Ceza Muhakemesinde İspat ve Şüphenin Sanık Lehine Yorumlanması
İçindekileri İncele
TAKDİM 5 DOKUZUNCU BASKIYA
ÖNSÖZ 7 SEKİZİNCİ BASKIYA
ÖNSÖZ 7 YEDİNCİ BASKIYA
ÖNSÖZ 8 ALTINCI BASKIYA
ÖNSÖZ 8 BEŞİNCİ BASKIYA
ÖNSÖZ 8 DÖRDÜNCÜ BASKIYA
ÖNSÖZ 9 ÜÇÜNCÜ BASKIYA
ÖNSÖZ 9 İKİNCİ BASKIYA
ÖNSÖZ 10 BİRİNCİ BASKIYA
ÖNSÖZ 11 İÇİNDEKİLER 13
BİRİNCİ BÖLÜM İSPAT VE İSPAT ARAÇLARI (DELİLLER)
§1. İSPAT KAVRAMI, İSPATIN KONUSU VE İSPAT YÜKÜ 23
I. CEZA MUHAKEMESİNİN AMACI 23
II. İSPAT KAVRAMI 25
III. İSPATIN KONUSU 30
1. Genel Olarak İspatın Kapsamı 30
2. İspat Kapsamı Dışında Kalan Hususlar 33
IV. İSPAT YÜKÜ 35
V. İSPAT TÜRLERİ: DOĞRUDAN İSPAT–DOLAYLI İSPAT, SIKI İSPAT– SERBEST İSPAT 39
1. Doğrudan İspat–Dolaylı İspat 39
2. Sıkı İspat–Serbest İspat 41
VI. İSPATIN NİSPİLİĞİ 42
§2. İSPAT İLKELERİ 44
I. MADDİ GERÇEĞİN ARAŞTIRILMASI İLKESİ 44
II. ÇELİŞMELİ MUHAKEME İLKESİ 46
III. DELİLLERİN RE’SEN ARAŞTIRILMASI İLKESİ 49
IV. DELİLLERİN DOĞRUDAN DOĞRUYALIĞI İLKESİ 52
V. DELİLLERİN SERBESTÇE ELDE EDİLMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ İLKESİ 57
VI. NEMO TENETUR (KENDİNİ İTHAM ETMEYE ZORLANAMAMA) İLKESİ 62
VII. ŞÜPHEDEN SANIK YARARLANIR İLKESİ 65
§3. İSPAT ARAÇLARI 65
I. DELİL KAVRAMI VE İŞLEVİ 65
II. DELİLLERİN ÖZELLİKLERİ 68
1. Deliller Gerçekçi Olmalıdır 69
2. Deliller Akla ve Mantığa Uygun Olmalıdır 69
3. Deliller Olayı Temsil Edici Olmalıdır 70
4. Deliller İspat Bakımından Önemli Olmalıdır 71
5. Deliller Müşterek Olmalıdır 72
6. Deliller Hukuka Uygun Olmalıdır 73
III. İSPAT ARAÇLARININ TASNİFİ: DELİLLER VE DELİL DEĞERLENDİRME ARAÇLARI 74
1. Şüpheli ve Sanık Beyanları 75
A. Genel Olarak 75
B. İkrar 80
C. Susma Hakkının Kullanılması 86
D. İnkâra Yönelik Açıklamalar 87
E. Şüpheli veya Sanığın Başkasını Suçlaması (Atf–ı Cürüm) 88
F. Kendiliğinden Yapılan Açıklamalar 89
2. Tanık Beyanları 90
A. Genel Olarak 90
B. Yargılamaya Katılan Diğer Kişilerin Tanıklığı 95
C. Gizli Tanık (Tanığın Korunması) 100
D. Tanık Beyanının İspat Değeri 104
a. Genel Olarak 104
b. Dolaylı Tanık Beyanının İspat Değeri 110
c. Gizli Tanık Beyanının İspat Değeri 112
3. Mağdur ve Müşteki Beyanları 115 A. Genel Olarak 115 B. Mağdur ve Şikayetçi Beyanlarının İspat Değeri 118
4. Belgeler 124
A. Genel Olarak 124
a. Yazılı Belgeler 128
b. Şekil Tespit Eden Belgeler 131
c. Ses ve Görüntü Kayıtları 132
B. Belgelerin İspat Değeri 135
a. Genel Olarak 135
b. Kolluk Tutanaklarının İspat Değeri 137
c. Ses ve Görüntü Kayıtlarının İspat Değeri 139
5. Belirtiler 142 A. Kavram 142 B. Belirti Çeşitleri 144 C. Belirtilerin İspat Değeri 145
6. Bilimsel Deliller 151
7. Dijital (Sayısal=Elektronik) Deliller 154
A. Dijital Delil Kavramı, Özellikleri, Çeşitleri ve Bulunduğu Yerler 154
B. Dijital Delillerin İspat Değeri 158
a. Genel Olarak 158
b. IP Tespitinin Delil Değeri 162
c. Ekran Çıktılarının Delil Değeri 167
d. ByLock Kayıtlarının Delil Değeri 174
8. Delil Değerlendirme Araçları 180
A. Bilirkişi Görüşü 180
a. Genel Olarak 180
b. Bilirkişiye Başvurulabilecek ve Başvurulamayacak Haller 185
c. Bilirkişi Raporunun Değerlendirilmesi ve Bağlayıcılığı 188
d. Uzman Mütalaası 192
B. Keşif 194
İKİNCİ BÖLÜM DELİLLERİN TOPLANMASI, TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ
§1. DELİLLERİN TOPLANMASI 199
I. GENEL OLARAK 199
II. SORUŞTURMA EVRESİNDE DELİL TOPLAMA 201
1. Soruşturma Evresi, Fonksiyonu ve Süjeler 201
2. Soruşturma Evresinde Delil Toplama İşlemleri 209
A. Genel Hatlarıyla Delil Toplama Yükümlülüğü 209
B. Şüphelinin İfadesini Alma 212
C. Mağdur ve Müştekinin Dinlenmesi 215
D. Tanıkların Dinlenmesi 217
E. Bilgi ve Belgelerin Toplanması 219
a. Genel Olarak 219
b. Bilgi Alma (Ön Bilgi Toplama) İşlemi ve İspat Değeri 221
c. İstihbari Bilgi ve İspat Değeri 224
F. Keşif Yapılması 227
G. Yer Gösterme 228
H. Teşhis 231
İ. Olay Yeri İnceleme 239
J. Ölünün Kimliğini Belirleme ve Adlî (Ölü) Muayene, Otopsi 243
a. Ölünün Kimliğini Belirleme ve Adli (Ölü) Muayene 243
b. Otopsi 246
K. Fizik Kimliğin Tespiti 249
L. Bilirkişi İncelemesi 253
M. Dijital Delillerin Toplanması 255
a. Adli Bilişimin Önemi, Delillendirme Yöntem ve Süreci 255
b. Bulut Bilişim Sistemlerinde Adli Bilişime İlişkin Sorunlar 260
c. Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerinde Arama, Kopyalama ve Elkoyma (CMK m.134) 263
N. Koruma Tedbirlerine Başvurmak Suretiyle Delil Toplama 271
a. Arama 272
b. Elkoyma 278
c. Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek Alınması ile Moleküler Genetik İnceleme 281
d. İletişimin Denetlenmesi 289
e. Gizli Soruşturmacı 301
f. Teknik Araçlarla İzleme 307
III. KOVUŞTURMA EVRESİNDE DELİL TOPLAMA 312
1. Kovuşturma Evresi 312
2. Kovuşturma Evresinde Delil Toplama 314
§2. DELİLLERİN ORTAYA KONULMASI, REDDİ VE TARTIŞILMASI 317
I. KAMU DAVASININ DURUŞMA DEVRESİ 317
II. GENEL OLARAK DELİLLERİN ORTAYA KONULMASI 323
III. DELİLLERİN ORTAYA KONULMA SIRASI 325
1. Sanığın Sorgusunun Yapılması 326
2. Mağdur ve Şikâyetçi Beyanlarının Ortaya Konulması 333
3. Tanık Beyanlarının Ortaya Konulması 336
4. Bilirkişi Mütalaalarının Ortaya Konulması ve Gerek Görüldüğünde Bilirkişinin Dinlenmesi 344
5. Tutanak ve Belgelerin Ortaya Konulması 346
6. Belirti Delillerinin Ortaya Konulması 353
IV. ORTAYA KONULMASI İSTENEN DELİLLERİN REDDİ 354
V. DELİLLERİN TARTIŞILMASI 359
1. Genel Olarak 359
2. Her Bir Delilin Ortaya Konulmasından Sonra Tartışma 361
3. Yüzleştirmek Suretiyle Tartışma 362
4. Doğrudan Soru Yöneltme Suretiyle Tartışma 364
5. Delillerin Bütünü Üzerinde Tartışma 371
A. Genel Olarak 371
B. Esas Hakkında Mütalaa 375
C. Esas Hakkında Savunma 377
D. Son Sözün Sanığa Verilmesi 378
§3. DELİLLERİNMAHKEMECEDEĞERLENDİRİLMESİVE SONUÇÇIKARMA 380
I. GENEL OLARAK DELİLLERİN MAHKEMECE DEĞERLENDİRİLMESİ 380
II. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ YÖNTEMİ 386
1. Genel Olarak 386
2. Delillerin Sağlamlık Bakımından Değerlendirilmesi 387
3. Delillerin Bir Bütün Olarak Değerlendirilmesi 389
4. Boşlukların Doldurulması 393
5. Delilleri Değerlendirilmesinde ve Boşlukların Doldurulmasında Tamamlayıcı Yöntem Olarak Akıl Yürütme, Tecrübe Kuralları ve Karineler 395
A. Akıl Yürütme (Mantık Kuralları) 397
a. Genel Olarak 397
b. Akıl Yürütme Türleri (Tümdengelim, Tümevarım, Analoji, Abdüktif) 401
B. Tecrübe Kuralları 406
a. Genel Olarak 406
b. Hayatın Olağan Akışı 410
C. Karineler (Kavram, Türleri ve İşlevi) 413
III. DELİLLERDEN SONUÇ ÇIKARMA 418
1. Genel Olarak 418
2. Kanaatin Oluşumunda Etkili Faktörler 421
3. Hüküm 424 A. Genel Olarak 424 B. Hüküm Verme Metodolojisi 425 C. Hükmün Unsurları, Verilme Usulü ve Türleri 427
IV. MAHKEMENİN DELİL DEĞERLENDİRMESİNİN YASA YOLUNDA DENETİMİ 432
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM DELİL YASAKLARI (HUKUKA AYKIRI DELİLLER)
§1. DELİL YASAKLARI (DELİL ELDE ETME VE DEĞERLENDİRME YASAKLARI) 439
I. GENEL OLARAK 439
II. DELİL YASAKLARININ AMACI 444
III. DELİL ELDE ETME YASAKLARI 446
IV. DELİL DEĞERLENDİRME YASAKLARI 449
1. Genel Açıklamalar 449
2. Hukuka Aykırı Delillerin Değerlendirilmesinde Yaklaşımlar (Mutlak–Nispi–Esnek Yaklaşım) 450
3. Karşılaştırmalı Hukukta Delil Değerlendirme Yasakları 453
4. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarında Delil Değerlendirme Yasakları 456
5. Genel Olarak Türk Hukukunda Delil Değerlendirme Yasaklarına Yaklaşım 459
6. Bazı Ceza Muhakemesi İşlemlerinde Delil Değerlendirme Yasakları 466
A. İfade ve Sorgu Kurallarına Aykırılıkta Delil Yasakları 466
B. Tanıkların Dinlenmesine İlişkin Düzenlemelere Aykırılık Hallerinde Delil Yasakları 469
C. Arama ve Elkoyma ile İlgili Kurallara Aykırılık Hallerinde Delil Yasakları 470
D. Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek Almaya İlişkin Kurallara Aykırılık Hallerinde Delil Yasakları 476
E. İletişimin Denetlenmesine İlişkin Kurallara Aykırılık Hallerinde Delil Yasakları 478
F. Gizli Soruşturmacının Görevlendirilmesi ile İlgili Kurallara Aykırılık Hallerinde Delil Yasakları 485
G. Teknik Araçlarla İzleme ile İlgili Kuralların İhlaline İlişkin Delil Yasakları 487
V. ÖZEL ŞAHISLARIN ELDE ETTİĞİ YASAK DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ 489
VI. TESADÜFEN EDİLEN DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ 493
VII. HUKUKA AYKIRI DELİLLERİN UZAK ETKİSİ (ZEHİRLİ AĞACIN MEYVESİ) 501
1. Genel Olarak 501
2. Karşılaştırmalı Hukukta 502
3. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Yaklaşımı 504
4. Türk Hukukunda 504 VIII.YASAK DELİLİN DOSYADAN ÇIKARILIP ÇIKARILAMAYACAĞI SORUNU 509
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM İSPAT İÇİN ŞÜPHENİN YENİLME ZORUNLULUĞU VE ŞÜPHEDEN SANIK YARARLANIR İLKESİ
§1. İSPAT İÇİN ŞÜPHENİN YENİLME ZORUNLULUĞU 511
I. GİRİŞ 511
II. İSPAT İÇİN ÖLÇÜT: ŞÜPHENİN YENİLMESİ ZORUNLULUĞU VE VİCDANİ KANAAT 511
1. Genel Olarak İspat Faaliyeti 511
2. İspat İçin Şüphenin Yenilmesi Zorunluluğu, Yenilmesi Gereken Şüphe ve Vicdani Kanaat 518
A. İspat İçin Şüphenin Yenilmesi Zorunluluğunun Yasal Temelleri 518
B. İspat İçin Yenilmesi Gereken Şüphe 520
a. Şüphe Kavramı 520
b. İspat İçin Yenilmesi Gereken Şüphe Nedir ve Şüphe Ne Zaman Yenilmiş Sayılır? 521 aa. Alman Hukukunda 522 bb. Anglo Amerikan Hukukunda 525 cc. Türk Hukukunda 526
C. Vicdani Kanaat Ölçütü 531
a. Genel Olarak 531
b. Gerekçe Gösterme Zorunluluğu ve Denetimi 536
§2. ŞÜPHEDEN SANIK YARARLANIR İLKESİ 541
I. KAVRAM VE İLKENİN ANLAMI 541
II. TARİHİ GELİŞİM 547
III. ŞÜPHEDEN SANIK YARARLANIR İLKESİNİN KAYNAĞI 548
IV. POZİTİF HUKUKTAKİ TEMELLERİ 550
V. KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTA ŞÜPHEDEN SANIK YARARLANIR İLKESİ 552
VI. AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ KARARLARINDA ŞÜPHEDEN SANIK YARARLANIR İLKESİ 554
VII. ŞÜPHEDEN SANIK YARARLANIR İLKESİNİN KAPSAMI 556
1. Genel Olarak 556
2. Maddi Olaya İlişkin Şüphe 557
A. Suçun İspatına İlişkin Şüphe 558
B. Özellikli Bir Durum Olarak Cinsel Suçlarda İspat Meselesi 565
C. Manevi Unsura İlişkin Şüphe 571
D. Suçun Ağırlatıcı / Nitelikli Sebeplerine İlişkin Şüphe 580
E. Suçun İndirim Sebeplerine İlişkin Şüphe 583
F. Hukuka Uygunluk Sebeplerinde, Özellikle Meşru Savunma Halinde Şüphe 585
G. Haksız Tahrike İlişkin Şüphe 592
H. Suçun Özel Görünüş Hallerinde Şüphe 596
I. Objektif Cezalandırılma Şartlarında Şüphe 598
İ. Sanığın Kişiliğinin Önemli Olduğu Durumlar 598
J. Sanığın ve Mağdurun Yaşında Şüphe 600
3. Muhakemenin Şarta Bağlandığı Durumlarda Şüphe 604
VIII. İLKENİN GEÇERLİ OLMADIĞI DURUMLAR 609
1. Uygulanacak Hukuk Kuralı Konusunda Şüphe Sanık Lehine Yorumlanamaz 609
2. Soyut ve Teorik Şüpheler ilkenin Uygulanmasını Gerektirmez 611
3. Eksik Soruşturmanın (Araştırmanın) Bulunduğu Durumlarda Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesine Sığınılamaz 613
4. Bir Ceza Muhakemesi İşleminin Hukuka Uygun Olup Olmadığı Konusundaki Şüphe Lehe Yorumlanamaz 619
5. Hakaret Suçlarında Cezasızlık Sebebinin İspatında Şüphe Sanık Lehine Yorumlanamaz 620
6. Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi, Soruşturma Aşamasında Takipsizlik Kararı Verilmesinin Gerekçesi Olamaz 621
IX. ŞÜPHEDEN SANIK YARARLANIR İLKESİNİN SANIK YARARINA ORTAYA ÇIKAN SONUÇLARI 622
YARGITAY İÇTİHATLARI 625
1) ŞÜPHEDEN SANIK YARARLANIR İLKESİNE DAİR İÇTİHATLAR 625
2) HUKUKA AYKIRI DELİLLERE İLİŞKİN İÇTİHATLAR 746
3) EKSİK SORUŞTURMAYA İLİŞKİN İÇTİHATLAR 833
4) GENEL OLARAK İSPAT FAALİYETİNE İLİŞKİN İÇTİHATLAR 875
KAYNAKÇA 907