İdare Hukukunda Esnek Hukuk İşlemleri ve Yargısal Denetimi
İçindekileri İncele
ÖNSÖZ ........................................................................................................................................... 7
İÇİNDEKİLER................................................................................................................................... 9
KISALTMALAR .............................................................................................................................. 19
BÖLÜM BİR
1. DENETİMİN TANIMI NEDİR, AMAÇLARI NELERDİR? 21
I. DENETİM NEDİR?.......................................................................................................... 21
II. DENETİMİN AMAÇLARI NELERDİR?............................................................................... 23
III. DENETİM RAPORUNA İLGİ DUYANLAR: ........................................................................ 24
A. Bir Denetim Raporu Paydaşları Kimlerdir? ............................................................ 24
1. Paydaş: .............................................................................................................. 24
2. İç Paydaş:........................................................................................................... 24
3. Dış Paydaş: ........................................................................................................ 25
IV. DENETİMİN TEMEL ÖZELLİKLERİ NELERDİR? ................................................................ 25
V. KONUSUNA VE AMACINA GÖRE DENETİM TÜRLERİ: .................................................. 25
A. Finansal Denetim (Mali Tablo Denetimi):.............................................................. 25
B. Biçimsel Formel Denetim (Uygunluk Denetimi): ................................................... 26
C. Performans Denetimi (Faaliyet Denetimi):............................................................ 26
VI. DENETİMDE BULUNAN DENETÇİNİN NİTELİĞİNE GÖRE DENETİM TÜRLERİ: ................ 27
A. İç Denetim:............................................................................................................ 27
1. İç Denetçiler:.................................................................................................. 27
B. Kamu Denetimi: .................................................................................................... 28
C. Bağımsız Denetim:................................................................................................. 29
VII. DENETLENEN YERE GÖRE DENETİM:.............................................................................. 29
A. İç Denetim Nedir, Çeşitleri Nelerdir? .................................................................... 29
B. İç Denetimin Özellikleri: ........................................................................................ 30
C. İç Denetim Türleri: ................................................................................................ 30
1. Uygunluk denetimi:........................................................................................... 30
2. Performans denetimi: ....................................................................................... 30
3. Mali denetim:.................................................................................................... 30
4. Bilgi teknolojisi denetimi................................................................................... 31
5. Sistem denetimi: ............................................................................................... 31
D. Dış Denetim:............................................................................................................. 31
VIII. DENETÇİ KAVRAMI:....................................................................................................... 32 10
IX. BİR DENETÇİDE BULUNMASI GEREKEN MESLEKİ ETİK İLKELER (TEMEL ÖZELLİKLER):
(Bağımsız Denetim Yönetmeliği - Madde:21)................................................................... 32
A. Dürüstlük:................................................................................................................. 32
B. Tarafsızlık:................................................................................................................. 32
C. Mesleki Yeterlilik ve Özen:........................................................................................ 32
D. Sır Saklama (Gizlilik): ................................................................................................ 32
E. Mesleğe Uygun Davranış: ......................................................................................... 32
X. ETİK KURALLARA/DAVRANIŞLARA BAZI ÖRNEKLER; ..................................................... 32
A. Denetçinin Bağımsızlığını Ortadan Kaldıran Bazı Durumlar (BDY Madde 22)....... 33
XI. DENETÇİNİN DENETLEDİĞİ KURUMDA YAPTIĞI DENETİM:........................................... 34
A. Tam inceleme: .......................................................................................................... 34
B. Rastgele (Sondaj) inceleme: ..................................................................................... 34
XII. DENETÇİNİN KURUM DIŞINDA YAPTIĞI DENETİM VE İNCELEMELER; ........................... 34
A. Karşıt İnceleme:........................................................................................................ 34
B. Çapraz İnceleme: ...................................................................................................... 34
XIII. BAĞIMSIZ DENETİMİN FAYDALARI NELERDİR?.............................................................. 34
A. Denetlenen İşletmeye Sağlanan Yararlar: ............................................................. 35
B. İş Hayatının Diğer Üyelerine Sağlanan Yararlar:.................................................... 35
C. Kamu Kuruluşları Açısından Sağlanan Yararlar:..................................................... 35
XIV. BAĞIMSIZ DENETİME TABİ KURULUŞLAR:..................................................................... 36
XV. DENETİM STANDARTLARI:.............................................................................................. 37
A. Genel Kabul Görmüş Denetim Standartları: ............................................................. 37
1. Genel Standartlar: ............................................................................................. 37
a. Eğitim ve Yeterlilik: .................................................................................... 37
b. Bağımsızlık: ................................................................................................ 37
c. Mesleki Özen ve Dikkat:............................................................................. 37
2. Çalışma Alanı Standartları:............................................................................. 38
a. Planlama ve Gözetim: ................................................................................ 38
b. İç Kontrol Sistemi Hakkında Bilgi Edinme: ................................................. 38
c. Yeterli ve Güvenilir Kanıt Toplama:............................................................ 38
3. Raporlama Standartları: .................................................................................... 39
a. Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkelerine Uygunluk: ............................... 39
b. Süreklilik: ................................................................................................... 39
c. Mali Tablodaki Açıklamaların Yeterliliği (Yeterlilik): ................................... 39
d. Görüş Bildirme:.......................................................................................... 40
XVI. TÜRK TİCARET KANUNU ÇERÇEVESİNDE BAĞIMSIZ DENETİM:..................................... 40
XVII. FİNANSAL TABLOLARIN BAĞIMSIZ DENETİMİNE İLİŞKİN SORUMLULUKLARI: .............. 42
A. Denetçinin Sorumlulukları:.................................................................................... 44
B. Denetçinin Sır Saklamadan Doğan Sorumluluğu: .................................................. 45
C. Denetçinin Hileye Karşı Sorumlulukları: ................................................................ 46 11
D. Finansal Tablolar Hakkında İşletme Yönetiminin Sorumlulukları: ......................... 47
E. Bağımsız Denetimde Bağımsızlık ve Bağımsızlığın Korunması:.............................. 48
XVIII. BAĞIMSIZ DENETİM YAPTIRMAMANIN CEZASI YASAL VE HUKUKİ SONUÇLARI........... 49
A. Bağımsız Denetim Yaptırmamanın Hukuki Sonuçları: ........................................... 49
B. Bağımsız Denetim Yaptırmamanın Cezası ve Yasal Sonuçları:............................... 51
XIX. GÜVENCE HİZMETLERİ: ................................................................................................. 52
A. Onaylama Hizmetleri:............................................................................................ 52
1. Tarihi Finansal Tabloların Denetimi:.................................................................. 53
2. Finansal Raporlama ile İlgili İç Kontrolün Etkinliğinin Onanması:...................... 53
3. Tarihi Finansal Tabloların Gözden Geçirilmesi:.................................................. 53
4. Diğer Onaylama Hizmetleri: .............................................................................. 53
XX. KAMU GÖZETİMİ KURUMU’NUN TEŞKİLAT YAPISI VE GÖREVLERİ:................................ 54
XXI. TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI: .............................................................................. 55
A. Bağımsız Denetim Standardı (BDS):....................................................................... 56
B. Finansal Tabloların Denetimi:................................................................................ 56
C. Denetime Tabi Finansal Tablolar:.......................................................................... 56
D. KGK Mevzuatında ve Standartlarında Geçerli Olan Bağımsız Denetim Standartları: ... 57
1. Denetçinin Genel Amaçları: ........................................................................... 58
2. Finansal Tabloların Denetimine İlişkin Etik Hükümler:................................... 60
XXII. DENETİM SİSTEMİNİN BAŞLICA SORUNLARI: ............................................................... 61
BÖLÜM İKİ
2. BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU: 63
I. BAĞIMSIZ DENETİM RAPORLARI SONUCUNDA VERİLEN GÖRÜŞLER: (BDY - Madde 30) .. 64
A. Olumlu Görüş İçeren Rapor:.................................................................................. 64
B. Olumsuz Görüş İçeren Rapor: ............................................................................... 64
1. Genel Olarak Denetçiyi Olumsuz Denetim Görüşü Vermeye Sebep Olan
Hususlar:........................................................................................................ 65
C. Görüş Bildirmekten Kaçınma:................................................................................ 65
1. Denetçinin Görüş Bildirmekten Kaçınmasına Yol Açan Nedenler: ................. 65
D. Sınırlı (Şartlı) Görüş Bildirme: ................................................................................ 65
1. Denetçinin Sınırlı (Şartlı) Görüş Bildirmesine Yol Açan Nedenler: ................. 66
E. Denetçi Raporunda Yer Alan Unsurlar: ................................................................. 66
II. STOKLARLA İLGİLİ KAPSAM SINIRLANDIRMASINA ÖRNEK DENETÇİ GÖRÜŞÜ: ............ 67
A. Kapsam Sınırlandırma Nedeniyle Görüş Bildirmekten Kaçınmaya Örnek Denetçi
Raporu:.................................................................................................................. 68
B. Yeni Bir Müşterinin Kabulüne Karar Verirken Denetçinin Denetim Riski Açısından
Göz Önünde Bulunduracağı Hususlar:................................................................... 68
C. Bağımsız Denetçi Tarafından, Sınırlı Olumlu veya Olumsuz Görüş Verilmesi ya da
Görüş Verilmesinden Kaçınılması Durumunda Yapılacak İşlemler: ....................... 69
D. Şirket ile Bağımsız Denetçi Arasında Ortaya Çıkan Görüş Ayrılıkları:..................... 69 12
E. Bağımsız Denetçi veya Bağımsız Denetim Kuruluşunca Finansal Tabloların
Denetimi Sonucunda Düzenlenecek Raporda Yer Alması Gereken Açıklamalar: .. 69
F. Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporunun Denetimi Sonucunda Düzenlenecek
Raporlarda Yer Alması Gereken Açıklamalar:....................................................... 70
G. Denetim Raporlarının Tamamlanma Durumu:...................................................... 71
Ğ. Denetlenen Finansal Tablolar Hakkında Görüş Vermekten Kaçınma veya Olumsuz
Görüş Verilmesinin Sonucu: .................................................................................. 71
H. Görüş Türlerinin Şekillendirilmesi ve Görüşlerin Hukuki Sonuçları: ...................... 71
I. Bağımsız Denetçinin, Bağımsız Denetim Raporunu Teslim Etmesi:....................... 73
III. ANALİTİK İNCELEME:..................................................................................................... 73
IV. BELGE İNCELEMESİ: ...................................................................................................... 74
A. Denetçinin Belge İncelemesinde Dikkat Edeceği Hususlar:................................... 75
V. KANITLAR İLE İLGİLİ ÖNEMLİ NOTLAR:.......................................................................... 75
VI. KANITIN NİTELİĞİ:......................................................................................................... 76
A. Uzman Kişinin Bilgisine Başvurma:........................................................................ 76
B. Denetçinin Faydalandığı Uzmanlık Alanları: .......................................................... 77
C. Uzmana İhtiyaç Duyulması:................................................................................... 78
D. Uzmanın Yeterliği, Kabiliyeti ve Tarafsızlığına İlişkin Bilgilerin Elde Edildiği
Kaynaklar:.............................................................................................................. 78
E. Denetçinin, Uzmanın Çalışmasını Kullandığı Durumda Denetçi Raporunda Bu
Çalışmaya Atıfta Bulunması:.................................................................................. 79
VII. BAĞIMSIZ DENETİM STANDARTLARINDA ÇALIŞMA KAĞITLARI: .................................... 79
VIII. KANIT VE KANIT TOPLAMA TEKNİKLERİ: ....................................................................... 80
A. Denetim Kanıtlarının Sınıflandırılması:.................................................................. 81
B. Destekleyici Kanıt Elde Etmek İçin Kullanılan Denetim Teknikleri: ....................... 82
C. Denetçinin Kanıt Toplamada Kullanacağı Yöntemler; ........................................... 82
1. Fiziki İnceleme:.................................................................................................. 82
2. Gözlem: ............................................................................................................. 82
3. Doğrulama:........................................................................................................ 82
4. Bilgi Toplama (Soruşturma): ............................................................................ 82
5. Kayıt Sisteminin Kontrolü:................................................................................. 82
6. Yeniden Hesaplama:.......................................................................................... 82
7. Belge İncelemesi: ................................................................................................ 82
8. Rastgele İnceleme (Göz Atma): ......................................................................... 83
9. Analitik İnceleme:.............................................................................................. 83
IX. KANIT TÜRLERİ.............................................................................................................. 83
A. Geleneksel Kanıt Türleri; ....................................................................................... 83
1. Fiziki Kayıtlar: .................................................................................................... 83
2. Doğrulama Tekniği (Teyit, Mutabakat):............................................................. 83
B. Görsel Kanıtlar:...................................................................................................... 84
C. Sözel Kanıtlar:........................................................................................................ 84 13
D. Belgesel Kanıtlar:................................................................................................... 84
E. Matematiksel Kanıtlar:.......................................................................................... 84
F. Bilimsel Mütalaaya Dayanan Kanıtlar:................................................................... 84
G. Yazılı Bildirimler ve Teyitler:.................................................................................. 84
X. NİTELİĞİNE GÖRE KANITLAR; ........................................................................................... 85
A. Asli Kanıtlar:.............................................................................................................. 85
B. Destekleyici Kanıtlar: ................................................................................................ 85
XI. DEĞİŞEBİLİRLİK AÇISINDAN KANITLAR: ........................................................................... 85
A. Sabit Kanıtlar: ........................................................................................................... 85
B. Değiştirilebilir Kanıtlar: ............................................................................................. 85
XII. KANITLARIN GÜVENİRLİLİĞİ: .......................................................................................... 85
A. Kanıtların Güvenilirliğine Etki Eden Faktörler:....................................................... 85
B. Kanıtların Yeterli Sayıda Olması:............................................................................... 85
XIII. KANIT TOPLAMADA ÖZELLİK İÇEREN DURUMLAR: ....................................................... 86
A. Kanıtın Denetim Raporuna Etkisi:............................................................................. 87
XIV. FİNANSAL TABLO KALEMLERİNDE UYGULANACAK DENETİM İŞLEMLERİ:.......................................... 87
A. KASA İŞLEMLERİ: ................................................................................................... 87
B. ALACAKLAR VE SATIŞLAR:...................................................................................... 87
C. STOKLAR VE SATIŞLARIN MALİYETİ: ...................................................................... 88
D. BORÇLAR VE BORÇ SENETLERİ: ............................................................................. 88
E. DURAN VARLIKLAR VE İLİŞKİLİ HESAPLAR (Amortisman, Tükenme Payları ve İtfa): .... 89
F. YATIRIMLAR: ......................................................................................................... 89
G. ÖZSERMAYE (Ve dağıtılmamış karlar): .................................................................. 90
XV. KAPSAM AÇISINDAN AKSAKLIKLAR: ............................................................................... 90
XVI. BELİRSİZLİK:................................................................................................................... 93
BÖLÜM ÜÇ
3. RAPORLAR VE RAPOR YAZMA TEKNİKLERİ: 97
I. RAPORLARDA MUTLAKA BULUNMASI GEREKEN BİLGİLER: .......................................... 97
II. UYGULAMADA KULLANILAN RAPOR ADLARI: ............................................................... 98
A. Ön İnceleme Raporları: ......................................................................................... 98
B. Geçici (Ön) Rapor: ................................................................................................. 98
C. İnceleme Raporları: ............................................................................................... 99
D. Soruşturma Raporları: ........................................................................................... 99
1. Soruşturma Raporu Detayı:............................................................................. 100
2. Geçici Olarak Görevden Uzaklaştırma Nedir? ................................................. 101
E. Suç Duyurusu Raporları:...................................................................................... 101
F. Tevdi Raporları: ................................................................................................... 102
G. Vergi Tekniği Raporları: ....................................................................................... 102 14
H. Vergi İnceleme Raporları:.................................................................................... 102
I. Vergi Suçu Raporları:........................................................................................... 102
J. Suç Tespit Raporları: ........................................................................................... 102
K. Bağımsız Denetim Raporları: ............................................................................... 103
III. RAPORU OKUYACAK VE YARARLANACAK KİŞİLER: ........................................................ 104
IV. DENETİM RAPORLARININ SONUÇLARI: ......................................................................... 104
A. Doğrulama:............................................................................................................. 104
B. Aksini Kanıtlama:...................................................................................................... 104
C. Görüş Bildirmekten Kaçınma: ................................................................................. 104
V. RAPORLARDAN ÇIKAN SONUÇLAR:................................................................................ 104
A. İdari Sonuçlar: ........................................................................................................ 104
B. Cezai Sonuçlar: ....................................................................................................... 104
C. Hukuki Sonuçlar:..................................................................................................... 104
VI. FAALİYETLERİNE GÖRE RAPOR TÜRLERİ:....................................................................... 104
VII. GENEL OLARAK RAPOR TÜRLERİ:................................................................................ 105
A. İçeriklerine Göre Raporlar:.................................................................................. 105
B. Bilgi Veren Raporlar: ........................................................................................... 105
C. Araştırma Raporları:............................................................................................ 105
D. Uzman Raporları: ................................................................................................ 106
E. Durum Raporları:................................................................................................. 106
F. Sürelerine Göre Raporlar: ................................................................................... 106
G. Yapılarına Göre Raporlar:.................................................................................... 106
VIII. RAPORLARIN TEKNİK VE GENEL ÖZELLİKLERİ:............................................................. 106
IX. RAPOR HAZIRLAMA VE RAPOR YAZIMI: ........................................................................ 109
X. RAPORLARDA BULUNMASI GEREKEN BÖLÜMLER: ..................................................... 109
XI. RAPOR HAZIRLAMA SÜRECİ:....................................................................................... 111
A. Raporun Konusu:.................................................................................................... 111
B. Raporu Okuyacak ve Yararlanacak Kişiler:.............................................................. 111
C. Rapor Hazırlama Süreci Bilgi Kaynakları:............................................................. 111
XII. RAPORUN YAZILMASI:.................................................................................................. 112
A. Rapor Hazırlama Süreci Genel Yazım Kuralları: ...................................................... 112
B. Denetim Bulgularının Değerlendirilmesi ve Raporlama: ..................................... 112
C. Denetçilerin Hazırlayacağı Rapor Suretini Vereceği Yerler:................................. 113
XIII. RAPORUN KONTROLÜ:................................................................................................ 113
XIV. TABLO VE GRAFİKLER:................................................................................................. 116
A. Grafikler: ............................................................................................................. 116
B. Alıntılar:............................................................................................................... 116
C. Kaynakça: ............................................................................................................ 117
XV. DENETÇİNİN/MÜFETTİŞİN SORUMLULUKLARI:............................................................ 117 15
BÖLÜM DÖRT
4. DENETİMLERDE YAPILAN HATA VE HİLELER: 119
I. BAĞIMSIZ DENETİM STANDARTLARINDA HİLE (BDS 240)........................................... 119
A. HİLE NEDEN YAPILIR? .......................................................................................... 124
II. HATALARIN SINIFLANDIRILMASI:................................................................................ 125
A. Hataların İçerik Bakımından Sınıflandırılması: ........................................................ 125
1. Nitel Muhasebe Hataları: ............................................................................. 126
2. Nicel Muhasebe Hataları:................................................................................ 126
B. Hataların Sonuçları Bakımından Sınıflandırılması:............................................... 126
1. Önemli Muhasebe Hataları: ............................................................................ 126
2. Önemsiz Muhasebe Hataları: .......................................................................... 126
III. HATALARIN ETKİLERİ BAKIMINDAN SINIFLANDIRILMASI: ............................................. 126
A. Bilançoyu Etkileyen Muhasebe Hataları: ................................................................ 127
B. Gelir Tablosunu Etkileyen Muhasebe Hataları: ................................................... 127
C. Bilanço ve Gelir Tablosunu Etkileyen Muhasebe Hataları:.................................. 127
IV. HATA ÇEŞİTLERİ: ......................................................................................................... 128
A. Matematik Hataları: ............................................................................................ 128
B. Kayıt Hataları:...................................................................................................... 128
1. Rakam Hataları: ........................................................................................... 129
2. Hesap Hataları: ............................................................................................ 129
3. Hesapların Borç ve Alacak Taraflarının Karıştırılması:.................................. 130
C. Nakil Hataları:...................................................................................................... 130
D. Unutulma ve Tekrar Hataları:.............................................................................. 131
E. Bilançoda Yapılan Hatalar: .................................................................................. 131
V. HİLE TÜRLERİ: ............................................................................................................. 133
A. Kasıtlı Hatalar: ..................................................................................................... 133
B. Kayıt Dışı İşlemler:............................................................................................... 133
C. Zamanından Önce Veya Sonra Kayıt: .................................................................. 134
D. Uydurma Hesaplar: ............................................................................................. 134
E. Belge Sahtekârlığı:............................................................................................... 136
1. Belge Sahtekârlığının Başlıca Nedenleri:...................................................... 136
2. Şirket Yolsuzluklarında Fatura Kullanımı:..................................................... 137
3. Faturalar Üzerindeki Adreslerin Boş Olması: ............................................... 137
4. Faturayı Kesen Firmanın Fiili Durumu:......................................................... 137
5. Belge Sahtekârlığının Gerçekleşme Şekilleri: .............................................. 138
6. Belge Sahtekârlığında Yaygın Olarak Kullanılan Yöntemler: ........................ 139
VI. Bilançonun Maskelenmesi.......................................................................................... 142
VII. VERGİ KAÇIRMA AMAÇLI MUHASEBE HİLELERİ: ......................................................... 145
A. Satış Yolsuzlukları:............................................................................................... 145
B. Alış Yolsuzlukları:................................................................................................. 147 16
C. Diğer Şirket Yolsuzluk Türleri: ............................................................................. 148
D. İşletme Giderlerini Yükseltme:............................................................................ 150
E. Özel Giderleri İşletmeye Aktarma: ...................................................................... 151
F. Değerleme Hileleri: ............................................................................................. 151
G. Arızi Gelirleri Gizleme:......................................................................................... 153
Ğ. Gider ve Maliyet Artırıcı Harcamalar:.................................................................. 153
H. Satış Hâsılatını Gizlemeye Yönelik Hileler:........................................................... 155
VIII. HATANIN TESPİT EDİLMESİ: ........................................................................................ 155
A. Denetimlerde Tespit Edilen Uygulama Hataları: ................................................. 156
1. Teminat Mektubu İşlemleri: ........................................................................ 156
2. Değerli Kâğıt İşlemleri:................................................................................. 156
3. Maaş, Ücret ve Yolluk Ödemeleri: 50............................................................ 156
IX. Hilenin Tespit Edilmesi: .............................................................................................. 157
A. Hile Türleri:.......................................................................................................... 157
B. İşletme Çalışanları Tarafından Yapılan Hileler:.................................................... 158
C. İşletme Çalışanlarınca Yapılan Hilelerin Yapılma Biçimleri ve Önlenmesi: .......... 159
D. İşletme Çalışanlarının Hile Yapma Olasılığı:......................................................... 163
X. Hile Üçgeni ve Hilelerin Sınıflandırılması: ................................................................... 164
A. Hilelere Neden Olan Risk Faktörleri: ................................................................... 164
B. Hile Üçgeni: ......................................................................................................... 165
C. Hilelerin Sınıflandırılması: ................................................................................... 166
D. ACFE 2026 Mesleki Suistimal Raporu:................................................................. 167
E. Hileli Finansal Raporlamanın Ortaya Çıkma Sebepleri: ....................................... 176
XI. Hile Belirtileri:............................................................................................................. 177
A. Yönetimle İlgili Hile Belirtileri:............................................................................. 177
1. Faaliyetlerin Yürütülmesi ile İlgili Anormallikler: ......................................... 177
B. Yönetim Özellikleri ile İlgili Anormallikler:........................................................... 178
C. Örgüt Yapısı ile İlgili Anormallikler: ..................................................................... 179
D. Üçüncü Kişiler ile Olan İlişkilerde Anormallikler:................................................. 179
E. Çalışanlarla İlgili Hile Belirtileri:........................................................................... 180
1. Muhasebe İle İlgili Hile Belirtileri:................................................................ 180
2. Hileli Yevmiye Kayıtları Ve Belirtileri:........................................................... 182
3. İç Kontrol Yapısı Zayıflıkları İle İlgili Belirtiler: .............................................. 182
4. Analitik Anormallikler İle İlgili Belirtiler: ...................................................... 183
5. Üçüncü Kişiler ile Olan İlişkilerde Hile Belirtileri: ......................................... 184
6. Çalışanın Anlaştığı Müşteriler ile Hukuksuz İşlemleri:.................................. 185
7. Çalışan Davranış Değişiklikleri ile ilgili Belirtiler: .......................................... 185
8. Sahte Belge ve Muhteviyatı İtibariyle Yanıltıcı Belge Kullanımı: .................. 186
XII. BELGE DÜZENİNDE HİLELER: ........................................................................................ 188
XIII. HATA VE HİLE ARASINDAKİ FARK: ............................................................................... 189 17
BÖLÜM BEŞ
5. DENETİMLERDE TESPİT EDİLEN HATA, HİLE VE EKSİKLİKLER: 191
I. DENETİMLERDE TESPİT EDİLEN VERGİSEL, HATA, HİLE VE EKSİKLİKLER (ÖRNEKLER): 191
II. YÖNETİM KURULU KARARLARI VE KANUNEN TUTULMASI GEREKEN DEFTERLER
(YÖNETİM KURULU KARAR DEFTERİ):......................................................................... 194
A. Yönetim Kurulu Karar Defterlerinde Kayıt Düzeni:.............................................. 195
B. Müzekkere Nedir?............................................................................................... 197
C. Müzekkerenin Unsurları Nelerdir?...................................................................... 197
D. Yönetim Kurulu Kararları ile İlgili Yapılan Tespitler: ............................................ 198
III. ŞİRKETİN MERKEZİNE BAĞLI SATIŞ ŞUBELERİNDE / MAĞAZALARINDA TESPİT EDİLEN
HATA, HİLE VE EKSİKLİKLER:........................................................................................ 200
IV. TİCARET VE ALIM-SATIM İŞLEMLERİNDE YAPILAN HATA, HİLE VE EKSİKLİKLER:......... 205
A. Teklif Mektubu Nedir? ........................................................................................ 205
B. Bir Teklif Mektubunda Bulunması Gereken Temel Özellikler:............................. 205
C. Ticaret ve Alım Satım İşlemlerinde Tespit Edilen Hata, Hile ve Eksiklikler: ......... 206
V. ALICILAR/SENETLİ ALACAKLAR İLE İLGİLİ YAPILAN HATA, HİLE VE TESPİTLER:............ 212
VI. STOKLARLA İLGİLİ YAPILAN TESPİT EDİLEN HATA, HİLE VE EKSİKLİKLER: .................... 215
VII. ÜRETİM YERLERİ İLE İLGİLİ TESPİT EDİLEN HATA, HİLE VE EKSİKLİKLER: ..................... 219
VIII. SATIŞ/PAZARLAMA İLE İLGİLİ TESPİT EDİLEN HATA, HİLE VE EKSİKLİKLER: ................. 223
IX. BİLANÇO HESAPLARINDA TESPİT EDİLEN HATA, HİLE VE EKSİKLİKLER:....................... 226
X. GELİR TABLOSU HESAPLARI İLE İLGİLİ TESPİT EDİLEN HATA, HİLE VE EKSİKLİKLER: .... 233
XI. MALİYET HESAPLARI İLE İLGİLİ İŞLEMLERDE TESPİT EDİLEN HATA,
HİLE VE EKSİKLİKLER: .................................................................................................. 234
XII. TEVKİFAT (STOPAJ) UYGULAMASINDA KARŞILAŞILAN HATA, HİLE VE EKSİKLİKLER:... 238
XIII. VERGİ MATRAHINI AZALTMAYA YÖNELİK HATA, HİLE VE EKSİKLİKLER:...................... 238
XIV. AMORTİSMAN VE YENİDEN DEĞERLEME UYGULAMALARINDA TESPİT EDİLEN HATA,
HİLE VE EKSİKLİKLER: .................................................................................................. 241
XV. DEĞERLEME İŞLEMLERİNDE YAPILAN HATA, HİLE VE EKSİKLİKLER:................................... 243
XVI. YILLARA SARİ(YAYGIN) İNŞAAT VE ONARIM İŞLEMLERİNDE KARŞILAŞILAN HİLE, HATA
VE EKSİKLİKLER: .......................................................................................................... 248
XVII.MUAFİYET VE İSTİSNA UYGULAMALARINDA TESPİT EDİLEN HİLE,
HATA VE EKSİKLİKLER: ................................................................................................ 248
XVIII.SABİT KIYMET YENİLEME FONU UYGULAMALARINDA TESPİT EDİLEN HATA, HİLE VE
EKSİKLİKLER: ............................................................................................................... 248
XIX. PERSONEL UYGULAMALARI İLE İLGİLİ HATA, HİLE VE EKSİKLİKLER:............................ 249
XX. DİĞER İŞLEMLERDE TESPİT EDİLEN HATA, HİLE VE EKSİKLİKLER: ................................ 252 18
BÖLÜM ALTI
6. HATA VE HİLELERİN ÖNLENMESİNDE ALINACAK TEDBİRLER:......................................... 259
I
SONUÇ: 259
II. İŞLETMELERDE YAPILAN HİLELERİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK UYGULAMALAR:.......... 259
III. İŞLETME İÇİNDE BİLGİ AKIŞINI SAĞLAYACAK DÜZENLEMELER – İHBAR HATLARI: ...... 261
A. İhbar Hattı Uygulamasını Kullanan Şirketler:....................................................... 261
B. İhbar Hatlarının Başarıya Ulaşması İçin Gerekli Şartlar: ...................................... 263
1. Üst Yönetim Desteği: ................................................................................... 263
2. İhbar Hatlarının Reklamının Yapılması ve Tanıtımı: ..................................... 263
3. Telesekreter:................................................................................................ 263
4. İhbarlarla İlgilenen Tecrübeli Elemanlar: ..................................................... 264
5. Değerlendirme ve İnceleme: ....................................................................... 264
6. İhbar Hatlarının Avantaj ve Dezavantajları: ................................................. 264
IV. HİLE DEĞERLENDİRME SORGULAMASI (FAQ-FRAUD ASSESMENT QUESTİONİNG): ... 265
V. MUHASEBE HİLELERİNİN ÖNLENMESİNDE KULLANILAN ARAÇLAR:............................... 267
VI. HİLE VE USULSÜZLÜK RİSKİNİN ÖLÇÜLMESİ .............................................................. 269
A. Hile ve Usulsüzlük Riskini Karşılama:................................................................... 271
VII. MUHASEBE VE DENETİM MESLEĞİNDE YENİ BİR ALAN “ADLİ MUHASEBECİLİK” ....... 272
A. Genel Açıklama: .................................................................................................. 272
B. Adli Muhasebecilik Mesleğini Gerektiren Nedenler:........................................... 273
C. Adli Muhasebecilik Mesleğinin Kapsamı: ............................................................ 274
1. Dava Destek Danışmanlığı: .......................................................................... 274
2. Uzman Şahitlik: ............................................................................................ 275
3. Hile Denetçiliği veya Araştırmacı Muhasebecilik: ........................................ 276
4. Adli Muhasebecilerin Taşımaları Gereken Özellikler: .................................. 277
5. Adli Muhasebecilik Eğitimi ve Meslek Mensubu Olma: ............................... 278
6. Sonuç:............................................................................................................. 279
D. Denetim Anıları ................................................................................................... 287
EK-1 Bağımsız Denetim Yönetmeliği ...................................................................................... 289
EK-2 Bağımsız Denetçinin Denetleyeceği Kurumdan Talep Etmesi Gereken Belgeler: .......... 315
KAYNAKÇA: ......................................................................................................................... 319