Ceza Sorumluluğunu Kaldıran veya Azaltan Nedenlerde Sınırın Aşılması
İçindekileri İncele
Önsöz 5
Kısaltmalar 13
Giriş 17
Birinci Bölüm KAVRAMLAR VE TARİHSEL SÜREÇ
I. CEZA SORUMLULUĞUNUN TEMEL ESASLARI 21
II. CEZA SORUMLULUĞUNU KALDIRAN VEYA AZALTAN NEDENLER KAVRAMI 23 A. Davranış Normları 28
1. Genel Olarak 28
2. Yükümlülük ve Özgürlük Bakımından Davranış Normları 29 B. Haksızlık ve Hukuka Aykırılık Kavramları 34
1. Haksızlık – Hukuka Aykırılık İlişkisi 34
2. Maddi Anlamda – Şekli Anlamda Hukuka Aykırılık Ayrımı 36
3. Hareket, Netice ve Manevi Unsurun Haksızlığı 37 C. Kusur ve Kusurluluk Kavramları 39
1. Maddi Anlamda – Şekli Anlamda Kusur 39
2. Kusur ve Kusurluluğa İlişkin Kavramlar 41
III. TARİHSEL SÜREÇ VE KURAMLAR 43
A. Genel Olarak 43
B. Psikolojik Kusur Teorileri ve Katı Kast Teorisi 44
C. Finalist (Erekçi, Saf Düzgüsel) Kusur Teorisi ve Katı Kusur Teorisi İle Sınırlı Kusur Teorisi 46
1. Katı Kusur Kuramı 47
2. Sınırlı Kusur Kuramı 48
Ç. Bütüncül (Kompleks) Kusur Teorisi 49
D. Çifte Fonksiyona Dayalı (Postfinalist) Kusur Teorisi ve Hukuki Sonuçlarla Sınırlı Kusur Teorisi 51
E. Roxin’in İşlevsel Kusur Teorisi ve Sınırlı Kusur Kuramı 53
F. Değerlendirme 54
İkinci Bölüm SINIRIN AŞILMASI VE HATA AYRIMI
I. HATA KAVRAMI, TÜRLERİ VE ÖZEL DURUMLAR 57 A. Genel Olarak 57
1. Hatanın Hukuki Niteliği 57
2. Deskriptif Unsur, Normatif Unsur Ayrımı 59 B. Hata Türleri 61
1. Suçun Maddi Unsurlarında Hata 61
2. Haksızlık Hatası 62
3. Ceza Sorumluluğunu Kaldıran veya Azaltan Nedenlerde Hata 65 C. Hata Bakımından Özel Durumlar 68
1. Sapma ve Şahısta Hata 68
2. Çifte Hata 69
II. SINIRIN AŞILMASININ HUKUKİ NİTELİĞİ, KOŞULLARI VE TÜRLERİ 70
A. Genel Olarak 70
B. Yasal Düzenleme 73
C. Sınırın Aşılmasının Koşulları 74
1. Genel Olarak 74
2. Sınırın Aşılmasına Uygun Ceza Sorumluluğunu Kaldıran veya Azaltan Nedenin Bulunması 75
3. Ceza Sorumluluğunu Kaldıran veya Azaltan Nedenin Varlığı 76 Ç. Sınırın Aşılması Türleri 78
1. Sınırın Kasten Aşılması – Sınırın Kast Olmaksızın Aşılması 78
2. Ceza Sorumluluğunu Kaldıran veya Azaltan Nedenlerin Maddi Unsurlarında Sınırın Aşılması 81
a. Yoğunluk Bakımından Sınırın Aşılması 82
b. Zaman ve Konu Bakımından Sınırın Aşılması 83
3. Sınırın Mazur Görülebilecek Heyecan, Korku veya Telaşla Aşılması 85
Üçüncü Bölüm HUKUKA UYGUNLUK NEDENLERİNDE SINIRIN AŞILMASI
I. GENEL OLARAK 89
II. MEŞRU SAVUNMADA SINIRIN AŞILMASI 90 A. Genel Olarak 90 B. Meşru Savunmanın Koşulları 91
1. Saldırıya İlişkin Koşullar 91
a. Saldırının Varlığı 91
b. Saldırının Haksız Olması 94
c. Saldırının Bir Hakka Yönelik Olması 95
ç. Saldırının Zaman Koşulu 97
2. Savunmaya İlişkin Koşullar 97
a. Saldırı ve Savunma Arasında Orantılılık Bulunması 98
b. Korunan Hukuki Değer Bakımından Orantılılık 98 aa. Savunma Hareketinin Orantılılığı 100 bb. Failin Fiziksel Özellikleri ve Ruhsal Durumu Bakımından Orantılılık 103 cc. Orantılılık Kapsamında Diğer Durumlar 104
c. Savunmanın Saldırıyı Defetmeye Yönelik Olması 107
ç. Savunmanın Yöneldiği Kişi 109
C. Meşru Savunmada Sınırın Aşılması Koşulları 111
1. Sınırın Kast Olmaksızın Aşılması 112
a. Yoğunluk Bakımından Sınırın Aşılması 112
b. Zaman ve Konu Bakımından Sınırın Aşılması 113
2. Sınırın Heyecan, Korku veya Telaşla Aşılması 116
III. KANUN HÜKMÜNÜN YERİNE GETİRİLMESİNDE SINIRIN AŞILMASI 120
A. Genel Olarak 120
B. Kanun Hükmünün Yerine Getirilmesinin Koşulları 121
1. Dayanak Normun Varlığı 121
2. Dayanak Normun Verdiği Yetki 123
3. Gerçekleştirilen Hareketin Emir veya İzin Normu Kapsamında Olması 125
C. Kanun Hükmünün Yerine Getirilmesinde Sınırın Aşılmasının Koşulları 127
1. Sınırın Kast Olmaksızın Aşılması 127
a. Yoğunluk Bakımından Sınırın Aşılması 129
b. Zaman ve Konu Bakımından Sınırın Aşılması 130
2. Sınırın Heyecan, Korku veya Telaşla Aşılması 132 Ç. Zor ve Silah Kullanma Yetkisinde Sınırın Aşılması 133
IV. HAKKIN KULLANILMASINDA SINIRIN AŞILMASI 139 A. Genel Olarak 139 B. Hakkın Kullanılmasının Koşulları 139
1. Hakkın Bulunması 139
2. Hakkın Süjesi Tarafından Kullanılması 140
3. Hakkın Doğrudan Doğruya Kullanılmasının Mümkün Olması 140
4. Ölçülülük 141 C. Hakkın Kullanılmasında Sınırın Aşılmasının Koşulları 141
1. Sınırın Kast Olmaksızın Aşılması 141
a. Yoğunluk Bakımından Sınırın Aşılması 141
b. Zaman ve Konu Bakımından Sınırın Aşılması 143
2. Sınırın Heyecan, Korku veya Telaşla Aşılması 145 Ç. Sınırın Aşılması Bakımından Özel Haller 145
1. Haber Verme Hakkında Sınırın Aşılması 145
2. Eleştiri Sınırlarının Aşılması 147
3. İhkak–I Hak 147
4. İddia ve Savunma Dokunulmazlığında Sınırın Aşılması 149
V. İLGİLİNİN RIZASINDA SINIRIN AŞILMASI 149 A. Genel Olarak 149 B. İlgilinin Rızasının Koşulları 152
1. Rızanın Konusu 152
2. Rıza Ehliyeti 153
3. Rızanın Açıklanması 155
a. Genel Olarak 155
b. Tipikliği Engelleyen Rıza ve Hukuka Uygunluk Nedeni Olan Rıza Arasında Rızanın Açıklanması Ayrımı 156
C. İlgilinin Rızasında Sınırın Aşılması 158
1. Sınırın Kast Olmaksızın Aşılması 158
2. Tıbbi Müdahalede Sınırın Aşılması 159
Dördüncü Bölüm KUSURLULUĞU ETKİLEYEN HALLERDE SINIRIN AŞILMASI
I. KUSUR YETENEĞİNİ ETKİLEYEN HALLERDE SINIRIN AŞILMASI 163 A. Yaş Küçüklüğü, Akıl Hastalığı, Sağır ve Dilsizlik 163
1. Genel Olarak 163
2. Çocuklar, Akıl Hastaları, Sağır ve Dilsizlerin Ceza Sorumluluğunu Kaldıran Nedenlerde Sınırın Aşılması 164
B. Geçici Nedenler, Alkol veya Uyuşturucu Madde Etkisinde Olma 164
II. KUSURLULUĞU ETKİLEYEN HALLERDE SINIRIN AŞILMASI 166 A. Zorunluluk Halinde Sınırın Aşılması 166
1. Genel Olarak 166
2. Koşulları 167
a. Tehlikeye İlişkin Koşullar 167 aa. Tehlikenin Varlığı 167 bb. Kişinin Tehlikeye Bilerek Sebep Olmaması 168 cc. Kişinin Katlanma Yükümlülüğünün Bulunmaması 169
b. Korunmaya İlişkin Koşullar 169 aa. Tehlikeden Başka Türlü Korunma İmkanının Bulunmaması 169 bb. Tehlike ve Korunma Hareketi Arasında Orantılılık 170
3. Özel Zorunluluk Hali Düzenlemeleri 170
4. Zorunluluk Halinde Sınırın Kast Olmaksızın Aşılması 171
5. Zorunluluk Halinde Sınırın Heyecan, Korku veya Telaşla Aşılması 172
B. Cebir, Şiddet, Korkutma ve Tehdit Halinde Sınırın Aşılması 172
1. Genel Olarak 172
2. Cebir ve Tehdidin Koşulları 174
3. Cebir ve Tehdit Halinde Sınırın Aşılması 175 C. Haksız Tahrikte Sınırın Aşılması 176
1. Genel Olarak 176
2. Koşulları 177
3. Haksız Tahrikte Sınırın Aşılması 179 D. Hukuka Aykırı Bağlayıcı Emrin İfasında Sınırın Aşılması 180
1. Koşulları 180
2. Hukuka Aykırı Bağlayıcı Emrin İfasında Sınırın Aşılması 181 Sonuç 183
Kaynakça 197 Kavram Dizini 211