Fikri Mülkiyet Hukuku Kapsamında Moda Tasarımlarının Taklide Karşı Korunması (9786253772253)

ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER 7
KISALTMALAR 17
GİRİŞ 21
BİRİNCİ BÖLÜM MODA, MODA ENDÜSTRİSİ VE MODA TASARIMI
§
1. GENEL OLARAK MODA 23
I. KAVRAM 23
II. MODA AKIMLARI, DÖNGÜLER VE SANATSAL YANSIMALAR 25
A. Moda ve Trend 25
B. Moda Döngüsü 27
C. Moda Piramidi 28
D. Giyilebilir Sanat 31
III. MODANIN TÜRLERİ 32 A. Hızlı Moda 32 B. Yavaş Moda 36 C. Akıllı Moda 37 D. Sürdürülebilir Moda 39
§
2. MODAYA İLİŞKİN TEORİLER 41
I. YAYILMA TEORİLERİ 41 A. Üstten Alta Yayılma Teorisi 41 B. Alttan Üste Yayılma Teorisi 42 C. Yatay Yayılma Teorisi 43
II. SOSYAL KİMLİK TEORİSİ 44
III. ALT KÜLTÜR LİDERLİK TEORİSİ 45
IV. KOLLEKTİF SEÇİM TEORİSİ 45
§
3. MODA ENDÜSTRİSİ VE MODA ENDÜSTRİSİNİN ÖZELLİKLERİ 46
I. MODA ENDÜSTRİSİ 46
II. MODA ENDÜSTRİSİNİN ÖZELLİKLERİ 47
A. Karmaşık Tedarik Zinciri 47
B. Hız ve Esneklik 47
C. Yaratıcılık, Yenilik ve Dijital Dönüşüm 49
D. Kültürel ve Sosyal Etkileşim 50
E. Fikrî Mülkiyet Koruması ve Taklidin Rolü 50
1. Genel Olarak 50
2. Moda Endüstrisinde Korsanlık Paradoksu 52
a. Kavram 52
b. Korsanlık Paradoksunun Etkileri 53
c. Korsanlık Paradoksuna Yönelik Eleştiri ve Değerlendirmeler 55
F. Ekonomik Boyut ve Küresel Ölçek 56
G. Çeşitlilik ve Segmentasyon 57
H. Çevresel ve Kurumsal Sosyal Sorumluluk 58
I. MODANIN SOSYAL BOYUTU 59
§
4. TASARIM VE MODA TASARIMI KAVRAMI 60
I. TASARIM KAVRAMI VE TÜRK VE AB HUKUKUNDA DÜZENLENİŞİ 60 A. Kavram 60 B. Türk ve AB Hukukunda Düzenlenişi 61
II. MODA TASARIMI KAVRAMI 67
İKİNCİ BÖLÜM MODA TASARIMININ TAKLİDE KARŞI KORUNMASI
§
5. MODA TASARIMLARINDA TAKLİTÇİLİK 69
I. KAVRAM 69
II. TÜRLERİ 70 A. Doğrudan (Birebir) Taklit 70 B. Aslına Yakın (Neredeyse Birebir) Taklit 71 C. Yaratıcı Taklit 72
III. BENZER KAVRAMLARLA KARŞILAŞTIRILMASI 73 A. Sahtecilikten Farkı 73 B. Ürün ve Marka Korsanlığından Farkı 74
IV. DEĞERLENDİRME VE ÇALIŞMADA ESAS ALINAN KAVRAM 76
§
6. TAKLİTÇİLİĞİN MODA ENDÜSTRİSİNE OLUMSUZ ETKİLERİ 77
I. EKONOMİK ZARARLAR 77
II. HIZLI MODA VE ÇEVRESEL ETKİLER 78
III. TÜKETİCİ GÜVENİ ÜZERİNDEKİ OLUMSUZ ETKİLER 78
IV. YARATICI İNOVASYONUN TEHLİKEYE GİRMESİ 79
V. FİKRÎ MÜLKİYET HAKLARININ ZAYIFLAMASI 80
VI. KÜLTÜREL VE SANATSAL DEĞERLERİN EROZYONU 80
§
7. MODA TASARIMLARININ FİKRİ MÜLKİYET HUKUKU KAPSAMINDA TAKLİTÇİLİĞE KARŞI KORUNMASI 81
I. TAKLİTÇİLİĞE KARŞI KORUMA İHTİYACI 81
II. TAKLİTÇİLİĞE KARŞI KORUMANIN TARİHİ 82
III. MODA TAKLİTÇİLİĞİNE KARŞI YASAL DÜZENLEMELER 84 A. Uluslararası Hukuk 84 B. Avrupa Birliği Hukuku 85
1. Genel Olarak 85
2. Avrupa Birliği Tasarım Reformu ile Getirilen Yenilikler 87
3. Alman Hukukunda 90
4. Türk Hukukunda 91
IV. FİKRÎ MÜLKİYET HUKUKU KAPSAMINDA HUKUKİ YOLLAR VE KÜMÜLATİF KORUMA 93
A. Fikrî Mülkiyet Hukuku Kapsamında Hukuki Yollar 93
B. Kümülatif Koruma 94
1. Genel Olarak 94
2. Telif Hukuku ve Tasarım Hukuku Arasındaki İlişki 96
3. Marka Hukuku ve Tasarım ile Telif Hukuku Arasındaki İlişki 98
4. Tasarım ve Patent Hukuku Arasındaki İlişki 101
5. Değerlendirme ve Çözüm Önerileri 101
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TELİF HUKUKU KAPSAMINDA MODA TASARIMLARININ TAKLİDE KARŞI KORUNMA KOŞULLARI
§
8. MODA ENDÜSTRİSİNDE TELİF HUKUKUNUN ÖNEMİ 107
§
9. KORUNMA KOŞULLARI 108
I. GENEL OLARAK 108
II. OBJEKTİF KOŞUL 110
III. SUBJEKTİF KOŞUL 112
A. Genel Olarak 112
B. Moda Tasarımlarında Subjektif Koşul 116
C. Subjektif Koşulun Değerlendirmesinde Tasarım Özgürlüğü Kriteri 121
IV. ŞEKLİ KOŞUL 121
V. ESTETİK NİTELİĞE SAHİP OLMA KOŞULU 122
VI. DEĞERLENDİRME 124
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM TASARIM HUKUKU KAPSAMINDA MODA TASARIMLARININ TAKLİDE KARŞI KORUNMA KOŞULLARI
§
10. MODA ENDÜSTRİSİNDE TASARIM HUKUKUNUN ÖNEMİ 127
§
11. KORUNMA KOŞULLARI 130
I. GENEL OLARAK 130
II. TESCİLLİ TASARIM İÇİN KORUNMA KOŞULLARI 130 A. Olumlu Korunma Koşulları 130
1. Tasarım Uygunluğu 130
2. Yenilik 132
a. Genel Olarak 132
b. Yenilik Türleri 134 aa. Mutlak– Nispi Yenilik 134 bb. Nesnel (objektif)– Öznel (subjektif) Yenilik 134 cc. Basit – Nitelikli Yenilik 135 dd. SMK’da Kabul Edilen Yenilik Türü 136 ee. Moda Tasarımları Bakımından Yenilik Koşulunun Değerlendirilmesi 137
3. Ayırt edicilik 138
a. Genel Olarak 138
b. Ayırt Edici Niteliğin Ölçütleri 140 aa. Bilgilenmiş Kullanıcı 141 aaa. Genel olarak 141 bbb. Bilgilenmiş olma kriteri 143 ccc. Kullanıcı olma kriteri 145 ddd. Değerlendirme 147 bb. Tasarımcının Tasarımı Geliştirmede Seçenek Özgürlüğü 148 cc. Genel İzlenimde Farklılık 150 dd. Tasarımın Uygulandığı Ürün ya da Alan 153 ee. Tescil Başvurusunda Yapılan Açıklamalar 154
4. Yenilik ve Ayırt Edicilik Koruma Süresi (Hoşgörü Süresi) 154
5. Kamuya Sunma 156
a. Genel Olarak 156
b. Kamuya Sunma Sayılan Hâller 158 aa. Yayınlama 158 bb. Sergileme 158 cc. Ticarette Kullanım 159 dd. Diğer Açıklama Yolları 159
B. Olumsuz Korunma Koşulları 160
1. Kamu Düzenine ve Genel Ahlâka Aykırılık 160
2. Teknik Fonksiyonun Zorunlu Kıldığı Görünüm Özellikleri (Teknik Zorunluluk) 162
3. Belirli Biçim ve Boyutta Üretilme Zorunluluğu (İşlevsel Zorunluluk) 165
4. Görsel Zorunluluk Arz Eden Hâller 166
5. Birleşik Ürünün Görünmeyen Kısımlarının Tasarımları 166
6. Koruma Dışı Hâllere İstisna: Modüler Sistem Tasarımı İstisnası 166
7. Paris Sözleşmesi
2. Mükerrer
6. Maddesindeki Unsurları İçeren Tasarımlar 167
8. Moda Tasarımları Bakımından Değerlendirme 168
III. TESCİLSİZ TASARIM İÇİN KORUNMA KOŞULLARI 169
A. Moda Sektörü Bakımından Önemi ve Tescilli Tasarımdan Farkları 169
B. İlk kez Türkiye’de Kamuya Sunulma Koşulu 171
C. Uzman Çevrelerce Öğrenilebilme Koşuluna İlişkin Sorun 172
IV. DEĞERLENDİRME 173
BEŞİNCİ BÖLÜM MARKA HUKUKU KAPSAMINDA MODA TASARIMLARININ TAKLİDE KARŞI KORUNMA KOŞULLARI
§
12. MODA ENDÜSTRİSİ VE MARKA 177
I. MODA ENDÜSTRİSİNDE MARKA HUKUKUNUN ÖNEMİ 177
II. TASARIMLARIN MARKA HUKUKU ARACILIĞIYLA KORUNMASI 181
III. MARKA STRATEJİLERİ VE AMAÇLARI 183
A. Tek Marka Stratejisi 183
B. Çoklu Marka Stratejisi 184
C. Aile Marka Stratejisi 184
IV. MODA ENDÜSTRİSİNDE ÖNE ÇIKAN MARKA TÜRLERİ 185 A. Genel Olarak 185 B. Sahiplerine Göre Marka Türleri 185
1. Bireysel (Ferdi) Markalar 185
2. Ortak (Kollektif) Markalar 186
3. Garanti (Sertifikasyon) Markaları 187 C. İşaretin Biçimine Göre Marka Türleri 189
1. Genel Olarak 189
2. Sözcük Markası 190
3. Şekil Markası 191
a. Geleneksel Anlamda Şekil Markası 191
b. Karma/ Kompozit Marka 192
c. Üç boyutlu Şekil Markası 192 aa. Geneksel Anlamda Üç Boyutlu Şekil Markası 192 bb. Dokuma Kenarı Markası 194
d. Desen Markası 195
e. Dikiş Markası 196
4. Renk Markası 196
5. Pozisyon (Konum) Markası 199
6. Dokunsal Marka 202
§
13. KORUNMA KOŞULLARI 203
I. GENEL OLARAK 203
II. BİR İŞARETİN OLMASI 204
III. SOYUT ANLAMDA AYIRT EDİCİLİK 205
IV. SİCİLDE GÖSTERİLEBİLİR OLMA 207
A. Genel olarak 207
B. Üç Boyutlu Marka Bakımından 208
C. Renk Markası Bakımından 209
D. Desen Markası Bakımından 211
E. Pozisyon Markası Bakımından 211
F. Dokunsal Marka bakımından 213
V. MUTLAK RET SEBEPLERİNİN BULUNMAMASI 213 A. Genel Olarak 213 B. Somut Anlamda Ayırt Ediciliğin Eksikliği 215
1. Genel Olarak 215
2. Sözcük Markası Bakımından 216
a. Harfler, Sayılar, Harf ve Sayı Birleşimleri 216
b. Kelime, Kelime Bileşimleri ve Sloganlar 217
c. Sloganlar 219
d. Yabancı Dil İşaretleri 222
3. Şekil Markası Bakımından 223
a. Geleneksel Anlamda Saf Şekil Markası 223
b. Üç Boyutlu Marka 226 aa. Geleneksel Anlamda Üç Boyutlu Marka 226 bb. Dokuma Kenarı Markası 231
c. Desen Markası 232
d. Dikiş Markası 234
4. Renk Markası Bakımından 237
5. Pozisyon Markası Bakımından 243 C. Tanımlayıcı (Tasviri) İşaretler 245
1. Genel Olarak 245
2. Sözcük Markası Bakımından 247
3. Şekil Markası Bakımından 256 a. Geleneksel Şekil Markası 256 b. Karma Marka 257 c. Üç Boyutlu Marka 257
4. Renk Markası Bakımından 259 D. Üç Boyutlu Marka Bakımından Koruma Engelleri 259
1. Genel Olarak 259
2. Malın Doğası Gereği Ortaya Çıkan Şeklini veya Başka Bir Özelliğini Münhasıran İçeren İşaretler 263
3. Bir Teknik Sonucu Elde Etmek İçin Zorunlu Olan (Fonksiyonel) veya Başka Bir Özelliğini Münhasıran İçeren İşaretler 266
4. Mala Asli Değerini Veren Şekli veya Başka Bir Özelliğini Münhasıran İçeren İşaretler 272
a. Genel Olarak 272
b. Konuya İlişkin Yargı Kararları 275
c. Mehaz Düzenleme 282
d. Konuya İlişkin Doktrindeki Görüşler 283
e. Değerlendirme 285
E. Diğer Mutlak Koruma Engelleri 290
1. Ticaret Alanında Herkes Tarafından Kullanılan veya Belirli Bir Mesleğe, Sanata ya da Ticaret Koluna Aidiyeti Gösteren İşaretler 290
2. Halkı Yanıltıcı İşaretler 294
3. Devlet Egemenlik Sembolleri, Uluslararası Kuruluş İşaretleri ve Diğer Kamusal İşaretler 299
4. Dini Değerlere Aykırılık 302
5. Kamu Düzenine ve Genel Ahlâka Aykırılık 306 F. Kullanım Yoluyla Ayırt Edicilik Kazanma 310
VI. DEĞERLENDİRME 319
ALTINCI BÖLÜM PATENT VE FAYDALI MODEL HUKUKU KAPSAMINDA MODA TASARIMLARININ TAKLİDE KARŞI KORUNMA KOŞULLARI
§14. MODA ENDÜSTRİSİ VE PATENT / FAYDALI MODEL 321
I. MODA ENDÜSTRİSİNDE ve PATENT / FAYDALI MODEL HUKUKUNUN ÖNEMİ 321
II. MODA ENDÜSTRİSİNDE ÖNE ÇIKAN PATENT TÜRLERİ 323 A. Genel Olarak 323 B. Ürün Patenti 323 C. Usul/Yöntem Patenti 325
§15. KORUNMA KOŞULLARI 328
I. GENEL OLARAK 328
II. ÖNKOŞUL: BULUŞ NİTELİĞİNE SAHİP OLMA 329 A. Buluş Kavramı 329 B. Buluşun Özellikleri 330
1. Teknik Alana İlişkin Olma 330
2. Bir Soruna Çözüm Getirme 331
3. Uygulanabilir Olma 332
4. Buluş Sayılmayan Hususlardan Olmama 333 C. Moda Tasarımları Açısından Değerlendirme 333
III. YENİLİK 336
A. Kavram 336
B. Mutlak Yenilik İlkesi 336
C. Tekniğin bilinen durumu 338
D. Hoşgörü (Atıfet) Süresi 340
E. Moda Tasarımları Açısından Değerlendirme 340
III. BULUŞ BASAMAĞI 341
A. Kavram 341
B. Çözülecek Nesnel Teknik Sorunun Tespiti 343
C. Buluşun Teknikte Uzman Kişi İçin Aşikâr Olup Olmadığının Değerlendirilmesi 344
1. Teknik Alanda Uzman Kişi 344 a. Genel Olarak 344 b. Teknik Alanda Uzman Kişinin Bilgi Düzeyi 345
2. Tekniğin Bilinen Durumunun Nitelikli Olarak Aşılması 348
D. Buluş Basamağı İncelemesinde Dikkate Alınabilecek Diğer Hususlar 349
E. Moda Tasarımları Açısından Değerlendirme 350
IV. SANAYİYE UYGULANABİLİR OLMA 352
V. PATENT VERİLEMEYECEK KONULARA DAHİL BULUNMAMA 353
A. Kamu Düzenine veya Genel Ahlâka Aykırı Olan Buluşlar 353
B. Patent Verilemeyecek Diğer Konular 355
VI. FAYDALI MODEL İLE İLİŞKİSİ 355
VII. DEĞERLENDİRME 358 SONUÇ 361
KAYNAKÇA 373