Dijital Ticari İşlemler (URDTT) (9786253776411)

ÖNSÖZ 7 TEŞEKKÜR 9 İÇİNDEKİLER 11
KISALTMALAR 19
GİRİŞ 21
BİRİNCİ BÖLÜM DİJİTALLEŞME, DİJİTAL TİCARET VE DİJİTAL TİCARİ İŞLEM KAVRAMINA GENEL BİR BAKIŞ
§1. DİJİTALLEŞME KAVRAMI VE DİJİTALLEŞMENİN TİCARETE ETKİLERİ 25
I. DİJİTALLEŞME KAVRAMI 25
II. DİJİTALLEŞMENİN TİCARETE ETKİLERİ 28
A. Genel Olarak 28
B. Dijitalleşmenin Ticaretin Boyutlarına Etkileri 29
C. Dijitalleşmenin Ticaretin Kapsamına Etkileri 33
D. Dijitalleşmenin Ticaretin Gerçekleştirilme Hızına Etkileri 34
§2. DİJİTAL TİCARET, KAVRAMSAL ÇERÇEVESİ VE ELEKTRONİK TİCARETTEN AYIRT EDİLMESİ 35
I. DİJİTAL TİCARET 35 A. Genel Olarak 35 B. Dijital Ticaretin Tanımı 35 C. Dijital Ticaretin Kapsamı 36
II. DİJİTAL TİCARETİN KAVRAMSAL ÇERÇEVESİ 38
A. Genel Olarak 38
B. İşlemin Niteliği 39
C. İşleme Konu Olan Mal veya Hizmetler 40
1. Mallar 40
2. Hizmetler 40 D. İşlemi Gerçekleştiren Aktörler 41
III. DİJİTAL TİCARETİN ELEKTRONİK TİCARETTEN AYIRT EDİLMESİ 42
§3. DİJİTAL TİCARİ İŞLEM KAVRAMINA GENEL BİR BAKIŞ 45
I. GENEL OLARAK 45
II. ICC VE ICC’NİN OLUŞTURDUĞU YEKNESAK KURALLAR 45
A. ICC 45
B. Genel Olarak ICC’nin Yeknesak Kuralları ve Nitelikleri 47
C. ICC’nin Dijital Ticari İşleme İlişkin Yeknesak Kuralları 48
III. DİJİTAL TİCARİ İŞLEM KAVRAMI 49
A. Ana Hatlarıyla Dijital Ticari İşlem Kavramı 49
B. Dijital Ticari İşlem Terminolojisi 51
İKİNCİ BÖLÜM URDTT’NİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE DİJİTAL TİCARİ İŞLEMİN HUKUKİ YAPISI
§4. URDTT’NİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE DİJİTAL TİCARİ İŞLEM KAVRAMIYLA BAĞLANTISI 53
I. URDTT’NİN HUKUKİ NİTELİĞİ 53
A. Genel Olarak 53
B. URDTT’nin Yasa Niteliğinde Olup Olmadığı Hususu 53
C. URDTT’nin Milletlerarası Anlaşma Niteliğinde Olup Olmadığı Hususu 54
D. URDTT’nin Örf ve Âdet Hukuku Kuralları Niteliğinde Olup Olmadığı Hususu 54
E. URDTT’nin Ticari Teamül Niteliğinde Olup Olmadığı Hususu 56
F. URDTT’nin Lex Mercatoria Niteliğinde Olup Olmadığı Hususu 58
G. URDTT’nin Genel İşlem Koşulu Niteliğinde Olup Olmadığı Hususu 58
H. Değerlendirme 60
II. URDTT’NİN DİJİTAL TİCARİ İŞLEM KAVRAMIYLA BAĞLANTISI 64
§5. DİJİTAL TİCARİ İŞLEMİN HUKUKİ YAPISI 65
I. DİJİTAL TİCARİ İŞLEMİN TANIMI 65
II. DİJİTAL TİCARİ İŞLEMİN TARAFLARI 65
A. Genel Olarak 65
B. Dijital Ticari İşlemin Taraflarıyla Olan İlişkisi Sebebiyle Ticari Satış Kavramının İncelenmesi 66
C. Temel Taraflar 67
1. Genel Olarak 67
2. Temel Olarak Satıcı ve Alıcının Yükümlülükleri 69
a. Genel Olarak 69
b. Satıcının Yükümlülükleri 70
c. Alıcının Yükümlülükleri 71
D. Temel Tarafların Yanında Dijital Ticari İşlem Sürecine Katılanlar 72
1. Finansal Hizmet Sağlayıcısı 73
a. Finansal Hizmet Sağlayıcısının Tanımı 73
b. Finansal Hizmet Sağlayıcısının Türleri 73
c. Finansal Hizmet Sağlayıcısının Görevleri 74
d. Finansal Hizmet Sağlayıcısının Bağımsızlığı 74
2. Ödeme Yükümlülüğünden Kaynaklanan Hak ve Yetkileri Devralan 75
III. DİJİTAL TİCARİ İŞLEME İLİŞKİN SÜRECİN İŞLEYİŞİ 75
V. DİJİTAL TİCARİ İŞLEMİN HUKUKİ NİTELİĞİ 81
A. Genel Olarak 81
B. Dijital Ticari İşlemin Hukuki İşlem Teşkil Etmesi 81
C. Dijital Ticari İşlemin Taraflar Arasında Kurulan Bir Sözleşme Niteliğinde Olması 82
1. Genel Olarak 82
2. Dijital Ticari İşlem Sözleşmesinin Niteliği 83
a. Dijital Ticari İşlem Sözleşmesinin Bir Elektronik Sözleşme Niteliğinde Olması 83
b. Dijital Ticari İşlem Sözleşmesinin Sui Generis Sözleşme Niteliğinde Olması 86
i. İsimsiz Sözleşmeler ve İsimsiz Sözleşme Türü Olarak Sui Generis Sözleşmeler 86 ii. Dijital Ticari İşlem Sözleşmesinin Sui Generis Sözleşme Niteliğinde Olması 88
D. Dijital Ticari İşlemlerin TTK Bağlamında Ticari İşe Vücut Vermesi 89
VI. DİJİTAL TİCARİ İŞLEMİN UNSURLARI 91 A. Genel Olarak 91 B. Kurucu Unsur: Elektronik Kayıtlar 92
1. Elektronik Kayıtların Tanımı ve İşlevi 92
2. Elektronik Kaydın Ön Koşulları 93
a. Elektronik Kayda Dair Kimlik Doğrulaması Yapılabilmesi 93
b. Elektronik Kaydın İncelenebilmesi 94
3. Elektronik Kayıtların Ortadan Kaldırılması 95
4. Elektronik Kayıtların Dijital Ticari İşlemin Hükümlerine Uygunluk Göstermemesi 96
5. Elektronik Kayda İlişkin Veri Bozulması 98 C. Geçerlilik Unsuru: Elektronik Kayda Eklenen Elektronik İmza 100
1. Genel Olarak URDTT Bağlamında Elektronik İmza 100
2. Elektronik İmzanın URDTT Bağlamında Dijital Ticari İşlemlerin Geçerlilik Unsurunu Oluşturması 101
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM DİJİTAL TİCARİ İŞLEMDE ÖDEME
§6. DİJİTAL TİCARİ İŞLEMDE ÖDEMENİN HUKUKİ YAPISI 105
I. DİJİTAL TİCARİ İŞLEMDE ÖDEME İLE BAĞLANTISI BAKIMINDAN AKREDİTİF VE BANKA ÖDEME YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN TEMEL YAPILARININ ELE ALINMASI 105
A. Genel Olarak 105
B. Akreditif 106
1. Akreditifin Tanımı 106
2. Akreditifin Hukuki Niteliği 107
3. Akreditifin Tarafları 108
a. Genel Olarak 108
b. Akreditif Amiri 108
c. Lehtar 108
d. Akreditif Bankası 109
e. Diğer Bankalar 110
4. Akreditifin İşleyişi 110
5. Akreditifin Bağımsız Niteliği 111
6. Akreditifin Münhasıran Belgelerle İlgili Olması–Mallarla İlgili Olmaması 114
7. Akreditifin Tarafları Arasındaki Hukuki İlişkiler 115
a. Amir ile Lehtar Arasındaki İlişki 115
b. Amir ile Akreditif Bankası Arasındaki İlişki 116
c. Akreditif Bankası ile Lehtar Arasındaki İlişki 117
C. Banka Ödeme Yükümlülüğü 119
1. Banka Ödeme Yükümlülüğünün Tanımı ve Kavramsal Çerçevesi 119
2. Banka Ödeme Yükümlülüğünün Hukuki Niteliği 122
3. Banka Ödeme Yükümlülüğü İlişkisinin Tarafları 124
a. Genel Olarak 124
b. Alıcı 125
c. Satıcı 125
d. Alıcının Bankası 125
e. Satıcının Bankası/Lehtar Banka 126
f. Diğer Bankalar 126
4. Banka Ödeme Yükümlülüğünün İşleyişi 126
5. Banka Ödeme Yükümlülüğünün Bağımsız Niteliği 128
6. Banka Ödeme Yükümlülüğünün Münhasıran Elektronik Verilerle İlgili Olması–Mallarla İlgili Olmaması 129
7. Banka Ödeme Yükümlülüğünün Tarafları Arasındaki Hukuki İlişkiler 130
II. DİJİTAL TİCARİ İŞLEMDE ÖDEMENİN AKREDİTİF VE BANKA ÖDEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ İLE MUKAYESELİ OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ 131
A. Genel Olarak 131
B. Dijital Ticari İşlemin Akreditif ve Banka Ödeme Yükümlülüğünün Temel Yapılarıyla Mukayese Edilmesi 132
1. Dijital Ticari İşlemin Tarafları Bakımından 132
2. Dijital Ticari İşlemin İşleyişi Bakımından 135
III. DİJİTAL TİCARİ İŞLEMDE ÖDEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ 136 A. Ödeme Yükümlülüğünün Yapısı 136
1. Ödeme Yükümlülüğünün Tanımı 136
2. Ödeme Yükümlülüğünün Tarafları 137
3. Ödeme Yükümlülüğünden Kaynaklanan Borcun Doğumu 137
4. Ödeme Yükümlülüğünün İçerdiği Zorunlu Veri Unsurları 138
5. Ödeme Yükümlülüğünün Değiştirilmesi veya Ödeme Yükümlülüğünden Dönülmesi 139
B. Ödeme Yükümlülüğünün Hukuki Niteliği 140
1. Genel Olarak 140
2. Ödeme Yükümlülüğünün Arz Ettiği Hukuki İlişkinin Niteliği 140
a. Ödeme Yükümlülüğünün Soyut Borç Tanıması Niteliğinde Olması Bakımından 140
b. Ödeme Yükümlülüğünün Geciktirici Şarta Bağlı Olması Bakımından 143
3. Ödeme Yükümlülüğünü Gösteren Elektronik Kayıt Biçimindeki Belgenin Hukuki Niteliği 145
a. Ödeme Yükümlülüğünü Gösteren Elektronik Kayıt Biçimindeki Belgenin Kıymetli Evrak Niteliğinde Olmaması Bakımından 145
b. Ödeme Yükümlülüğünü Gösteren Elektronik Kayıt Biçimindeki Belgenin Poliçe Niteliğinde Olmaması Bakımından 149
i. Genel Olarak 149 ii. Ödeme Yükümlülüğünü Gösteren Elektronik Kayıt Biçimindeki Belgenin Poliçe ile Benzerlik Arz Eden Hususları 150 iii. Ödeme Yükümlülüğünü Gösteren Elektronik Kayıt Biçimindeki Belgenin Zorunlu Unsurlar Bakımından Poliçeyle Mukayese Edilmesi 153 (1) Genel Olarak 153 (2) Ödeme Yükümlülüğünü Gösteren Belgede Poliçe Kelimesinin Yer Almaması Bakımından 154 (3) Ödeme Yükümlülüğünü Gösteren Belgede Yer Alan Borcun Şarta Bağlı Olması Bakımından 154 (4) Ödeme Yükümlülüğünü Gösteren Belgede Muhatabın Adının Yer Almaması Bakımından 155 (5) Ödeme Yükümlülüğünü Gösteren Belgede Düzenleyenin Elektronik İmzasının Yer Alması Bakımından 156 iv. Ödeme Yükümlülüğünü Gösteren Elektronik Kayıt Biçimindeki Belgenin Poliçe Niteliğinde Olmadığının Ortaya Konulması 158
C. Ödeme Yükümlülüğüyle İlgili Hukuki İşlemler 159
1. Genel Olarak 159
2. Ödeme Yükümlülüğünün Üstlenilmesi İşlemi 159
a. Ödeme Yükümlülüğünün Üstlenilmesi İşleminin Tanımlanması 159
b. Ödeme Yükümlülüğünün Üstlenilmesi İşleminin Tarafları 160
c. Ödeme Yükümlülüğünün Üstlenilmesi İşleminin Özellikleri 160
i. Genel Olarak 160 ii. Ödeme Yükümlülüğünün Üstlenilmesi İşleminden Kaynaklanan Borcun Asli ve Bağımsız Niteliği 161 iii. Ödeme Yükümlülüğünün Üstlenilmesi İşleminde Borçtan Sorumluluk 163 iv. Ödeme Yükümlülüğünün Üstlenilmesi İşleminde Tarafların Bilgilendirme Yükümlülüğü 164
v. Ödeme Yükümlülüğünün Üstlenilmesi İşleminin Değiştirilmesi veya Bu İşlemden Dönülmesi 164
d. Ödeme Yükümlülüğünün Üstlenilmesi İşleminin Hukuki Niteliği 165
i. Genel Olarak 165 ii. Ödeme Yükümlülüğünün Üstlenilmesi İşleminin Tek Tarafa Borç Yükleyen Bir Sözleşme Olması Bakımından 165 iii. Ödeme Yükümlülüğünün Üstlenilmesi İşleminin Alacaklı Tarafla Olduğu Gibi Borçlu Tarafla da Tesis Edilebilmesi Bakımından 166 iv. Ödeme Yükümlülüğünün Üstlenilmesi İşleminin Ödeme Yükümlülüğü ile Bağlılığı Bakımından 167
v. Ödeme Yükümlülüğünün Üstlenilmesi İşleminden Kaynaklanan Borcun Asli ve Bağımsız Nitelikte Olması Bakımından 168 vi. Ödeme Yükümlülüğünün Üstlenilmesi İşleminin Borcun Tamamı veya Bir Kısmı İçin Gerçekleştirilebilmesi Bakımından 169 vii. Ödeme Yükümlülüğünün Üstlenilmesi İşleminin Finansal Hizmet Sağlayıcısı ve Alıcı Arasında Sözleşmesel Müteselsil Borçluluk İlişkisi Meydana Getirmesi Bakımından 169 viii. Ödeme Yükümlülüğünün Üstlenilmesi İşleminin Kefalet veya Garanti Sözleşmesi Niteliğinde Olmaması Bakımından 170
3. Ödeme Yükümlülüğünden Kaynaklanan Hak ve Yetkilerin Devri İşlemi 173
a. Ödeme Yükümlülüğünden Kaynaklanan Hak ve Yetkilerin Devri İşleminin Tanımlanması 173
b. Ödeme Yükümlülüğünden Kaynaklanan Hak ve Yetkilerin Devri İşleminin Özellikleri 173
i. Genel Olarak 173 ii. Devir İşleminin Kapsamı 174 iii. Devir İşleminin Gerçekleştirilmesi ve Buna İlişkin Sınırlandırmalar 174 iv. Devir İşleminin Alıcı veya Finansal Hizmet Sağlayıcısına Bildirilmesi 175
v. Devir İşlemi Kapsamında Devralanın Devredene Başvurma Hakkı 175
c. Ödeme Yükümlülüğünden Kaynaklanan Hak ve Yetkilerin Devri İşleminin Hukuki Niteliği 176
§7. MÜCBİR SEBEBİN DİJİTAL TİCARİ İŞLEMDE ÖDEMEYE ETKİSİ 179 SONUÇ 183 KAYNAKLAR 193