Fikri ve Sınai Haklar Marka Haksız Rekabet Uygulayıcı El Kitabı
İçindekileri İncele
ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER 7
KISALTMALAR 17
BİRİNCİ BÖLÜM I– GENEL BİLGİ 19 A– Amaç ve Genelgeler 19 Staj Süresince Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Fikri ve Sınai Hak Korsanlığı ve Taklitçiliğinde Devletin Vergi Kaybı Fikri Haklara Verilen Önem Fikrî ve Sınaî Hak İhlallerine İlişkin Suçlarda Cumhuriyet Savcılarının Uzmanlaşması B– Cumhuriyet Başsavcılığı İş Bölümü Örneği 29 Genelge “Havale işlemleri” Genelge “Soruşturmanın gizliliği ve basının bilgilendirilmesi” C– Fikri ve Sınai Haklar Mahkemeleri Yapılanmasına Dair HSK Kararları ve Yasal Mevzuat Genelge “FSH hukuk ve ceza davalarına ilişkin kovuşturmaların yapılacağı mahkemeler” 33 D– Soruşturma Aşamasında Uygulanacak Usul ve Esaslar 37 Genelge “Soruşturmalarda usul açısından dikkat edilmesi gereken konular” Cumhuriyet savcısının soruşturma evresinde delil toplama istisnaları Çocuk Koruma Kanunu uygulaması E– Fikri ve Sınai Haklar Mevzuatı 47
İKİNCİ BÖLÜM II– ARAMA ve ARAMA KARARI 51 A– Arama 51 B– Arama Kararı 53 C– Arama ve El Koyma İstemi ile Kararı İlgili Güvenlik Birimine Gönder– me Yazıları 58 Sanal Ortamda İşlenen Suçlar Sözleşmesi’nde telif haklarına ilişkin 10. madde Avrupa Kon. Elektronik Kanıt Kılavuzunda, elektronik kanıtların elde edilebileceği cihazlar İmaj aktarımı için dijital materyal alımı D– Cumhuriyet Savcısı Tarafından Resen Arama Kararı Düzenlenmesi 69 E– Arama Tutanağı 73 Arama tutanağının düzenlenmesi esas ve şekli Önceden basılı (matbu) arama tutanağı kullanımı F– Arama Tedbirinde Kavram ve Özellikler (Soru–Cevap) 75 1– Makul şüphe 75 2– Gecikmesinde sakınca bulunan hal 76 3– Hakkında arama işlemi uygulanan şüpheli veya sanık 76 4– Konut, işyeri ve diğer yerler 77 5– Arama ve el koyma istemlerinde Sulh Ceza Hâkimliklerinin bakış açıları 79 6– Sulh Ceza Hâkimliklerince aramanın reddi konusunda verilen Değişik İş karar örnekleri 80 7– Aramanın reddi kararlarına itiraz yazıları 84 8– Arama yapılacak yer veya kişiler açısından istisnalar 87 9– Gündüz başlayan aramanın gece devamı 90 10– Arama işleminde rıza 91 11– Arama işleminde hazır bulunacak kişiler 91 12– Milletvekilleri hakkında arama işlemi 94 13– Arama kararı gerektirmeyen haller 95 14– Aramaya engel olmanın yaptırımı 95 15– Hukuka aykırı olarak yapılan aramanın sonuçları 96 16– Üst aramasında nasıl davranılmalı 96 17– Aramada cezai sorumluluk 101 18– Bilgisayarlarda, bilgisayar programında ve kütüklerinde arama 102 19– Fotokopi cihazlarında veya tarayıcı özellikli yazıcılarda arama 104 20– Arama ve el koymanın esasları, adli arama, makul şüphe, gecikmesinde sakınca bulunan hal kavramlarını açıklayan Yargıtay Kararı 104 21– Fikri ve Sınaî Soruşturma Bürosunun görevine giren suçlarda, dinleme, kayda alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi, Gizli soruşturmacı görevlendirilme ve Teknik araçlarla izleme müesseseleri 114 22– Adlî kolluğun olay yerinde aldığı tedbirlere uyulmaması 115 III– MUHAFAZA ALTINA ALMA, EL KOYMA ve ZORALIM 116 A– Açıklama ve Genel Kıstaslar 116 Tüzel Kişiler hakkında Güvenlik Tedbirleri ve tüzel kişinin özel hukuk tüzel kişisi olması Özel hukuk tüzel kişilerinin tespiti ve haklarında alınacak bilgiler B– Zoralım 121 Dosyada delil olarak saklama ve kişisel kullanım iadesi Suç eşyası olmayıp suçun ispatına yarayan kanıtlar Zoralımda zamanaşımı Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararlarda CMK 231/5 maddesi C– Daimi Arama 127
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM IV– FİKRİ ve SINAİ HAKLAR, HAKSIZ REKABET 129 A–
Giriş 129 B– Tanımlar 132 C– Fikir ve Sanat Eserleri 147 AB mevzuatında, malların topluluk içinde serbest dolaşması ilkesi istisnası fikri haklar Eserlerin korunmasının devlete ve topluma katkısı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasının sistematiği Fikir ve Sanat Eserleri Yasasında cezai yaptırım içeren 71 – 72 ve 81. maddeler FSEK 71/3 maddesinin (özel etkin pişmanlık) soruşturma aşamasında uygulaması Bandrol uygulamasında, Bandrol/Eser bağlantısı Türkiye’ye yurt dışından ithal edilen kitaplarda bandrol alım ve uygulaması Kapak hariç toplam 48 sayfayı geçmeyen kitaplarda bandrol uygulaması FSEK 81/4–9 maddelerini içeren kovuşturmalarda Kültür Bakanlığınca yapılan müdahillik istemleri FSEK 81/7 maddesinde belirtilen yerlerde satışa arz edilen eserler uygulaması Bandrol kullanımı ve temini başlıkları altında 5 – 6 ve 7. maddeler Bandrol sorgulama işlemleri ile esere ait tüm bilgilerin temini FSEK 83–84–85 ve 86. maddeleri uygulamasında kamu davasının açılacağı mahkeme İnternet ortamında hak ihlalleri ve FSEK’in Ek Madde 4 D– Fikir ve Sanat Eserleri (Soru–Cevap) 175 1– İntihal nedir, çeşitleri 175 2– İktibas serbestîsi nedir, bu serbestlik nasıl kullanılır 178 Gazetelerde yayınlanan günlük olaylara ilişkin haber yazıları ve yorumlar 3– Web sayfaları eser midir 180 4– Fikri haklarda kişisel kullanım sayılabilecek ve sayılamayacak haller 181 5– Bandrol kullanımının istisnaları 182 Bandrol Uygulamasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/2 maddesi 6– Mağdurluk sıfatı açısından 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasa– sının 71 ve 81 ile 6769 Sayılı Sınaî Mülkiyet Yasasının 30. maddeleri 182 7– Lisanssız yazılımda (Bilgisayar programları/yazılımları) hukuki koruma, sorumluluk, bir adet kopyalama ve suç tipleri 183 Lisanssız yazılımda oluşabilecek suça konu fiiller 8– Lisanssız yazılımı (Bilgisayar programı) kullanmak suçunda, şüpheli/sanık hakkında Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinde açılan tazminat davasının neticesinin cezai soruşturma veya kovuşturmaya etkisi 184 9– Fotokopi çekimiyle izinsiz eser (kitap) çoğaltma iddiasında işyerinde yapılan aramada fiziki bir çoğaltım veya fotokopi makinesi hafızasına kayıtlı eser elde edilemeyip sadece bilgisayar hard diski veya flash bellekte pdf formatta yüklü birkaç zorunlu bandrole tabi orijinal kitap kaydı elde edilmesi 185 10– Eser mahiyetinde olmayan mektup, hatıra, resim ve portrelerin yayın, koruma, muhatap ve yaptırımları 186 11– Kişisel fikirlerin tescili ve koruması 187 İsviçre Federal Mahkemesi kararı 12– Ahlaka aykırı fikri ürünlerde eser kavramı 187 13– ISBN nedir 188 14– Eserlerin içerikleri açısından Fikri ve Sınaî Haklar Soruşturma Bürolarının görevleri 188 15– Telif hakları açısından ceza soruşturmalarında, kanıt olarak kullanılabilecek Hukuk davaları 188 16– Fikri hukukta Meslek Birliklerinin yasal konumu, görev ve yetkileri ile denetimleri 189 Fikir ve Sanat Eserleri Yasası 42 – 42/A ve 42/B maddeleri Telif Hakları Alanında Meslek Birlikleri Yönetmeliği 17– İl Denetim Komisyonları’nın görev ve yetkileri 190 İş yeri içerisinde denetim yetkisi 18– Fikri Haklarda Teşebbüs, Azmettirme ve Fikri İçtima 191 19– Futbol maçı yayınlarının, abonelik olmaksızın izinsiz olarak işyerin– de müşterilere izlettirilmesi 192 Türk Ceza Yasası “Karşılıksız yararlanma” başlıklı 163/2 maddesi Birim Değiştirme Kararları – UYAP üzerinden müzekkere ekranı Televizyon film ve dizileri, yarışma programları ve bilgisayar oyunları Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un 13/4 madde iptali 20– Fikri haklar, marka ve haksız rekabet suçlarında dava zamanaşımı süreleri 197 21– Ders kitaplarının eser niteliği ile eğitim ve öğretim ile ilgili eser kul– lanım istisnaları ve cezai sonuçları 198 Temsil serbestîsinin şartları Eğitim ve öğretim için seçme ve toplama eserler Derlemenin amacı ve ölçüsü Eğitim ve öğretim istisnalarının soruşturmaları Adli para cezası yeni sınırlar FSEK Ek Madde 11 22– 5237 sayılı Türk Ceza Yasasının 226. maddesinde yaptırım altına alınan müstehcenlik kavramının bilimsel, sanatsal ve edebi eserler açından uygulanması 207 Süreli ve süresiz yayın kavramı Müstehcenlik veya salt pornografi 23– Taraflar arasında iletilen e–posta (e–mail)’nın izinsiz yayınlanması 211 24– Mimari projelere ilişkin soruşturmalar 212 Mimari projelerin eser niteliği 25– Reklam filmlerinin eser niteliği ve koruması 213 26– Mahkeme kararlarının ve avukat dilekçelerinin telif hakları bakımından niteliği 214 Avukatlar arasındaki rekabet 27– Telif haklarının geleceği, yapay zeka ve yeni yasal düzenlemeler 215 Eser sahipliği ve telif hukuku bakımından internetin küresel konumu Deepfake (derin kurgu) Yapay zeka teknolojileri Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi ve Bilgi ve İletişim Güvenliği Rehberi Yapay Zeka Yasası 28– Bandrol suçlarında zoralım kararı veya faili meçhul eylemler sonucu imha 221 29– Anonim eser/koruma dışı eser kavramı ile koruma ve özel koruma şekilleri 222 E– Marka Hakkı 223 Marka hakkına tecavüz sayılan fiiller Türk Patent Enstitüsü ve tescil Marka hakkında mutlak ret nedenleri Avukatlık hizmetini kapsamına alacak şekilde marka tescili yasağı F– Marka Hakkı (Soru–Cevap) 230 1– Marka hakkının ihlali ve ihlale yol açan ana unsurlar 230 2– Markada “Aynılık” veya “Ayırt edilemeyecek derecede benzerlik” 231 TPE Kurumuna ait kurumsal web sitesi içeriğinde “Marka İnceleme Kılavuzu–2021” 3– Eskiye dayalı kullanım 233 4– Tanınmış markaya tecavüz ağırlaştırıcı bir sebep midir? 233 5– Dünya markası 234 6– Marka tescilinin uzatılması, son bulması ve sahibinin vefatı halinde durumu 234 7– Hızlı imha 235 6769 sayılı Yasa 163. madde Suç Eşyası Yönetmeliği 10. madde 2. fıkra 8– “Türkiye” ibaresinin çatı marka kullanımı esasları 237 9– Atatürk markasının yurt dışı tescili ve hükümsüzlüğü 237 Atatürk fotoğrafların ulusal miras oluşu 10– Marka hakkının ihlali iddiasında, özellikle alan adında kullanımda Cumhuriyet Savcılığına yapılan erişimin engellenmesi istemleri 238 6769 sayılı Sınaî Mülkiyet Yasasının 7/3–d maddesi 11– Markanın izinsiz olarak internet alan adı olarak kullanımı suçu 239 İnternet alan adlarının tahsisini yapacak kurum ile alan adı yöne– timine ilişkin usul ve esaslar Elektronik Haberleşme Kanunu “İnternet alan adları” başlıklı 35. madde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu TRABİS Ağ Bilgi Sistemi Alan adı bilgileri temininde www.godaddy.com, www.whois.com ve www.isimtescil.net 12– Marka hakkının ihlali suçunda etkin pişmanlık 241 13– Koruma altına alınan marka hakkının oluşumu 241 Sicil kaydında bulunan bilgiler 14– Marka hakkına ilişkin olarak Cumhuriyet savcılığınca resen bir mar– kanın iptali talep edilebilirmi? 242 15– Jenerik marka nedir? 242 16– Sosyal medyada bir markayı karalama suçu yaptırımı 243 17– Marka tescil işlemi için gerekli belgeler ve ücret ödeme 244 G– Haksız Rekabet 244 Haksız rekabet iddiasına dayalı soruşturmalarda ilk aranacak unsurlar Ticari Reklâm ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği 28. maddesi Reklamların idari denetimini yapmaya yetkili “Reklam Kurulu” Ticari Reklâm ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği Haksız rekabet ve TCK 239. madde (ticari sır) Türk Ticaret Kanunu 55 ve 62. maddeler Tüzel kişilerin cezai sorumluluğu H– 5147 sayılı Entegre Devre Topografyalarının Korunması Hakkında Kanun 253 I– 5042 sayılı Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun 254 Hak sahibinin yetkileri Hakka tecavüz sayılan haller İ– 6279 sayılı Çoğaltılmış Fikir ve Sanat Eserlerini Derleme Kanunu 256 Derlenebilecek eser türleri
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM V– UYGULAMA ve ÖRNEKLER 257 A–
Giriş 257 Şikayet hakkı ve uygulaması Fikri ve Sınaî Haklar Soruşturma Bürolarının görev tanımı ve TTK’da belirtilen yaptırımlar Cumhuriyet savcılarınca Noterlik evrakından suret temini Yabancı uyruklu bir şahsın yakalanması, tutuklanması, cezaevine alınması, serbest bırakılması Cumhuriyet savcılarınca gönderilen yazılara 10 gün içerisinde cevap verilmemesi Mobil Elektronik Sistem Entegrasyonu (MOBESE) sistemi Resmi Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik Cumhuriyet savcıları tarafından basın ve yayın organlarına bilgi ve– rilmemesi B– Suç kanıt/kanıtlarının tespiti ve yanında savunma istemi 264 Umuma açık işletmelerde müzik eserinin radyo veya televizyondan aktarımı Şikayetçi vekilinin yasal şikayet süresi içerisinde hak sahipliğine ait belgeleri ibraz etmemesi Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tasfiye İşletme Müdürlüklerinde muhafaza altına alınan enval Tasfiye Müdürlüklerince satış ihale tarih ve koşullarını içeren internet sitesi bildirimi Marka hakkını ihlal suçunda ikinci kez zoralım istemli olarak açılan kamu davaları Fikri ve sınai haklar açısından Gümrük Kanununda da bulunan el koyma, imha, iade ve kısıtlamalar Gümrük aracılığıyla yapılan ticari geçişlerde ithalat ve ihracat işlemlerindeki marka hakkına aykırılık Turistlerin yanlarında bulunan taklit mallardan sorumlu tutulmamaları kriterleri Soruşturma aşamasında tanıkların beyanlarının tespiti için yapılan işlemler Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Dairesi Başkanlığınca hazırlanan “Tanığa Yaklaşım Kılavuzu” C– Şüpheli veya şüphelilerin tespiti 274 D– Şüpheli/Şüpheliler savunma 279 İfade ve sorgunun tarzı ile İfade alma ve sorguda yasak usuller Susma hakkı Sanığın kendisini ve yakınlarını suçlandırıcı beyanda bulunmaya zorlanamaması Soruşturma aşamasında müdafi görevlendirilmesi E– Cumhuriyet Savcılığınca değişik makamlara istem yazıları 285 Kamu davası açılmamış veya esasla beraber bir karar verilmemişse zoralım istemi Yakalama Emirleri’nin UYAP üzerinden düzenlenmesi Zorla Getirme tedbiri Emekli üst düzey bürokratların güncel iletişim araçları ile davet edilmeleri F– Bilirkişi Görevlendirme ve Teslim Tutanakları 292 Bilirkişi ücreti ve bilirkişinin reddi müessesesi G– Yurtdışı ülkelere yazılan Talimatlar 297 H– Soruşturmalardan hak sahiplerinin haberdar edilmesi 308 I – Avukatın soruşturma dosyasını incelemesi ve örnek alması 308 Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü yazısı Avukatlık Kanunu 46. maddesi Müdafiin dosya içeriğini inceleme veya belgelerden örnek alma yetkisinin kısıtlanması Soruşturma dosyasını incelemek veya suret almak isteminde bulunan avukat stajyerleri İ – Kaçak kavramının fikri ve sınaî haklara ilişkin soruşturmalarda uygulanması 312 Gaiplik J – Fikri ve sınai haklar ile haksız rekabet suçlarında görevli mahkemeler 314 K– Fikri ve sınai mülkiyet haklarına ilişkin soruşturmalarda yargı yetkisi 314 VI– KARAR ÖRNEKLERİ 315 (Konu başlıkları üstleri ve kararlar aralarında, kararların yazımında dikkat edilmesi gereken hususlar ve bilgiler ile notlar) A– Uzlaştırma Büro (6769 sayılı Sınaî Mülkiyet Yasası–Marka) 322 B– Uzlaştırma Büro (5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasası) 343 C– Uzlaştırma Büro (6102 Sayılı Yasaya Aykırılık–Haksız Rekabet) 358 D– Fezlekeye bağlanarak İl merkezine gönderilen soruşturma evrakları 364 E– İddianame (Fikir ve Sanat Eserleri Yasası, Sınai Mülkiyet Yasası) 372 F– Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Kararlar – KYOK 414 1– 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına Aykırılık 420 2– 6769 Sayılı Sınaî Mülkiyet Yasasına Aykırılık – Marka hakkını ihlal etmek 486 3– 6769 Sayılı Sınaî Mülkiyet Yasasına Aykırılık – Faydalı model, Patent ve Tasarım hakkını ihlal etmek 550 4– 6102 Sayılı Türk Ticaret Yasasına Aykırılık – Haksız rekabet 558 G– Yetkisizlik – Görevsizlik Kararları 597 H– Fikri ve Sınai Haklar Soruşturmalarına Bağlantılı Suç İddiaları 605
a) Bilirkişilik görevini kötüye kullanmak b) Suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, Örgüt üyesi tanımı c) Alan adı kullanımı kıstasları d) Suç uydurma ve iftira I– Meslekte Son Karar 619
BEŞİNCİ BÖLÜM VII– UYGULAMA ÖRNEK KARARLARI 623 A– Yargıtay Ceza Dairesi ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararları 623 B– Yargıtay Hukuk Dairesi, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları 666 C– Anayasa Mahkemesi Kararı 675 D– Güncel AYM Kararı – Türk Ceza Kanunu Değ. (7550 sayılı Yasa – Suça Teşebbüs 678 E– Savaş/İç savaş/İsyan ve Terör Bazlı Kültürel Miras Nitelikli Eserlere Yönelik Suçlar 679 F– FSEK’e gönderme yapan Kanunlar 680 G– YHGK Kararı 680 1.12.2022 gün 2020/350
E. 2022/1638
K. (İcracı sanatçı komşu hak– kı/Kemal Sunal kararı) H– Yapay zekaya ilk cezai soruşturma 680 I– Soruşturma aşamasında şüpheli teşhis işlemleri (Güncel Yargıtay kararları) 680 J– Kişisel esere konu Atatürk portre ve imzasının kullanımı 681 K– Fikri ve sınai haklarda geleceğe yönelik sorunlar 681 VIII– İLGİLİ KANUNLAR MADDELERİ 683 A– 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu 683 B– 6769 Sayılı Sınaî Mülkiyet Kanunu 687 C– 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu 688 D– 5042 sayılı Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun 692
KAYNAKÇA 693
YAYINLANAN MAKALELER VE ÇALIŞMALAR 697
YÜKSEK MAHKEMELER KARARLARI DİZİNİ 699 (Arama, El Koyma, Zoralım, Hukuka Aykırı Kanıt, FSEK, Marka, Haksız Rekabet, Patent, Tasarım)