Uygulamada Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları ve - Haksız Rekabet Davaları - 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ve 6102 Sayılı Ticaret Kanunu Hükümleri Işığında
İçindekileri İncele
Önsöz 5
Kısaltmalar 15
Birinci Bölüm
GENEL OLARAK HAKSIZ REKABET VE
FİKRİ SINAİ MÜLKİYET HAKLARI
I. HAKSIZ REKABET KAVRAMI 17
1. Giriş ve Tarihçe 17
2. Genel Olarak Haksız Rekabet Kavramı 21
A. Haksız Rekabet Kavramının Tanımı ve Amacı 25
B. Haksız Rekabetin Unsurları 31
a. Ekonomik Rekabetin Kötüye Kullanılması 31
b. Dürüstlük Kurallarına Aykırılık 32
c. Ekonomik Çıkarların Etkilenmesi 32
3. 6102 Sayılı TTK Hükümleri Çerçevesinde Haksız Rekabet Hukuku’na Egemen Olan İlkeler 33
II. FİKRİ SINAİ MÜLKİYET HAKLARI VE HAKSIZ REKABET HUKUKU İLE İLİŞKİLERİ 35
1. Genel Olarak 35
2. Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları 58
A. Patent ve Faydalı Modeller 65
a. Patentlenebilirlik Koşulları 70
i. Yenilik 71
ii. Buluş Basamağı 72
iii. Sanayiye Elverişlilik 76
b. Patentlerde Buluş Basamağı ve İnceleme Esasları 81
c. Patent Korumasının Kapsamı 84
d. Patente ve Faydalı Modele Tecavüz 87
e. Patentin veya Faydalı Modelin Hükümsüzlüğü 94
aa. Hükümsüzlüğün Açılmış Davalara Etkisi 96
bb. İstisnalar ve Patent Sahibinin Kötü Niyetinden Kaynaklanan Haller 97
cc. Hükümsüzlük Kararının Mutlak Etkisi 97
B. Tescilli ve Tescilsiz Tasarımlar 100
a. Giriş 100
b. Tanım ve Tescilin Anlamı 101
c. Tasarım Tescil Koşulları 107
i. Yenilik 108
ii. Ayırt Edicilik 122
d. Bilgilenmiş Kullanıcı Gözüyle Değerlendirme 125
e. Korumanın Kapsamı ve Tasarım Hakkına Tecavüz 140
aa. Tasarım Hakkı Sahibinin Engelleyebileceği Eylemler 142
bb. Tasarıma Tecavüz 144
f. Tasarım Tescilinin Hükümsüzlüğü 148
C. Entegre Devre Topoğrafyaları 154
D. Yeni Bitki Çeşitleri Islahçı Hakları 159
E. Markalar 166
a. Genel Olarak 167
b. Marka Türleri 170
aa. Kişi Adları 170
bb. Sözcük veya Sözcükler, Sloganlar 170
cc. Harfler ve Sayılar 172
dd. Şekiller 172
ee. Üç Boyutlu Biçimler 172
ff. Renkler 174
gg. Sesler, Melodiler ve Kokular 176
c. Markalarda İltibas 177
d. Markalar veya İşaretler Arasında İltibasa İlişkin Uygulama Örnekleri 201
e. Marka Korumasının İlkeleri 208
aa. Marka Hakkının Korunmasında Tescil İlkesi 208
bb. Marka Tescilinin Sınıf Esasına Göre Korunması İlkesi 221
cc. Marka Tescilinin Ülkeselliği İlkesi 224
dd. Yenileme Koşullu Sınırsız Süreli Koruma İlkesi 226
f. Uygulamada Marka Hakkının Hükümsüzlüğü 227
aa. Hükümsüzlüğün Konusu Olarak Marka Hakkı 229
bb. İşletme Açısından Marka Hakkının Önemi ve Takibi 229
g. Hükümsüzlük ve İptal Davaları Ayrımı 231
aa. Genel Olarak 231
bb. Marka Tescilinin Hükümsüzlüğü Davası 231
cc. Marka Tescilinin Türk Patent ve Marka Kurumu Tarafından (mahkeme) İptal Süreci 234
dd. Mutlak Red Sebepleri ile Hükümsüzlük 241
ee. Nisbi Ret Sebepleri ile Hükümsüzlük 247
ff. Hükümsüzlük ve Kurum İptal Kararının Etkisi 261
gg. Kısmi Hükümsüzlüğün Anlamı 264
hh. Hükümsüzlük Davalarında Görev ve Usul 265
ii. İhtiyati Tedbirler 266
jj. Kötüniyetle Tescillenmiş Marka Kullanılmasından Doğan Hukuki Sonuçlar 268
F. Coğrafi İşaretler 272
a. Genel Olarak 272
b. Tanım ve Tescil Şartları 273
aa. Menşe (Kaynak) Adları 273
bb. Mahreç Adları 273
cc. Geleneksel Ürün Adı 274
c. Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adlarına Tecavüz 274
d. Coğrafi İşaretlerin Hükümsüzlüğü 276
G. Telif Hakları 277
a. Eser Sahibinin Hakları (Mali ve Manevi Yetkileri) 279
b. Bağlantılı Haklar 286
c. FSEK’teki Haksız Rekabet Hükümleri 287
III. TİCARİ KÖKEN VE KİMLİK KONUSUNDA HAKSIZ REKABET 295
1. Ticaret Unvanı 299
A. Marka ve Ticaret Unvanının Karşılaştırılması 310
2. İşletme Adı 313
3. Ticari Görünüm ve Ambalaj Benzetme 314
4. Alan Adları 322
IV. HAKSIZ REKABET HUKUKU VE REKABET HUKUKU AYRIMI 335
1. Genel Olarak 335
2. Ülkemizde Rekabet Hukuku 338
3. Türk Rekabet Hukukunun Yasal ve Anayasal Dayanakları 343
4. Rekabetten Beklenen Yararlar 343
a. Rekabet Ekonomik Verimliliği Artırır 344
b. Rekabet Hukuki Güvenilirliğe Katkı Yaparak Pazara Girişi Teşvik Eder 344
c. Rekabet Tüketici Haklarına Hizmet Eder 345
5. Rekabet Kurumunun Kuruluşu 345
V. ULUSLARARASI ANLAŞMALARDA HAKSIZ REKABET 346
1. Genel Olarak 346
2. Uluslararası Anlaşmaların Öncelikli Uygulanması 347
VI. GÜMRÜKLERDE FİKRİ VE SINAİ MÜLKİYET KORUMASI 348
1. Giriş 348
2. Fikri ve Sınai Mülkiyet Sahiplerinin Gümrüklerdeki Hakları 348
A. Gümrük Noktalarında Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakkı İhlalleri Konusunda Yargı Kararları Örnekleri 349
B. Avrupa Adalet Divanı’nın Yaklaşımı 356
3. Gümrük Yönetmeliği ve Gelişmeler 357
A. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Merkezi Veri Tabanına Kaydolmanın Avantajları 358
B. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’na Başvuru Süreci 358
C. Gümrüklerde Taklit Malların Durdurulması Süreci ve Örnekler 359
D. Fikri –Sınai Mülkiyet Hakkını İhlal Eden Malların İmhası ve Hızlı İmha Süreci 363
İkinci Bölüm
YASAL DÜZENLEMELER IŞIĞINDA HAKSIZ REKABET HALLERİ
I. 6102 SAYILI TTK’DA HAKSIZ REKABET VE ETTK HÜKÜMLERİ 367
1. Mülga 6762 Sayılı TTK’da Haksız Rekabet 367
2. Mülga 6762 Sayılı TTK’da Haksız Rekabet Hükümleri ile 6102 Sayılı TTK’daki Haksız Rekabet Hükümlerinin Karşılaştırılması 368
II. 6102 SAYILI TTK’DA ÖZEL HAKSIZ REKABET HALLERİ 369
1. Kötüleme Yoluyla Haksız Rekabet (6102 Sayılı TTK 55/(1)a–1. madde) 381
2. Kendisi, İşletmesi, Mal ve Faaliyetleri, İşleri Hakkında Yanlış veya Yanıltıcı Bilgi Vermek (6102 Sayılı TTK 55/(1)a
2. madde) 403
3. Hak Sahibi Olmadığı Paye, Rütbe ve Unvan Kullanma (6102 Sayılı TTK 55/(1) a. 3 md) 422
4. İltibas Yoluyla Haksız Rekabet (6102 Sayılı TTK 55/(1) a.4 madde) 423
5. Haksız Karşılaştırmalı Reklam (6102 Sayılı TTK 55/(1)5 md) 438
6. Belli ürünleri Tedarik Fiyatının Altında Satış ve Reklamlarında Vurgulama Yoluyla Halkı Yanıltma (6102 Sayılı TTK 55/(1)a.6 md) 444
7. Müşteriyi Ek Edimlerle Sunumun Gerçek Değeri Hakkında Yanıltmak (6102 Sayılı TTK 55/(1)a. 7 madde) 446
8. Saldırgan Satış Yöntemleri ile Müşterinin Karar Özgürlüğünü Kısıtlamak (6102 Sayılı TTK 55/(1)a.8 md) 447
9. Mallar, İş Ürünleri, Faaliyetler Hakkındaki Özellikleri Gizleme (6102 Sayılı TTK 55/(1)a. 9 md) 448
10. Taksitle Satım veya Benzer Hukuki İşlemlere İlişkin Kamuya Yapılan İlanlarda Unvanını Açıkça Belirtmemek, Peşin veya Toplam Satış Fiyatını veya Taksitle Satımdan Kaynaklanan Ek Maliyeti Türk Lirası ve Yıllık Oranlar Üzerinden Belirtmemek (6102 Sayılı TTK 55/(1)
a. 10 md) 448
11. Tüketici Kredilerine İlişkin Kamuya Yapılan İlanlarda Unvanını Açıkça Belirtmemek veya Kredilerin Net Tutarlarına, Toplam Giderlerine, Efektif Yıllık Faizlerine İlişkin Açık Beyanlarda Bulunmamak (6102 Sayılı TTK 55/(1)
a. 11 md) 449
12. İşletmesine İlişkin Faaliyetleri Çerçevesinde, Taksitle Satım veya Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Sunan veya Akdeden ve Bu Bağlamda Sözleşmenin Konusu, Fiyatı, Ödeme Şartları, Sözleşme Süresi, Müşterinin Cayma veya Fesih Hakkına veya Kalan Borcu Vadeden Önce Ödeme Hakkına İlişkin Eksik veya Yanlış Bilgiler İçeren Sözleşme Formülleri Kullanmak (6102 Sayılı TTK 55/(1)
a. 12 md) 449
13. Sözleşmeyi İhlale veya Sona Erdirmeye Yöneltmek; Özellikle; Müşterilerle Kendisinin Bizzat Sözleşme Yapabilmesi İçin, Onları Başkalarıyla Yapmış Oldukları Sözleşmelere Aykırı Davranmaya Yöneltmek (6102 Sayılı TTK 55/(1)
b. 1 md) 449
14. Üçüncü Kişilerin İşçilerine, Vekillerine ve Diğer Yardımcı Kişilerine, Haketmedikleri ve Onları İşlerinin İfasında Yükümlülüklerine Aykırı Davranmaya Yöneltebilecek Yararlar Sağlayarak veya Önererek, Kendisine veya Başkalarına Çıkar Sağlamaya Çalışmak (6102 Sayılı TTK 55/(1)
b. 2 md) 450
15. İşçileri, Vekilleri veya Diğer Yardımcı Kişileri, İşverenlerinin veya Müvekkillerinin Üretim ve İş Sırlarını İfşa Etmeye veya Ele Geçirmeye Yöneltmek (6102 Sayılı TTK 55/(1)
b. 3 md) 450
16. Onunla Kendisinin Bu Tür Bir Sözleşme Yapabilmesi İçin, Taksitle Satış, Peşin Satış veya Tüketici Kredisi Sözleşmesi Yapmış Olan Alıcının veya Kredi Alan Kişinin, Bu Sözleşmeden Caymasına veya Peşin Satış Sözleşmesi Yapmış Olan Alıcının Bu Sözleşmeyi Feshetmesine Yöneltmek (6102 Sayılı TTK 55/(1)
b. 4 md) 452
17. Başkalarının İş Ürünlerinden Yetkisiz Yararlanma; Özellikle; Kendisine Emanet Edilmiş Teklif, Hesap veya Plan Gibi Bir İş Ürününden Yetkisiz Yararlanmak (6102 Sayılı TTK 55/(1)
c. 1 md) 452
18. Üçüncü Kişilere Ait Teklif, Hesap veya Plan Gibi Bir İş Ürününden, Bunların Kendisine Yetkisiz Olarak Tevdi Edilmiş veya Sağlanmış Olduğunun Bilinmesi Gerektiği Hâlde, Yararlanmak (6102 Sayılı TTK 55/(1)
c. 2 md) 454
19. Kendisinin Uygun Bir Katkısı Olmaksızın Başkasına Ait Pazarlanmaya Hazır Çalışma Ürünlerini Teknik Çoğaltma Yöntemleriyle Devralıp Onlardan Yararlanmak (6102 Sayılı TTK 55/(1)
c. 3 md) 455
20. Üretim ve İş Sırlarını Hukuka Aykırı Olarak İfşa Etmek; Özellikle, Gizlice ve İzinsiz Olarak Ele Geçirdiği veya Başkaca Hukuka Aykırı Bir Şekilde Öğrendiği Bilgileri ve Üretenin İş Sırlarını Değerlendiren veya Başkalarına Bildiren Dürüstlüğe Aykırı Davranmış Olur (6102 Sayılı TTK 55/(1)d maddesi) 455
21. İş Şartlarına Uymamak; Özellikle Kanun veya Sözleşmeyle, Rakiplere de Yüklenmiş Olan veya Bir Meslek Dalında veya Çevrede Olağan Olan İş Şartlarına Uymayanlar Dürüstlüğe Aykırı Davranmış Olur (6102 Sayılı TTK 55/(1)d maddesi) 458
22. Dürüstlük Kuralına Aykırı İşlem Şartları Kullanmak. Özellikle Yanıltıcı Bir Şekilde Diğer Taraf Aleyhine 460
III. TESCİLLİ KORUMA KONUSU SINAİ MÜLKİYET HAKLARI VE TELİF HAKLARI KORUMASININ HAKSIZ REKABET YÖNÜ 461
Üçüncü Bölüm
UYGULAMADA HAKSIZ REKABET DAVALARI
I. HAKSIZ REKABET HALİNDE AÇILABİLECEK DAVALAR 467
1. Hukuki Çareler; Hukuk ve Ceza Davaları 468
A. Hukuk Davaları, Kararların İcrası 468
a. SMK Kapsamında Korunan Tescilli Hakların İhlallerine Karşı Hukuk Davası 475
b. SMK Kapsamında Tecavüz Bulunmadığının Tespiti Davası 479
c. Haksız Rekabetin Tespiti Davası 480
d. Haksız Rekabetin Önlenmesi Davası 481
e. Haksız Rekabetin Giderilmesi, Sonuçlarının Ortadan Kaldırılması 486
f. Maddi ve Manevi Tazminat Davası 487
i. Maddi Tazminat Davası 488
ii. Manevi Tazminat Davası 496
iii. Haksız İhtiyati Tedbir Nedeniyle Tazminat 498
B. Hukuk Davalarında Zamanaşımı 507
C. Görev ve Yetki 518
D. İhtiyati Tedbirler 525
E. Haksız Rekabet Davasında Taraflar, İlan, İstihdam Edenin Sorumluluğu 528
2. Haksız Rekabet ve Ceza Davaları 529
3. SMK Kapsamında Marka İhlal Suçları 535
4. Haksız Rekabetten Doğan Uyuşmazlıklar ve Arabuluculuk 538
II. MEDYA VE HAKSIZ REKABET 541
1. Haksız Rekabete İlişkin TTK Hükümlerine Göre Medyada Haksız Rekabet 541
2. İnternet ve Haksız Rekabet Halleri 542
III. HİZMET SÖZLEŞMELERİNDE REKABET YASAĞI ŞARTI VE HAKSIZ REKABET 543
1. Genel Olarak 543
2. İşverenin Rekabet Yasağı Sağlamak Konusundaki Olanakları 547
A. Rekabeti Kısıtlama Şartları 547
B. Gizlilik (Mahremiyet) Şartı 550
C. Ticari Sır Öğretisi 550
D. Fikri–Sınai Mülkiyet Hakları 556
E. Uygulama, İşverenin Yönetim Anlayışı 557
IV. HAKSIZ REKABET VE SINAİ MÜLKİYET DAVALARINDA BİLİRKİŞİLİK 559
1. Bilirkişi Kimdir? 559
2. Fikri Sınai Haklara İlişkin Çekişmelerde Bilirkişi Uygulaması 562
3. Bilirkişiye Emek Mesaisine Göre Uygun Bir Ücret Ödenmelidir 565
4. Bilirkişi İncelemesi ve Raporunun Sunulması 565
5. Ceza Davalarında Uzman Kişinin Dinlenmesi 566
6. Bilirkişilerin Sorumluluğu 566
A. Bilirkişilerin Etik Sorumlulukları 566
B. Hukuki Sorumlulukları 567
C. Cezai Sorumlulukları 567
a. Gerçeğe Aykırı Mütalaada Bulunması Nedeniyle 568
b. Kamu Görevlisi Olması Nedeniyle 568
c. Usulünce Çağrıldığı Halde Gelmemesi, Gelip de Görüş Bildirmekten Çekinmesi Nedeniyle 569
V. HAKSIZ REKABETLE SUÇLANANLARIN SAVUNMALARI 570
1. Marka Hukuku Alanında Savunmalar, Markanın Hukuka Uygun Kullanımı 589
A. Markanın Başvuru Eserlerinde Yer Alması 589
B. Markanın Ticarette Dürüstçe Kullanımı 590
C. Marka Hakkının Tükenmesi 601
D. Tüketicilerin ve Tazminat Ödeyenden Mal Alanların Eylemi ve Marka Hakkı 610
2. Tanımlayıcı, Cins, Çeşit ve Vasıf Bildirici İşaretler 610
3. Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku Alanında Savunmalar 615
A. Kamu Yararına İlişkin Sınırlamalar 619
a. Kamu Düzeni Nedeniyle Hak Sahibinden İzin Almaksızın Eserin Kamu Tarafından Kullanımı 619
b. Eserin Koruma Süresi Bitmeden Devlet Tarafından Kamuya Mal Edilmesi 619
c. Mevzuat ve Mahkeme Kararları 619
d. Nutuklar ve Yasama Organındaki Açıklamalar 620
e. Eğitim ve Öğretim Kurumlarında Temsil 620
f. Eğitim Amacıyla Hazırlanan Derlemeler 621
g. Alıntı Serbestisi 622
h. Gazete İçerikleri 624
i. Haber Verme, Basın Hakkının Kullanımı Sırasında Alıntı ve Haberlerin Niteliği 624
j. Korumanın Süreyle Sınırlanması 624
B. Kişisel Kullanım Yararına Sınırlamalar 625
C. Sınırlamalardan Beklentiler 627
4. Tasarım Hukuku Alanında Savunmalar 628
A. Özel Amaçla Sınırlı Kalan ve Ticari Amaç Taşımayan Fiiller 635
B. Deneme Amaçlı Fiiller 635
C. Ticari Uygulamadaki Dürüstlük Kuralları ile Bağdaşır Olmak, Tasarımın Normal Kullanımını Gereksiz Şekilde Tehlikeye Sokmamak ve Kaynak Göstermek Kaydı ile Eğitim veya Referans Amaçlı Çoğaltmalar 635
D. Yabancı Ülkelere Kayıtlı Olan ve Geçici Olarak Türkiye Cumhuriyeti Sınırları İçinde Bulunan Deniz veya Hava Taşıt Araçlarında Bulunan Ekipman, Bu Araçların Onarımı İçin Kullanılmak Üzere İthal Edilen Yedek Parça ve Aksesuarlar ile Bu Araçların Onarım Fiili 635
E. Onarım Amaçlı Kullanımlar 636
F. Önceki Kullanımdan Doğan Sınırlama 640
G. Tasarım Hakkının Tükenmesi 641
H. İşlevsel Zorunluluk Arz Eden Tasarımlar 642
İ. Kamu Düzeni ve Genel Ahlaka Aykırı Tasarımlar 644
5. Patent ve Faydalı Model Hukuku Alanında Savunmalar 646
A. Patent Korumasının Süre ile Sınırlı Olması 647
B. Patentin Sağladığı Hakkın Tükenmesi 648
C. Önceki Kullanım Hakkı 650
D. Özel Amaçlı Eylemler 651
E. Deneme Amaçlı Eylemler 651
F. Eczanelerde Tek Reçetelik Kullanımlar 656
G. Uluslararası Trafik Serbestisinin Gereği Olarak Araçların Kullanılması 656
H. İdari Zorunluluklar 657
EKLER ÖZETLİ YARGITAY KARARLARI
HUKUK GENEL KURULU KARARLARI 661
11. HUKUK DAİRESİ KARARLARI 685
19. CEZA DAİRESİ KARARLARI 781
Kaynaklar 783
Kavram Dizini 791