İİBF, SBF, MYO'lar İçinTürk İdari Yargılama Hukuku (MYO) (9786253818166)

Önsöz 5
§ 1
DEVLETİN HUKUKİ FONKSİYONU OLARAK YARGI
I. GENEL OLARAK 21
II. HUKUK DEVLETİ İLKESİ VE İDARENİN YARGISAL DENETİMİ 23
III. YARGI DÜZENİ KAVRAMI 24
IV. İDARİ YARGI DÜZENİNİN İŞLEVİ 27
§ 2
İDARİ YARGI YERLERİ
I. DANIŞTAY 29 A. Niteliği 29 B. Teşkilâtı 29 C. Görevleri 30
1. İdari Görevleri 31
2. Yargısal Görevleri 32 a. Temyiz Mercii Olarak Görevleri 32 b. İlk Derece Mahkemesi Olarak Görevleri 33
II. BÖLGE İDARE MAHKEMELERİ 35 A. Teşkilatı 35 B. Görevleri 36
III. İDARE MAHKEMELERİ 38
IV. VERGİ MAHKEMELERİ 39
V. TEK HAKİM 40
§ 3
İDARİ YARGILAMAYA HAKİM OLAN İLKELER
I. YARGILAMA İLKELERİ 43
II. İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU’NDA YER ALAN YARGILAMA İLKELERİ 45
A. Yazılı Yargılama Usulü (Yazılılık İlkesi) 45
B. Evrak (Dosya) Üzerinden İnceleme İlkesi 46
C. Re’sen Araştırma İlkesi 47
Ç. Tasarruf İlkesi 51
§ 4
İDARİ YARGI DENETİMİNİN SINIRLARI VE KAPSAMI
I. İDARİ YARGI DENETİMİNİN SINIRLARI 55 A. Yasama Kısıntısı 55 B. Yargı Kısıntısı (Hükümet Tasarrufları) 57
II. İDARİ YARGI DENETİMİNİN KAPSAMI 58
A. Hukuka Uygunluk Denetimi 59
B. Yerindelik Denetimi Yasağı 60
C. Yürütme Görevinin Kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Gösterilen Şekil ve Esaslara Uygun Olarak Yerine Getirilmesini Kısıtlayacak Biçimde Yargı Kararı Verilmesi Yasağı 62
Ç. İdari Eylem ve İşlem Niteliğinde Yargı Kararı Verilmesi Yasağı 63
D. İdarenin Takdir Yetkisini Kaldıracak Biçimde Yargı Kararı Verilmesi Yasağı 63
§ 5
İDARİ DAVA TÜRLERİ
I. İPTAL DAVASI 67 A. İptal Davasının Özellikleri 68
1. İptal Davası Kamu Yararını Gerçekleştiren Genel Bir Davadır 68
2. İptal Davası Hukuk Devletini Koruyan Objektif Bir Davadır 69
3. İptal Davası Hukuk Devletinde Hak Olarak Kabul Edilmiş Bir Davadır 70
4. İptal Davası Kolay İşleyen, Karmaşık Olmayan ve Kamu Düzenine İlişkin Bir Davadır 70
5. İptal Davası Asıl (Ana) Davadır 71
6. İptal Davası Benzersiz / Eşsiz Bir Davadır 71
7. İptal Davasının Konusu İdarenin Tek Yanlı, İcrai Nitelikli İşlemleridir 72
8. İptal Davası, Kişisel Menfaatleri İhlâl Edilenler Tarafından Açılabilen Bir Davadır 73
B. İdarenin Sözleşmeleri ve İptal Davası 74
1. Genel Olarak 74
II. TAM YARGI DAVASI 75 A. Özellikleri 76
1. Tam Yargı Davasının Konusu İdari İşlem, İdari Eylem ya da İdari Sözleşmelerdir 77
2. Tam Yargı Davası Açabilmek İçin “Hak İhlali” Şartı Aranır 77
3. Tam Yargı Davası Açabilmek İçin Hak İhlalinin “Kişisel” ve “Doğrudan” Olması Gerekir 77
4. Tam Yargı Davası Sonucunda Verilen Karar Kural Olarak Davanın Taraflarını İlgilendirir 78
5. Tam Yargı Davası Sübjektif (Öznel) Bir Davadır 78
6. Tam Yargı Davası Kişisel Yarar Yanında Kamu Yararına da Hizmet Eden Bir Davadır 78
7. Tam Yargı Davası İptal Davası ile Aynı Yargılama Usulüne Tabidir 79 B. Çeşitleri 79
III. İDARİ SÖZLEŞMELERDEN DOLAYI TARAFLAR ARASINDA ÇIKAN UYUŞMAZLIKLARA İLİŞKİN DAVALAR 80
§ 6
İDARİ DAVALARIN AÇILMASI
I. İDARİ DAVA DİLEKÇESİ 83
II. İDARİ DAVA DİLEKÇESİNİN VERİLECEĞİ YERLER 85
III. İDARİ DAVA DİLEKÇESİ ÜZERİNE YAPILACAK İŞLEMLER 86
IV. AYNI DİLEKÇE İLE DAVA AÇILMASI 88
A. Bir Kişinin Birden Fazla İdari İşleme Karşı Aynı Dilekçe ile Dava Açması 89
B. Birden Fazla Kişinin Aynı Dilekçe ile Dava Açması 90
§ 7
İDARİ DAVALARDA İLK İNCELEME
I. GENEL OLARAK 93
II. İLK İNCELEME KONULARI 94 A. Görev 94
1. İdari Yargının Görev Alanı 96
2. İdari Yargının Görev Alanı Dışına Çıkarılan Uyuşmazlıklar 97
3. Görev Uyuşmazlıkları ve Giderilmesi 99
a. Adli ve İdari Yargı Düzenleri Arasındaki Görev Uyuşmazlıkları 100 aa. Olumlu Görev Uyuşmazlığı 101 bb. Olumsuz Görev Uyuşmazlığı 104
b. İdari Yargı Düzeni İçindeki Görev Uyuşmazlıkları 106 aa. İdari Yargı Düzeni İçinde Olumlu Görev Uyuşmazlığı 106 bb. İdari Yargı Düzeni İçinde Olumsuz Görev Uyuşmazlığı 107
B. Yetki 108
1. İdari Davalarda Genel Yetki Kuralı 109
2. İdari Davalarda Özel Yetki Kuralları 110
a. Kamu Görevlileri ile İlgili Davalarda Yetki 110
b. Taşınmaz Mallara İlişkin Davalarda Yetki 113
c. Taşınır Mallara İlişkin Davalarda Yetki 115
ç. Tam Yargı Davalarında Yetki 115
d. Vergi Uyuşmazlıklarında Yetki 117
3. Yetki Uyuşmazlıkları ve Giderilmesi 119
a. Olumlu Yetki Uyuşmazlığı (Merci Tayini) 119
b. Olumsuz Yetki Uyuşmazlığı 121
4. Bağlantılı Davalar 122
a. Tanımı ve Şartları 122
b. Bağlantı Kararının Alınması Usulü 124
C. İdari Merci Tecavüzü 127
Ç. Ehliyet 129
1. Objektif Ehliyet 129
2. Sübjektif Ehliyet 134
a. Menfaat İhlali 135
b. Hak İhlali 137
c. İdarelerin Birbirlerine Karşı Açtıkları Davalarda Ehliyet 138
4. Ehliyetli Olan Şahsın Avukat Olmayan Vekili Tarafından Dava Açılması 140
D. İdari Davaya Konu Olacak Kesin ve Yürütülmesi Gereken İşlem 141
1. İcrailik Kavramı 141
2. Kesinlik Kavramı 146 E. Dava Açma Süresi (Süre Aşımı) 147
1. Dava Açma Süresi ve Özellikleri 147
2. Genel ve Özel Dava Açma Süreleri 148
3. Dava Açma Süresinin Başlangıcı 149
4. Düzenleyici İşlemlere Karşı Dava Açma Süresi 152
5. Görevsiz Yargı Yerine Başvurma Halinde Tanınan Ek Süre (İYUK Madde 9) 153
6. İdari İşlem veya Eylem Yapılması İçin İdareye Başvuru Halinde Süre (İYUK Madde 10) 153
7. İdari İşlemin Kaldırılması, Geri Alınması, Değiştirilmesi veya Yeni Bir İşlem Yapılması İçin Üst Makama Üst Makam Yoksa İşlemi Yapan Makama Başvuru Halinde Süre (İYUK Madde 11) 155
8. İdari İşlemden Doğan Zararın Tazmini İçin Açılacak Davalarda Süre (İYUK Madde 12) 158
9. İdari Eylemden Doğan Zararın Tazmini İçin Açılacak Davalarda Süre (İYUK Madde 13) 159
10. İdari İşlemden veya Eylemden Doğan Zararların Sulh Yoluyla Hallinde Süre 161
11. Sürelerin Hesaplanması 163 a. Gün, Hafta, Ay ve Yıl Olarak Belirlenen Sürelerin Hesaplanması 163 F. Husumet 166
1. Genel Olarak 166
2. İdari Davalarda Devlet Organlarının Hasım Konumu 169
G. Dilekçelerin 3’üncü Maddeye Uygunluğu 176
Ğ. Dilekçelerin 5’inci Maddeye Uygunluğu 177
H. İlk İnceleme Üzerine Verilecek Kararlar 178
§ 8
DOSYANIN TEKEMMÜLÜ
I. GENEL OLARAK 183
II. TEBLİGAT VE CEVAP VERME 183
III. BİLGİ VE BELGE TOPLAMA 186
IV. İDDİA VE SAVUNMANIN GENİŞLETİLMESİ VEYA DEĞİŞTİRİLMESİ YASAĞI VE SINIRLI ISLAH 188
§ 9
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI
I. GENEL OLARAK 191
II. GENEL KURAL: DAVA AÇILMASI İŞLEMİN YÜRÜTÜLMESİNİ DURDURMAZ 192
III. YÜRÜTMENİN DURDURULMASININ ŞARTLARI 193
IV. YÜRÜTMENİN DURDURULMASI USULÜ 194
V. YÜRÜTMENİN DURDURULMASI KARARLARININ ETKİLERİ, SONUÇLARI VE UYGULANMASI 197
VI. YÜRÜTMENİN DURDURULMASI KARARLARINA İTİRAZ 198
§ 10
DURUŞMA
I. GENEL OLARAK 203
II. DURUŞMALARA İLİŞKİN USUL 204
III. DURUŞMALARA İLİŞKİN ESASLAR 205
§ 11
DOSYALARIN ESASTAN İNCELENMESİ
I. GENEL OLARAK 207
II. İPTAL DAVALARINDA HUKUKA UYGUNLUK DENETİMİ 208 A. Yetki Unsuru Bakımından Denetim 208
1. Genel Olarak 208
2. Yetkinin Değişik Görünümleri 212
a. Yer Bakımından Yetki 212
b. Zaman Bakımından Yetki 212
c. Kişi Bakımından Yetki 215
ç. Konu Bakımından Yetki 216
3. Yetkide Paralellik İlkesi 217
4. Yetki Sakatlıkları 218
a. Yetki Gaspı 219
b. Yetki Tecavüzü 219
c. Fonksiyon Gaspı (Görev Gaspı / İşlev Gaspı) 221
ç. Ağır ve Bariz Yetki Tecavüzü 222
5. Yetki Sakatlıklarının Sonradan Düzeltilmesi 222 B. Şekil Unsuru Bakımından Denetim 223
1. Genel Olarak 223
2. Yazılı ve Yazılı Olmayan Şekil 224
3. Şekilde Paralellik İlkesi 227
4. Şekil Sakatlıkları 228
5. Şekil Sakatlıklarının Derecelendirilmesi 229 C. Sebep (Neden) Unsuru Bakımından Denetim 232
1. Genel Olarak 232
2. Mevzuatta Sebep Unsuru Yönünden İdari İşlemler 233
a. Sebebi Mevzuatta Açıkça Gösterilen İşlemler 233
b. Sebebi Mevzuatta Belirsiz Kavramlarla Gösterilen İşlemler 234
c. Sebebi Mevzuatta Gösterilmeyen İşlemler 235
3. Sebep Sakatlıkları 236
4. Sebep İkâmesi 237
5. İşlemin Birden Fazla Sebebe Dayanması 239 Ç. Konu Unsuru Bakımından Denetim 239
1. Genel Olarak 239
2. Konu Sakatlıkları 240
a. Mümkün ve Meşru Olmayan Konu 240
b. Mevzuatta Düzenlenmeyen Konu 241
c. Mevzuata Uygun Olmayan Konu 241
ç. Mahkeme Kararının Gereklerine Uygun Olmayan Konu 243
d. Geriye Yürümezlik İlkesine Aykırı Konu 243
e. Ölçülülük İlkesine Uygun Olmayan Konu 244
f. Kazanılmış Hakları İhlal Eden Konu 244
g. Eksik Kapsamlı Düzenleme 245
D. Amaç (Maksat) Unsuru Bakımından Denetim 246
1. Genel Olarak 246
2. Amaç Sakatlıkları 248 a. Genel Amaç Bakımından Hukuka Aykırılık 248 b. Özel Amaç Bakımından Hukuka Aykırılık 250
III. TAM YARGI DAVALARINDA YARGISAL DENETİM: İDARENİN SORUMLULUĞU 252
A. Devletin Sorumluluğunun Dayanağı 252
B. İdarenin Kusur Sorumluluğu 253
1. Hizmet kusuru 256
2. Hizmet Kusuru Sayılan Haller 259
a. Hizmetin Kötü İşlemesi 260
b. Hizmetin Geç İşlemesi 262
c. Hizmetin Geç İşlemesi 263
3. Kişisel Kusur 265
4. Kamu Görevlilerinin Üçüncü Kişilere Verdikleri Zararlardan Doğan Sorumluluk 269 C. İdarenin Kusursuz Sorumluluğu 273
1. Risk (Tehlike) İlkesi 274
2. Kamu Külfetleri Karşısında Eşitlik (Fedakârlığın Denkleştirilmesi) İlkesi 278
3. Sosyal Risk İlkesi 281 Ç. Sorumluluğun Unsurları 284
1. Tazmini Gereken Zarar Olmalıdır 285
2. Zarar Kamu Hizmetinden Kaynaklanmalıdır 287
3. Zarar İdareye Bağlanabilir Olmalıdır 287
§ 12
İPTAL VE TAM YARGI DAVALARININ SONUÇLANMASI
I. İPTAL DAVASININ SONUÇLANMASI 293
II. TAM YARGI DAVASININ SONUÇLANMASI 296
§ 13
ÖZEL YARGILAMA USULLERİ
I. İVEDİ YARGILAMA USULÜ 299 A. İvedi Yargılama Usulüne Tabi Uyuşmazlıklar 299
1. İhaleden Yasaklama Kararları Hariç İhale İşlemleri 300
2. Acele Kamulaştırma İşlemleri 301
3. Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararları 302
4. Turizmi Teşvik Kanunu Uyarınca Yapılan Satış, Tahsis ve Kiralama İşlemleri 302
5. Çevre Kanunu Uyarınca İdari Yaptırım Kararları Hariç Çevresel Etki Değerlendirmesi Sonucu Alınan Kararlar 303
6. Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun Uyarınca Alınan Cumhurbaşkanı Kararları 304
B. İvedi Yargılama Usulünde Özel Usul Kuralları 304
1. Süreye İlişkin Özel Usul Kuralları 304
2. İdareye Başvuruya İlişkin Özel Usul Kuralı 305
3. Yürütmenin Durdurulması Taleplerine İlişkin Kararlara İtiraz Bakımından Özel Usul Kuralı 305
4. Davaların Karara Bağlanmasına İlişkin Özel Usul Kuralı 306
5. Kanun Yollarına İlişkin Özel Usul Kuralları 306
II. MERKEZÎ VE ORTAK SINAVLARA İLİŞKİN YARGILAMA USULÜ 308
A. Merkezi ve Ortak Sınavlara İlişkin Yargılama Usulüne Tabi Uyuşmazlıklar 308
B. Merkezi ve Ortak Sınavlara İlişkin Yargılama Usulünde Özel Usul Kuralları 309
1. Süreye İlişkin Özel Usul Kuralları 309
2. İdareye Başvuruya İlişkin Özel Usul Kuralı 310
3. Yürütmenin Durdurulması Taleplerine İlişkin Kararlara İtiraz Bakımından Özel Usul Kuralı 310
4. Davaların Karara Bağlanmasına İlişkin Özel Usul Kuralı 310
5. Kanun Yollarına İlişkin Özel Usul Kuralları 311
6. Mahkeme Kararının Sonuçları Bakımından Özel Usul Kuralı 312
§ 14
DAVANIN TARAFLARINDA DEĞİŞME
I. GENEL OLARAK 313
II. DAVANIN TARAFLARINDA DEĞİŞMEYE YOL AÇAN HALLER 314
A. Gerçek Kişinin Ölümü 314
B. Tüzel Kişiliğin Sona Ermesi 316
C. Kanuni Temsilci Atanması 317
Ç. Dava Konusunun Devredilmesi (Müddeabihin Temliki) 318
III. BİLDİRİLEN ADRESE TEBLİGAT YAPILAMAMASI 318
§ 15
İDARİ YARGILAMA USULÜNDE HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) İLE VERGİ USUL KANUNU’NUN (VUK) UYGULANDIĞI HALLER
I. HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNUNA (HMK) ATIF YAPILAN USUL HÜKÜMLERİ 319
A. İYUK’ta Müstakil Madde Halinde Düzenlenmiş Olmakla Birlikte HMK’ye Atıf Yapılan Konular 321
1. Hâkimin Davaya Bakmaktan Memnuiyeti (Yasaklılığı) ve Reddi 321
2. Delil Tespiti 325 B. İYUK’ta Düzenlenmeksizin HMK’ye Atıf Yapılan Konular 328 1. (Objektif) Ehliyet 329
2. Üçüncü Şahısların Davaya Katılması / Müdahalesi 330
3. Davanın İhbarı 333
4. Taraf Vekilleri 335
5. Dosyanın Taraflar ve İlgililerce İncelenmesi 336
6. Davadan Feragat 336
7. Davayı Kabul 341
8. Teminat 343
9. Mukabil (Karşı) Dava 345
10. Bilirkişi 346
11. Keşif 348
12. Yargılama Giderleri 350
13. Adli Yardım 354
14. Duruşmaların Sükunu ve İnzibatı 358
15. Elektronik İşlemler 359
16. Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası 360
II. VERGİ USUL KANUNUNA (VUK) ATIF YAPILAN USUL HÜKÜMLERİ 360
§ 16
DOSYALARIN KARARA BAĞLANMASI 365
I. KARAR VERME USULÜ 365
II. KARARLARDA BULUNACAK HUSUSLAR 366
III. KARARLARIN TEBLİĞİ 367
§ 17
AÇIKLAMA VE YANLIŞLIKLARIN DÜZELTİLMESİ
I. AÇIKLAMA 369 A. Genel Olarak 369
II. YANLIŞLIKLARIN DÜZELTİLMESİ 370
§ 18
İDARİ YARGI KARARLARININ UYGULANMASI
I. İDARİ YARGI KARARLARININ UYGULANMASI GEREĞİ 373
II. UYGULANMASI GEREKEN İDARİ YARGI KARARLARI 374
III. İDARİ YARGI KARARLARI UYGULANIRKEN DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR 374
IV. İDARİ YARGI KARARLARINI UYGULAMA SÜRESİ 375
V. İDARİ YARGI KARARLARININ UYGULANMIŞ SAYILMAYACAĞI HALLER 377
VI. İDARİ YARGI KARARLARININ UYGULANMAMASININ SONUÇLARI 380
§ 19
KANUN YOLLARI
I. KANUN YOLU KAVRAMI 385
II. KANUN YOLU TÜRLERİ 389 A. Olağan Kanun Yolları 391
1. İstinaf 391
a. İstinafa Tabi Mahkeme Kararları 393
b. İstinaf Usulü 394
c. İstinaf İncelemesinin Kapsamı ve Sonuçları 396
2. Temyiz 399 a. Temyize Tabi Mahkeme Kararları 399 b. Temyiz Usulü 402 c. Temyiz İncelemesinin Kapsamı ve Sonuçları 405
3. İstinaf ve Temyiz Kanun Yollarına İlişkin Değerlendirme 409
4. İstinaf ve Temyizde Yürütmenin Durdurulması 411 Ç. Olağanüstü Kanun Yolları 412
1. Yargılamanın Yenilenmesi (Muhakemenin İadesi) 413
a. Yargılamanın Yenilenmesi Sebepleri 413
b. Yargılamanın Yenilenmesi Usulü 415
2. Kanun Yararına Temyiz 416
§ 20
ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU
I. BİREYSEL BAŞVURUNUN KONUSU 421
II. BİREYSEL BAŞVURUYA İLİŞKİN TEMEL ŞARTLAR 426
III. BİREYSEL BAŞVURU ESASLARI 428 A. Başvuru Ehliyeti 429 B. Başvuru Süresi 432 C. Başvuru Usulü 434
1. Başvuru Dilekçesi 435
2. Dilekçenin Verileceği Yerler 437
3. İdari İnceleme 437 Ç. Esas Bakımından İnceleme ve Karar 438 Kaynaklar 445 Kavram Dizini 459