Hükümet Sistemleri Politiği (9786052646311)

ÖNSÖZ 7 İÇİNDEKİLER 11
KISALTMALAR 17
I. KUVVETLER AYRILIĞI TEORİSİ VE HÜKÜMET SİSTEMLERİ 19 A. Kuvvetler Ayrılığı Teorisi 19
1. Tanımı 19
2. Düşünsel Temelleri 23
3. Uygulamaya Yansımaları 35
4. Günümüzdeki Durumu 36
5. Yöneltilen Eleştiriler 37
B. Hükümet Sistemleri: Kavramsal Çerçeve 40
C. Kuvvetler Birliğine Dayanan Hükümet Sistemleri 42
1. Mutlak Monarşi 42
2. Diktatörlük 43
3. Meclis Hükümeti Sistemi 45 D. Kuvvetler Ayrılığına Dayanan Hükümet Sistemleri 48
1. Başkanlık Sistemi 48
a. Tanımı ve tarihsel gelişimi 48
b. Temel özellikleri 54
c. Karşılıklı etkileşim mekanizmaları 56
d. Güçlü ve zayıf yanları 60
2. Parlamenter Sistem 63
a. Tanımı ve tarihsel gelişimi 63
b. Temel özellikleri 72
c. Karşılıklı etkileşim mekanizmaları 74
d. Güçlü ve zayıf yanları 76
3. Yarı–Başkanlık Sistemi 78
a. Tanımı ve tarihsel gelişimi 78
b. Temel özellikleri 82
c. Karşılıklı etkileşim mekanizmaları 83
d. Güçlü ve zayıf yanları 85
E. Hükümet Sistemleri Bağlamında Bazı Ülke Uygulamaları 88
1. Amerika Birleşik Devletleri’nde Başkanlık Sistemi 88
a. ABD’nin siyasal sisteminin temel nitelikleri 92
b. ABD’de yasama organı 94
c. ABD’de yürütme organı 99
d. ABD’de yargı organı 103
2. İngiltere’de Parlamenter Sistem 105
a. İngiltere’nin siyasal sisteminin temel nitelikleri 106
b. İngiltere’de yasama organı 108
c. İngiltere’de yürütme organı 111
d. İngiltere’de yargı organı 113
3. Fransa’da Yarı–Başkanlık Sistemi 114
a. Fransa’nın siyasal sisteminin temel nitelikleri 116
b. Fransa’da yasama organı 118
c. Fransa’da yürütme organı 123
d. Fransa’da yargı organı 130
II. TÜRKİYE CUMHURİYETİ’NİN HÜKÜMET SİSTEMİ 135
A. Türkiye’de Hükümet Sistemi Uygulamalarının Tarihsel Geçmişi 136
1. 1876 Kanun–ı Esasi ile Benimsenen Hükümet Sistemi 136
2. 1909’da Kanun–ı Esasi’de Yapılan Değişiklik ve Benimsenen Hükümet Sistemi 140
3. 1921 Anayasasıyla Benimsenen Hükümet Sistemi 143
4. 1924 Anayasasıyla Benimsenen Hükümet Sistemi 147
5. 1961 Anayasasıyla Benimsenen Hükümet Sistemi 153
B. 1982 Anayasası ve Türkiye’nin Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi 161
1. 12 Eylül 1980 Darbesi ve Anayasanın Hazırlanmasına Giden Süreç 161
2. 1982 Anayasasının İlk Metniyle Benimsenen Hükümet Sistemi 163
3. 2007’de Yaşanan “367 Krizi” ve Anayasa Değişikliğine Giden Süreç 168
4. 2007 Anayasa Değişikliği ve Benimsenen Hükümet Sisteminin Niteliği 172
5. 2017 Referandumu ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine Geçiş 177
6. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine Tarihsel Perspektiften Bir Bakış 180
7. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine Geçişi Sağlayan 2017 Anayasa Değişikliğinin İçeriği 192
8. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin Temel Özellikleri 198
9. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin Güçlü ve Zayıf Yanları 201 C. Yasama Organı (TBMM) 204
1. TBMM’nin Yapısı, Üye Sayısı ve Seçimler 204
2. TBMM Üyelerinin Seçiminde Uygulanan Seçim Sistemi 205
3. TBMM Üyesi Seçilme Yeterliliği 206
4. TBMM Üyeliği İle Bağdaşmayan İşler 207
5. TBMM Üyelerinin Yasama Bağışıklığı 208
6. TBMM Üyeliğinin Sona Ermesi 210
7. TBMM’nin İç Teşkilatlanması ve Çalışma Düzeni 212
8. TBMM’nin Görev ve Yetkileri 223
9. TBMM’nin Bilgi Edinme ve Denetim Yolları 224 D. Yürütme Organı (Cumhurbaşkanı) 226
1. Cumhurbaşkanı Adaylığı ve Seçimler 227
2. Cumhurbaşkanının Göreve Başlaması ve Görev Süresi 229
3. Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri 230
4. Cumhurbaşkanının Sorumluluğu 233
5. Cumhurbaşkanına Vekâlet 234
6. Cumhurbaşkanına Bağlı Birimler 235
a. Cumhurbaşkanı yardımcılığı 235
b. Bakan ve bakanlıklar 237
c. İdari işler başkanlığı 238
d. Cumhurbaşkanlığı politika kurulları 240
e. Cumhurbaşkanlığı ofisleri 241
f. Devlet Denetleme Kurulu ve diğer bağlı kurumlar 242
7. Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri 243 E. Yargı Organı 248
1. Yargı Organının Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı 248
2. Türkiye’de Yargı Düzeni (Kolları) ve Yüksek Yargı Organları 250
a. Anayasa yargısı ve Anayasa Mahkemesi 251
b. Adli yargı ve Yargıtay 254
c. İdari yargı ve Danıştay 255
d. Uyuşmazlık Mahkemesi 256
3. Hâkimler ve Savcılar Kurulu 257
4. Kamu Hesapları Yargısı ve Sayıştay 259
III. RUSYA FEDERASYONU’NUN HÜKÜMET SİSTEMİ 261 A. Rusya’nın Hükümet Sistemi Uygulamalarının Tarihsel Geçmişi 261
1. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Öncesi Dönem 261
2. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Dönemi 267
a. SSCB’nin devlet biçimi olarak Sovyet federalizmi 268
b. SSCB’nin siyasal kurumları 270
c. SSCB’de hükümet sisteminin işleyişi 277
d. SSCB’nin son dönemlerinde yapılan sistem değişikliği ve dağılması 280
B. Rusya’nın 1993 Anayasası ve Yarı–Başkanlık Hükümet Sistemi 284
1. 1993 Anayasasının Hazırlanma Süreci ve Kabul Edilmesi 285
2. 1993 Anayasasının Genel Özellikleri ve Kuvvetler Ayrılığı İlkesi 289
3. Rusya Federasyonu’nun Federal Yapısı 291
4. Rusya’da Başkanlık Kurumunun Oluşturulması 293
5. Rusya’nın Hükümet Sisteminin Tanımlanması ve Genel Özellikleri 296 C. Yasama Organı (Federal Meclis) 299
1. Federasyon Konseyi 300
a. Yapısı, üye sayısı ve seçimler 300
b. Görev süreleri, seçilme yeterliliği ve dokunulmazlıkları 301
c. İç teşkilatlanması ve çalışma düzeni 302
d. Görev ve yetkileri 305
e. Bilgi edinme ve denetim yolları 306
f. Federasyon konseyi üyeliği ile bağdaşmayan işler 308
2. Devlet Duması 308
a. Yapısı, üye sayısı ve seçimler 308
b. Görev süreleri, seçilme yeterliliği ve dokunulmazlıkları 310
c. Devlet Duması üyeliği ile bağdaşmayan işler 311
d. İç teşkilatlanması ve çalışma düzeni 311
e. Devlet Duması’nın görev ve yetkileri 315
f. Bilgi edinme ve denetim yolları 315
g. Devlet Duması’nın feshedilmesi 318
h. Kanun yapım süreci 319
D. Yürütme Organı (Cumhurbaşkanı – Hükümet) 321
1. Cumhurbaşkanı 322
a. Adaylığı ve seçimler 322
b. Göreve başlaması ve görev süresi 323
c. Görev ve yetkileri 324
d. Sorumluluğu ve görevden alınması 327
e. Cumhurbaşkanına bağlı birimler 328
f. Cumhurbaşkanının düzenleyici işlemleri 332
2. Hükümet (Bakanlar Kurulu) 333
a. Hükümetin oluşumu, üyelerinin atanması ve atanma yeterliliği 334
b. Hükümetin görev ve yetkileri 336
c. Hükümetin düzenleyici işlemleri 339
d. Hükümetin sorumluluğu ve görevinin sona ermesi 340
E. Yargı Organı 342
1. Yargı Organının Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı 343
2. Bireylerin Temel Yargısal Hakları 345
3. Federal Yüksek Yargı – Anayasa Mahkemesi 345
4. Federal Yüksek Mahkeme 349
5. Rusya Federasyonu Prokuraturası (Savcılığı) 353
IV. TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE RUSYA FEDERASYONU’NUN HÜKÜMET SİSTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRMASI 357
A. Türkiye ile Rusya’nın Hükümet Sistemlerinin Genel Olarak Karşılaştırması 358
B. Yasama Organları Bakımından Karşılaştırması 360
1. Yapıları, Üye Sayıları ve Seçim Dönemleri Bakımından Karşılaştırması 362
2. Uygulanan Seçim Sistemleri ve Baraj Bakımından Karşılaştırması 363
3. Seçilme Yeterliliği ve Bağdaşmayan İşler Bakımından Karşılaştırması 365
4. Üyelerin Dokunulmazlıkları Bakımından Karşılaştırması 367
5. İç Teşkilatlanmaları, Çalışma Düzenleri ve Feshi Bakımından Karşılaştırması 368
6. Görev ve Yetkileri Bakımından Karşılaştırması 371
7. Bilgi Edinme ve Denetim Yolları Bakımından Karşılaştırması 375 C. Yürütme Organları Bakımında Karşılaştırması 377
1. Cumhurbaşkanı Adaylığı ve Seçimleri Bakımından Karşılaştırması 379
2. Cumhurbaşkanlarının Göreve Başlamaları ve Görev Süreleri Bakımından Karşılaştırması 380
3. Cumhurbaşkanlarının Görev ve Yetkileri Bakımından Karşılaştırması 381
4. Cumhurbaşkanlarının Sorumlulukları ve Görevden Alınmaları Bakımından Karşılaştırması 384
5. Cumhurbaşkanlarının Teşkilat Yapıları Bakımından Karşılaştırması 386
6. Cumhurbaşkanlarının Düzenleyici İşlemleri Bakımından Karşılaştırması 389
D. Yargı Organları Bakımından Karşılaştırması 390
1. Bağımsızlıkları ve Tarafsızlıkları Bakımından Karşılaştırması 392
2. Anayasa Mahkemelerinin Karşılaştırması 394
3. Diğer Yüksek Mahkemelerin Karşılaştırması 397 SONUÇ 399 KAYNAKLAR 407