. Çıkma 256
C. Çıkarılma 257
VI. Uluslararası İşçi ve İşveren Kuruluşlarına Üyelik 258
§ 14. SENDİKAL GÜVENCELER 259
I. Sendika Üyeliğinin Güvencesi 259
A. Genel Olarak 259
B. Sonuçları 261
II. Sendika Yöneticiliğinin Güvencesi 263
III. İşyeri Sendika Temsilciliğinin Güvencesi 264
A. Genel Olarak 264
B. Sonuçları 265
§ 15. SENDİKA VE KONFEDERASYONLARIN FAALİYETLERİ, GELİR VE GİDERLERİ İLE FAALİYETLERİNİN DURDURULMASI VE SONA ERMESİ 266
I. Faaliyetleri 266
A. Serbest Faaliyetleri 266
1. Çalışma Hayatına İlişkin Faaliyetleri 267
2. Sosyal Faaliyetleri 267
B. Yasak Faaliyetleri 268
II. Gelir ve Giderleri 269
III. Faaliyetlerinin Durdurulması ve Kapatma 270
IV. Sona Ermesi 271
A. Sona Erme Halleri 271
1. Kendiliğinden Sona Erme (İnfisah) 271
2. Fesih (Kapatma–Dağıtma) 271
3. Kapatılma 272
B. Sona Ermenin Hükümleri 272
İkinci Bölüm
TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ
§ 16. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER 275
I. Tanımı ve Kapsamı 275
A. Tanımı 275
B. Kapsamı 275
1. Düzenleyici (Normatif) Kısmı 276
2. Borç Doğurucu (Borçlar Hukukuna İlişkin) Kısmı 277
II. Hukuki Niteliği 278
III. Toplu İş Sözleşmesi Hakkı ve Özerkliği 279
A. Toplu İş Sözleşmesi Hakkı 279
B. Toplu İş Sözleşmesi Özerkliği 279
IV. Çeşitleri 280
A. Çerçeve Sözleşme 280
B. İşyeri veya İşyerleri (Grup) Toplu İş Sözleşmesi 282
C. İşletme Toplu İş Sözleşmesi 283
§ 17. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN YAPILMASI 284
I. Toplu İş Sözleşmesi Yapma Ehliyeti 284
II. Toplu İş Sözleşmesi Yapma Yetkisi 285
A. Genel Olarak 285
B. Yetkinin Tespiti 287
1. Yetki Tespiti İçin Bakanlığa Başvuru 287
a. Genel Olarak 287
b. İşçi Sendikasının Başvurusu 288
c. İşveren veya İşveren Sendikasının Başvurusu 289
2. Yetki Tespitinin İlgililere Bildirilmesi 289
3. Yetki Tespitine İtiraz 290
4. Yetki Belgesinin Verilmesi 291
III. Toplu Görüşme 292
A. Toplu Görüşmeye Çağrı 292
B. Toplu Görüşmenin Başlaması 293
C. Toplu Görüşmenin Sonuçları 294
1. Toplu İş Sözleşmesinin İmzalanması 295
2. Toplu İş Sözleşmesinin Şekli 295
3. Toplu İş Sözleşmesinin Resmi Makamlara Verilmesi ve İlanı 295
4. Toplu İş Sözleşmesi Taraflarının Değişmesinin Etkisi 295
§ 18. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMLERİ 296
I. Toplu İş Sözleşmesinin Doğrudan Etkisi 296
II. Toplu İş Sözleşmesinin Emredici Etkisi 296
III. Sona Eren Toplu İş Sözleşmesinin Etkisi (Ard Etki) 297
§ 19. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN UYGULANMASI 299
I. Yer Bakımından Uygulanması 299
II. Kişiler Bakımından Uygulanması 300
A. İşveren (veya İşverenler) Bakımından Uygulanması 300
B. İşçiler Bakımından Uygulanması 301
1. Genel Olarak 301
2. Taraf İşçi Sendikasına Üye Olan İşçilerin Toplu İş Sözleşmesinden Yararlanması 301
a. Genel Olarak 301
b. Yararlanmanın Sona Ermesi 303
c. Yararlanmanın Daraltılması 303
3. İşçilerin Dayanışma Aidatı Ödemek Suretiyle Toplu İş Sözleşmesinden Yararlanması 304
a. Genel Olarak 304
b. Yararlanmanın Sona Ermesi 306
4. Yararlanma Şartları Olmamasına Karşın İşçilerin Sözleşmeden Yararlandırılması 307
III. Toplu İş Sözleşmesinin Zaman Bakımından Uygulanması 308
A. Toplu İş Sözleşmesinin Süresi 308
B. Toplu İş Sözleşmesinin Yürürlüğe Girmesi 308
IV. Toplu İş Sözleşmesinin Uygulanma Alanının Kararname ile Genişletilmesi (Teşmil) 309
V. Toplu İş Sözleşmesinin Uygulanma Sorunları 311
§ 20. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ VE SONUÇLARI 312
I. Sona Erme Sebepleri 312
A. Sürenin Dolması 312
B. Geçersizliği 313
1. Toplu İş Sözleşmesinin Kesin Hükümsüzlüğü 313
2. Toplu İş Sözleşmesinin İptali 313
II. Sona Ermenin Sonuçları 314
Üçüncü Bölüm
TOPLU İŞ UYUŞMAZLIKLARI VE ÇÖZÜM YOLLARI
§ 21. GENEL BİLGİLER 315
I. Toplu İş Uyuşmazlığı Kavramı ve Çeşitleri 315
II. Çözüm Yolları 316
§ 22. BARIŞÇI ÇÖZÜM YOLLARI: ARABULUCULUK VE TAHKİM 318
I. Arabuluculuk 318
II. Tahkim 320
§ 23. MÜCADELECİ ÇÖZÜM YOLLARI: GREV VE LOKAVT 322
I. Grev 322
A. Genel Olarak 322
B. Kanuni Grev 323
1. Tanımı ve Unsurları 323
a. Menfaat Grevi 324
b. Mesleki Amaç 324
c. Kanunda Öngörülen Prosedüre Uygunluk 324
aa. Barışçı Çözüm Yollarının Tüketilmesi 324
bb. Grev Kararının Alınması 324
cc. Grev Kararının Tebliğ ve İlanı 325
dd. Grev Kararının Uygulanması 325
d. Grev Yasağı veya Engelinin Bulunmaması 326
aa. Grev Yasakları 326
aaa. Sürekli Grev Yasakları 326
bbb. Geçici Grev Yasakları 327
bb. Grev Engelleri 327
aaa. Cumhurbaşkanının Grevi Ertelemesi 328
bbb. Grev Oylaması 329
ccc. Grevin Mahkeme Kararı ile Durdurulması 330
ddd. Tarafların Tahkim Anlaşması Yapmaları 331
2. Grevin Sonuçları 331
a. İşçiler Bakımından Sonuçları 332
aa. Greve Katılan İşçiler Bakımından 332
aaa. İş Sözleşmesinin Askıda Kalması 332
bbb. İşyerinden Ayrılma 334
ccc. Greve Katılan İşçilerin Başka İşte Çalışma, İşverenin de Bu İşçilerin Yerine Başkasını Çalıştırma Yasağı 334
bb. Greve Katılmayan İşçiler Bakımından 334
cc. Greve Katılamayan İşçiler Bakımından 335
b. Grev Kararı Alan Sendika Bakımından 336
aa. Grev Gözcüsü Koyma Yetkisi 336
bb. Grevi Sona Erdirme Kararı Alma Yetkisi 337
cc. Zararlardan Sendikanın Sorumluluğu 337
3. Grevin Sona Ermesi 337
a. Sebepleri 338
aa. Tarafların Anlaşması ile Sona Ermesi 338
bb. İşçi Sendikasının Kararı ile Sona Erdirilmesi 338
cc. Grevin Kendiliğinden Sona Ermesi 338
dd. Üye Kaybı Neden ile Sona Erme 338
b. Sonuçları 338
C. Kanun Dışı Grev 339
1. Tanımı ve Unsurları 339
2. Sonuçları 340
D. Toplu Eylem Hakkı 341
1. Tanımı ve Unsurları 341
2. Sonuçları 343
II. Lokavt 344
A. Genel Olarak 344
B. Kanuni Lokavt 345
1. Tanımı ve Unsurları 345
a. Menfaat Lokavtı 345
b. Mesleki Amaç 345
c. Kanunda Öngörülen Prosedüre Uygunluk 345
aa. Lokavt Kararının Alınması 345
bb. Lokavt Kararının Tebliğ ve İlanı 346
cc. Lokavt Kararının Uygulanması 346
d. Lokavt Yasağı ve Engelinin Bulunmaması 346
2. Lokavtın Sonuçları 347
3. Lokavtın Sona Ermesi 348
a. Sebepleri 348
b. Sonuçları 348
C. Kanun Dışı Lokavt 349
1. Tanımı ve Unsurları 349
2. Sonuçları 349
Üçüncü Kısım
SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU
Birinci Bölüm
GENEL BİLGİLER VE PRİMSİZ SOSYAL GÜVENLİK REJİMİ
§ 24. GENEL BİLGİLER 353
I. Sosyal Güvenlik Kavramı 353
II. Tarihsel Gelişim 355
A. Sosyal Güvenlik Teknikleri 355
B. Batıdaki Gelişim 356
C. Türkiye’deki Gelişim 357
§ 25. PRİMSİZ SOSYAL GÜVENLİK REJİMİ 360
I. Sosyal Yardımlar 360
II. Sosyal Hizmetler 361
İkinci Bölüm
PRİMLİ SOSYAL GÜVENLİK REJİMİ:
SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI
§ 26. SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KAVRAMI 363
I. Sosyal Sigortalar Kavramı 363
II. Genel Sağlık Sigortası Kavramı 365
§ 27. KİŞİLER İTİBARİYLE UYGULAMA 366
I. Sigortalı 366
A. Kapsamda Yer Alanlar 367
1. Hizmet Akdi ile Çalıştırılanlar 367
2. Bağımsız Çalışanlar 368
3. Kamu İdarelerinde Çalıştırılanlar (Kamu Görevlileri) 369
B. Kapsamda Yer Almayanlar 370
1. Bazı Sigorta Kolları Açısından Sigortalı Sayılmayanlar (Kısmen Kapsamda Yer Alanlar) 370
2. Sigortalı Sayılmayanlar (Tamamen Kapsamda Yer Almayanlar) 372
II. İsteğe Bağlı Sigortalı 373
III. Genel Sağlık Sigortalısı 374
IV. Sigortalının Yakınları (Hak Sahipleri) 375
V. İşveren, İşveren Vekili, Geçici İş İlişkisi Kurulan İşveren ve Alt İşveren 375
§ 28. ZAMAN VE YER İTİBARİYLE UYGULAMA 376
I. Zaman İtibariyle Uygulama 376
A. Sigortalılığın Başlangıcı ve Bildirim 376
B. Sigortalılık Niteliğinin Sona Ermesi 378
II. Yer İtibariyle Uygulama 380
§ 29. FİNANSMAN VE PRİMLER İTİBARİYLE UYGULAMA 381
I. Sosyal Sigortaların Finansmanı 381
II. Primler 382
A. Prim Miktarının Hesaplanması 382
1. Günlük Kazancın Hesaplanması 382
2. Aylık Kazancın Hesaplanması 383
B. Prim Oranları, İndirim ve İstihdamın Teşviki 385
C. Prim Belgesi 387
1. Aylık Prim ve Hizmet Belgesi 387
2. Prim Belgelerinin Re’sen Düzenlenmesi ve Asgari İşçilik Uygulaması 388
3. Sigortalılığın Mahkemece Tespiti (Hizmet Tespiti Davası) 389
D. Primlerin Ödenmesi 390
E. Prim Ödeme Gün Sayısının Hesaplanması 391
§ 30. RİSKLER İTİBARİYLE UYGULAMA 391
I. Kısa Vadeli Sigorta Kolları (4/A ve 4/B’liler İçin) 392
A. İş Kazası ve Meslek Hastalığı 392
1. İş Kazası 392
2. Meslek Hastalığı 394
3. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası Yardımları 395
a. Sigortalıya Yapılan Yardımlar 396
b. Geride Kalan Hak Sahiplerine Yapılan Yardımlar 398
B. Hastalık Sigortası 399
C. Analık Sigortası 400
D. Kurumun Rücu Hakkı 402
II. Uzun Vadeli Sigorta Kolları 402
A. Malullük Sigortası 402
1. Malullük Sigortasından Yararlanma Şartları 402
2. Malullük Sigortası Yardımları 405
B. Yaşlılık Sigortası 405
1. Yaşlılık Sigortasından Yararlanma Şartları 406
2. Yaşlılık Sigortası Yardımları 410
C. Ölüm Sigortası 412
1. Ölüm Sigortasından Yararlanma Koşulları 412
2. Ölüm Sigortası Yardımları 415
III. Ortak Esaslar ile 4/C’liler İçin Özel Hükümler 415
A. Ortak Esaslar 415
1. Sigortalılık Hallerinin, Tiplerinin ve Sürelerinin Birleşmesi 415
a. Sigortalılık Hallerinin Birleşmesi 415
b. Sigortalılık Tiplerinin Birleşmesi 416
c. Sigortalılık Sürelerinin Birleşmesi 417
2. Aylık ve Gelir Bağlanmayacak Haller 417
3. Hizmet Borçlanması 418
a. Yurt İçi Hizmet Borçlanması 418
b. Yurt Dışı Hizmet Borçlanması 419
B. 4/C’liler İçin Özel Hükümler 420
1. Emekli İkramiyesi Verilmesi 420
2. Vazife ve Harp Malullüğü 421
a. Vazife Malullüğü 421
b. Harp Malullüğü 422
IV. Genel Sağlık Sigortası 423
A. Kapsam 424
1. Genel Sağlık Sigortalısı Sayılanlar 424
2. Bakmakla Yükümlü Olunan Kişiler 427
3. Genel Sağlık Sigortalısı Sayılmayanlar 429
B. Genel Sağlık Sigortalılığının Başlangıcı ve Sona Ermesi 431
1. Başlangıcı ve Bildirimi 431
a. Bildirimsiz Tescil 431
b. Bildirimli Tescil 432
2. Sona Ermesi 433
C. Genel Sağlık Sigortası Primine İlişkin Hususlar 435
1. Prime Esas Kazançlar 435
2. Prim Oranı 436
3. Prim Ödeme Yükümlüsü 437
4. Primlerin Ödenmesi 438
5. Prim Alınmayacaklar 439
D. Genel Sağlık Sigortasından Yararlanma Şartları 439
1. Genel Sağlık Sigortalısı ya da Bakmakla Yükümlü Olduğu Kişi Olma 439
2. Son Bir Yıl İçinde Otuz Gün Genel Sağlık Sigortası Primi Ödeme 440
3. Prim Borcu Olmama 442
4. Belirli Nitelikteki Kimlik Belgesini İbraz Etme 443
5. Katılım Payı Ödenmesi 443
a. Katılım Payı Alınacak Durumlar 443
aa. Genel Olarak 443
bb. Muayene Katılım Payı 445
cc. Tıbbi Malzeme Katılım Payı 446
dd. İlaç Katılım Payı 446
ee. Yatarak Tedavide Katılım Payı 446
ff. Yardımcı Üreme Yöntemi Tedavilerinde Katılım Payı 447
b. Katılım Payı Alınmayacak Durumlar 447
aa. Katılım Payı Alınmayacak Haller 447
bb. Katılım Payı Alınmayacak Sağlık Hizmetleri 447
cc. Katılım Payı Alınmayacak Kişiler 448
6. Sevk Zincirine Uyulması 449
E. Genel Sağlık Sigortası Yardım ve Hizmetleri 450
1. Sağlık Hizmetleri 450
a. Kurum Tarafından Karşılanan Hizmetler 450
b. Kurum Tarafından Karşılanmayan Hizmetler 452
c. Sağlık Hizmetlerinin Sağlanması Yöntemi ve Sağlık Giderlerinin Ödenmesi 452
aa. Sağlık Hizmeti Sunucuları 452
bb. Sözleşmeli Sağlık Hizmeti Sunucularının Alabileceği Fark Ücretler 454
aaa. Genel Olarak 454
bbb. İlave Ücret Alınmayacak Haller 455
ccc. İlave Ücret Alınamayacak Kişiler 456
d. Yurt Dışında Tedavi 456
2. Yol Gideri, Gündelik ve Refakatçi Giderlerinin Karşılanması 458
F. Genel Sağlık Sigortası Açısından Kurumun Sorumluluğu Bulunanlara Rücu Hakkı 459
1. İşverene Rücu 460
a. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Halinde 460
b. Sağlık Raporu Almadan Çalıştırma Halinde 460
2. Genel Sağlık Sigortalısına Rücu 461
3. Üçüncü Kişiye Rücu 462
4. Sağlık Hizmeti Sunucularına Rücu 462
V. Devir, Temlik ve Haciz Yasağı ile İdari Para Cezaları 463
A. Devir, Temlik ve Haciz Yasağı 463
B. İdari Para Cezaları 464
1. Genel Olarak 464
2. İdari Para Cezalarının Uygulanışı 470
VI. İşsizlik Sigortası 471
A. 4/A’lılar İçin İşsizlik Sigortası 471
1. Kapsam 471
2. Primler 472
3. İşsizlik Sigortasından Yararlanma Şartları 473
a. Belirli Bir Süreden Beri Sigortalı Olarak Çalışma ve Belirli Bir Süre Prim Ödeme 474
b. İş Sözleşmesinin Kanunda Öngörülen Biçimde Sona Ermesi 474
c. İş Sözleşmesinin Askıya Alınmamış Olması 476
d. Türkiye İş Kurumuna Başvuru 476
4. İşsizlik Sigortası Hizmet ve Yardımları 477
a. İşsizlik Ödeneği 478
b. 5510 sayılı Kanun Çerçevesinde Sigorta Primlerinin Ödenmesi 480
c. Yeni Bir İş Bulma, Aktif İşgücü Hizmetleri Kapsamında Kurs ve Programlar 480
5. İşsizlik Sigortası Fonu 481
a. Fon Oluşturulması, Gelir ve Giderleri 481
b. Ücret Garanti Fonunun Oluşturulması ve Kısa Çalışmanın Finansmanı 482
aa. Ücret Garanti Fonu 482
bb. Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği 483
6. Koronavirüs Nedeniyle Nakdi Ücret Desteği 488
7. İşsizlik Sigortası Kanunu’na Aykırılığın Müeyyidesi 489
B. 4/B’liler İçin İşsizlik Sigortası 490
1. Kapsam 490
2. Primler 491
3. Esnaf Ahilik Sandığından Yararlanma Şartları 492
4. Esnaf Ahilik Sandığı Hizmet ve Yardımları 493
5. Esnaf Ahilik Sandığı 495
Üçüncü Bölüm
BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ
§ 31. GENEL BİLGİLER VE TEŞKİLAT YAPISI 497
I. Genel Olarak 497
II. Bireysel Emeklilik Sisteminin Teşkilat Yapısı 498
A. Bireysel Emeklilik Şirketi 498
B. Bireysel Emeklilik Yatırım Fonları 499
C. Bireysel Emeklilik Aracıları 500
D. Bireysel Emeklilik Gözetim Merkezi 500
E. Bireysel Emeklilik Danışma Kurulu 501
§ 32. BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİNİN ESASLARI 501
I. Bireysel Emeklilik Sisteminin İşleyişi 501
A. Bireysel Emeklilik Sistemine Giriş Yapılması 501
B. Tarafların Hak ve Yükümlülükleri 502
1. Katılımcının Hak ve Yükümlülükleri 502
2. Şirketin Hak ve Yükümlülükleri 503
II. Bireysel Emeklilik Sisteminden Sağlanan Yardımlar 504
III. Bireysel Emeklilik Sistemine Devlet Katkısı 504
Kaynakça 507
Kavramlar Dizini 523