Grev ve Lokavta Yargısal Müdahale ve Kanun Dışılığının Tespiti Davası (9786052645161)

ÖNSÖZ VE TEŞEKKÜR 7 İÇİNDEKİLER 9
KISALTMALAR 15
GİRİŞ 19
I. Konunun Önemi 19
II. Konunun Sınırlandırılması ve Sunulması 20
BİRİNCİ BÖLÜM GREV VE LOKAVT
I. GREV KAVRAMI VE UNSURLARI 23 A. Grev Kavramı 23 B. Grevin Unsurları 26
1. Maddi Unsur (İşin Bırakılması) 27
a. İşin Tamamen Bırakılması 27
b. İşi Bırakan Kişilerin İşçi Olması 30
c. İşçilerin Yapmakla Yükümlü Oldukları İşi Bırakması 34
d. Grev Sayılmayan İş Bırakma Hâlleri 35 aa. Ücretin Ödenmemesi Nedeniyle İş Görmekten (Çalışmaktan) Kaçınma Hakkı 35 bb. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Hükümlerine Göre İşçinin İşi Bırakması 39
2. Manevi Unsur (Psikolojik Unsur) 40 a. Amaç Unsuru 40 b. Toplu Karar 41
II. KANUNİ GREV KAVRAMI VE UNSURLARI 43 A. Kanuni Grev Kavramı 43 B. Kanuni Grevin Unsurları 44
1. Mesleki Amaç 44
2. Uyuşmazlığın Toplu İş Sözleşmesi Yapılması Sırasında Ortaya Çıkması 46
3. Uyuşmazlığın Barışçı Yolla Çözümlenememiş Olması 49
4. Kanunda Belirtilen Usulün Yerine Getirilmesi 50
a. Yetkili İşçi Sendikası Tarafından Grev Kararının Alınması 50
b. Grev Kararının İşyerinde İlan Edilmesi ve Grevin Uygulamaya Konulacağı Tarihin İşverene Bildirilmesi 54
5. Grev Yasağı ya da Engelinin Bulunmaması 57
III. KANUN DIŞI GREV 58 A. Kanun Dışı Grev Kavramı 58 B. Kanun Dışı Greve Yol Açan Hâller 60
1. Grevin Amaç Bakımından Kanuna Aykırı Olması 60
2. Grevin Kanunda Aranan Usule Uyulmaksızın Yapılması 64
IV. TOPLU EYLEM HAKKI 66 A. Toplu Eylem Kavramı 68 B. Toplu Eylem Hakkının Sınırları 70
1. Mesleki Amaç 72
2. Barışçıl Olma 73
3. Ölçülü Olma 75
4. Son Çare Olma İlkesi 80 C. Toplu Eylem Hakkına Dair Ara Değerlendirme 81
V. LOKAVT KAVRAMI VE UNSURLARI 82 A. Lokavt Kavramı 82
1. Türk Hukuk Sisteminde 82
2. Alman Hukuk Sisteminde 84
3. Birleşik Krallık ve İtalyan Hukuk Sisteminde 85 B. Lokavtın Unsurları 86
1. İşçilerin İşten Geçici ve Topluca Uzaklaştırılması 86
2. İşçilerin İşyerindeki Faaliyeti Tamamen Durduracak Tarzda İşten Uzaklaştırılması 90
3. İşveren veya İşveren Kuruluşunun Kararı 91
4. İşten Uzaklaştırmanın Başka Bir Nedene ya da Hakka Dayanmaması 92 C. Kanuni Lokavt Kavramı ve Unsurları 94
1. Uyuşmazlığın Toplu İş Sözleşmesinin Yapılması Sırasında Ortaya Çıkması ve İşçi Sendikası Tarafından Grev Kararı Alınması 94
2. Kanuna Uygun Bir Lokavt Kararının Alınması 96
3. Lokavtın Uygulanmasına Engel Bir Durumun Bulunmaması 97
4. Alınan Lokavt Kararının İşçi Sendikasına Bildirilmesi ve İşyerinde İlanı 97 D. Kanun Dışı Lokavt 98
1. Genel Olarak 98
2. İşyerinin Kapatılması ve Kanun Dışı Lokavt Arasındaki İlişki 98
a. Türk Hukuk Sisteminde 98
b. Alman Hukuk Sisteminde 107
İKİNCİ BÖLÜM GREV VE LOKAVTIN KANUN DIŞILIĞININ TESPİTİ DAVASI
I. TESPİT DAVASININ TANIMI VE KOŞULLARI 111 A. Tanım 111 B. Tespit Davasının Koşulları 112
1. Hak veya Hukuki İlişkinin Varlığı 113
2. Hukuki Yararın Mevcudiyeti 113
II. KANUN DIŞI GREV VE LOKAVTIN TESPİTİ DAVASI 117 A. Genel Olarak 117 B. Tespit Davasının Tarafları 124
1. Tespit Davası Açma Hakkına Sahip Olanlar 124
2. Tespit Davasında Fer’i Müdahale 135
a. Genel Olarak Fer’i Müdahale 135
b. Fer’i Müdahalenin Şartları 137
c. 6356 Sayılı Kanun’un
71. Maddesi Kapsamında Açılan Tespit Davasında Fer’i Müdahale 137
3. İşçi ve İşveren Sendikasının Kapatılması ve Faaliyetinin Durdurulmasının Davaya Etkisi 140
C. Tespit Davasının Açılabileceği Süre 141
D. Tespit Davasında Yargılama 147
1. Görevli ve Yetkili Mahkeme 147
2. Tahkikat 151 a. Genel Olarak 151 b. Aynı Zamanda Görülmekte Olan Tespit Davası ile Eda Davası Arasındaki İlişki 154
3. Mahkeme Tarafından İhtiyati Tedbire Karar Verilmesi 155
a. Türk Hukuk Sisteminde 155 aa. Genel Olarak 155 bb. İhtiyati Tedbir Kararının Verilmesi 159 cc. İhtiyati Tedbir Kararına Uyulmamasının Sonuçları 165
b. Alman Hukuk Sisteminde 167 aa. Genel Olarak 167 bb. İhtiyati Tedbir Kararı Vermeye Yetkili Yargı Organı 170 cc. İhtiyati Tedbir Kararı Verilmesi İçin Gerekli Şartlar 171 dd. İhtiyati Tedbir Kararının Verilmesi 174
c. Ara Değerlendirme: Türk ve Alman Hukukunda Varılan Sonuçların Karşılaştırılması 175
4. Yargılama Sırasında Grev ve Lokavtın Sona Ermesinin Davaya Etkisi 177
5. Mahkeme Tarafından Tespit Hükmü Verilmesi ve Sonuçları 179
a. Tespit Hükmünün Davanın Açıldığı Tarihteki Duruma İlişkin Olması 184
b. Tespit Hükmünün Etkisi ve Toplu İş Uyuşmazlığı Taraflarının Üyelerini Bağlayıcı Niteliği 185 aa. Tespit Hükmünün Hukuk Davalarına Etkisi 185 bb. Tespit Hükmünün Ceza Davalarına Etkisi 188
6. Kanun Yolu 192 E. Tespit Davasında Davaya Son Veren Taraf Usul İşlemleri 193
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM GREV HAKKININ VE LOKAVTIN KÖTÜYE KULLANILMASI
I. HAKKIN KÖTÜYE KULLANILMASI 197 A. Genel Olarak 197 B. Hakkın Kötüye Kullanılmasının Unsurları 200
1. Hukuk Düzenince Tanınmış Bir Hakkın Bulunması 200
2. Hakkın Açıkça Dürüstlük Kuralına Aykırı Bir Biçimde Kullanılmış Olması 200
3. Hakkın Kötüye Kullanımı Sırasında Başkalarının Zarar Görmesi ya da Zarar Görme Tehlikesi ile Karşı Karşıya Kalması 201
C. Hakkın Kötüye Kullanılmasının Sonuçları 202
II. GREV HAKKININ VE LOKAVTIN GENEL OLARAK KÖTÜYE KULLANILMASI (STİSK MADDE 72/1) 203
A. Genel Olarak 203
B. Grev Hakkının ve Lokavtın Kötüye Kullanılmasının Unsurları 208
1. Kanuni Grev ve Lokavtın Varlığı 208
2. Grev ve Lokavt Kararının Uygulamaya Konulmuş Olması 210
3. Grev Hakkının ve Lokavtın 6356 Sayılı Kanun’da Belirtilen Kötüye Kullanılma Hâlleri 212
a. Genel Olarak 212
b. Grev Hakkının ve Lokavtın İyi Niyet Kurallarına Aykırı Toplum Zararına veya Milli Servete Zarar Verecek Şekilde Kullanılması 217 aa. Grev Hakkının ve Lokavtın İyi Niyet Kurallarına Aykırı Kullanımı 221 bb. Grev Hakkının ve Lokavtın İyi Niyet Kurallarına Aykırı Toplum Zararına Kullanılması 224 cc. Grev Hakkının ve Lokavtın İyi Niyet Kurallarına Aykırı Milli Servete Zarar Verecek Şekilde Kullanılması 226
C. Grev Hakkının ve Lokavtın Kötüye Kullanılmasının Sonuçları 229
1. Grev ve Lokavtın Mahkeme Tarafından Durdurulması 229
a. Mahkemeden Grev ve Lokavtın Durdurulmasını Talep Etme Hakkı Olanlar 231
b. Dava Açma Süresi 234
c. Görevli ve Yetkili Mahkeme 234
d. Davanın Usul Hukuku Bakımından Gösterdiği Özellikler 235 aa. Yargılama 235 bb. Hüküm 236 cc. Kanun Yolu 238
e. Yargılama Sürerken Grev ve Lokavtın İhtiyati Tedbir Kararı ile Durdurulabilirliği 241
f. Mahkeme Kararının Sonuçları 243 aa. Genel Olarak 243 bb. Mahkeme Tarafından Verilen Durdurma Kararının Grev ve Lokavtın Kapsamı Açısından Doğurduğu Sonuçlar 246
2. Grev Hakkının ve Lokavtın Kötüye Kullanılması Durumunda Uğranılan Zararların Tazmini 248
III. ÖZEL BİR DÜZENLEME OLARAK: İŞVERENİN KANUNİ BİR LOKAVTI İŞYERİNİ TEMELLİ KAPALI TUTMAK AMACIYLA YAPMASI (STİSK MADDE 72/2) 250
A. İşyerini Temelli Kapalı Tutmak Amacıyla Lokavt Yapılması 250
B. Davanın Usul Hukuku Bakımından Gösterdiği Özellikler 255
1. Yargılama ve Hüküm 255
2. Kanun Yolu 258
C. İşyerini Temelli Kapatmak Amacıyla Yapılan Lokavtın Mahkeme Tarafından Durdurulmasının İşçiler Açısından Sonuçları 259
IV. GENEL OLARAK GREV HAKKININ VE LOKAVTIN KÖTÜYE KULLANILMASININ (STİSK MD. 72/1) BENZER DURUMLAR İLE KARŞILAŞTIRILMASI 261
A. Grev Hakkının ve Lokavtın Kötüye Kullanılmasının Grev ve Lokavtın Ertelenmesi ile Karşılaştırılması 261
1. Genel Olarak Grev ve Lokavtın Ertelenmesi 262
2. Grev ve Lokavtın Ertelenmesi ile Kötüye Kullanılması Durumunda Mahkeme Tarafından Verilen Durdurma Kararı Arasındaki Benzerlikler ve Farklılıklar 265
3. Grev ve Lokavtın Ertelenmesine İlişkin Kararın Kötüye Kullanılma Nedeniyle Mahkeme Tarafından Verilecek Olan Durdurma Kararına Etkisi 266
B. Grev Hakkının ve Lokavtın Kötüye Kullanılmasıyla Kanun Dışı Grev ve Lokavt Kavramlarının Ayrımı 267
C. Grev Hakkının ve Lokavtın Kötüye Kullanılması Nedeniyle Durdurulması Davasının Kanun Dışı Grev ve Lokavtın Tespiti Davasından Farkı 268
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM İŞÇİ SENDİKASININ ÜYE SAYISININ AZALMASI NEDENİYLE GREVİN MAHKEME KARARI İLE SONA ERDİRİLMESİ
I. GENEL OLARAK 271
II. TARAF İŞÇİ SENDİKASININ ÜYE SAYISININ AZALMASI SEBEBİYLE GREVİN MAHKEME TARAFINDAN SONA ERDİRİLMESİNİN ŞARTLARI 273
A. Uygulanmakta Olan Kanuni Grevin Varlığı 273
B. İşçi Sendikasının Üye Sayısının Belirli Bir Oranda Azalması 275
1. Sendika Üyeliğinden Ayrılma 275
2. Üyelikten Ayrılma Tarihi 284
3. Grevin Etkisiz Hâle Gelmesi 289
C. İlgililerden Birinin Mahkemeye Başvurması 294
D. Davanın Usul Hukuku Bakımından Gösterdiği Özellikler 298
1. Yargılama 298
2. Hüküm 301
3. Kanun Yolu 302
III. GREVİN MAHKEME KARARIYLA SONA ERDİRİLMESİNİN SONUÇLARI 304
A. Genel Olarak 304
B. Yetki Belgesine Etkisi 306
1. 6356 Sayılı Kanun’da Yetki Belgesinin Hükümsüz Kalacağı Hâller 308
2. Yetki Belgesinin Hükümsüz Kalmasının Sonuçları 310
3. Konuya İlişkin Öğreti Görüşlerinin Tespiti 311
a. Sendikanın Yetki Belgesinin Hükümsüz Kalacağını Savunan Görüşler 312
b. Sendikanın Yetki Belgesinin Geçerli Olmaya Devam Edeceğini Savunan Görüşler 315
4. Yargı Kararlarındaki Eğilim 323
5. Görüşümüz 329 GENEL DEĞERLENDİRME VE SONUÇ 335
KAYNAKÇA 347