İş Sağlığı ve Güvenliğinde İdari, Cezai ve Hukuki Sorumluluk (9786253771768)

ALTINCI BASKIYA
ÖNSÖZ 5
ÖNSÖZ 7 KISA İÇERİK 9 İÇİNDEKİLER 13
KISALTMALAR 49
GİRİŞ 53
I. ÇALIŞMA KONUSUNUN ÖNEMİ, GÜNCELLİĞİ VE AMAÇ 53
A. ÇALIŞMA KONUSUNUN ÖNEMİ 53
B. ÇALIŞMA KONUSUNUN GÜNCELLİĞİ 56
C. ÇALIŞMANIN AMACI 57
II. ÇALIŞMA KONUSUNUN SINIRLANDIRILMASI, YÖNTEMİ VE SUNULMASI 57
A. ÇALIŞMA KONUSUNUN SINIRLANDIRILMASI 57
B. ÇALIŞMADA İZLENECEK YÖNTEM 58
C. ÇALIŞMA KONUSUNUN SUNULMASI 59
BİRİNCİ BÖLÜM İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HUKUKUNDA TEMEL KAVRAMLAR, DAYANAK, KAPSAM VE TARİHİ GELİŞİM
I. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KAVRAMI, DAYANAĞI VE KAPSAM 61 A. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE İLİŞKİN KAVRAMLAR 61
1. İŞ SAĞLIĞI 61
a. İş Sağlığı Kavramı 61
b. İş Sağlığının Amaçları 63 ba. Çalışanları Korumak 64 bb. Üretim Güvenliğini Sağlamak 64 bc. İşletme Güvenliğini Sağlamak 65
c. İş Sağlığının Özellikleri 65
d. İş Sağlığı Uygulama İlkeleri 65 da. Uygun İşe Yerleştirme 66 db. İşyeri Ortam Faktörlerinin Değerlendirilmesi 67 dc. Sağlık Risklerinin Kontrolü 68 dd. Aralıklı Kontrol Muayenesi 68 de. İşyerinde Sağlık Hizmeti Sağlanması 69 df. Sağlık Eğitimi 69
e. Temel İş Sağlığı Hizmetleri 70 ea. Temel İş Sağlığı Hizmetlerinde Amaç 70 eb. Temel İş Sağlığı Hizmetleri İçin Gerekli Altyapı Özellikleri 70
f. İş Hijyeni 71
2. İŞ GÜVENLİĞİ 72
a. İş Güvenliği Kavramı 72
b. İş Güvenliği Kültürü 73 ba. İş Güvenliği Kültürü Kavramı 73 bb. Güvenlik Kültürünün Özellikleri 74
c. İş Güvenliğinin Amaçları 75
d. İş Güvenliğinin Önemi 76
3. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ 76
a. İş Sağlığı ve Güvenliği Kavramı 77
b. İş Sağlığı ve Güvenliğinin Önemi 79
c. İş Sağlığı ve Güvenliğinde Temel İlkeler 79
4. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ 81 B. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİN DAYANAĞI VE KAPSAMI 84
1. İŞÇİYİ GÖZETME BORCU 84
2. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURALLARININ HUKUKİ NİTELİĞİ 86
a. Kusur Esasına Dayalı Sorumluluk 86
b. Kusursuz Sorumluluk 87
3. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİN KAPSAMI 88 KONUYA İLİŞKİN YARGITAY KARARLARI 89
II. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE TARİHİ GELİŞİM VE KAYNAKLAR 89
A. DÜNYADA TARİHİ GELİŞİM 89
B. TÜRK HUKUKUNDA TARİHİ GELİŞİM 92
1. CUMHURİYET ÖNCESİ DÖNEMDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ 92
2. CUMHURİYET DÖNEMİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ 93 C. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİN KAYNAKLARI 94
1. ULUSAL KAYNAKLAR 94
a. 1982 Anayasa’sı 94 aa. Yaşama Hakkı 94 ab. Sağlıklı ve Dengeli Bir Çevrede Yaşama Hakkı 96 ac. Yaşına, Cinsiyetine ve Gücüne Uymayan İşlerde Çalıştırılma Yasağı 96
b. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 97 ba. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve Amacı 97 bb. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda Temel Kavramlar 99 bba. Çalışan 99 bbb. Genç Çalışan 99 bbc. Çalışan Temsilcisi 99 bbd. İşyeri 99 bbe. İşveren 99 bbf. İşveren Vekili 100 bbg. Teknik Eleman 100 bbh. İşyeri Hemşiresi 100 bbı. Çalışan sağlığı merkezi (ÇASMER) 101 bbi. Ekipman muayene kuruluşu 101 bc. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Kapsamı ve İstisnaları 101 bca. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Kapsamı 101 bcb. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Uygulamasında İstisnalar 102
c. İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin Yönetmelikler 103
2. ULUSLARARASI KAYNAKLAR 105
a. Birleşmiş Milletler Normları 106 aa. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi 107 ab. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi 108
b. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Normları 109 ba. Uluslararası Sözleşmeler 111 baa. 155 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği ve Çalışma Ortamına İlişkin Sözleşme 112 bab. 161 sayılı Sağlık Hizmetlerine İlişkin Sözleşmesi 112 bac. 187 Sayılı İş Sağlığı Ve Güvenliğini Geliştirme Çerçeve Sözleşmesi 113 bc. Tavsiye Kararları 114 bca. İşçi Sağlığının Korunmasına İlişkin 1953 Tarihli 97 Sayılı Tavsiye Kararı 114 bcb. İşyerlerindeki İş Sağlığı Hizmetlerine İlişkin 1985 Tarihli 171 Sayılı Tavsiye Kararı 115 bcc. İş Sağlığı ve Güvenliği ve Çalışma Ortamı ile ilgili 1981 tarihli 164 Sayılı Tavsiye Kararı 115 bcd. Çalışmaya İlişkin Temel Haklar ve İlkeler Bildirgesi 116
c. Avrupa Birliği Normları 116 ca. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 118 cb. Avrupa Sosyal Şartı ve Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı 119 cc. Avrupa Birliği Temel Haklar Bildirgesi 121 cd. Avrupa Birliği Hukukunun Genel İlkeleri 122 ce. Yönetmelikler 123 cf. Direktifler (Yönergeler) 123 cfa. 89/391 Sayılı Çerçeve Direktif 124 cfb. Çerçeve Direktife Dayanarak Çıkartılan Direktifler 128
İKİNCİ BÖLÜM İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ALANINDA PERSONEL VE ÖRGÜTLENME
I. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE GÖREV ALAN PERSONEL 131 A. İŞYERİ HEKİMLERİ 131
1. İŞYERİ HEKİMİ KAVRAMI 131
2. İŞYERİ HEKİMİNİN NİTELİKLERİ 132
a. Hekim Olmak 132
b. Eğitim Kurumunda Eğitim Görme ve Katılım Belgesi Alma 132 ba. Eğitim Görme 132 bb. Eğitim Programı 132
c. Sınavda Başarılı Olma ve İşyeri Hekimliği Belgesi Almak 133 ca. Sınavda Başarılı Olmak 133 cb. İşyeri Hekimliği Belgesi Almak 133
B. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLARI 134
1. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI KAVRAMI 134
2. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANININ NİTELİKLERİ 134
a. Mevzuatta Öngörülen Programlardan Mezun Olmak 134
b. Eğitim Kurumunda Eğitim Görme ve Katılım Belgesi Alma 136 ba. Eğitim Görme 136 bb. Eğitim Programı 137
c. Sınavda Başarılı Olma ve Uzman Belgesi Almak 137
d. İş Güvenliği Uzmanlarının Sınıflandırılması 138 da. A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesi 138 db. B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesi 139 dc. C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesi 139 dd. İş Güvenliği Uzmanlarının Sınıflar Arası Yükselmesi 140
C. DİĞER SAĞLIK PERSONELİ 141
1. DİĞER SAĞLIK PERSONELİ KAVRAMI 141
2. DİĞER SAĞLIK PERSONELİNİN NİTELİKLERİ 141
a. Mevzuatta Öngörülen Programlardan Mezun Olmak 141
b. Eğitim Kurumunda Eğitim Görme ve Katılım Belgesi Alma 142 ba. Eğitim Görme ve Staj Yapma 142 bb. Eğitim Programı 142
c. Sınavda Başarılı Olma ve Diğer Sağlık Personeli Belgesi Alma 142 ca. Sınavda Başarılı Olma 142 cb. Diğer Sağlık Personeli Belgesi Alma 143
D. ORTAK HÜKÜMLER (İŞYERİ HEKİMİ, İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI VE DİĞER SAĞLIK PERSONELİ AÇISINDAN) 143
1. İŞYERİ HEKİMİ VE İŞ GÜVENLİĞİ UZMANININ GÖREVLENDİRİLMESİ VE İSG–KÂTİP SİSTEMİ 143
a. Görevlendirme İşlemleri 144
b. Görevlendirme Prosedürü 144
2. İŞYERİNİN TEHLİKE SINIFINA GÖRE GÖREVLENDİRME YAPILMASI 145
a. İşyerlerinin Tehlike Sınıfları 145
b. Tehlike Sınıflarına Göre Görevlendirme 146
c. Birden Fazla İş Güvenliği Uzmanı Çalıştırılması Hali 147
3. GEÇİŞ DÖNEMİNE İLİŞKİN İŞYERİ HEKİMİ VE İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI GÖREVLENDİRME YÜKÜMLÜLÜĞÜ 147
4. İŞYERİ HEKİMİ VE İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLARININ İSTİHDAMI 148
a. Kısmi Süreli İstihdam 148 aa. Az Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşyerlerinde 148 ab. Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşyerlerinde 149 ac. Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşyerlerinde 149
b. Tam Süreli İstihdam 149 ba. Az Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşyerlerinde 149 bb. Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşyerlerinde 149 bc. Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşyerlerinde 150
c. Çalışmaların Hukuki Niteliği 150
d. Ortak Sağlık Güvenlik Biriminden Hizmet Alınması 151
5. MESLEKİ BAĞIMSIZLIK VE ETİK İLKELER 152
6. İŞYERİ HEKİMLERİNİN MESLEKİ SORUMLULUĞU 155
a. İşyeri Hekimlerinin İhlalleri ve İhtar Puanı Uygulanması 155
b. İşyeri Hekimliği Belgelerinin Askıya Alınması 157
c. İşyeri Hekimliği Belgelerinin İptal Edilmesi 159
d. İtirazlar 159 da. İhtar Puanı Verilmesine İtiraz 159 db. Belgelerin Askıya Alınması veya İptaline İtiraz 159 dc. İtiraz Komisyonu ve Çalışması 160
7. 6331
SAYILI KANUNDAN ÖNCE MEVCUT SERTİFİKA VE BELGELER 160
8. YENİLEME EĞİTİMLERİ 160 E. İŞYERİ HEKİMİ VE İŞ GÜVENLİĞİ UZMANININ GÖREV, YETKİ, HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ 161
1. İŞYERİ HEKİMİ VE İŞ GÜVENLİĞİ UZMANININ GÖREVLERİ 161
a. Rehberlik Görevi 161 aa. Öneride Bulunmak 161 ab. İşyerinde Alınması Gereken Tedbirleri İşverene Yazılı Olarak Bildirmek 163
b. Risk Değerlendirmesi Görevi 163 ba. Risk Değerlendirme Ekibi 163 bb. Risk Değerlendirmesi Yapılırken Dikkate Alınacak Hususlar 164 bc. Risk Değerlendirmesi Aşamaları 164 bd. Risk Değerlendirmesinin Yenilenmesi 164
c. Gözetim Görevi 165 ca. İşyeri Hekiminin Sağlık Gözetimi Görevi 165 cb. İş Güvenliği Uzmanının Çalışma Ortamı Gözetimi Görevi 166
d. Eğitim, Bilgilendirme ve Kayıt Görevi 167 da. İşyeri Hekiminin Eğitim, Bilgilendirme ve Kayıt Görevi 167 db. İş Güvenliği Uzmanının Eğitim, Bilgilendirme ve Kayıt Görevi 167
e. İlgili Birimlerle İşbirliği Görevi 168 ea. İşyeri Hekiminin İlgili Birimlerle İşbirliği Görevi 168 eb. İş Güvenliği Uzmanının İlgili Birimlerle İşbirliği Görevi 169
f. İngiliz Sağlık ve Güvenlik Yöneticisinin Görevleri 169
2. İŞYERİ HEKİMİ VE İŞ GÜVENLİĞİ UZMANININ YETKİLERİ 170
a. İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanının İşin Durdurulması İçin İşverene Başvurma Yetkisi 170
b. İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanının İnceleme ve Araştırma, Gerekli Bilgi ve Belgelere Ulaşma ve Çalışanlarla Görüşme Yetkisi 170
c. İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanının İlgili Kurum ve Kuruluşlarla İşbirliği Yapma Yetkisi 170
d. İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanının Mesleki Gelişmelerini Sağlamaya Yönelik Eğitim, Seminer ve Panel Gibi Organizasyonlara Katılma Yetkisi 170
3. İŞYERİ HEKİMİ VE İŞ GÜVENLİĞİ UZMANININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ 171
a. İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanının Sır Saklamak ve Gizliliğe Uymak Yükümlüğü 171
b. İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanının İşini Özenle Yapma Yükümlüğü 171
c. İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanının Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne Bildirimde Bulunma Yükümlülüğü 172
d. İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanının Defter Tutma Yükümlüğü 172
4. İŞYERİ HEKİMİ VE İŞ GÜVENLİĞİ UZMANININ HAKLARI 173 F. DİĞER SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV, YETKİ VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ 173
1. DİĞER SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREVLERİ 173
2. DİĞER SAĞLIK PERSONELİNİN YETKİLERİ 174
a. Diğer Sağlık Personelinin İnceleme ve Araştırma, Gerekli Bilgi ve Belgelere Ulaşma ve Çalışanlarla Görüşme Yetkisi 174
b. Diğer Sağlık Personelinin İlgili Kurum ve Kuruluşlarla İşbirliği Yapma Yetkisi 174
c. Diğer Sağlık Personelinin Mesleki Gelişmelerini Sağlamaya Yönelik Eğitim, Seminer ve Panel Gibi Organizasyonlara Katılma Yetkisi 174
3. DİĞER SAĞLIK PERSONELİNİN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ 175
a. Diğer Sağlık Personelinin Hakları ve İş Güvencesi 175
b. Diğer Sağlık Personelinin Yükümlülükleri 175 ba. Diğer Sağlık Personelinin İşini Özenle Yapma Yükümlülüğü 175 bb. Diğer Sağlık Personelinin Sır Saklamak ve Gizliliğe Uymak Yükümlülüğü 175
G. İŞYERİ HEKİMLERİ, İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLARI VE DİĞER SAĞLIK PERSONELİNİN İŞ GÜVENCESİ 176
KONUYA İLİŞKİN YARGITAY KARARLARI 178
II. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE ÖRGÜTLENME 183 A. AİLE, ÇALIŞMA VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI 183
1. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ VE İSGÜM 183
a. İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü 183 aa. Genel Müdürlüğün Kuruluşu 183 ab. Genel Müdürlüğün Görevleri 183
b. İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü Başkanlığı (İSGÜM) 185 ba. İSGÜM’ün Kuruluşu 185 bb. İSGÜM’ün Görevleri 185 bc. İSGÜM’ün Yetki ve Sorumlulukları 186 bd. İSGÜM başkanı ve yardımcılarının görev, Yetki ve Sorumlulukları 187 be. İSGÜM’ün Bölümleri 188
2. REHBERLİK VE TEFTİŞ BAŞKANLIĞI 191
a. Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının Kuruluşu 191
b. Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının Görevleri 192
B. ULUSAL İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONSEYİ 192
1. ULUSAL İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONSEYİNİN KURULUŞ AMACI, OLUŞUMU VE GÖREVLERİ 192
a. Konseyin Kuruluş Amacı 192
b. Konseyin Oluşumu 193
c. Konseyin Görevleri 193
d. Konsey Başkanının Görev ve Yetkileri 194
e. Konsey Sekreteryası 195
2. ULUSAL İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONSEYİNİN ÇALIŞMA USULLERİ VE KARARLARI 195
a. Konseyin Çalışma Usulü ve Gündemi 195
b. Konseyin Karar Alma Usulü 196
c. Konsey Çalışma Grupları ve Görevleri 196
d. Konsey Faaliyetlerinin Desteklenmesi 197
C. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULLARI, İŞYERİ SAĞLIK VE GÜVENLİK BİRİMLERİ VE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ İLE GÖREVLİ KİŞİLER 197
1. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULU 197
2. İŞYERİ SAĞLIK VE GÜVENLİK BİRİMİ 197
a. Tanım 197
b. Kuruluş İçin Gereken Şartlar 197
c. İSGB İçin Gerekli Asgari Şartlar 198
3. İŞYERİ HEKİMİ, İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI VE DİĞER SAĞLIK PERSONELİ 199
4. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ BAKIMINDAN ÇALIŞAN TEMSİLCİLİĞİ 199
5. ORTAK SAĞLIK VE GÜVENLİK BİRİMİ (OSGB) 199
a. OSGB’lerin Görev, Yetki ve Sorumlulukları 200
b. Görevlendirme Belgesi ve Sözleşme 201
c. Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimlerinin Yetkilendirilmesi 201
d. OSGB’de Sorumlu Müdürün Görev, Yetki ve Sorumlulukları 202
e. OSGB’lerin Faaliyet Alanları 202
f. OSGB’lerin Vize İşlemleri 203
g. OSGB’lere İhtarlar, Yetkilerinin Askıya Alınması, İptali ve İtirazlar 203 ga. OSGB’lere İhtarlar 203 gb. OSGB’lerin Yetkilerinin Askıya Alınması 203 gc. OSGB’lerin Yetkilerinin İptali 204 gd. İtirazlar 204
6. EĞİTİM KURUMLARI 205
a. Eğitim Kurumları Şartları 205
b. Eğitim Kurumlarının Eğitici Kadrosu ve Yetkilendirilme 206
c. Eğitim Kurumlarında Görev, Yetki ve Sorumluluklar 207
d. Eğitim Kurumlarının Vize işlemleri 209
e. Eğitim Kurumlarında Yetkilerin Askıya Alınması, İptali ve İtirazlar 210
D. ULUSLARARASI HUKUKTA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ÖRGÜTLENMESİ 214
1. AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNDA İŞ GÜVENLİĞİ VE SAĞLIĞI ÖRGÜTLENMESİ 214
a. Genel Kurumsal Yapı 214
b. Avrupa Birliği İş Güvenliği ve Sağlığı Ajansı (EU–OSHA) 218
2. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ HUKUKUNDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ÖRGÜTLENMESİ 221
3. BİRLEŞİK KRALLIK (İNGİLİZ) HUKUKUNDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ÖRGÜTLENMESİ 224
4. ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ HUKUKUNDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ÖRGÜTLENMESİ 227
5. FRANSA CUMHURİYETİ HUKUKUNDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ÖRGÜTLENMESİ 231
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HUKUKUNDA DEVLETİN, İŞVERENİN, ÇALIŞANLARIN VE DİĞER İLGİLİLERİN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ
I. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE DEVLETİN ÖDEV VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ 233
A. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANAYASAL DAYANAĞI VE MEVZUATININ OLUŞTURULMASI 235
B. ÜNİVERSİTELERDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ EĞİTİMİNİN VERİLMESİ 236
C. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ÖRGÜTÜNÜN OLUŞTURULMASI 237
1. GÜÇLÜ BİR ÖRGÜTÜN KURULMASI ZORUNLULUĞU 237
2. ULUSAL İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONSEYİ 238
3. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 239
4. SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNUN KATKISI 242
5. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMETLERİNİN DESTEKLENMESİ 242
D. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ DENETİMİ VE YAPTIRIM UYGULANMASI 243
II. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE İŞVERENİN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ 245
A. İŞVERENİN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONUSUNDA YÜKÜMLÜLÜKLERİ 245
1. İŞYERİNİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONUSUNDA ÖRGÜTLEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ 245
a. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu Oluşturma Yükümlülüğü 245
b. İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimi Oluşturma veya Ortak Sağlık ve Güvenlik Biriminden Hizmet Alma Yükümlülüğü 246
c. Çalışan Temsilcisi Görevlendirme Yükümlülüğü 247
2. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ SAĞLANMASI YÜKÜMLÜLÜĞÜ 248
a. İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirme Yükümlülüğü 248
b. İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personeli Görevlendirme Yükümlülüğü 248
3. RİSK DEĞERLENDİRMESİ YAPMAK VE YAPTIRMAK YÜKÜMLÜLÜĞÜ 248
4. ÇALIŞANLARIN EĞİTİMİ, BİLGİLENDİRİLMESİ VE KATILIMLARININ SAĞLANMASI YÜKÜMLÜLÜĞÜ 251
a. Çalışanları Eğitme ve Bilgilendirme Yükümlülüğü 251
b. Çalışanların Görüşlerinin Alınması ve Katılımlarının Sağlanması Yükümlülüğü 253
5. İŞYERİNDE ACİL DURUMLARA İLİŞKİN YÜKÜMLÜLÜĞÜ 254
a. Acil Durum Planları, Yangınla Mücadele ve İlk Yardım ile İlgili Yükümlülükler 254
b. Tahliye ile İlgili Yükümlülükler 255
6. SAĞLIK GÖZETİMİ YAPMA, KAYIT VE BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜ 256
a. Sağlık Gözetimi ile İlgili Yükümlülükler 256
b. İş Kazası ve Meslek Hastalıklarının Kayıt ve Bildirimi ile İlgili Yükümlülükler 257
7. HER TÜRLÜ ÖNLEMİ ALMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ 258
a. Her Türlü Önlem Kavramı 258
b. Her Türlü Önlem Kavramı İçine Giren Psikososyal Riskler 261 ba. Psikolojik Tacizi Önleme (Mobbing) Yükümlülüğü 262 bb. Cinsel Tacizi Önleme Yükümlülüğü 267
8. ÖNLEMLERE UYULUP UYULMADIĞINI DENETLEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ 272
9. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ÖNLEMLERİNİN MALİYETİNİ KARŞILAMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ 273
a. Tüm İSG Önlemlerinin Maliyetini Karşılama Yükümlülüğü 273
b. İşverenin İş Sağlığı Ve Güvenliği Hizmetlerini Kendisi Yürütmesi 274
10. ASIL İŞVEREN – ALT İŞVEREN AYRIMINDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÜKÜMLÜLÜKLERİ 275
a. Asıl İşveren – Alt İşveren Kavramları 275
b. Asıl İşverenin İşyerindeki Alt İşveren İşçilerinin İş Sağlığı ve Güvenliği 277
c. Alt İşverenin İşyerinde İş Sağlığı ve Güvenliği 278 ca. Alt İşverenin İşyeri 279 cb. Alt İşverenin İş Sağlığı ve Güvenliği Yükümlülükleri 280 cba. Alt İşverenin İş Mevzuatından Doğan İş Sağlığı ve Güvenliği Yükümlülükleri 280 cbaa. 6331 Sayılı Kanundan Doğan Yükümlülükler 280 cbab. Yönetmeliklerden Doğan Yükümlülükler 281 cbb. Asıl İşveren – Alt İşveren Arasındaki Sözleşmeden Doğan Yükümlülükler 283
d. Alt İşverenin İşyerindeki Asıl İşverenin İşçilerinin İş Sağlığı ve Güvenliği 284 da. Asıl İşveren ve Alt İşveren İşçilerinin Birlikte Çalışması Hali 284 db. Alt İşveren ile Asıl İşveren İşçisi Arasındaki İlişki 285 dba. Asıl İşverenin Sebep Olduğu Zarardan Alt İşveren İşçisinin Zarar Görmesi 286 dbb. Alt İşverenin Sebep Olduğu Zarardan Asıl İşveren İşçisinin Zarar Görmesi 286
e. İş Sağlığı ve Güvenliği Yaptırımlarında Alt İşveren – Asıl İşveren Ayrımı 287
f. Bazı Özel Durumlarda İş Sağlığı ve Güvenliği 288 fa. Rödövans İlişkisinde İş Sağlığı ve Güvenliği 288 faa. Rödövans İlişkisi Kavramı 288 fab. Rödövans İlişkisi Türleri ve İş Sağlığı ve Güvenliği 289 faba. Birinci Tip Rödövans İlişkisinde Yükümlülükler 289 fabb. İkinci Tip Rödövans İlişkisinde Yükümlülükler 290 fabc. Üçüncü Tip Rödövans İlişkisinde Yükümlülükler 290 fb. Yapı Denetim Kuruluşlarında İş Sağlığı ve Güvenliği 291 fc. Anahtar Teslimi İş Alan İşverenin İşyerinde İş Sağlığı ve Güvenliği 294
B. İŞVERENİN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDEN KAYNAKLANAN HAKLARI 296
1. İŞVERENİN İŞÇİDEN ZARARIN KARŞILANMASINI İSTEME HAKKI 296
2. İŞVERENİN DİSİPLİN CEZASI UYGULAMA HAKKI 297
3. İŞVERENİN İŞ SÖZLEŞMESİNİ FESİH HAKKI 299
a. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurallarına Uyulmaması Halinde İşverenin Haklı Nedenle Fesih Hakkı 299 aa. İşçinin İş Sağlığı ve Güvenliğini Tehlikeye Düşürmesi veya İşyerindeki Mallan Zarara Uğratması 300 ab. İşçinin İş Sağlığı ve Güvenliği Kurallarına Aykırı Hareket Etmek Suretiyle İşyerindeki Malları Zarara Uğratması 301
b. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurallarına Uyulmaması Halinde İşverenin Geçerli Nedenle Fesih Hakkı 302
III. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE ÇALIŞANLARIN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ 304
A. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE ÇALIŞANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 304
1. DİĞER ÇALIŞANLARIN VE KENDİ SAĞLIK VE GÜVENLİKLERİNİ TEHLİKEYE DÜŞÜRMEME YÜKÜMLÜĞÜ 304
2. ÇALIŞANLARIN, İŞVEREN TARAFINDAN VERİLEN EĞİTİM VE TALİMATLAR DOĞRULTUSUNDA YÜKÜMLÜLÜKLERİ 305
a. İşyerindeki Tüm Araçları Kurallara Uygun Şekilde Kullanmak 305
b. Kişisel Koruyucu Donanımı Doğru Kullanmak ve Korumak 305
c. İşyerindeki Ciddi ve Yakın Bir Tehlikeyle Karşılaştıklarında ve Koruma Tedbirlerinde Bir Eksiklik Gördüklerinde, İşverene veya Çalışan Temsilcisine Derhal Haber Vermek 305
d. İşyerinde Tespit Edilen Noksanlık ve Mevzuata Aykırılıkların Giderilmesi Konusunda, İşveren ve Çalışan Temsilcisi ile İş Birliği Yapmak 305
e. Kendi Görev Alanında İş Sağlığı ve Güvenliğinin Sağlanması için İşveren ve Çalışan Temsilcisi ile İş Birliği Yapmak 306
B. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE ÇALIŞANIN HAKLARI 306
1. İŞVERENİN MÜTEMERRİT ALACAKLI DURUMUNA DÜŞMESİ 306
2. ÇALIŞANIN ÇALIŞMAKTAN KAÇINMA HAKKI 307
a. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulunun veya İşverenin Kararına İstinaden Çalışmaktan Kaçınma Hakkı 307 aa. Genel Olarak 307 ab. Çalışmaktan Kaçınma Hakkının Koşulları 308 aba. Ciddi ve Yakın Bir Tehlikenin Varlığı 308 abb. Ciddi ve Yakın Tehlikenin Tespiti 308 abc. Gerekli İş Sağlığı ve Güvenliği Önleminin Alınmamış Olması 308 abd. İşin Durdurulmamış Olması 309
b. İşçinin Re’sen Çalışmaktan Kaçınma Hakkı 309 ba. İşçinin Re’sen Çalışmaktan Kaçınma Hakkı Koşulları 309 baa. Ciddi ve Yakın Tehlikenin Önlenemez Olması 309 bab. İşin Durdurulmamış Olması 309 bb. İşçinin Re’sen Çalışmaktan Kaçınma Hakkı Kullanımı 310 bba. İşyerini veya Tehlikeli Bölgeyi Terk Ederek Belirlenen Güvenli Yere Gitme 310 bbb. Kaçınmayı Takiben İşvereni Haberdar Etme 310 bbc. Kaçınma Sonucu Bir Başkası Aleyhine Ciddi ve Yakın Bir Tehlike Oluşturmama 310
c. Kaçınma Süresinin Sınırı 310
d. Çalışmaktan Kaçınmanın Hükümleri 311 da. Çalışmaktan Kaçındığı Dönem için İşçinin Ücret ve Diğer Hakları Saklıdır 311 db. Kaçınma Hakkı Kapsamında Çalışılmayan Süreler Çalışma Süresinden Sayılır 311
3. İŞÇİNİN İŞ SÖZLEŞMESİNİ HAKLI NEDENLE FESİH HAKKI 311
a. 4857 Sayılı İş Kanunu Bakımından 311
b. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Bakımından 312
4. İŞÇİNİN İHBAR VE ŞİKAYET HAKKI 313
IV. SENDİKALARIN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONUSUNDA GÖREVLERİ VE TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN İŞLEVİ 314
KONUYA İLİŞKİN YARGITAY KARARLARI 317
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HUKUKUNDA İDARİ SORUMLULUKLAR
I. İŞYERLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ TEFTİŞ VE İNCELEMESİ 325
A. TEFTİŞ VE İNCELEMELERDE UYGULANACAK MEVZUAT 325
B. TEFTİŞ YAPAN MÜFETTİŞİN YETKİ VE SORUMLULUKLARI 325
1. TEFTİŞ VE İNCELEMELERDE DEVLETİN YETKİSİ 325
2. TEFTİŞ VE İNCELEMELERDE YETKİLİ MAKAM VE MEMURLAR 327
3. TEFTİŞ VE İNCELEMELERDE YETKİLİ MEMURLARIN ÖDEVLERİ VE UYACAKLARI ETİK KURALLAR 328
4. VERGİ VE HARÇLARDAN MUAFİYET 330
5. TEFTİŞ VE İNCELEMELERDE DİĞER MERCİLER TARAFINDAN YAPILAN TEFTİŞLER 330
6. TEFTİŞ VE İNCELEMELERDE İŞÇİ VE İŞVERENİN SORUMLULUĞU 331
7. TEFTİŞ VE İNCELEMELERDE ZABITANIN YARDIMI 331 C. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ DENETİMİ 331
1. DENETİMİN AMACI 331
2. DENETİMİN TÜRLERİ 332
a. Olağan Denetim 332 aa. İlk Denetim 332 ab. Periyodik Denetim 333
b. Olağanüstü Denetim 333 ba. Süreli (Önel) Denetim 333 bb. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Üzerine Yapılan Denetim 334 bc. Şikayet Üzerine Denetim 336
II. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÜKÜMLÜLÜKLERİNİ YERİNE GETİRMEYEN İŞVERENE UYGULANACAK İDARİ YAPTIRIMLAR 337
A. İDARİ YAPTIRIM KAVRAMI VE ÖZELLİKLERİ 337
1. İDARİ YAPTIRIM KAVRAMI 337
2. İDARİ YAPTIRIMLARIN AMACI 338
3. İDARİ YAPTIRIMLARIN ÖZELLİKLERİ 339 B. İDARİ PARA CEZALARI 340
1. GENEL BİLGİ 340
2. İŞVEREN, İŞVEREN VEKİLİ VEYA İŞ GÜVENLİĞİ UZMANININ İDARİ PARA CEZASINDAN SORUMLU TUTULMASI 340
a. İşverenin İdari Para Cezasından Sorumlu Tutulması 340
b. İşveren Vekilinin İdari Para Cezasından Sorumlu Tutulması 341
c. İş Güvenliği Uzmanının İdari Para Cezasından Sorumlu Tutulması 342
3. İDARİ PARA CEZASINI VERECEK MAKAM 342
4. İDARİ PARA CEZASINA İTİRAZ 342
5. İDARİ PARA CEZASI MİKTARLARI VE ÖDENMESİ 343
6. İDARİ PARA CEZASINDA ZAMANAŞIMI 343
7. İDARİ PARA CEZASINI GEREKTİREN HALLER 345 C. İŞİN DURDURULMASI 349
1. GENEL BİLGİ 349
2. İŞİN DURDURULMASI KOŞULLARI 351
a. Hayati Tehlike Oluşturan Bir Hususun Tespiti 351
b. Belirli İşyerleri Bakımından Risk Değerlendirmesinin Yapılmamış Olması 351
c. İşyerinde İşi Durdurma Kararı Vermeye Yetkili Heyetin Karar Vermesi 352 ca. İşyerinde İşi Durdurma Kararı Vermeye Yetkili Heyet 352 cb. Heyetin Görevleri ve Kararlar 352
3. İŞİN DURDURULMASI KARARININ UYGULANMASI 353
a. İşin Durdurulması Kararının Mülki İdare Amiri Tarafından Yerine Getirilmesi 353
b. Mühürlerin Geçici Olarak Sökülmesi 354
c. Heyet Tarafından Durdurma Kararının Kaldırılması 355
d. Acil Hallerde Yapılacak İşlemler 356
4. İŞVERENİN İTİRAZI VE DURDURMAYA SON VERİLMESİ 356 a. İşverenin İtirazı 356 b. İtiraz Edilecek Mahkeme 357
5. İŞİN DURDURULMASI HALİNDE İŞÇİLİK HAKLARI 357 D. İŞÇİLERİN ÇALIŞMAKTAN ALIKONULMASI 358
1. GENEL BİLGİ 358
2. ÇALIŞMAKTAN ALIKONULACAK İŞÇİLER 359
a. Çocuk ve Genç İşçiler 359
b. Kadın İşçiler 362
E. KAMU İHALESİNDEN YASAKLANMA 364
F. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ HUKUKUNDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURALLARININ İHLALİNDE İDARİ YAPTIRIMLAR 365
1. MEDENİ VE CEZAİ YAPTIRIMLAR 365
2. MEDENİ CEZALARI DEĞERLENDİRME KOMİSYONU 367
3. MEDENİ CEZALARIN ÖDENMESİNE İLİŞKİN USUL 367
BEŞİNCİ BÖLÜM İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HUKUKUNDA CEZAİ SORUMLULUKLAR
I. CEZA HUKUKUNA İLİŞKİN KAVRAMLAR, İLKELER VE ÇALIŞMA HUKUKU İLE ORTAK ALAN ÇALIŞMA CEZA HUKUKU 369
A. ÇALIŞMA HUKUKU VE CEZA HUKUKU ORTAK ALANI 369
1. ÇALIŞMA HUKUKU VE CEZA HUKUKU İLE İLİŞKİSİ 369
2. SUÇ VE YASAL UNSURLARI 373 B. ÇALIŞMA CEZA HUKUKUNDA UYGULANAN İLKELER 373
1. SUÇLARIN VE CEZALARIN KANUNİLİĞİ İLKESİ 373
2. CEZA KANUNLARININ GEÇMİŞE YÜRÜMEMESİ İLKESİ 374
3. CEZALARIN ŞAHSİLİĞİ İLKESİ 375
4. HUKUKA UYGUNLUK NEDENLERİ 378 C. SUÇUN MADDİ UNSURLARI VE TEŞEBBÜS 381 D. ÇALIŞMA CEZA HUKUKUNDA SUÇLU (FAİL) 384
1. SORUMLU KİŞİ FAİL 384
2. ÇALIŞMA CEZA HUKUKUNDA SORUMLU KİŞİNİN BELİRLENMESİ 385
a. Sorumlu Kişinin Yasal Olarak Belirlenmesi 385
b. Sorumlu Kişinin Sözleşme ile Belirlenmesi 386
c. Sorumlu Kişinin Adli Yoldan Belirlenmesi 387
3. SORUMLU KİŞİ OLARAK İŞVEREN, İŞVEREN VEKİLİ VE YETKİ DEVRİ 387
a. İşveren 387 aa. İşveren Kavramı 387 ab. Soyut İşveren – Somut İşveren Ayrımı 388 ac. Tüzel Kişi Organının İşveren Niteliği 389
b. İşveren Vekili Kavramı ve Unsurları 391
c. Yetki Devri 393 ca. Yetki Devrinin Alanı 393 cb. Yetki Devrinin Koşulları 394 cba. Yetki Devredilen (İşveren Vekili) Kişide Bulunması Gereken Koşullar 394 cbb. Yetki Devrinin Konusu Bakımından Koşullar 396
4. TÜZEL KİŞİ İŞVERENLERİN CEZAİ SORUMLULUĞU 397
a. Tüzel Kişilere İlişkin Kavramlar 397
b. Tüzel Kişilerde İşveren veya İşveren Vekilinin Ceza Sorumluluğu 400 ba. Tüzel Kişilerin Cezai Sorumluluğu 400 bb. Suçun Tüzel Kişi Tarafından İşlenmesi 402 bc. Fiili (Gerçek) İşverenin Belirlenmesi – Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması 404
c. Asıl İşveren – Alt İşveren Ayrımında Ceza Sorumluluğu 406
II. ÇALIŞMA CEZA HUKUKUNDAN DOĞAN CEZAİ SORUMLULUKLAR 408 A. TÜRK CEZA KANUNU’NDA DÜZENLENEN SUÇLAR 408
1. KASITLI SUÇ 408 a. Türk Ceza Kanunu’nda Doğrudan Kast 408 b. Türk Ceza Kanunu’nda Olası (Dolaylı) Kast 409
2. TAKSİRLİ SUÇ 409
a. Türk Ceza Kanunu’nda Taksir 410
b. Türk Ceza Kanunu’nda Bilinçli Taksir 411
c. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Açısından Taksirli Suçlarda Kusurun Belirlenmesi 412
3. TÜRK CEZA KANUNU’NDA YER ALAN KASITLI SUÇLAR 414
a. Kasten Öldürme Suçu 414
b. İhmali Davranışla Adam Öldürme Suçu 415
c. İş ve Çalışma Hürriyetinin İhlâli Suçu 416
4. TÜRK CEZA KANUNU’NDA YER ALAN TAKSİRLİ SUÇLAR 417
a. Taksirle Öldürme Suçu 417
...