Güvenlik Tedbiri Kapsamında Hak Yoksunlukları, Yansımaları ve İnfazının Özellikleri
İçindekileri İncele
ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER 7
BİRİNCİ BÖLÜM 5237 SAYILI TÜRK CEZA KANUNU’NDA GÜVENLİK TEDBİRİ KAVRAMI
I. GENEL OLARAK 15
II. CEZA MAHKÛMİYETİ 22
III. YAPTIRIMLARIN SINIFLANDIRILMASI VE YAPTIRIM TÜRLERİ 25
1. Genel Olarak 25
2. Türk Ceza Kanunda Cezalara Yönelik Düzenlemeler 27 a. Hapis Cezası 27 b. Adli Para Cezası 28
3. Seçenek Yaptırımlar 29
IV. GÜVENLİK TEDBİRLERİ 31
1. Genel Olarak 31
2. Güvenlik Tedbirlerinin Uygulanma Prensipleri 41
a. Güvenlik Tedbirine Haksızlık Teşkil Eden Hukuka Aykırı Bir Suçun İşlenmesinden Sonra Karar Verilmesi Prensibi 42
b. Güvenlik Tedbirlerinde Kanunilik İlkesi(Ön Görebilirlik) 46
c. Suç Dolayısıyla Tehlikelilik Durumunun Ortaya Çıkması 48
d. Güvenlik Tedbirlerinde Mahkeme Kararının Gerekliliği 50
e. Güvenlik Tedbirlerinde Orantılılık İlkesi 54
f. Zaman Bakımından Uygulama Karşısında Güvenlik Tedbirleri 56
İKİNCİ BÖLÜM 5237 SAYILI TÜRK CEZA KANUNUNDA GÜVENLİK TEDBİRİ OLARAK HAK YOKSUNLUKLARI, İNFAZI VE YANSIMALARI
I. HAK YOKSUNLUĞU KAVRAMI VE NİTELİĞİ 59
1. Genel Olarak 59
2. Hak yoksunluğunun Feri Ceza Olduğu Yönündeki Argümanlar 61
3. Belli Haklardan Yoksunluk düzenlemesinin Güvenlik Tedbiri Olduğu Yönündeki Argümanlar 64
II. HAK YOKSUNLUKLARININ NİTELİKLERİNE GÖRE GRUPLANDIRILMASI 65
1. Genel Olarak 65
2. Kasten Gerçekleşmiş Eylem Sonunda Hapis Cezasına Mahkûmiyet ile Birlikte Kendiliğinden Sonuç Doğuran Hak Yoksunlukları 68
a. Kanunun Aradığı Temel Şartlar 70 aa. Suç Teşkil Eden Kastı Bir Eylemin Varlığı 70 bb. Suç Dolayısıyla Tehlikelilik Durumunun Ortaya Çıkması 74 cc. Kanunilik ve Mahkeme Kararının Gerekliliği İlkesi 76
b. Mahkeme Kararı ile Kendiliğinden Doğan Hak Yoksunluklarında Özel Uygulama Şartları 78 aa. Kısa Süreli Hapis Cezasının Ertelenmesinin Mahkeme Kararı ile Kendiliğinden Doğan Hak Yoksunluklarına Etkisi 78 bb. Mahkeme Kararı ile Kendiliğinden Doğan Hak Yoksunluklarında Yaşın Etkisi 80 cc. Hapis Cezası ile Sonuçlanan Mahkûmiyet Kararının Verilmiş Olması 82
3. Mahkeme Kararı ile Kendiliğinden Doğan Hak Yoksunluklarının Süresi 85
a. Ertelemenin Uygulanmadığı Hapis Cezasında Süre 85
b. Uzun süreli Ertelenmiş Hapis Cezasında Süre 87
III. MAHKEME KARARI SONUCU KENDİLİĞİNDEN DOĞAN HAK YOKSUNLUKLARI 88
1. Kamu Görevinin Üstlenilmesinden Yoksunluk 88
a. Kamu Görevlisi Kavramı 89 aa. Anayasa Hukuku Açısında Kamu Görevlisi 89 bb. İdare Hukuku Açısından Kamu Görevlisi Kavramı 90 aaa. Geniş Anlamda Kamu Görevlisi 91 bbb. Dar Anlamda Kamu Görevlileri 93 ccc. Diğer Kamu Görevlileri Kavramı 94 cc. Türk Ceza Hukukunda Kamu Görevlisi Kavramı 96 aaa. Kamusal Faaliyet Kavramı 97 bbb. Kamusal Faaliyete Katılma 99
b. Sürekli, Süreli veya Geçici olarak Kamu Görevinin Üstlenilmesinden Yoksun Bırakılma 100 aa. Hak Yoksunluklarının 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu Kapsamındaki Kamu Görevlilerine Yansıması. 101 aaa. Memuriyete Engel Olmayan Mahkûmiyet 106 aaaa. Memuriyete Engel Olmayan Taksirli Suçlardan Kaynaklanan Mahkûmiyet 106 bbbb. Adli Para Cezaları 108 cccc. Bir Yılı Geçmeyen Hapis Cezaları 110 bbb. Memuriyete Kesin Engel Olan Suçlar 111 aaaa. Devlet Memurları Kanunu’nun 48/A–5 maddesinde Sayılan Suçlardan Mahkûmiyetin Bulunmaması 111 bbbb. Bir Yıl veya Daha Fazla Süreli Hapis Cezasından Mahkûmiyetin Bulunması 113 bb. Hak Yoksunluklarının milletvekilliği Üzerindeki Etkisi 114 aaa. Taksirli Suçlar Hariç, Toplam Bir Yıl veya Daha Fazla Hapis veya Süresi Ne Olursa Olsun Ağır Hapis Cezasına Hüküm Giymiş Olanlar 117 bbb. Belli Suçlardan Hüküm Giymiş Olma Durumu ve Affa Uğramış Olsalar Bile Kavramı 120 ccc. Yasama Dokunulmazlığının Suçlar Açısından İstisnaları 127 aaaa. Ağır Cezayı Gerektiren Suçüstü Hali 128 bbbb. Anayasanın
14. Maddesinde Öngörülen Durumlar 129 ddd. Milletvekilliği Görevi Sürerken Oluşan Durum 131 eee. Milletvekili Adaylarının Durumu 137 fff. Hak Yoksunluklarının Yerel Yöneticilere Etkisi 138
2. Seçme ve Seçilme Ehliyetinden Yoksunluk 148
3. Velayet Hakkından, Vesayet ve Kayyımlığa Ait Bir Hizmette Bulunmaktan Yoksunluk 163
a. Velayet Hakkından Yoksunluğun Yansımaları 167
b. Vesayete Ait Bir Hizmetten Yoksunluğun Yansımaları 169
c. Kayyımlığa Ait Bir Hizmetten Yoksunluğun Yansımaları 171
4. Vakıf, Dernek, Sendika, Şirket, Kooperatif ve Siyasi Parti Tüzel Kişilerinin Yöneticisi ve Denetçisi Olmaktan Yoksunluk 172
a. Vakıf Yöneticisi ve Denetçisi Olmaktan Yoksunluk 173
b. Dernek Yöneticisi ve Denetçisi Olmaktan Yoksunluk 176
c. Sendika Yöneticisi ve Denetçisi Olmaktan Yoksunluk 178
d. Şirket Yöneticisi ve Denetçisi Olmaktan Yoksunluk 180
e. Kooperatif Yöneticisi ve Denetçisi Olmaktan Yoksunluk 183
f. Siyasi Parti Yöneticisi ve Denetçisi Olmaktan Yoksunluk 185
g. Bir Kamu Kurumunun veya Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşunun İznine Tabi Bir Meslek veya Sanatı, Kendi Sorumluluğu Altında Serbest Meslek Erbabı veya Tacir Olarak İcra Etmekten Men Bağlamında Hak Yoksunluğu 186
IV. HAK VE YETKİNİN KÖTÜYE KULLANILMASI SURETİYLE İŞLENEN SUÇ NETİCESİNDE CEZANIN İNFAZINDAN SONRA ORTAYA ÇIKAN HAK YOKSUNLUKLARI 192
1. Genel Olarak 192
2. Cezanın İnfazından Sonra Ortaya Çıkan Hak Yoksunluklarının Oluşma Koşulları 197
a. Hak Yoksunluğu Kararı Verilmesi İçin Kasten İşlenmiş Bir Suç Koşulu 197
b. Hak Yoksunluğu Kararı Verilmesi İçin Hapis veya Adli Para Cezasına Mahkûmiyet Koşulu 197
c. Suçun TCK 53/1. Maddesinde Sayılan Hak ve Yetkilerden Birisinin Kötüye Kullanmak Suretiyle İşlenmesi 200
d. Hak Yoksunluğu İçin Hâkim Kararının Gerekliliği 201
e. Cezanın İnfazından Sonra Ortaya Çıkan Hak Yoksunluğunun Süresi 205
V. HÂKİMİN TAKDİRİNE BAĞLI OLARAK TAKSİRLİ SUÇLAR NEDENİYLE HÜKMEDİLEBİLEN HAK YOKSUNLUKLARI 207
1. Genel Olarak 207
2. Taksirli Suçlar Nedeniyle Uygulanabilecek Hak Yoksunluklarının Nitelikleri 215
a. Sürücü Belgesinin Geri Alınması 215 aa. Özel Kanunlardaki Sürücü Belgesinin Geri Alınması 218
b. Meslek ve Sanatın İcrasının Yasaklanması 223
c. Hâkimin Takdirine Bağlı Olarak Taksirli Suçlar Nedeniyle Hükmedilebilen Hak Yoksunluklarının Uygulanma Şartları 224
d. Hâkimin Takdirine Bağlı Olarak Taksirli Suçlar Nedeniyle Hükmedilebilen Hak Yoksunluklarının Süresi ve Başlaması 227
e. Hâkimin Takdirine Bağlı Olarak Taksirli Suçlar Nedeniyle Hükmedilebilen Adli Para Cezasında Hak Yoksunluklarının Süresi 231
VI. HAK YOKSUNLUKLARININ CEZA HUKUKUNUN TEMEL KURUMLARI KARŞISINDAKİ DURUMU 232
1. Hak Yoksunluğunun Mahsup Edilecek Süreler Karşısında Durumu 232
2. Ölümün Hak Yoksunluğuna Etkisi 233
3. Hak Yoksunluklarının Zamanaşımı Karşısında Durumu 234
4. Hak Yoksunluklarının Af Kurumu Karşısındaki Durumu 234
5. Hak Yoksunluklarının, Denetimli Serbestlik, Koşullu Salıverme ve Hapis Cezasının İnfazının Ertelenmesi Karşında Durumu 240
6. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının Hak Yoksunlukları Üzerindeki Etkisi 248
7. Sanığın Yaşının Hak Yoksunluğuna Etkisi 256
8. Hak Yoksunluklarının Kusurluluğu Etkileyen Nedenler Karşısında Durumu 258
a. Yaş Küçüklüklerinin Hak Yoksunlukları Karşında Durumu 258 aa. On İki Yaşını Doldurmamış Çocuklar 258 bb. 12 Yaşını Doldurmuş 15 Yaşını Doldurmamış Çocuklar 259 cc. 15 Yaşını Doldurmuş 18 Yaşını Doldurmamış Çocuklar 259
b. Sağır ve Dilsizlerde Hak Yoksunluklarının Durumu 260
c. Akıl Hastalarında Hak Yoksunluklarının Durumu 261
d. Suçun Özel Görünüş Şekilleri Karşısında Hak Yoksunluklarının Durumu 262 aa. Teşebbüs 262 bb. İştirak 262 cc. İçtima 264 dd. Cezaların İçtimaı ve Hak Yoksunlukları 264
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM BELLİ HAKLARDAN YOKSUNLUK KARARLARININ YERİNE GETİRİLME FONKSİYONU
I. HAK YOKSUNLUKLARININ ADLİ SİCİLE KAYDEDİLMESİ VE İNFAZA YANSIMASI 267
1. Genel Olarak 267
2. Adli Sicile Kaydedilen Hak Yoksunluklarının Kamu görevlileri ve Kamu Görevlisi Adaylarına Yansıması 274
a. Kamu Görevlisi Adaylarına Yansıması 274
b. Kamu Görevini Yürütenlere Yansıması 274
c. Hak Yoksunluklarının TBMM Üyeliğine Yansıması 275 aa. Milletvekili Adaylarının Durumu 276 bb. Milletvekillerinin Görevleri Devamı Sırasındaki Durumları 280
d. Seçme ve Seçilme Ehliyetinden Yoksunluk Kararlarının İnfazı 289 aa. Seçme Ehliyetinden Yoksunluk Kararının İnfazı 289 bb. Seçilme Ehliyetinden Yoksunluk Karanın İnfazının Özellikleri 292 aaa. Seçime Girecek Adayların Durumu 292 bbb. Görevdekilerin Durumu 295
e. Velayet Hakkından, Vesayet veya Kayyımlığa Ait Bir Hizmette Bulunmaktan Yoksunluk Kararının İnfazının Özellikleri 303
f. Vakıf, Dernek, Sendika, Şirket, Kooperatif ve Siyasi Parti Tüzel Kişilerinin Yöneticisi ve Denetçisi Olmaktan Yoksunluk Kararının İnfazının Özellikleri 304
g. Bir Kamu Kurumunun veya Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşunun İznine Tabi Bir Meslek veya Sanatı, Kendi Sorumluluğu Altında Serbest Meslek Erbabı veya Tacir Olarak İcra Etmekten Yoksunluk Kararının İnfazının Özellikleri 305
h. TCK 53/1. Maddesinde Yer Alan Hak ve Yetkilerden Birinin Kötüye Kullanılması Suretiyle Suçun İşlenmesi Sonucu Doğan Hak Yoksunluklarının İnfazının Özellikleri 307
i. Belli Bir Meslek veya Sanatın ya da Trafik Düzeninin Gerektirdiği Dikkat ve Özen Yükümlülüğüne Aykırılık Dolayısıyla İşlenen Taksirli Suçlar Nedeniyle Öngörülen Hak Yoksunluklarının İnfazının Özellikleri 312
II. ADLİ SİCİL VE ARŞİV KAYITLARININ SİLİNMESİ KOŞULLARI BAĞLAMINDA HAK YOKSUNLUKLARININ ADLİ SİCİLDEN SİLİNMELERİ 316
III. YABANCI ÜLKE CEZA MAHKEMELERİNCE VERİLMİŞ MAHKÛMİYET KARARLARININ HAK YOKSUNLUKLARI BAKIMINDAN TÜRK HUKUKUNDAKİ UYGULAMA DEĞERİ VE KOŞULLARI 323
1. Genel Olarak 323
2. Yabancı Mahkeme Tarafından Verilmiş Hak Yoksunluklarının Uygulanabilme Koşulları 324
a. Yabancı Mahkeme Tarafından Verilmiş Bir Kararın Bulunması 324
b. Yabancı Mahkeme Tarafından Verilmiş Kararın Türk Hukuku Bakımından Bir Hak Yoksunluğu Gerektirmesi 325
c. Cumhuriyet Savcısının Talepte Bulunması 325
3. Yabancı Mahkeme Kararlarının Adli Sicile Kaydı ve Yansımaları 326
a. İlgili Ülkenin Bildirimde Bulunması 327
b. Bildirimin Değerlendirilme Şekli ve Yetkili Makam 328
IV. YASAKLANMIŞ HAKLARIN GERÎ VERİLMESİNİN HAK YOKSUNLUKLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ 329
1. Genel Olarak 329
2. Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi Kurumunun Anlamı 333
3. Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi Kurumunun Hukuki Niteliği 335
4. Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi Kurumunun Konusu ve Uygulama Şartları 335
a. Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi Kurumunun Konusu 335
b. Yasaklanmış Hakların Geri Gerilmesinin Talep Etme Şartları 348 aa. Cezanın İnfaz Edilmiş Olma Koşulu 348 bb. Cezanın İnfazına Hukuki Bir Nedenle Son Verilmiş Olmasının Yasaklanmış Hakların geri Verilmesine Etkisi 351
c. Deneme Süresi ve Deneme Süresinin Suç İşlenmeden İyi Hal ile Geçirilmesi Kriteri 354 aa. Deneme Süresi 354 bb. Suç İşlememek ve Hayatını İyi Halli Olarak Sürdürmek Kriteri 356
d. Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesinde Usul 360 aa. Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesinde Talep Koşulu 360 bb. Yasaklanmış Hakların Talep Edileceği Yetkili Mahkeme 361
5. Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi Kararının Hukuki Yansımaları 366
a. Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesinin Kaybedilen Haklar Üzerindeki Etkisi 366
b. Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesinin Adli Sicile Yansıması 371 KAYNAKLAR 373