Hukukun Temel Kavramları (9786257042338)

ÖNSÖZ ......................................................................................................... V
VI
BÖLÜM 1
TOPLUMSAL DÜZEN
VE HUKUK KAVRAMI
I. TOPLUMSAL DÜZEN KURALLARI 14
A. Toplumsal Hayat ve Düzen 14
B. Toplumsal Düzen Kuralları 15
1. Genel Niteliği 15
2. Toplumsal Düzen Kurallarının Türleri 16
a. Din Kuralları 17
b. Ahlak Kuralları 18
c. Görgü Kuralları 20
d. Hukuk Kuralları 21
aa. Bir Toplumsal Düzen Kuralı Olarak 22
bb. Hukuk Kuralları ile Diğer Toplumsal Düzen Kuralları Arasındaki Etkileşim ve Benzerlikler 22
cc. Hukuk Kuralları ile Diğer Toplumsal Düzen Kuralları Arasındaki Farklar 24
II. HUKUK KAVRAMI 29
A. Hukuk Terimi 29
B. Hukukun Tanımı 29
C. Hukukun Değişik Anlamları 32
1. Pozitif Hukuk 32
2. Mevzu Hukuk 32
3. Tabii Hukuk 33
D. Hukukun Çeşitli Ayırımları 33
1. Objektif Hukuk-Subjektif Hukuk 34
2. Maddi Hukuk-Şekli Hukuk 34
3. İç Hukuk-Milletlerarası Hukuk 34
4. Kamu Hukuku-Özel Hukuk 35
III. HUKUKUN AMAÇLARI 36
A. Toplumsal Düzeni Sağlamaya Çalışır 36
B. Toplumun Varlığını Korumaya Çalışır 37
C. Toplumda Eşitliği Sağlamaya Çalışır 37
D. Toplumda Güveni Sağlamaya Çalışır 37
E. Adaleti Gerçekleştirmeye Çalışır 38
IV. HUKUK KURALLARI 39
A. Hukuk Kurallarının Temel Nitelikleri 39
VIİçindekiler
1. Toplumsal Hayatı Düzenler 39
2. Geneldir 40
3. Soyuttur 40
4. Müeyyideye Bağlanmıştır 41
a. Müeyyide (Yaptırım) Kavramı 41
b. Milletlerarası Toplumda Müeyyide Sorunu 42
c. Müeyyide (Yaptırım) Çeşitleri 43
aa. Ceza 44
bb. Cebri İcra 44
cc. Tazminat 45
dd. Geçersizlik 45
B. Hukuk Kurallarının Çeşitleri 47
1. Emredici Hukuk Kuralları 47
2. Yetki Verici Hukuk Kuralları 48
3. Tanımlayıcı Hukuk Kuralları 48
4. Tamamlayıcı Hukuk Kuralları 49
5. Yorumlayıcı Hukuk Kuralları 50
6. İlga Edici Hukuk Kuralları 51
C. Hukukta Muhakeme 51
1. Kıyas (Analogia) 52
2. Aksi ile Kanıt (Mefhumu Muhalif, Argumentum a Contrario) 52
3. Evleviyet (Argumentum a fortiori) 53
V. HUKUKUN KAYNAKLARI 53
A. Asli Kaynaklar 54
1. Yazılı Kaynaklar 54
a. Anayasa 55
b. Kanunlar 57
aa. Kanun Kavramı 57
bb. Kanunların Yapılması, Yürürlüğü ve Uygulanması 58
cc. Kanunların Uygulanması 65
aaa. Kanunların Yer Bakımından Uygulanması 65
bbb. Kanunların Zaman Bakımından Uygulanması 66
ccc. Kanunların Anlam Bakımından Uygulanması 68
c. Milletlerarası Andlaşmalar 70
d. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi 71
e. Yönetmelikler 74
2. Yazısız Kaynak (Örf ve Adet) 75
a. Örf ve Adet Kavramı 75
b. Örf ve Adetin Şartları 76
aa. Objektif Şart (Maddi Unsur) 76
bb. Subjektif Şart (Manevi-Psikolojik Unsur) 77
cc. Müeyyide Şartı (Hukuki Unsur) 77
B. Yardımcı Kaynaklar 77
1. Bilimsel Görüşler (İlmi İçtihatlar-Doktrin-Öğreti) 77
2. Yargı Kararları (Kazai İçtihatlar) 78
VIIC. Hukuk Kuralları Arasındaki Altlık - Üstlük İlişkisi (Normlar Hiyerarşisi) 81
VI. HUKUK KURALLARININ YORUMU 82
A. Yorum Türleri 82
1. Yasama Yorumu 83
2. Yargısal Yorumu 83
3. Bilimsel Yorum 84
B. Yorum Metotları 84
1. Lafzi Yorum Metodu 84
2. Tarihsel Yorum Metodu 85
3. Mantıki Yorum Metodu 86
4. Kavramcı Yorum Metodu 86
5. Menfaatler İçtihadı Metodu 87
6. Amaçsal Yorum Metodu 87
BÖLÜM 2
HUKUKUN SİSTEMATİĞİ
I. KAMU HUKUKU-ÖZEL HUKUK AYIRIMI 91
II. KAMU HUKUKU-ÖZEL HUKUK AYIRIMINDA KULLANILAN ÖLÇÜTLER 92
A. Menfaat Ölçütü 92
B. Egemenlik Ölçütü 93
C. İrade Serbestliği Ölçütü 93
D. Pragmatik Ölçüt 94
E. Kamu Hukuku-Özel Hukuk Ayırımını Reddeden Görüşler 94
III. KAMU HUKUKUNUN DALLARI 95
A. Genel Kamu Hukuku 95
B. Anayasa Hukuku 96
1. Kavram 96
2. Türk Anayasa Hukukunun Tarihsel Gelişimi 97
3. Türkiye Cumhuriyetinin Nitelikleri 99
a. İnsan Haklarına Saygı 99
b. Atatürk Milliyetçiliğine Bağlılık 101
c. Demokratik Devlet 101
d. Laik Devlet 102
e. Sosyal Devlet 104
f. Hukuk Devleti 105
4. Devlet Sistemi 105
a. Yasama Organı 106
b. Yürütme Organı 108
aa. Cumhurbaşkanı 108
bb. Cumhurbaşkanına Bağlı Birimler Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlıklar 111
cc. Devlet denetleme kurulu 112
VIIIİçindekiler
a. Yargı Organı 113
a. Diğer Organlar 113
aa. Üniversiteler ve Yükseköğretim Üst Kuruluşları 113
bb. Devlet Planlama Teşkilatı 114
cc. Milli Güvenlik Kurulu 114
dd. Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanı 115
5. Kanunların Anayasaya Uygunluğunun Yargısal Denetimi 115
C. İdare Hukuku 118
1. Genel Olarak İdare Kavramı 118
2. İdari Teşkilat 119
a. Merkezden Yönetim 119
b. Yerinden Yönetim 120
3. İdari İşlemler 120
4. Devlet Memurları 121
5. İdarenin Denetimi 121
D. Ceza Hukuku 122
E. Devletler Umumi Hukuku (Uluslararası Hukuk) 125
F. Ceza Muhakemesi Hukuku 126
F. Vergi Hukuku 127
IV. ÖZEL HUKUKUN DALLARI 128
A. Medeni Hukuk 128
1. Genel Olarak Medeni Hukuk 128
2. Hâkimin Hukuk Yaratması 133
3. Kişiler Hukuku 135
a. Kişiliğin Kazanılması 136
b. Kişiliğin Kaybedilmesi 137
4. Aile Hukuku 138
a. Nişanlanma 138
b. Evlenme 139
5. Miras Hukuku 141
6. Eşya Hukuku 142
7. Borçlar Hukuku 144
a. Hukuki İşlemlerden Doğan Borçlar 146
b. Haksız Fiillerden Doğan Borçlar 149
c. Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Borçlar 149
B. Ticaret Hukuku 151
1. Ticari Faaliyet Kavramı 152
2. Ticari İşletme 152
3. Şirketler Hukuku 153
4. Kıymetli Evrak Hukuku 156
5. Taşıma İşleri Hukuku 157
6. Deniz Ticaret Hukuku 157
7. Sigorta Hukuku 157
C. Devletler Özel Hukuku 159
1. Vatandaşlık Hukuku 159
2. Yabancılar Hukuku 160
IX3. Kanunlar İhtilafı 160
D. Medeni Usul Hukuku 160
1. Medeni Usul Hukukunun Düzenleme Alanı 160
2. İstinaf Kanun Yolu ve Bölge Adliye Mahkemeleri 163
E. İcra ve İflas Hukuku 167
XI. KARMA NİTELİKLİ HUKUK DALLARI 169
A. İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku 169
1. İşçi Kavramı 170
2. İşveren Kavramı 171
3. Bireysel İş Hukuku 172
4. Toplu İş Hukuku 173
5. Sosyal Güvenlik Hukuku 174
B. Hava Hukuku 175
C. Çevre Hukuku 176
D. Avrupa Birliği Hukuku 177
1. Avrupa Birliğinin Ortaya Çıkışı 177
2. Birlik Hukukunun Kaynakları 181
3. Birliğin Organları 182
4. AB - Türkiye İlişkileri 185
E. Fikri Hukuk 187
F. Enerji Hukuku88 187
G. Rekabet Hukuku 188
BÖLÜM.3
VE KURUMLARI
I. ADALET 191
II. DEVLET 193
A. Unsurları 193
B. Devlet Türleri 194
1. Basit Devlet 194
2. Bileşik Devlet 194
a. Federasyon 194
b. Konfederasyon 195
III. KİŞİLİK 195
A. Kişilerin Sınıflandırılması 196
1. Gerçek Kişiler 196
a. Gerçek Kişiliğin Başlangıcı 197
b. Hak Ehliyeti 197
c. Fiil Ehliyeti 197
aa. Ayırt etme gücüne sahip olmak 198
bb. Ergin olmak 198
cc. Kısıtlı olmamak 199
d. Ehliyet Yönünden Kişilerin Sınıflandırılması 200
Xİçindekiler
aa. Tam ehliyetliler 200
bb. Sınırlı ehliyetliler 200
cc. Sınırlı ehliyetsizler 201
aaa) Hukuksal işlem ehliyeti bakımından 202
bbb. Haksız Fiil Ehliyeti Bakımından: 203
ccc. Dava Ehliyeti Bakımından: 203
dd. Tam ehliyetsizler: 204
e. Ceza Ehliyeti 205
f. Dava Ehliyeti 205
g. Gerçek Kişiliğin Sona Ermesi 205
2. Tüzel Kişiler 207
a. Kavram 207
b. Tüzel Kişilikle İlgili Teoriler 207
c. Tüzel Kişiliğin Türleri 208
aa. Kamu Hukuku Tüzel Kişileri 208
bb. Özel Hukuk Tüzel Kişileri 209
i. Dernekler 209
ii. Vakıflar 209
iii. Şirketler 210
d. Tüzel Kişiliğin Kazanılması 211
e. Tüzel Kişiliğin Sona Ermesi 212
B. Kişilerin Adı 212
C. Hısımlık İlişkileri 214
D. Yerleşim Yeri (İkametgâh) 215
1. Yerleşim Yeri Kavramı 215
2. Yerleşim Yerinin Türleri 215
a. İradi Yerleşim Yeri 215
b. İtibari Yerleşim Yeri 215
c. Kanuni Yerleşim Yeri 215
IV. HAK KAVRAMI 216
A. Hak Kavramı 216
1. Tanım 216
2. Hakkın Türleri 217
a. Kamu Hakları 217
b. Özel Haklar 218
c. Özel Hakların Türleri 218
aa. Niteliklerine Göre 218
aaa. Mülkiyet Hakkı 219
bbb. Sınırlı Ayni Haklar 219
bb. Konularına Göre 220
cc. Kullanacak Kişiye Göre 221
dd. Gayelerine Göre 221
V. SUÇ VE CEZA 222
A. Suç 222
1. Suç Kavramı 222
XI2. Suçun Unsurları 224
a. Maddi Unsur 224
b. Kanunilik Unsuru 225
c. Manevi Unsur 226
B. Ceza 227
1. Ceza Kavramı 227
2. Cezanın Niteliği 227
3. Cezanın Amacı 230
C. Kanunların Geriye Yürümezliği İlkesi 230
BİBLİY OGRAFYA ............................................................................... 232
EK- TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI ................................... 236