Ceza Sosyolojisi (9789750288876)

Önsöz 5 TOPLUMSAL GERÇEKLİĞİN İZDÜŞÜMÜNDE BİR PARADOKSUN(!) AYRIŞTIRILMASI: CEZA (VE) SOSYOLOJİSİ 15 Aykut ÇALIŞKAN
Giriş 15
1. Eylemler ve Ceza Kesişiminin (Toplumsal Açıdan) Sorgulanması 18
1.1. Ceza Felsefesi ve Modern Döneme Etkileri 19
1.2. Ceza Kurumunun Anatomisi Olmalı Mı?: Klasik Okul ve Etkileri 22
2. İrade ve Yaptırımın Kesişiminin Aranması, Birleşiminin Sorgulanması 25
3. Birleşim ve Tümleyeni (?) 30 Sonuç Yerine 32
Kaynakça 35
Birinci Kısım KAVRAMSAL VE KURAMSAL AÇIDAN CEZA ÖZGÜRLÜK, GÜVENLİK VE CEZA 41 Yasemin IŞIKTAÇ
Giriş 41
1. Genel Olarak Özgürlük ve Hukuk Aracılığıyla Özgürlüğün Sağlanması 45
2. Hukuk Düzeni–Güvenlik İlişkisi 47
2.1. Hukuk Aracılığıyla Güvenlik 49
2.2. Hukukun Güvenilir Olması 51
3. Ceza 54
4. Cezanın Özgürlük ve Güvenliğe Etkileri 57
Kaynakça 62 CEZA SOSYOLOJİSİNDE TEMEL KAVRAMLAR 65 Metin TÜRKMEN
Giriş 65
1. Sosyal Kontrol ve Sapkınlık 68
2. Disiplin/Denetim Toplumu 79
3. Ceza Adaleti Sistemi 84
3.1. Hapsetme Kurumları 88
3.2. Koşullu Salıverilme 97
3.3. Denetimli Serbestlik 98 Sonuç 101
Kaynakça 105 CEZAYA İLİŞKİN SOSYOLOJİK YAKLAŞIMLAR 107 Hüseyin BAL
Giriş 107
1. Kurucu Sosyologların Ceza Olgusuna Bakışları 107 2. Émile Durkheim 110
2.1. Cezalandırıcı Hukuk–Onarıcı Hukuk 113
2.2. Ceza Hukukunun Dinselliği 114
2.3. Ceza Evriminin İki Kanunu 115
2.3.1. Nicel değişimler kanunu: 115
2.3.2. Nitel Değişimler Kanunu 117
2.4. Ceza Evrimindeki Etkenler 120
3. Erving Goffman 121
4. Michel Foucault 122
5. David Garland 126 Sonuç 128
Kaynakça 129
İkinci Kısım KURUMSAL YAPI VE SOSYAL DEĞİŞİM BAĞLAMINDA CEZA KAPATMA KURUMU OLARAK HAPİSHANELERİN DÖNÜŞÜMÜ 133 Rahşan BALAMİR BEKTAŞ
Giriş 133
1. Geçmişten Günümüze Hapishane Anlatısı 134
2. Neoliberalizm ve Devletin Dönüşümü 143
3. Neoliberalizm ve Hapishane Sistemi 147
4. Özelleştirme ve Hapishane Endüstrisi 149
5. Mahkûm Emeği 151 Sonuç ve Öneriler 153
Kaynakça 155 CEZA VE SİYASET (Penality) 157 Mustafa Tören YÜCEL
Giriş 157
1. Köklü Yaklaşım 161
2. Adli Hatalar 163
3. Standart Uygulama(?!) 167
4. Cezasızlık Kültürü 169
5. Ölüm Cezası 170
6. İki Yönlü Trafik 171
7. Ceza Kanunu ve Sosyo–Politik Düzen 173
8. Ceza Yaptırımları 178
9. Ceza Yaptırımlarında Farklılık 181
10. Cezanın Değeri 183
11. Yaptırımların Etkinliği 185
12. Cezaları Ağırlaştırma Eğilimi 187
13. Yaptırımlar Sistemi 191
14. Popülist Ceza Yaklaşımı 192
15. Toplumsal Yaklaşım 194
16. Mevcut İnfaz Sistemi Felsefesi 195
Kaynakça 198 CEZAEVLERİNDE EMEĞİN GÖRÜNÜMÜ VE ÇALIŞMA HAYATI 201 İlkay SAVCI
Giriş 201
1. Cezaevleri ve Cezaevi Emeğinin Kısa Tarihçesi 202
2. Mahkûm Emeğine Yönelik Uluslararası Düzenlemeler 204
3. Dünya Cezaevi Nüfusuna İlişkin Sayısal Veriler 206
4. Mahkûm Çalıştırmanın Yararları ve Çalıştırma Biçimleri 207
4.1. Mahkûm Çalıştırmanın Yararları 207
4.2. Mahkûm Çalıştırma Biçimleri 209
4.2.1. Sözleşme Sistemi/Kontratla Çalışma 209
4.2.2. Devlet Adına/Hesabına–Kamu Mal ve Hizmetleri için Çalışma 209
4.2.3. Özel Sektör–Cezaevi İşbirliği Sistemi 210
4.2.4. Protokol Sistemi ile Çalışma 211
4.2.5. Kendi Hesabına Çalışma 211
5. Mahkûmların Sınıflandırılması ve İşkolları 212
6. Mahkûmların Yasal Hakları 213
7. Cezaevi Etkinlikleri ve Gündelik Yaşam 214
7.1. Çalışma Ortamı ve Asgari Yaşam Koşulları 214
7.2. Çalışma Düzeni 215
7.3. İşin Niteliği 215
7.4. Ücret ve Diğer Kazanımlar 216
7.5. Genel ve Mesleki Eğitim 217
8. Cezaevi Sosyal İlişkileri 218
8.1. Cezaevi Personeli–Mahkûm İlişkileri 218
8.2. Mahkûmlar Arası Sosyal İlişkiler 219
9. Kadın Cezaevleri Üzerine Bir Değerlendirme 220 Sonuç 221
Kaynakça 223 CEZAEVLERİ DIŞINDA BEKLEMEK: MAHKÛM AİLELERİ 227 Halime ÜNAL REŞİTOĞLU – Dilek ALMAS
Giriş 227
1. Yasal Süreci Öğrenmeye Çalışmak 230
2. Ekonomik Zorluklar 233
3. İkincil Damga: Mahkûm Yakını da Kötü Müdür? 237
4. Mahkumiyetle Gelen Acı ve Yas 241
5. Dışarıdan İçerisi İçin Kaygı Duymak 244 Sonuç 246
Kaynakça 249 CEZAEVLERİ VE SAĞLIK 255 Fikriye YILMAZ
Giriş 255
1. Cezaevleri ve Sağlık İlişkisi 256
1.1. Cezaevi Öncesinde Sağlık 257
1.2. Cezaevinde Sağlık 258
1.2. Cezaevlerinde Sağlık Davranışları 262
1.3. Tahliye Sonrası Sağlık 266
2. Hapsedilmenin Aile ve Toplum Sağlığına Etkileri 270
3. Cezaevlerinde Sağlık Hizmetleri 272
4. Türkiye’de Cezaevi Sağlık Hizmetleri 277 Sonuç ve Öneriler 279 Cezaevi sağlığı için temel ilkeler 279 Sağlık çalışanları 280 Politikacılar 280
Kaynakça 282 CEZAEVLERİ VE ÇOCUK 291 Müjdat AVCI
Giriş 291
1. Cezaevinin Kısa Tarihi 291
2. Türkiye’de Çocuk Ceza İnfaz Kurumları 295
2.1. Çocuk Eğitimevleri (Islahevleri) 296
2.2. Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumları 296
2.3. İlgili Kurumlarda Çocuklara Uygulanan Prosedürler 298
2.3.1. Kuruma Kabul 298
2.3.2. Sınıflandırma 300
2.3.3. Gözlem ve Kabul Merkezleri 301
2.3.4. Nakil 301
2.3.5. Kurumda Arama ve Sayım 302
2.4. Kurumda Sağlık Önlemleri 303
2.4.1. Tıbbi Bakım 303
2.4.2. Bireysel Temizlik 304
2.4.3. Beslenme 305
2.4.4. Giyim 305
2.5. Dış Dünya ile İlişki 306
2.5.1. Haberleşme 306
2.5.2. Ziyaret 307
2.5.3. Kurum Dışına Çıkma ve Toplu Geziler 307
2.5.4. İzin 308
2.6. Tretman 309
2.7. Eğitim 310
2.8. Ödüllendirme ve Disiplin 312 Sonuç Yerine 314
Kaynakça 319
Üçüncü Kısım CİNSİYET, YAŞ VE CEZA CEZAEVİNDE ERKEK HÜKÜMLÜLER 325 Münevver ERYALÇIN – Veli DUYAN
Giriş 325
1. Suç, Suçluluk ve Ceza İnfaz Sistemi 326
2. Erkeklik ve Suçluluk Üzerine 328
3. Maskülen Alanlar: Erkek Cezaevleri 330
4. Cezaevinin Yansımaları ve Rehabilitasyon 334 Sonuç ve Öneriler 337
Kaynakça 341 CEZAEVİNDE KADIN HÜKÜMLÜLER 345 Mine ÖZAŞÇILAR ÖZTÜRK
Giriş 345
1. Kadın Suçluluğu 347
2. Osmanlı Döneminde Kadın Hükümlüler 349
3. Cumhuriyet Döneminde Kadın Hükümlüler 351
4. Kadın Hükümlülerin Cezaevi Deneyimi 352 Sonuç ve Öneriler 354
Kaynakça 357 KESİŞİMSEL DEZAVANTAJLILIK: YAŞLILIK VE HÜKÜMLÜLÜK 363 Sinem Burcu UĞUR – Nurşen ADAK
Giriş 363
1. Yaşlılık ve Suç İşleme Eğilimleri 365
2. Hükümlü Yaşlıların Sorunları 370
2.1. Fiziksel zorluklar 370
2.2. Psiko–Sosyal Zorluklar ve Rehabilitasyon İhtiyacı 374
3. Toplumsal Algı ve Damgalama 378 Değerlendirme ve Sonuç 381
Kaynakça 384
Dördüncü Kısım TARİHSEL VE TOPLUMSAL ÇERÇEVEDE CEZA CUMHURİYET ÖNCESİ CEZA 391 Alkın KARAKURUMER – Ahmet ÖZCAN
Giriş 391
1. Osmanlı Hukuk Sisteminin Temelleri 392
2. Tanzimat Devri Osmanlı Ceza Hukuku 397 2.1.Genel Yapısı 397 2.2. 1840 Tarihli Ceza Kanunnamesi (1840–1851) 397 2.3. 1851 Tarihli Ceza Kanunnamesi (1851–1858) 400 2.4. 1858 Tarihli Ceza Kanunnamesi (1858–1926) 403 Sonuç 405
Kaynakça 407 CUMHURİYETİN İLANINDAN GÜNÜMÜZE CEZA 411 Olgun DEGİRMENCİ
Giriş 411
1. Ceza Kavramı, Özellikleri ve Cezanın Amacı 414
1.1. Ceza Kavramı ve Özellikleri 414
1.2. Cezanın Amacı 416
2. Cumhuriyetin İlanından 765 sayılı Mülga Türk Ceza Kanunu’nun Kabulüne Kadar Olan Dönem 419
2.1. Genel Açıklamalar 419 2.2. 1858 Tarihli Ceza Kanunname–i Humanyun’da Cezalar 420
2.2.1. Cinayetler Bakımından Cezalar ve Güvenlik Tedbirleri 420
2.2.1.1. İdam 420
2.2.1.2. Kürek 421
2.2.1.3. Kalebend Cezası 421
2.2.1.4. Müebbed Sürgün (Nefy–i Ebed) 422
2.2.1.5. Müebbeden Rütbe ve Memuriyetten Mahrumiyet 422
2.2.1.6. Medeni Haklardan Mahrumiyet (Hukuk–ı Medeniyeden Iskat) 422
2.2.2. Cünhaya Mahsus Cezalar ve Güvenlik Tedirleri 422
2.2.2.1. Bir Haftadan Fazla Hapis 422
2.2.2.2. Süreli Sürgün (Muvakkaten Nefy) 422
2.2.2.3. Memuriyetten Tard 423
2.2.2.4. Para Cezası (Mücâzât–ı Nakdiyye) 423
2.2.3. Kabahatlara Mahsus Cezalar ve Güvenlik Tedirleri 423
3. 765 sayılı Mülga Türk Ceza Kanunu’nda Cezalar ve Güvenlik Tedbirleri 423
3.1. Genel Olarak 423
3.2. Cürümler Bakımından Düzenlenen Cezalar ve Güvenlik Tedbirleri 424
3.2.1. Ölüm Cezası 424
3.2.2. Hürriyeti Bağlayıcı Cezalar (Hapis Cezası) 425
3.2.3. Ağır Para Cezası 426
3.2.4. Kamu Hizmetlerinden Yasaklılık 426
3.3. Kabahatler Bakımından Düzenlenen Cezalar ve Güvenlik Tedbirleri 427
3.3.1. Hafif Hapis 427
3.3.2. Hafif Para Cezası 427
3.3.3. Muayyen Bir Meslek veya Sanatın İcrasının Tatili 428
4. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda Cezalar ve Güvenlik Tedbirleri 428
4.1. Genel Olarak 428 4.2. 5237 sayılı TCK’da Cezalar 429
4.2.1. Hapis Cezaları 429
4.2.2. Para Cezaları 430 4.3. 5237 sayılı TCK’da Güvenlik Tedbirleri 431 Sonuç 431
Kaynakça 434
Beşinci Kısım MEDYA VE EDEBİYATTA CEZA MEDYA VE İLETİŞİM ARAÇLARINDA CEZA VE CEZA KURUMLARI 439 Filiz GÖKTUNA YAYLACI
Giriş 439
1. Medya ve Hukuk 440
2. Toplumda Ceza Algısı ve Medyada Cezanın Temsili 443
3. Ceza Kurumlarına İlişkin Anlayış 453
4. Medyada Ceza Kurumları 457 Sonuç 461
Kaynakça 463 BİR CEZAEVİ EDEBİYATI SOSYOLOJİSİ DENEMESİ 469 Aziz ŞEKER – Emre ÖZCAN
Giriş 469
1. Yazarlar Kime Göre “Suç”–ludur– İşler? 475
2. İçerden Yazılanlarla Dışarıdakilere Ulaşmak 477 Sonuç Yerine 483
Kaynakça 485 Kavram Dizini 487