İdare Hukuku Dersleri (9786253779573)

ONİKİNCİ BASKIYA
ÖNSÖZ 5
GENEL PLAN 7
KISALTMALAR 27
GİRİŞ
DEVLET VE KAMU TÜZEL KİŞİLİĞİ
I. BİRLİKTE YAŞAMA ZORUNLULUĞU, OTORİTE İHTİYACI VE DEVLET 29
1. Toplum Hâlinde Yaşama Zorunluluğu 29
2. Otorite İhtiyacı ve Devlet 30
II. TÜZEL KİŞİLİK KAVRAMI VE DEVLET 32
1. Kişi Kavramı 32
2. Anayasa ve Tüzel Kişilik Kavramı 35
3. Devlet Tüzel Kişiliği Anlayışının Ortaya Çıkışı 36
III. KAMU TÜZEL KİŞİLERİ 39
1. Anayasada Düzenlenen Kamu Tüzel Kişileri 39
a. Devlet Tüzel Kişiliği 39
b. Anayasada Düzenlenen Diğer Kamu Tüzel Kişileri 40
2. Kanunla Düzenlenen Kamu Tüzel Kişileri 41
3. İdarî Kararla Kurulan Kamu Tüzel Kişileri 43
4. Kanunla Nitelendirilmeyen Kurumlar 44
5. Niteliği Tartışmalı Kurumlar 45
6. Tamamlayıcı Açıklamalar 50
7. Kamu Tüzel Kişiliği Niteliğine Bağlanan Sonuçlar 53
BİRİNCİ BÖLÜM
İDARE HUKUKUNUN GENEL KAVRAMLARI VE İLKELERİ
I. İDARE HUKUKUNUN GENEL KAVRAMLARI 57
A. İDARE KAVRAMI 57
1. Kelime ve Kavram Olarak İdare 57
2. Kamu İdaresi - Özel İdare Ayrımı 58
3. İdarenin Diğer Devlet Organlarından Ayrımı 60
a. Organik Anlamda İdare 60
b. İşlevsel Anlamda İdare 61
aa. İdarî İşlev Dışında Olan Faaliyetler 62
bb. İşlevsel Anlamda İdare İçinde Yer Alan Kuruluşlar 63
10
B. İDARE HUKUKUNUN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ 66
1. İdare Hukukunun Tanımı ve İdare Hukuku Sistemleri 66
a. İdare Hukukunun Tanımı 66
b. İdare Hukuku Sistemleri 67
2. İdare Hukukunun Özellikleri 69
3. İdare Hukukunun Diğer Hukuk Dalları ile İlişkisi 71
C. FRANSA’DA İDARE HUKUKUNUN DOĞUŞU 73
1. İdarî Yargının Ortaya Çıkışı 74
2. Ders Olarak İdare Hukuku 76
D. TÜRKİYE’DE İDARE HUKUKUNUN GELİŞİMİ 77
1. Osmanlı Klâsik Dönemi 78
2. Osmanlı Modern Dönemi 83
3. Cumhuriyet Dönemi Gelişmeler 87
4. Ders Olarak İdare Hukuku 88
E. İDARE HUKUKUNUN KAYNAKLARI 89
1. Asıl Kaynaklar 90
a. Yazılı Kaynaklar 90
b. Yazılı Olmayan Kaynaklar 94
2. Yardımcı Kaynaklar 95
F. İDARE HUKUKUNUN UYGULAMA ALANI 96
1. Kamu Gücü Kıstası 96
2. Kamu Hizmeti Kıstası 98
3. İdarî İşlev Kıstası 99
II. İDARE HUKUKUNU ETKİLEYEN ANAYASADAKİ İLKELER .......................................... 100
A. HUKUK DEVLETİ İLKESİ 100
1. Hukuk Devleti İlkesinin Anlamı ve Özellikleri 100
2. Hukuk Devleti-İdare Hukuku İlişkisi 105
B. SOSYAL DEVLET İLKESİ 106
1. Sosyal Devlet İlkesinin Anlamı ve Özellikleri 106
2. Sosyal Devlet-İdare Hukuku İlişkisi 108
C. EŞİTLİK İLKESİ 108
1. Eşitlik İlkesinin Anlamı ve Özellikleri 108
2. Eşitlik İlkesi-İdare Hukuku İlişkisi 110
D. İDARENİN KANUNÎLİĞİ İLKESİ 111
E. MERKEZDEN YÖNETİM-YERİNDEN YÖNETİM İLKESİ 114
1. Merkezden Yönetim 114
a. Merkezden Yönetimin Özellikleri 115
b. Merkezden Yönetimin Yararları ve Sakıncaları 115
c. Yetki Genişliği İlkesi 117
2. Yerinden Yönetim 118
11
a. Yerinden Yönetimin Özellikleri 118
b. Yerinden Yönetimin Yararları ve Sakıncaları 119
F. İDARENİN BÜTÜNLÜĞÜ İLKESİ 120
1. Hiyerarşi 120
a. Hiyerarşinin Özellikleri 121
b. Hiyerarşi Yetkisinin Kapsamı 122
2. İdarî Vesayet 123
a. İdarî Vesayet Denetiminin Anlamı ve Amacı 123
b. İdarî Vesayetin Özellikleri 126
c. İdarî Vesayet Yetkisinin Kapsamı 128
İKİNCİ BÖLÜM
TÜRK İDARE TEŞKİLATININ GENEL GÖRÜNÜMÜ
I. MERKEZDEN YÖNETİM 132
A. MERKEZ (BAŞKENT) TEŞKİLATI 132
1. Cumhurbaşkanı 132
a. Yürütme ve İdareye İlişkin Görev ve Yetkileri 133
b. Cumhurbaşkanının Sorumluluğu 136
c. Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı 138
2. Bakanlıklar ve Bakanlar 141
a. Bakanlıklar ve Bakanların Mevcut Durumu 141
b. Bakanların Görevleri 144
c. Bakanlık Teşkilâtı 144
3. Merkeze Yardımcı Kuruluşlar 146
a. Danıştay 146
b. Sayıştay 146
c. Millî Güvenlik Kurulu 147
d. Ekonomik ve Sosyal Konsey 148
B. MERKEZİN TAŞRA TEŞKİLATI 148
1. İl İdaresi 149
a. Vali 150
b. Bakanlıkların İl Teşkilâtları 152
c. İl İdare Kurulu 153
2. İlçe İdaresi 153
a. Kaymakam 154
b. Bakanlıkların İlçe Teşkilâtları 156
c. İlçe İdare Kurulu 156
3. Bölge İdareleri 157
II. YERİNDEN YÖNETİM 157
A. YER BAKIMINDAN YERİNDEN YÖNETİM İDARELERİ 158
1. İl Özel İdaresi 158
12
a. İl Özel İdaresinin Görev ve Yetkileri 161
aa. İl Özel İdaresinin Görevleri 161
bb. İl Özel İdaresinin Yetkileri 161
b. İl Özel İdaresinin Organları 162
aa. İl Genel Meclisi 163
(1) İl Genel Meclisinin Oluşumu 163
(2) İlk Toplantı ve Başkanlık Divanı 164
(3) Meclis Toplantıları 165
(4) Meclis Kararlarının Kesinleşmesi 166
(5) Meclisin Bilgi Edinme ve Denetim Yolları 168
bb. İl Encümeni 168
(1) İl Encümeninin Oluşumu 168
(2) Encümen Toplantısı 169
cc. Yürütme Organı: Vali 170
c. Diğer Hususlar 171
aa. Görevden Uzaklaştırma 171
bb. Komisyonlar 171
cc. İl özel İdaresi Teşkilâtı 172
2. Belediye İdaresi 172
a. Kuruluş, Görevler ve Yetkiler 173
aa. Belediyelerin Kurulacağı Yerler 173
bb. Belediyenin Görevleri 174
cc. Belediyenin Yetkileri 176
b. Belediyenin Organları 177
aa. Belediye Meclisi 177
(1) Belediye Meclisinin Oluşumu 177
(2) Toplantı ve Çalışma Usûlü 178
(3) Meclis Kararlarının Kesinleşmesi ve Yürürlüğü 179
(4) Meclisin Feshi 181
(5) Meclisin Bilgi Edinme ve Denetim Yolları 182
bb. Belediye Encümeni 183
(1) Belediye Encümenin Oluşumu 183
(2) Belediye Encümen Toplantısı 183
cc. Belediye Başkanı 184
(1) Belediye Başkanının Seçimi 184
(2) Belediye Başkanının Görevleri 185
(3) Belediye Başkanlığının Sona Ermesi 185
c. Diğer Hususlar 187
aa. Komisyonlar 187
bb. Stratejik Plân ve Performans Plânı 188
13
cc. Belediye Teşkilâtı 188
3. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 189
a. Büyükşehir Belediyesinin Kuruluşu 190
b. Büyükşehir Belediyesinin Görevleri 191
c. Büyükşehir Belediyesinin Organları 193
aa. Büyükşehir Belediye Meclisi 194
bb. Büyükşehir Belediye Encümeni 196
cc. Büyükşehir Belediye Başkanı 196
d. Diğer Hususlar 198
aa. İhtisas Komisyonları 198
bb. Büyükşehir Belediye Teşkilâtı 198
4. Köy İdaresi 198
a. Tanım, Kurulması ve Kaldırılması 199
b. Köy İdaresinin Görev ve Yetkileri 200
c. Köy İdaresinin Organları 201
aa. Köy Derneği 202
bb. Köy İhtiyar Meclisi 202
cc. Muhtar 203
d. Görevden Alınma 203
e. Köy Personeli 204
f. Köy Bütçesi 205
5. MAHALLE İDARESİ ve MAHALLÎ İDARE BİRLİKLERİ 205
a. Mahalle İdaresi 205
b. Mahallî İdare Birlikleri 206
B. KAMU KURUMLARI: HİZMET BAKIMINDAN YERİNDEN YÖNETİM İDARELERİ 207
1. Kamu Kurumlarının Ortak Özellikleri 208
2. Kamu Kurumlarının Çeşitleri 211
3. Kamu Kurumlarının Mevcut Durumu 214
C. KAMU KURUMU NİTELİĞİNDE MESLEK KURULUŞLARI 216
1. Meslek Kuruluşu Tanımı ve Oluşumu 216
2. Meslek Kuruluşlarının Ortak Özellikleri 217
3. Meslek Kuruluşlarının Görevleri 219
D. DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR 219
1. Tanımı ve Ortaya Çıkış Sebepleri 219
2. Ortak Özellikleri 221
3. İdarî Teşkilât İçindeki Yeri 225
E. YENİ TÜR KAMU TÜZEL KİŞİLERİ 228
1. Yatırım ve Finans Ofisi 228
2. Kamu Denetçiliği Kurumu 230
3. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu 230
14
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İDARENİN GÖREVLERİ (KAMU HİZMETİ-KOLLUK)
I. KAMU HİZMETİ ..................................................................................................... 233
A. KAMU HİZMETİ KAVRAMI VE ÖZELLİKLERİ 233
1. Kamu Hizmeti Kavramı 233
2. Kamu Hizmetine Hâkim Olan İlkeler 237
a. Devamlılık 238
b. Değişebilirlik ve Uyarlanma 239
c. Yararlanmada Eşitlik ve Tarafsızlık 240
d. Kamu Hizmetlerinin Bedavalığı 243
B. KAMU HİZMETİNİN YÜRÜTÜLÜŞ BİÇİMLERİ 244
1. Kamu Hizmetinin İdare Tarafından Yürütülmesi:Emanet Usûlü 244
2. Kamu Hizmetinin Özel Hukuk Kişilerince Yürütülmesi Usûlleri 245
a. Müşterek Emanet Usûlü 245
b. İltizam Usûlü 247
c. Ruhsat (İzin) Usûlü 248
d. İmtiyaz Usûlü 249
aa. İçeriği ve Özellikleri 249
bb. İmtiyazda Genel Kurallar 250
cc. Tarafların Hak ve Yükümlülükleri 251
dd. İmtiyaz Sözleşmesinin Sona Ermesi ve Malların Paylaşımı 252
3. Kamu Hizmetinin Sunumunda Vakıf Modeli 253
a. Vakıf Hakkında Genel Bilgiler 254
b. Osmanlı Döneminde Vakıfların Sunduğu Kamu Hizmetleri 257
II. KOLLUK FAALİYETİ (GÜVENLİK KAMU HİZMETİ)..................................................... 260
A. GÜVENLİK VE KOLLUK KAVRAMLARI 260
1. Güvenlik Kavramı 260
a. Devletin Güvenliğinin Sağlanması 261
b. Kişilerin Güvenliğinin Sağlanması 264
2. Kolluk Kavramı 264
B. KAMU DÜZENİ KAVRAMI VE UNSURLARI 264
1. Kamu Düzeni Kavramı 264
2. Kamu Düzeninin Unsurları 266
C. ADLÎ KOLLUK-İDARÎ KOLLUK AYRIMI 274
1. Adlî Kolluk 274
2. İdarî Kolluk 276
D. İDARÎ KOLLUK TÜRLERİ VE ÖZEL GÜVENLİK 282
1. Genel İdarî Kolluk 282
2. Özel İdarî Kolluk 286
3. Özel Güvenlik 287
15
E. KOLLUĞUN GÖREV ALANI 288
1. Kamunun Ortak Kullanımına Ayrılan Yerler 289
2. Kamuya Açık Yerler 289
3. Kişilerin Toplu Bulunduğu Yerler 290
4. Kapalı Alanlar 290
F. KOLLUK GÜCÜNÜN İDARÎ DÜZENİ 291
1. Kolluk Makamları 291
2. Kolluk Amirleri 293
3. Kolluk Personeli 294
G. KOLLUK İŞLEM VE EYLEMLERİ 294
1. Düzenleyici Kolluk İşlemleri 295
2. Bireysel Kolluk İşlemleri 295
3. Kolluk Eylemleri 296
H. KOLLUK YETKİLERİNİN KARŞILIKLI ETKİLEŞİMİ 296
1. Genel İdarî Kolluk Yetkilerinde Etkileşim 297
2. Genel İdarî Kolluk-Mahallî İdare Kolluğu Etkileşimi 297
3. Mahallî İdare Kollukları Arasında Etkileşim 297
4. Genel İdarî Kolluk-Özel İdarî Kolluk Etkileşimi 297
5. Özel İdarî Kolluk Yetkilerinde Etkileşim 298
I. KOLLUK USÛLLERİ 298
1. Serbestlik Usûlü 298
2. Bildirim Usûlü 299
3. İzin Usûlü 300
K. KOLLUK YETKİLERİNİN SINIRLARI 301
1. Kanunla Düzenlenmesi 301
2. Anayasada Belirtilen Sebeplere Dayanılması 301
3. Ölçülülük İlkesine Uyulması 302
4. Yer ve Zamana Göre Davranılması 303
5. Takdir Yetkisinin Hukuka Uygun Kullanılması 303
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İDARENİN YETKİLERİ (İDARÎ İŞLEMLER-EYLEMLER VE SÖZLEŞMELER)
I. İDARÎ İŞLEMLER 305
A. İDARÎ İŞLEM KAVRAMI VE ÖZELLİKLERİ 305
1. İdarî İşlem Kavramı 305
2. İdarî İşlemin Özellikleri 309
3. İcrâî İşlem-İcrâî Olmayan İşlem 312
4. İdarî İşlem- Diğer İşlemler Ayrımı 319
B. İDARÎ İŞLEMİN TÜRLERİ 321
1. Maddî Bakımdan İdarî İşlemler 321
16
a. Düzenleyici İşlemler 322
aa. Cumhurbaşkanlığı Kararnâmeleri 323
bb. Yönetmelik 330
cc. Diğer Düzenleyici İşlemler 336
b. Birel (Bireysel) İşlemler 337
2. İrade Açıklayanların Sayısı Bakımından İdarî İşlemler 338
a. Basit (Tek) İradeli İşlemler 339
b. Kurul (Kolektif) İşlemler 339
c. Birleşme (Karma) İşlemler 339
d. Zincir (Aşamalı) İşlemler 340
3. Açıklanan İradenin Şekline Göre İdarî İşlemler 340
a. Sarih İdarî İşlemler 341
b. Zımnî İşlemler 341
4. Hukukî Etkisine Göre İdarî İşlemler 342
a. İnşâî-İzhârî İşlemler 342
b. Yararlandırıcı-Yükümlendirici İşlemler 343
c. Sürekli-Geçici Etkili İşlemler 343
d. İsteğe Bağlı Olan-Olmayan İşlemler 343
5. Kazanılmış Hak ve Müesses Durum 344
a. Kazanılmış Hak 344
b. Müesses Durum 347
C. İDARÎ İŞLEMLERİN UNSURLARI 350
1. İdarî İşlemin Yetki Unsuru 350
a. Yetki Unsurunun Özellikleri 351
b. Yetkilerin Kullanımında İstisnâlar 353
c. Yetki Çeşitleri 363
aa. Kişi Bakımından Yetki 363
bb. Konu Bakımından Yetki 367
cc. Yer Bakımından Yetki 368
dd. Zaman Bakımından Yetki 368
d. Mündemiç Yetki 371
e. Re’sen İcrâ Yetkisi 372
2. İdarî İşlemin Biçim Unsuru 375
a. İdarî İşlemin Şekli 375
b. İdarî İşlemin Usûlü 380
3. İdarî İşlemin Sebep Unsuru 387
a. Sebep Unsurunda Hukuka Aykırılıklar 389
b. Sebeplerin Çokluğu ve Sebep İkâmesi 392
4. İdarî İşlemin Konu Unsuru 395
a. İmkânsız Bir Konuda İşlem Yapılması 395
b. Hukuka Aykırı İşlem Tesis Edilmesi 396
17
c. Sebep- Konu İlişkisinde Sakatlık 400
5. İdarî İşlemin Maksat Unsuru 402
a. Kamu Yararına Yabancı Amaçla Hareket Edilmesi 403
b. Kanunun Özel Maksadının Dışına Çıkılarak İşlem Yapılması 405
c. Usûl Saptırması ve Maksatların Çokluğu 407
D. İDARÎ İŞLEMLERDE SAKATLIĞIN SONUÇLARI 408
1. İdarî İşlemin Yokluğu 408
a. Yokluk Türleri 409
b. Yokluk Müeyyidesine Tâbi Olabilecek Sakatlıklar 412
c. Yokluğun Tespiti 414
2. İdarî İşlemin İptal Edilebilirliği 416
E. İDARÎ İŞLEMLERLE İLGİLİ DİĞER HUSUSLAR 417
1. Bağlı Yetki ve Takdir Yetkisi 417
2. İdarî İşlemlerin Yürürlüğe Girmesi 422
3. İdarî İşlemlerin Kaldırılması ve Geri Alınması 426
a. İdarî İşlemlerin Kaldırılması 426
b. İdarî İşlemin Geri Alınması 428
II. İDARÎ EYLEMLER 440
A. İDARÎ EYLEM KAVRAMI VE ÇEŞİTLERİ 440
1. İdarî Eylem Kavramı 440
2. İdarî İşlem-Eylem (Fiil) Ayrımı 441
3. İdarî Eylem-İdarî Olmayan Eylem Ayrımı 443
a. İdarenin İdarî Eylemleri 443
b. İdarenin İdarî Olmayan Eylemleri 448
B. İDARÎ EYLEMİN SONUÇLARI 451
1. İdarî İşleme Dayalı Eylemlerin Hukukî Sonucu 451
2. Saf İdarî Eylemlerin Hukukî Sonucu 451
3. İdarenin Haksız Fiilinin Hukukî Sonucu 451
III. İDARÎ SÖZLEŞMELER 452
A. İDARÎ SÖZLEŞME KAVRAMI VE TÜRLERİ 452
1. İdarî Sözleşme Kavramı ve Kıstasları 452
2. Türk Hukukunda Sözleşme Türleri 456
B. SÖZLEŞMELERİN AKDEDİLMESİ: İHALE 464
1. Genel Bilgiler 464
2. Kamu İhalelerine Hâkim Olan İlkeler 468
3. İhale Usûlleri 471
a. Devlet İhale Kanununda İhale Usûlleri 471
b. Kamu İhale Kanununda İhale Usûlleri 472
4. İhalenin Aşamaları 475
5. İhale Sürecinin İdarî Denetimi 478
18
a. İdareye Şikâyet Başvurusu 479
b. Îtirazen Şikâyet Başvurusu 480
C. SÖZLEŞMELERDE TARAFLARIN HAK VE BORÇLARI 481
1. İdarenin Yetkileri ve Yükümlülükleri 482
2. Sözleşmecinin Hakları ve Borçları 483
D. YENİ OLAYLARIN SÖZLEŞMEYE ETKİSİ 484
1. Fedüprens (Fait du Prince) Teorisi 485
2. Öngörülemezlik Teorisi 486
3. Mücbir Sebep 487
E. İDARÎ SÖZLEŞMENİN SONA ERMESİ 490
1. Genel Olarak Sözleşmelerin Sona Ermesi 490
2. Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’ndaki Düzenlemeler 491
F. İDARÎ SÖZLEŞMELERDE YARGI DENETİMİ 492
BEŞİNCİ BÖLÜM
İDARENİN GÖREVLİLERİ
I. KAMU GÖREVLİSİ KAVRAMI VE MEMURLUK MESLEĞİ........................................... 495
A. KAMU GÖREVLİSİ VE MEMUR KAVRAMLARI 495
1. Genel Olarak Kamu Görevlisi Kavramı 495
2. İdare Hukukuna Göre Kamu Görevlisi Kavramı 498
3. Devlet Memurları Kanunu’nda İstihdam Şekilleri 502
B. MEMURLUK MESLEĞİ VE İLKELERİ 503
1. Memurluk Mesleği 503
2. Memurluk Mesleğinin İlkeleri 504
a. Sınıflandırma İlkesi 504
b. Kariyer İlkesi 507
c. Liyakat İlkesi 507
3. Memurluğa Girişteki İlkeler 508
a. Serbestlik İlkesi 509
b. Eşitlik İlkesi 509
c. Görevin Gerektirdiği Niteliklerden Başka Bir Niteliğin
Aranmaması İlkesi 510
4. Memur Olabilmenin Genel Şartları 510
a. Vatandaşlık Şartı 510
b. Yaş Şartı 510
c. Öğrenim Şartı 511
d. Kamu Haklarından Mahrum Olmamak Şartı 511
e. Askerlik Şartı 511
f. Sağlık Şartı 511
g. Bazı Suçlardan Mahkûm Olmamak Şartı 511
h. Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması 513
19
5. Özel Şartlar 515
C. ATAMA AŞAMALARI, İLERLEME VE ÇALIŞMA SAATLERİ 515
1. Atama Aşamaları 515
a. Kadroların Duyurulması 515
b. Sınav Aşaması 516
c. Atama İşlemi 516
d. Göreve Başlama 517
e. Adaylık Aşaması ve Aslî Memurluğa Atanma 517
2. İstisnâî Memurluk 518
3. Memurların İlerlemesi 519
4. Çalışma Saatleri 520
5. Hizmet İçinde Yetiştirilme 521
II. YÜKÜMLÜLÜKLER, YASAKLAR VE HAKLAR 522
A. MEMURLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ: ÖDEVLER 522
1. Devlete ve Anayasaya Sadakat 522
2. Tarafsızlık 523
3. Emirlere İtaat 524
4. İş Başında Bizzat Bulunma 524
5. Mal Bildiriminde Bulunma 525
6. Kılık-Kıyafet Yükümlülüğüne Uyma 526
7. İşbirliği İçinde Çalışma 527
8. Resmî Belge, Araç ve Gereçleri Geri Verme 527
B. MEMURLAR İÇİN ÖNGÖRÜLEN YASAKLAR 527
1. İkinci Bir Görev Alma Yasağı 527
2. Ticarî Faaliyette Bulunma Yasağı 528
3. Grev ve Toplu Çekilme Yasağı 528
4. Hediye ve Borç Alma, Menfaat Sağlama Yasağı 528
5. Siyasî Faaliyette Bulunma Yasağı 530
6. Gizli Bilgileri Açıklama Yasağı 530
7. Dernek Kurma ve Üye Olma Yasağı 531
8. Ayrıldığı Kuruma Karşı Görev Alma Yasağı 531
C. MEMURLAR İÇİN ÖNGÖRÜLEN HAKLAR 531
1. Güvenlik Hakkı (Memurluk Teminatı) 531
2. Hizmet Hakkı 531
3. Şikâyet ve Dava Hakkı 532
4. Sendika Hakkı 532
5. İzin Hakkı 532
6. Aylık (Maaş) Hakkı 534
7. Yolluk Hakkı 534
8. Emeklilik Hakkı 534
20
9. İstifa Hakkı 534
10. Sosyal Haklar 535
III. MEMURLUĞUN SONA ERMESİ VE EMEKLİLİK ........................................................ 536
A. MEMURLUĞU SONA ERDİREN HALLER 536
1. İstifa (Çekilme) 536
2. Mustafi (Çekilmiş) Sayılma 536
3. Memurluktan Çıkarılma (İhraç) 537
4. Koşullarda Eksiklik 537
5. Bağdaşmazlık 537
6. Ölüm 538
7. Emeklilik 538
B. MEMURLARDA EMEKLİLİK 538
1. Emeklilik Sebepleri 538
2. Emeklilik Hakları 539
IV. DİSİPLİN, CEZA VE HUKUKÎ SORUMLULUKLAR ....................................................... 539
A. MEMURUN DİSİPLİN SORUMLULUĞU 539
1. Disiplin ve Disiplin Hukuku 540
2. Cezalar ve Disiplin Yaptırımları 541
3. Disiplin Hukukunun Temel İlkeleri 545
a. Kanunîlik İlkesi 545
b. Bir Fiil İçin Bir Yaptırım İlkesi 547
c. Geçmişe Yürümeme İlkesi 548
d. Lehe Olan Hükmün Uygulanması İlkesi 548
e. Hukuka Aykırı Delilin Kullanılmaması İlkesi 549
f. Ölçülülük İlkesi 551
g. Gizlilik İlkesi 552
h. Gerekçe İlkesi 552
ı. Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi 552
k. Başvuru Yollarının Gösterilmesi 553
l. Sendika Temsilcisinin Disiplin Kurulunda Bulunması 554
4. Disiplin Cezalarının Çeşitleri 555
a. Uyarma Cezası 555
b. Kınama Cezası 555
c. Aylıktan Kesme Cezası 556
d. Kademe İlerlemesinin Durdurulması Cezası 556
e. Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezası 557
5. Disiplin Soruşturması Usûlü 558
a. Soruşturma Emri ve Soruşturmanın Yapılışı 558
b. Yetkili Merciler ve Karar Süresi 564
c. Disiplin Cezasında Zaman Aşımı 565
d. Tebliğ ve Uygulama 567
21
e. Disiplin Konusunda Diğer Hususlar 569
6. Disiplin Cezalarına Karşı Başvuru Yolları 571
a. Îtiraz 571
b. Yargıya Başvuru 572
7. Disiplin Cezalarının Ortadan Kalkması 572
a. Geri Alınma 573
b. Silinme 574
c. Mahkeme Tarafından İptal Edilme 575
d. Af Kanunu İle Kaldırılma 576
8. Görevden Uzaklaştırma 576
B. MEMURUN CEZA SORUMLULUĞU 578
1. Memurların Korunması İhtiyacı ve İzin Sistemi 579
2. İzin Sisteminin Kapsamı 582
3. Suçun Öğrenilmesi ve Ön İnceleme 586
4. Soruşturma İzni ve Yetkili Merciler 588
5. Îtiraz ve Îtiraz Mercileri 589
C. MEMURLARIN HUKUKÎ SORUMLULUĞU 591
1. Memurun İdareye Karşı Sorumluluğu 591
2. Memurun Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluğu 594
ALTINCI BÖLÜM
İDARENİN SORUMLULUĞU
I. İDARENİN SORUMLULUĞU VE TARİHİ GELİŞİMİ..................................................... 599
A. SORUMLULUK VE İDARENİN SORUMLULUĞU KAVRAMLARI 599
1. Genel Olarak Sorumluluk Kavramı 599
2. İdarenin Hukukî Sorumluluğu Kavramı 600
B. İDARÎ SORUMLULUĞUN GELİŞİMİ VE HUKUKÎ TEMELİ 602
1. İdarî Sorumluluğun Doğuşu 602
2. İdarî Sorumluluğun Hukukî Temeli 604
3. İdarî Sorumluluğun Bağımsızlığı 605
II. İDARE HUKUKUNDA SORUMLULUK TÜRLERİ ......................................................... 606
A. KUSUR SORUMLULUĞU 606
1. İdare Hukukunda Kusur Kavramı 607
2. Hukuka Aykırılık-Kusur İlişkisi 611
3. Kusurun İspatı ve Kusur Karîneleri 614
4. Kusurun Derecelendirilmesi 615
5. Hizmet Kusuru-Kişisel Kusur Ayrımı 618
B. KUSURSUZ SORUMLULUK 624
1. Kusursuz Sorumluluğun Özellikleri 624
2. Kusursuz Sorumluluk İlkeleri 626
22
a. Risk İlkesi Gereğince Sorumluluk 627
aa. Risk Sorumluluğunun Özellikleri 628
bb. Risk Sorumluluğuna Yol Açan Durumlar 628
b. Kamu Külfetleri Karşısında Eşitlik İlkesi Gereğince Sorumluluk 639
aa. Özellikleri 641
bb. Sorumluluğu Doğuran Haller 642
C. ÖZELLİK ARZEDEN BAZI SORUMLULUK HALLERİ 647
1. Yasama Faaliyetinden Dolayı Sorumluluk 647
2. Uluslararası Sözleşmelerden Dolayı Sorumluluk 650
3. Yargı Faaliyetlerinden Doğan Sorumluluk 651
III. İDARENİN SORUMLULUĞUNUN ŞARTLARI ............................................................ 654
A. İDARÎ DAVRANIŞ 655
1. İdarî Davranışın Varlığı 655
2. Davranışın İdareye İsnadiyeti 655
B. ZARAR 656
1. Zararın Varlığı 656
2. Zararın Şartları 658
C. İLLİYET BAĞI 662
IV. İDARENİN SORUMLULUĞUNU ETKİLEYEN HALLER................................................. 663
A. MÜCBİR SEBEP 664
1. Mücbir Sebebin Şartları 664
2. Mücbir Sebebin Sonuçları 671
B. BEKLENİLMEYEN HAL 671
1. Beklenilmeyen Hâlin Şartları 672
2. Beklenilmeyen Hâlin Sonuçları 673
C. ZARAR GÖRENİN DAVRANIŞI 673
1. Zarar Görenin Davranışının Şartları 673
2. Zarar Görenin Davranışının Sonuçları 677
D. ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN DAVRANIŞI 678
1. Üçüncü Kişinin Davranışının Şartları 678
2. Üçüncü Kişinin Davranışının Sonuçları 681
V. ZARARIN TAZMİNİ ................................................................................................ 681
A. SORUMLU İDARENİN TESPİTİ 682
1. Devlet Tüzel Kişiliği 682
2. Kamu Görevlisinin Birden Fazla Görev Üstlenmesi 682
3. Faaliyetin Birden Fazla İdare Tarafından Yürütülmesi 683
4. İdarî Vesayet ve Arızî Görevliler 683
B. ZARARIN TAZMİNİNE İLİŞKİN İLKELER 683
1. Nakden Tazmin İlkesi 684
2. Sorumluluk Nispetince Tazmin İlkesi 684
23
3. Taleple Bağlılık İlkesi 685
4. Tam Tazmin İlkesi 686
5. Denkleştirme İlkesi 686
6. Tazmînat Talep Edebilecekler 687
7. Zararın Hesaplanma Tarihi 688
8. Tazmînatın Türü 689
9. Tazmînatta Fâiz 690
YEDİNCİ BÖLÜM
İDARENİN MALLARI VE KAMULAŞTIRMA
I. İDARENİN MALLARI 693
A. TEMEL KAVRAMLAR 693
1. İdarenin Mal İhtiyacı 693
2. İdarenin Mal İhtiyacının Karşılanması 693
a. Olağan Usûller 694
b. Olağanüstü Usûller: İstimval 696
3. Kamu Malı-Kamusal Mal Kavramları 696
4. Kamusal Mal-Kamunun Özel Malı Ayrımı 697
5. Tahsis Kavramı 701
6. Mülkiyet-Kamu Mülkiyeti Kavramları 704
B. KAMUSAL MALLARIN ÖZELLİKLERİ 706
1. Kamusal Malların Devir ve Ferağ Edilmezliği 706
2. Kamusal Malların Zaman Aşımı İle İktisap Edilmezliği 707
3. Kamusal Malların Özel Hukuk İşlemlerine Konu Olamaması 708
4. Kamusal Malların Kamulaştırılamazlığı 710
5. Kamusal Mallar Vergi Gibi Yükümlülüklerden Muaftır 711
6. Kamusal Mallar Özel Bir Korumaya Tâbidir 711
C. KAMUSAL MALLARDAN YARARLANMA 711
1. Kamusal Mallardan Yararlanmanın Genel İlkeleri 711
2. Malların Türüne Göre Yararlanma Biçimleri 712
3. Özel ve Özel-İstisnâî Yararlanma 714
II. KAMULAŞTIRMA 716
A. KAMULAŞTIRMA VE İLKELERİ 716
1. Mevzuattaki Düzenlemeler 716
2. Kamulaştırmanın Temel İlkeleri 718
B. KAMULAŞTIRMANIN AŞAMALARI 723
1. Kamulaştırmada İdarî Aşamalar 723
2. Kamulaştırma İşleminde Adlî Aşama 725
C. KAMULAŞTIRMADAN VAZGEÇME VE MALİKİN GERİ ALMA HAKKI 729
1. Kamulaştırmadan Vazgeçme 729
24
2. Malikin Geri Alma Hakkı 730
D. KAMULAŞTIRMAYA BENZER KAVRAMLAR VE DİĞER USÛLLER 731
1. Acele Kamulaştırma 731
2. Devletleştirme 732
3. İstimval 733
4. Geçici İşgal 734
5. Kamulaştırmasız El Atma 735
SEKİZİNCİ BÖLÜM
YENİ İDARÎ USÛLLER
I. YÖNETİMDE DEMOKRASİ VE İDARÎ USÛL............................................................... 739
A. YÖNETİMDE DEMOKRASİNİN UNSURLARI 739
B. İDARÎ USÛLDE TEMEL İLKELER 742
II. BİLGİ EDİNME USÛLÜ............................................................................................ 745
A. BİLGİ EDİNME USÛLÜNÜN KAPSAMI 745
1. Talep Edilebilecek Bilgi ve Belgeler 745
2. Başvuru Hakkı Olanlar 746
3. İdarelerin Bilgi Verme Yükümlülüğü 747
4. Bilgi Talep Edilebilecek İdareler 747
5. İdarelerin Bilgi Edinme Usûlüne İlişkin Yükümlülükleri 748
B. BİLGİ EDİNME HAKKININ SINIRLARI 748
C. BİLGİ EDİNMEDE BAŞVURU USÛLÜ 753
1. Başvuru Dilekçesi 753
2. Başvuruların Kabûlü ve Değerlendirilmesi 754
3. Başvuruların Cevaplandırılması 755
4. Bilgi veya Belgelere Erişim Usûlü ve Süresi 755
D. İTİRAZ VE İTİRAZIN İNCELENMESİ 756
1. Îtiraz Usûlü 756
2. Îtirazı Değerlendirecek Merci 756
III. KAMU DENETÇİLİĞİNE BAŞVURU USÛLÜ............................................................... 757
A. KURULUŞ VE GÖREVLER 759
1. Kamu Denetçiliği Kurumunun Kuruluşu 759
2. Kurumun Görevleri 760
3. Kurumun Görev Alanına Giren İdareler 761
B. BAŞVURU VE İNCELEME USÛLÜ 761
1. Şikâyet Hakkı Olanlar 761
2. Başvuru Usûlü 762
3. İnceleme ve Araştırma 764
4. İnceleme ve Araştırmaya Etki Eden Haller 764
5. İnceleme ve Araştırma Sonucunda Verilecek Kararlar 765
25
a. Karar Türleri 765
b. Karara İlişkin Diğer Hususlar 766
IV. TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMUNA BAŞVURU USÛLÜ 767
A. KURUMUN YAPISI VE GÖREVLERİ 767
1. Kurumun Yapısı ve İşleyişi 767
2. Kurumun Görevleri 768
B. AYRIMCILIK YASAĞI VE TÜRLERİ 770
1. Eşitlik İlkesi ve Ayrımcılık Yasağı 770
2. Ayrımcılık Türleri ve Tanımları 771
C. BAŞVURU VE YAPTIRIMLAR 772
1. Kuruma Başvuru 772
2. Yaptırımlar 773
YARARLANILAN KAYNAKLAR 775
KAVRAM DİZİNİ 799