İnsansız Hava Araçları (9786253779627)

SUNUŞ 5
ÖNSÖZ 7
ŞEKİLLER LİSTESİ 15
KISALTMALAR 17
GİRİŞ 21
BİRİNCİ BÖLÜM
İNSANSIZ HAVA ARAÇLARININ KAVRAMSAL VE HUKUKİ ÇERÇEVESİ
I. GENEL OLARAK 25
II. TERMİNOLOJİ 33
III. İNSANSIZ HAVA ARACININ UNSURLARI 36
IV. İNSANSIZ HAVA ARAÇLARININ SINIFLANDIRILMASI 39
V. İNSANSIZ HAVA ARAÇLARININ KULLANIM ALANLARI VE KARŞILAŞILAN
HUKUKİ SORUNLAR 44
VI. İNSANSIZ HAVA ARAÇLARINA İLİŞKİN HUKUKİ DÜZENLEMELER 48
A. Başlıca Uluslararası Düzenlemeler 48
1. 1944 Uluslararası Sivil Havacılık Sözleşmesi 48
2. Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü Belgeleri 50
a. ICAO Circular 328 – 328 AN/190 Sayılı Genelge 55
b. Bölüm 101, 102 ve 149 başlıklı Model İnsansız Hava Aracı
Yönetmelikleri 56
c. Eşdeğer Tavsiye Genelgeleri 57
d. İnsansız Hava Aracı Trafik Yönetimi (UTM) Belgesi– Küresel
Uyumlaştırma İçin Temel Prensipleri İçeren Çerçeve 58
3. Avrupa Birliği Belgeleri 59
a. 2019/947 sayılı Uygulama Tüzüğü 66
b. 2019/945 Sayılı Yetki Devrine Dayanan Tüzük 75
c. 2024/1110 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü 81
(1) 21.B.20 b ve 21.B.20A’da yapılan değişiklikler 82
d. 2024/1230 sayılı Tüzük 84
4. Uluslararası İş Birlikleri ile Hazırlanan Düzenlemeler 86
VII. KARŞILAŞTIRMALI HUKUK ÖRNEKLERİ 88
A. Amerika Birleşik Devletleri 88
B. Almanya 99
C. Birleşik Krallık 109
D. Hindistan 112
E. Avustralya 118
F. Endonezya 120
G. Tayland 121
H. Japonya 122
İ. Çin 124
J. İtalya 127
VIII. ÜLKEMİZDEKİ DÜZENLEMELER 128
A. 2920 Sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu 128
B. SHGM İnsansız Hava Aracı Sistemlerinin Tescıl, Operasyon, Seyrüsefer, ̇
Bakım ve Uçuşa Elverişlilik Usul ve Esaslarına İlişkin Talimatı (İnsansız
Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT–İHA) 131
C. 22 Mayıs 2026 Tarihli İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT–İHA)
Taslağı 143
IX. DÜZENLEMELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE ÖNERİLER 152
İKİNCİ BÖLÜM
İNSANSIZ HAVA ARAÇLARINA İLİŞKİN SUÇLAR VE CEZA SORUMLULUĞU
I. İNSANSIZ HAVA ARAÇLARIYLA BAĞLANTILI SUÇ TİPLERİ 163
A. Özel Hayatın Gizliliği Bakımından 164
B. Kişisel Verilerin Korunması Bakımından 183
1. Temel Hukuki Düzenlemeler 185
2. Ceza Sorumluluğu Bakımından Değerlendirme 200
C. Israrlı Takip Suçu Bakımından 204
D. Trafik Güvenliğiyle İlişkili Suçlar Bakımından 209
1. Trafik Güvenliğini Kasten Tehlikeye Sokma 209
a. Genel Olarak 209
b. İnsansız Hava Aracının TCK m. 179’un Hukuki Konusu Olup
Olamayacağı Sorunu 211
c. İzinsiz/Hukuka Aykırı Uçuş Nedeniyle Hava Trafiğinin Tehlikeye
Sokulması 217
d. TCK m. 179/3’te Düzenlenen Özel Tehlike Hâlinin İnsansız Hava
Araçları Bakımından Uygulanabilirliği 220
2. Trafik Güvenliğini Taksirle Tehlikeye Sokma 222
3. Ulaşım Araçlarının Hareketinin Engellenmesi Bakımından 226
E. Mala Zarar Verme Bakımından 233
F. Konut Dokunulmazlığının İhlali Bakımından 241
G. Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Suçu Bakımından 253
H. Öldürme veya Yaralama Fiilleri Bakımından 258
II. SİVİL HAVACILIK MEVZUATINDAN KAYNAKLANAN CEZA SORUMLULUĞU 262
III. İNSANSIZ HAVA ARAÇLARI VE MEŞRU MÜDAFAA ARASINDAKİ İLİŞKİ 266
IV. İNSANSIZ HAVA ARAÇLARI VE ZORUNLULUK HALİ ARASINDAKİ İLİŞKİ 279
V. OTONOMİ SORUNU 283
VI. CEZA SORUMLULUĞUNUN BELİRLENMESİ 296
A. Üreticinin Ceza Sorumluluğu 303
B. Tedarikçi/Satıcı/Sağlayıcının Ceza Sorumluluğu 313
C. Programlayıcı/Yazılımcının Ceza Sorumluluğu 315
D. Operatörün Ceza Sorumluluğu 319
E. İnsansız Hava Aracı Sahibinin Ceza Sorumluluğu 323
F. Onay Merciinin Ceza Sorumluluğu 326
VII. İNSANSIZ HAVA ARAÇLARINA İLİŞKİN SUÇLARIN SORUŞTURULMASI VE
KOVUŞTURULMASI 328
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ULUSLARARASI İNSANCIL HUKUK VE CEZA HUKUKU BAKIMINDAN İNSANSIZ HAVA ARAÇLARI
I. GENEL OLARAK 345
II. ULUSLARARASI GELİŞMELER VE TEMEL DÜZENLEMELER 348
III. TEMEL KAVRAMLAR VE ÖZELLİKLER 356
A. Genel Olarak 356
B. Anlamlı İnsan Kontrolü ve Otonomi İlişkisi 358
IV. ULUSLARARASI İNSANCIL HUKUK BAĞLAMINDA SİLAHLI İNSANSIZ HAVA
ARACI KULLANIMINA İLİŞKİN İLKELER 372
A. Ayırt Etme İlkesi 373
1. Ayırt Etme İlkesinin Kavramsal ve Hukuki Çerçevesi 373
2. Ayırt Etme İlkesi Bağlamında Öngörülebilirlik Sorunu 376
3. İnsansız Hava Araçlarının Yasaklı Silah Olarak Nitelendirilip
Nitelendirilemeyeceği Sorunu 378
4. Ayırt Etme İlkesinin İhlalinin Önlenmesine Yönelik Hukuki ve Teknik
Öneriler 382
B. Saldırılarda Önlem Alma İlkesi 385
C. Orantılılık İlkesi 387
D. Askeri Gereklilik İlkesi 394
E. İstisnai bir kurum olarak “Meşru Savunma” ve “Hedefleyerek Öldürme”
İlişkisi 395
V. ROMA STATÜSÜ BAĞLAMINDA DÜZENLENEN SUÇLAR BAKIMINDAN
DEĞERLENDİRME 401
A. Savaş Suçları Bakımından Değerlendirme 401
1. Genel Olarak 401
2. Suçun Unsurları 407
3. İnsansız Hava Araçlarına İlişkin Yasaklı Silah Tartışması ve Savaş
Suçları ile İlişkisi 413
B. Saldırı Suçu Bakımından Değerlendirme 417
C. Ceza Sorumluluğunun Belirlenmesi: Uluslararası Ceza Hukuku
Sorumluluk Modelleri ve Uygulaması 423
1. Şahsi Sorumluluk Modeli 423
2. Komuta ve Üst Düzey Sorumluluğu 426
3. Ortak Suç Girişimi 433
4. Otonom Silahlı İnsansız Hava Araçlarında Teknik Mimari ve Ceza
Sorumluluğunun Belirlenmesi 435
5. Sürü İnsansız Hava Araçları Bakımından Ceza Sorumluluğu 440
D. Delil ve İspata İlişkin Sorunlar 446
E. Ceza Sorumluluğunun Belirlenmesi Bakımından Çözüm Önerileri 449
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
KOLLUK VE CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU BAKIMINDAN İNSANSIZ HAVA ARAÇLARI
I. GENEL OLARAK 455
II. İNSANSIZ HAVA ARAÇLARININ KOLLUK TARAFINDAN KULLANIM ALANLARI 459
A. Kamu Düzeni ve Güvenliğinin Sağlanması 459
B. Trafik Denetimi ve Güvenliğinin Sağlanması 468
C. Kaçakçılıkla Mücadele ve Sınır Güvenliği 472
D. Terörle Mücadele 474
E. Olay Yeri İnceleme ve Delil Toplama 476
F. Arama ve Kurtarma Faaliyetleri 477
III. KOLLUĞUN ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİ BAKIMINDAN İNSANSIZ
HAVA ARAÇLARI 478
IV. İNSANSIZ HAVA ARAÇLARININ CEZA MUHAKEMESİNDE KULLANILMASININ
HUKUKİ NİTELİĞİ 490
A. Teknik Araçlarla İzleme Bakımından 490
B. Mobese/Yüz Tanıma Teknolojileri Bakımından 505
C. Arama Tedbiri Bakımından 506
D. Bir Regülasyon Örneği Olarak: ABD ve Eyalet Düzenlemeleri 525
V. GÖRÜŞ VE ÖNERİLER 537
SONUÇ 551
KAYNAKÇA 569