Hukuki Açıdan Yapay Zeka
İçindekileri İncele
ÖN SÖZ 5 TEŞEKKÜR 7 İÇİNDEKİLER 9 TABLOLAR LİSTESİ 13 ŞEKİLLER LİSTESİ 13
GİRİŞ 13
1. BÖLÜM TEORİK VE KAVRAMSAL ÇERÇEVE
I. TEORİK VE KAVRAMSAL ÇERÇEVE: KAMU YÖNETİMİ VE HUKUKTA TEKNOLOJİ İLİŞKİSİ 21
A. Teknoloji Etkisi 21
B. Siyaset Etkisi 21
1. Etik, Din, Ahlak, Siyasi ve Uluslararası Çıkarların Kanunlara Etkisi 21
2. Siyasal Kurumlar (Yasama– Yürütme– Yargı) ve Veto Güçlerinin Etkisi (Veto Power Players) 22
C. Hukuk Etkisi 22
D. Yapay Zekâ Etkisi 23
2. BÖLÜM YAPAY ZEKÂ KAVRAMI, YAPAY ZEKÂNIN GELİŞİMİ, TARİHÇESİ, TÜRLERİ VE YARGIDA YAPAY ZEKÂ
I. YAPAY ZEKÂNIN ÖNEMİ 25
II. YAPAY ZEKÂ KAVRAMI 25
III. YAPAY ZEKÂNIN TARİHÇESİ 27
A. Antik Çağ ve Orta Çağ Dönemi 28
B. Yeni Çağ ve Yakın Çağ Dönemi 29
C. Sanayi Devrimi Sonrası Dönem 29 10 İçindekiler D.
II. Dünya Savaşı ve Sonrası Dönem 30
E. 1950’li Yıllar– Dartmouth Konferansı ve Sonrası Dönem 31
F. 1970 Yılı ve Sonrası Dönem 32
G. 1980 Yılı ve Sonrası Dönem 33
H. 1990 Yılı ve Sonrası Dönem 33
I. 2000’li Yıllar (Milenyum) Dönemi 35
II. YAPAY ZEKÂDA GÜNCEL GELİŞMELER 37 A. Yarışma Kazanan Yapay Zekâ Uygulamaları 37 B. Yapay Zekâ Sahibi Robotlar 37
1. OpenAI ChatGbt 38 C. Yapay Zekâya Sahip Klonlar 40 D. Yapay Zekânın Ekonomik İzdüşümleri 41
III. YAPAY ZEKÂ TÜRLERİ 42
A. Yapay Zekânın Yeterlilik Seviyelerine Bakılarak Yapılan Sınıflandırma 42
B. Güçlü Yapay Zekâ ve Zayıf Yapay Zekâ 43
C. Reaktife Yapay Zekâ 43
D. Sınırlı Hafızalı Yapay Zekâ 43
E. Gelişmiş Yapay Zekâ 44
IV. YARGIDA YAPAY ZEKÂ 45
A. Yargıda Yapay Zekânın Kullanılması Halinde Elde Edilebilecek Avantajlar 45
B. Yargıya Yardımcı Yapay Zekâ Uygulamaları 46
C. Yargıda Yapay Zekâya İlişkin Uluslararası Örnekler 48
3. BÖLÜM YAPAY ZEKÂYA İLİŞKİN DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE HUKUKSAL DÜZENLEMELER
I. AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ VE KURUMLARINDAKİ YAPAY ZEKÂ DÜZENLEMELERİ 54
A. Avrupa Robotik Araştırma Ağı Roboetik Yol Haritası 2006 (EURON Roboethics Roadmap) 55
B. ROBOLAW – 1 Mart 2012 56
C. Avrupa Robotik Ortaklığı (SPARC), 2014–2016 56
D. Büyük Veri Dünyasında Kişisel Verilerin İşlenmesi Karşısında Bireylerin Korunması Kılavuzu –23 Ocak 2017 57 İçindekiler 11
E. Robotik Tavsiye Raporu– 27 Ocak 2017 ve Robotiğe İlişkin Medeni Hukuk Kuralları –16 Şubat 2017 58
F. Güvenilir Yapay Zekâ İçin Etik Kılavuz– 8 Nisan 2019 60
G. Yapay Zekâ Etik Yönergeleri Taslağı Aralık 2018, Avrupa Etik Şartı 2018, IEEE Akıllı ve Otonom Sistemler Etik Uyumlu Tasarım Rehberi 2019 ve Yapay Zekâ, Robotik ve İlgili Teknolojilerin Etik Yönlerine İlişkin Avrupa Çerçevesi Eylül 2020 61
H. Avrupa Birliği Siber Güvenlik Yasası 2020 63
I. FP7 ve Horizon 2020 – Ufuk 2020 63
J. Avrupa Parlamentosu Araştırma Servisi– EPRS, Bilim ve Teknolojinin Geleceği Paneli– STOA 64
K. Avrupa Veri Yönetişimi Yasası 2020, Avrupa Veri Stratejisi Şubat 2020 ve Yapay Zekâya İlişkin Beyaz Kitap– Mükemmellik ve Güvene Avrupa Yaklaşımı 65
L. Yapay Zekâ Tüzük Teklifi –21 Nisan 2021 66
II. TÜRKİYE’DE YAPILAN YAPAY ZEKÂ DÜZENLEMELERİ 69
A. Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi 2021– 2025 72
B. Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi, Büyük Veri ve Yapay Zekâ Uygulamaları Dairesi 72
C. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi –UYAP 73
D. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü İnsansız Hava Aracı Sistemlerinin Ayrılmış Hava Sahalarındaki Operasyonlarının Usul ve Esaslarına İlişkin Talimat 74
4. BÖLÜM YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
I. YAPAY ZEKÂ – HUKUK İLİŞKİSİ 75
A. Yapay Zekâ ve Hukuki Düzenleme İlişkisi 75
B. Yapay Zekâ Konusundaki Hukuki Düzenleme İhtiyacının Kaynakları 76
C. Yapay Zekâlı Robotlar Açısından Vatandaşlık ve Aile Hukukuna Etkileri 76
D. Yapay Zekânın Hukuki ve Cezai Yönden Sorumluluk Hukukuna Etkileri 77
E. Yapay Zekânın İş, Vergi ve İnfaz Hukukuna Etkileri 78
F. Yapay Zekânın Tıp Hukukuna Etkileri 80
G. Yapay Zekânın Mülkiyet, Sermaye Piyasası ve Mali Hukuka Etkileri 80
H. Yapay Zekânın Hukuki Çerçevede Düzenlenmemesi Durumunda Ortaya Çıkabilecek Sorunlar 81 12 İçindekiler
II. KAMU HUKUKUNDA YAPAY ZEKÂ 81 A. Anayasa ve İnsan Hakları Hukuku Açısından 81
1. Mahremiyet Hakkının İhlali ve Ayrımcılık Temelinde 82
2. Yapay Zekânın Yaşam Hakkına, Kişinin Maddi ve Manevi Bütünlüğüne Müdahalesi Temelinde 82
3. Anayasal Statü Hakları Temelinde 83 B. Ceza Hukuku Açısından 84
1. Yapay Zekânın Kusurluluğu ve Cezai Ehliyeti 85
2. Yapay Zekânın Doğrudan ya da Dolaylı Fail Konumu 86
3. Yapay Zekâ ile Ceza Hukukuna İlişkin Temel Kavramların İlişkisi 86
4. Yapay Zekânın Cezai Sorumluluğunun Temel Dayanağı 87
5. Yapay Zekânın Hukuki Kişiliğe ve Cezai Sorumluluğa Sahip Olmasına İlişkin Öğretide İleri Sürülen Görüşler 88
6. Bir Bilişim Suçu Olarak “Deepfake” 89 C. Kişisel Verilerin Koruması Hukuku Açısından 90
1. Kişisel Tercih ve Yönelimlerin Kaydedilmesi, Manipüle Edilmesi ve İrade Özerkliğine Müdahale Temelinde 91
2. Kişisel Verilerin Güvenliği, Muhafazası ve Korunması Temelinde 91
3. Yapay Zekânın Kişisel Verileri İşlemesinde Kullanılan Algoritmaların Şeffaflığının Sağlanması Temelinde 94
III. ÖZEL HUKUKTA YAPAY ZEKÂ 94 A. Medeni Hukuk Açısından 94
1. Kişiler Hukuku Temelinde 94
2. Eşya Hukuku Temelinde 96
3. Medeni Kanun’daki Kusursuz Sorumluluk Halleri Temelinde 97
4. Yapay Zekânın Kusursuz Sorumluluğa ve Kişiliğe Tabi Olması Konusundaki Görüşler 98
B. Karşılaştırmalı Hukuk Açısından Yapay Zekâ ve Hukuki Kişilik 100
1. Amerikan Hukukunda 100
2. Avrupa Birliği Hukukunda 100 C. Borçlar Hukuku Açısından 102
1. Savaş ve Silahlı Saldırı Sonucu Ortaya Çıkan Zararlar Bakımından Ortaya Çıkan Hukuki Sorunlar 102
2. Sorumluluk Hukuku Temelindeki Hukuki Sorunlar 103 İçindekiler 13
3. Vekâlet Sözleşmesinin Tipikliğine Aykırılık Nedeniyle Ortaya Çıkan Hukuki Sorunlar 104
4. Yapay Zekânın Bir Malvarlığına ve Kusur İsnadiyetine Sahip Olmaması Nedeniyle Ortaya Çıkan Hukuki Sorunlar 104
5. Borçlar Hukuku Açısından Yapay Zekânın Sorumluluğuna İlişkin Öğretideki Görüşler 104
D. Fikri Mülkiyet Hukuku Açısından 105
1. Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü’nün (WIPO) Konuya Yaklaşımı 106
2. Fikri Mülkiyet Hukukuna Tabi Olmaması, Kamuya veya Topluma Ait Olması veya Yapay Zekânın Üreticisine Ait Olması Konusundaki Farklı Yaklaşımlar 106
3. Fikri Mülkiyet Hukukunda Yapay Zekâya İlişkin Güncel Hukuki Durum 107 SONUÇ 109
KAYNAKÇA 113