Ceza Muhakemesi Hukuku (9786052648100)

8. BASKIYA
ÖNSÖZ 7
7. BASKIYA
ÖNSÖZ 9
6. BASKIYA
ÖNSÖZ 10
5. BASKIYA
ÖNSÖZ 11
ÖNSÖZ 12 İÇİNDEKİLER 13
BİRİNCİ BÖLÜM CEZA MUHAKEMESİNE
GİRİŞ, CEZA MUHAKEMESİNİN TARİHÇESİ VE KAYNAKLARI
§1– CEZA MUHAKEMESİNE
GİRİŞ 35 I– Tanım, Terim 35 II– Ceza Muhakemesinin Amacı 36 III– Hukuk Sistematiğindeki Yeri 37
§2– CEZA MUHAKEMESİNİN TARİHÇESİ 37 I– Genel Açıklamalar 37 II– Avrupa’daki Tarihi Gelişim, İtham, Tahkik ve İşbirliği Sistemleri 38 III– Türk Ceza Muhakemesi Hukukunun Tarihi Gelişimi 43 1– Genel Açıklamalar ve Türklerin Müslüman Olmalarından Önceki Dönem 43 2– Türklerin Müslüman Olması, İslam Ceza Muhakemesi Hukuku 44 3– Osmanlı Devleti Mahkeme Teşkilatı ve Sistemi 46 A– Genel Açıklamalar ve Tanzimat’ın İlanına Kadar Olan Dönem 46 B– Şer’iye Mahkemeleri ve Diğer Yargılama Organları 47 a– Şer’iye Mahkemeleri ve Kadı 47 b– Adli Teşkilatta Kadılardan Başka Görevli Olan Şahıslar 48 c– Diğer Yargı Organları 49 aa– Divan–ı Hümayun 49 bb– Paşa Divanları 50 cc– Muhtesiplik 50 dd– Kazaskerlik 50 C– Zimmilere Ait Cemaat Mahkemeleri 51 D– Konsolosluk Mahkemeleri 52 E– Tanzimat’ın İlanından Cumhuriyet’in Kuruluşuna Kadar Olan Dönem 53 a– Mehakim–i Nizamiyenin Teşkilatı Kanunu ile Usul–i Muhakemat–ı Cezaiye Kanununun Yürürlüğe Girmesine Kadar Olan Gelişmeler 53 b– Mehakim–i Nizamiyenin Teşkilatı Kanunu ile Usul–i Muhakemat–ı Cezaiye Kanununun Yürürlüğe Girmesi 55 aa– Mehakim–i Nizamiyenin Teşkilatı Kanununun Yürürlüğe Girmesi 55 bb– Usul–i Muhakemat–ı Cezaiyye Kanunu’nun Yürürlüğe Girmesi 59 4– Cumhuriyet Dönemi 60
§3– CEZA MUHAKEMESİNİN KAYNAKLARI 62
İKİNCİ BÖLÜM CEZA MUHAKEMESİ KURALLARININ YORUMU, UYGULAMA ALANLARI, YÜRÜYÜŞÜ VE ŞARTLARI
§1– CEZA MUHAKEMESİ KURALLARININ YORUMU 65 I– Genel Açıklamalar 65 II– Kıyas 66
§2– CEZA MUHAKEMESİ KURALLARININ UYGULANMASI 68 I– Ceza Muhakemesi Kurallarının Yer Bakımından Uygulanması 68 II– Ceza Muhakemesi Kurallarının Zaman Bakımından Uygulanması 68
§3– CEZA MUHAKEMESİNİN YÜRÜYÜŞÜ 72
§4– CEZA MUHAKEMESİNİN ŞARTLARI 77 I– Genel Açıklamalar 77 II– Dava Şartları 77 1– Genel Açıklamalar 77 A– Şikâyet 78 B– Dava Süresi 82 C– İzin 84 D– Talep 84 E– Yargı Bulunmaması 85 H– Uzlaştırmanın Sonuçsuz Kalması 93 İ– Seri Muhakeme Usulünün Kabul Edilmemesi 97 2– Dava Şartlarının Gerçekleşmemesinin Sonuçları 102 III– Yargılama Şartları 103 1– Genel Açıklamalar 103 A– Sanığın Hazır Bulunması 103 a– Gaiplik (m.244, 246) 103 b– Sanığın Yokluğu Halleri 104 aa– Genel Açıklamalar 104 bb– Sanığın Mahkemeden Uzaklaşması (m.194) 106 cc– Sanık Gelmese Bile Duruşma Yapılabilen Haller (m.195) 106 dd– Sanığın Duruşmadan Vareste (Bağışık) Tutulması (m.196) 107 ee– Sanığın Duruşmadan Çıkarılabileceği Haller (m.200, 203, 204) 108 c– Kaçaklık 109 aa– Genel Açıklamalar 109 bb– Kaçaklara Özgü Koruma Tedbirleri 111 aaa– Kaçaklar Hakkında Tutuklama 111 bbb– Güvence (Teminat) Belgesi 111 ccc– Özel Elkoyma 115 cc– Sanığın Müdafii Gönderme Hakkı 116 d– Eski Hale Getirme 116 B– Sanığın Akıl Hastası Olmaması 117 C– Bekletici Meselenin Çözümü 117 D– Geçici Yasama Dokunulmazlığının Bulunmaması 118 2– Yargılama Şartlarının Gerçekleşmemesinin Sonuçları 119
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM CEZA MUHAKEMESİNİN İLKELERİ
§1– CEZA MUHAKEMESİNDE İLKELER 121 I– Genel Açıklamalar 121 II– Hukuk Devleti İlkesi – Oranlılık İlkesi 122 III– İnsan Haysiyetinin Dokunulmazlığı İlkesi 125 IV– Adil Yargılanma İlkesi 126 V– Hakim Önünde Meramını Anlatabilme İlkesi 131 VI– Maddî Gerçeğin Araştırılması İlkesi 131 VII– Şüpheden Sanık Yararlanır (İn Dubio Pro Reo) İlkesi 132 VIII– Bağımsız ve Tarafsız Hâkim İlkesi 136 IX– Davasız Yargılama Olmaz İlkesi 137 X– Özel Hayatın Gizliliği İlkesi 139 XI– Halka Açıklık (Aleniyet) İlkesi 142 XII– Vasıtasızlık (Doğrudan Doğruyalık) İlkesi 143 XIII– Sözlülük–Yazılılık İlkesi 144 XIV–Kovuşturma Mecburiyeti İlkesi–Maslahata Uygunluk İlkesi 145 XV– Masumiyet İlkesi (Karinesi) 146
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM CEZA MUHAKEMESİ TEŞKİLATI
§1– MAHKEMELER VE HÂKİMLİKLER 149 I– Mahkemeler 149 II– Hakimlikler 151 III– Adalet Komisyonu 152
§2– CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI 152
§3– BÖLGE ADLİYE MAHKEMELERİ 153
§4– YARGITAY 154
BEŞİNCİ BÖLÜM CEZA MUHAKEMESİNE KATILAN KİŞİLER
§1– HÂKİM 157 I– Kavram 157 1– Kanuni Hâkim İlkesi 158 2– Tabiî Hâkim İlkesi 159 II– Hâkimde Bulunması Gereken Nitelikler 160 1– Tarafsızlık 164 A– Genel Açıklamalar 164 B– Hâkim Tarafsızlığının Güvenceleri 167 a– Hâkimin Davaya Bakamayacağı Haller 167 b– Hâkimin Reddi ve Red Muhakemesi 171 c– Hâkimin Çekinmesi ve İnceleme Mercii 173 2– Bağımsızlık 174 A– Genel Açıklamalar 174 B– Uluslararası Sözleşmelerde Hâkim Bağımsızlığı 175 C– Hâkim Bağımsızlığının Güvenceleri 175 a– Yasama Organına Karşı Bağımsızlığın Güvenceleri 175 b– Yürütme Organına Karşı Bağımsızlığın Güvenceleri 176 c– Diğer Organlara Karşı Bağımsızlığın Güvenceleri 178 III– Hâkim Çeşitleri 180 IV– Hâkimin (Mahkemenin) Yetkileri 181 1– Madde (Görev) Bakımından Yetki 181 A– Asliye ve Ağır Ceza Mahkemeleri 182 B– Sulh Ceza Hâkimliği 183 C– Madde Bakımından Yetkisizlik İddiası ve Yetki Uyuşmazlığı 184 D– Madde Bakımından Yetkide İstisnai Haller 186 a– İşin Yanlışlıkla Madde Bakımından Yetkisiz Mahkemeye Gelmesi 186 b– Bağlantı 186 aa– Genel Olarak 186 bb– Bağlantının Çeşitleri 187 aaa– Sübjektif–Objektif Bağlantı 187 bbb– Dar–Geniş Bağlantı 188 bbb– Nisbi Muhakeme 192 ccc– Bekletici Mesele 194 2– Yer Bakımından Yetki 195 A– Genel Olarak 195 B– Yetki Uyuşmazlığı ve Yetkiye İtiraz 198 C– Yer Bakımından Yetkide İstisnai Haller 199 a– İstinabe 199 b– Davanın Nakli 200 c– Bağlantı 202 3– Kişi Bakımından Yetki 202 A– Genel Olarak 202 B– Kişi Bakımından Yetkide İstisna: Bağlantı 203
§2– SAVCI 203 I– Kavram 203 II– Savcılık Teşkilatı 206 1– Genel Açıklamalar 206 2– Cumhuriyet Başsavcılığı 206 3– Cumhuriyet Başsavcısı 207 4– Cumhuriyet Başsavcı Vekili 207 5– Cumhuriyet Savcısı 208 A– 5235 sayılı Teşkilat Kanunundaki Görevleri 208 B– 5271 sayılı CMK’daki Görevleri 208 a– Soruşturma Aşamasındaki Görevleri 208 b– Kovuşturma Aşamasındaki Görevleri 216 C– 5275 sayılı CGTİK’daki Görevleri 217 D– İdari Görevleri 217 E– Özel Hukuktaki Görevleri 218 III– Savcılık Makamının Hukuki Niteliği 219 1– Genel Açıklamalar 219 2– İdari Makam Olduğu Görüşü 219 3– Adli Makam Olduğu Görüşü 220 4– Karma Görüş 220 5– Kanaatimiz 221 IV– Savcı Bağımsızlığı 221 V– Savcının Tarafsızlığı 223 VI– Savcının Yetkisi 224 VII– Savcılar Arasında Yetki Uyuşmazlığı 226 VIII– Savcının Reddi veya Çekinmesi 229
§3– MÜDAFİ 231 I– Kavram 231 II– Müdafiin Hukuki Konumu 232 1– Genel Açıklamalar 232 2– Müdafiin Hukuki Konumuna İlişkin Görüşler 233 A– Müdafiin Şüphelinin/Sanığın Temsilcisi Olduğu Görüşü 233 B– Müdafiin Şüphelinin/Sanığın Yardımcısı Olduğu Görüşü 234 C– Müdafiin Hem Mahkemenin Hem de Şüphelinin/Sanığın Yardımcısı Olduğu Görüşü 234 D– Müdafiin Bağımsız Bir Adli Organ Olduğu Görüşü 234 E– Kanaatimiz 235 III– Müdafi Olabilme Şartları 236 IV– Müdafilik Yapılamayacak Haller ile Müdafiin Görevden Yasaklanması 236 V– Zorunlu Müdafilik, İhtiyari Müdafilik 238 VI– Müdafi Sayısı 240 VII– Müdafiin Yetkileri 241 1– Dosyayı İnceleme Yetkisi 241 A– Genel Açıklamalar 241 B– İncelenecek Dosyanın İçeriği 243 C– İncelemenin Serbestliği 244 D– Dosyayı İnceleme Yetkisinin Sınırlandırılması 246 E– İncelenmesi Sınırlandırılamayan Belgeler 249 F– Dosyanın İnceleneceği Yer ve Süre 252 G– Kovuşturma Evresinde Dosya İnceleme Yetkisi 253 2– Dosyadan Örnek Alma Yetkisi 253 3– Hazır Bulunma Yetkisi 255 4– Doğrudan Soru Sorma Yetkisi 256 5– Şüpheli ve Sanıkla Haberleşme Yetkisi 256 6– Kanun Yoluna Başvurma Yetkisi 257 VIII– Müdafiin Ödevleri 258
§4– ŞÜPHELİ–SANIK 258
§5– MAĞDUR, SUÇTAN ZARAR GÖREN, KATILAN 262 I– Mağdur, Suçtan Zarar Gören 262 II– Katılan (Müdahil) 265
§6– ADLİ KOLLUK 269 I– Genel Açıklamalar 269 II– Adli Kolluk Kavramı 270 III– Savcı–Adli Kolluk İlişkisi 271
§7– ZABIT KATİBİ 273
ALTINCI BÖLÜM CEZA MUHAKEMESİ İŞLEMLERİ
§1– TANIM 275
§2– İŞLEM ÇEŞİTLERİ 275
§3– İŞLEMLERİN SÜRELERİ 278 I– Genel Olarak 278 II– Sürelerin Hesaplanması 278 III– Eski Hale Getirme 279
§4– İŞLEMLERİN BİLDİRİLMESİ 281
§5– İŞLEMLERDEKİ HUKUKA AYKIRILIKLAR 283
§6– İŞLEMLERDEKİ HUKUKA AYKIRILIKLARIN GİDERİLMESİ 285
YEDİNCİ BÖLÜM KORUMA TEDBİRLERİ
§1– KAVRAM 287 I– Terim, Tanım, Önleyici Tedbirlerden Farkı 287 II– Koruma Tedbirlerinin Ortak Özellikleri 290 1– Genel Açıklamalar 290 2– Hükümden Önce Temel Bir Hakkı Sınırlama 290 3– Geçici Olma 292 4– Kanuni Dayanak Bulunması 292 5– Gecikmede Tehlike (Sakınca) Bulunması 292 6– Oranlılık (Ölçülülük) Bulunması 293 7– Suç Şüphesinin Belirli Bir Yoğunlukta Olması 295 A– Şüphe Kavramı 295 B– Basit Şüphe (Başlangıç Şüphesi) 296 C– Makul Şüphe 297 D– Yeterli Şüphe 298 E– Kuvvetli Şüphe 298
§2– KORUMA TEDBİRLERİNİN ÇEŞİTLERİ 299 I– Yakalama (m.90) 299 1– Genel Açıklamalar, Önleme Yakalaması, Koruma Altına Alma, Durdurma, Kimlik Sorma 299 2– Hukuki Niteliği 302 3– Yakalamanın Şartları 303 A– Herkes Tarafından Yapılan Yakalama 304 a– Suçüstü Halinin Bulunması 305 b– Failin Kaçma Tehlikesinin Bulunması veya Hemen Kimliğinin Belirlenememesi 305 B– Kolluk Görevlileri Tarafından Yapılan Yakalama 306 4– Şikâyete Bağlı Suçlarda Yakalama 307 5– Yakalama Emri Üzerine Yakalama (Müzekkereli Yakalama) 308 6– Yeniden Yakalama Yasağı 309 7– Yakalanan Kişi Hakkında Yapılacak İşlemler 310 A– Yakalanan Kişiye Yasal Haklarının Bildirilmesi 310 B– Yakalanan Kişinin Durumunun Cumhuriyet Savcısına Bildirilmesi 311 C– Yakalanan Kişinin Durumunun Yakınlarına Bildirilmesi 312 D– Yakalanan Kişi İle İlgili Alınacak Önlemler 313 II– Gözaltı (m. 91) 314 1– Genel Açıklamalar 314 2– Şartları 315 3– Gözaltı Süresi 316 4– Gözaltı Kararı Üzerine Yapılacak İşlemler 318 5– İtiraz ve Denetim 319 III– Tutuklama (m. 100) 320 1– Genel Açıklamalar 320 2– Amacı 324 3– Şartları 325 A– Şüpheli veya Sanığın Hazır Bulunması 326 B– Kuvvetli Suç Şüphesini Gösteren Somut Delillerin Varlığı 326 C– Tutuklama Nedenlerinin Bulunması 328 a– Tutuklama Sebebi Olarak Kaçma, Saklanma ve Kaçma Şüphesini Uyandıran Somut Olguların Varlığının Bulunması 328 b– Tutuklama Sebebi Olarak Delilleri Karartma Tehlikesinin Bulunması 330 D– Tutuklama Nedenlerinin Varsayılması 331 E– Ölçülü Olması 332 F– Muhakeme Şartlarının Gerçekleşmesi 333 G– Diğer Tutuklama Halleri 333 4– Tutuklama Yasağı Bulunan Haller 334 5– Tutuklama Kararı 337 6– Tutuklama Kararına İtiraz 341 7– Tutuklama Süresi 343 8– Tutuklama Kararının Geri Alınması ve Salıverilme Talepleri 348 9– Salıverilenin Yükümlülükleri 349 10– Tutuklamanın Yakınlara Bildirilmesi 349 11– Tutukluluğun İncelenmesi 350 12– Tutuklama Nedeniyle Tazminat 350 IV– Adli Kontrol (m. 109) 351 1– Genel Açıklamalar 351 2– Kavram ve Tanım 352 3– Adli Kontrol Yükümlülükleri 354 4– Adli Kontrolün Uygulanma Şartları 357 A– Tutuklama Koşullarının Gerçekleşmiş Olması 357 B– Bir Suç Dolayısıyla Yürütülen Soruşturma veya Kovuşturmanın Bulunması 358 5– Karar Verecek Merci 359 6– Adli Kontrol Altında Geçen Süre 361 7– Adlî Kontrol Kararının Kaldırılması 361 8– Adli Kontrol Tedbirlerine Uymama 363 9– Güvence Gösterilmesi 364 V– Zorla Getirme (m. 146) 366 1– Genel Açıklamalar 366 2– Şüpheli ve Sanığın Zorla Getirilmesi 366 3– Tanık ve Bilirkişilerin Zorla Getirilmesi 367 4– Mağdur ve Şikâyetçilerin Zorla Getirilmesi 368 5– Karar Verecek Merci 368 6– Süresi 369 7– Tedbirin İcrası 370 VI– Arama (m. 116) 370 1– Genel Açıklamalar, Adli–Önleme Araması Ayrımı 370 2– Hukuki Niteliği 374 3– Aramanın Şartları 374 A– Genel Olarak, İlgilinin Rızası 374 B– Makul Şüphe 376 C– Hakim Kararı veya Yetkili Merciin Yazılı Emri 376 D– Aramaya Maruz Kalan Kişiye İlişkin Şartlar 379 a– Genel Olarak 379 b– Şüpheli veya Sanık Nezdinde Yapılacak Arama 380 c– Diğer Kişiler Nezdinde Yapılacak Arama 380 E– Aramanın Yapılacağı Zamana İlişkin Şartlar 381 F– Arama Yapılacak Yere İlişkin Şartlar 382 a– Üstte Arama 382 b– Eşyada Arama 382 c– Konutta Arama 383 d– İşyerinde Arama 385 e– Avukat Bürolarında Arama 385 f– Araçta Arama 386 4– Arama Kararı veya Emri 387 5– Aramanın İcrası 387 6– Bilgisayarlarda, Program ve Kütüklerinde Arama 388 VII– Elkoyma (m. 123) 390 1– Genel Açıklamalar 390 2– Elkoymanın Amacı, Hukuki Niteliği ve Müsadereden Farkı 392 3– Elkoyma İçin Aranan Şartlar 394 A– Elkoymaya Müracaat Edebilmek İçin Aranan Şüphe 394 B– Kişi Bakımından Şartlar 394 C– Madde Bakımından Şartlar 395 4– Elkonulamayacak Eşya 397 A– İçeriği Devlet Sırrı Niteliğindeki Belgeler 397 B– Elkonulamayacak Mektuplar ve Belgeler 397 C– Basın Araçları 399 5– Elkoyma Kararını Verme Yetkisi 399 6– Elkoyma Kararının Yerine Getirilmesi 400 7– Elkonulan Eşyanın İadesi 401 8– Elkonulan Eşyanın Muhafazası veya Elden Çıkarılması 402 9– Elkoyma Sırasında Tesadüfen Elde Edilen Deliller 404 10– Özel Elkoyma Çeşitleri 404 A– Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoyma (m. 128) 405 B– Postada Elkoyma (m. 129) 407 C– Avukat Bürolarında Elkoyma (m. 130) 409 D– Bilgisayarlarda Elkoyma (m. 134) 410 E– Kaçaklarla İlgili Elkoyma (m. 248) 412 F– Basılmış Eserlere Elkoyma (Basın K. m.25) 413 11– İtiraz ve Denetim 413 12– Sona Ermesi 414 VIII– Şirket Yönetimine Kayyım Tayini (m. 133) 414 1– Genel Açıklamalar 414 2– Tedbirin Amacı ve Hukuki Niteliği 415 3– Tedbire Karar Verme Yetkisi 416 4– Tedbirin Uygulanma Şartları 417 A– Tedbirin Gerekli Olması 417 B– Kuvvetli Suç Şüphesinin Varlığı 418 C– Katalogda Yer Alan Bir Suçun Olması 418 D– Tedbirin Uygulanmasının Ölçülü Olması 419 IX– Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi (m. 135) 421 1– Genel Açıklamalar 421 2– Tedbirin Hukuki Niteliği 422 3– Tedbirin Uygulanma Şekilleri 422 4– Tedbirin Uygulanabileceği Suçlar 424 5– Tedbirin Uygulanabilme Şartları 428 6– Tedbirin Uygulanma Süresi 429 7– Tedbirin Uygulanabileceği Kişiler 430 8– Tedbire Karar Verecek Mercii 433 9– İletişimin Denetlenmesi Yasağı 435 A– Tanıklıktan Çekinme Yönünden 435 B– Müdafi Yönünden 436 a– Sorunun Ortaya Konulması 436 b– Çözüm Önerileri 437 10– İletişimin Denetlenmesi Tedbiri İçin Tazminat Talebinin Değerlendirilmesi 442 11– Tedbirin Uygulanması Sonucunda Elde Edilen Bilgilerin İmha Edilmesi 443 12– Şüpheli veya Sanığın Üçüncü Kişilerle Yaptığı Görüşmelerin Delil Değeri 443 13– İletişimin Önleme Amaçlı Denetlenmesinin Uygulanabileceği Suç Tipleri 446 14– İletişimin Önleme Amaçlı Olarak Denetlenmesi Konusunda Verilen Yazılı Emrin Hâkimin Onayına Sunulması Sırasında Gerekli İşlemler 446 15– Önleme Amaçlı Gerçekleştirilen İletişimin Tespitinin Delil Değeri 448 16– Önleme Amaçlı Gerçekleştirilen İletişimin Tespiti Sonucu Elde Edilen Bilgilerin Mahkûmiyet Hükmünde Kullanılması 449 X– Gizli Soruşturmacı Görevlendirilmesi (m. 139) 450 1– Genel Açıklamalar ve Kışkırtıcı Ajan Kavramı 450 2– Tedbirin Uygulanma Şartları 453 3– Gizli Soruşturmacının Görev ve Yetkileri 455 4– Tedbire Karar Verecek Merci ve Tedbirin Süresi 459 5– Tesadüfen Elde Edilen Deliller 460 XI– Teknik Araçlarla İzleme (m.140) 460 1– Genel Açıklamalar 460 2– Tedbirin Uygulanma Şartları ve Kapsamı 462 3– Tedbire Karar Verecek Merci ve Tedbirin Süresi 463 4– Tesadüfen Elde Edilen Deliller 464 XII– Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat (m. 141) 465 1– Genel Açıklamalar 465 2– Tazminat Nedenleri 466 3– Tazminatın Kapsamı 478 4– Tazminat İsteminin Kabulü ve Karar Verecek Merci 480 5– Tazminatın Geri Alınması 483 6– Tazminat İstenemeyecek Haller 484
SEKİZİNCİ BÖLÜM CEZA MUHAKEMESİNDE İSPAT
§1– CEZA MUHAKEMESİNDE İSPAT VE ESASLARI 485
§2– İSPAT ARACI OLARAK DELİLLER: ÖZELLİKLERİ VE ÇEŞİTLERİ 486 I– Genel Açıklamalar, Delilin Özellikleri ve Çeşitleri 486 II– Sanık Açıklamaları ve İkrar 490 1– Genel Açıklamalar 490 2– İfade ve Sorgunun Tarzı 490 3– İfade Alma ve Sorguda Yasak Usuller 492 III– Tanık Açıklamaları 497 1– Genel Açıklamalar 497 2– Tanıkların Çağrılması 499 3– Tanıklıktan Çekinme 500 4– Meslek ve Sürekli Uğraşıları Sebebiyle Tanıklıktan Çekinme 502 5– Devlet Sırrı Niteliğindeki Bilgilerde Tanıklık 503 6– Kendisi veya Yakınları Aleyhine Tanıklıktan Çekinme 505 7– Tanığın Yemini ve Dinlenmesi 505 IV– Sanık ve Tanıktan Başka Kişilerin Açıklamaları (m.50/1–c) 512 V– Yazılı Açıklamalar (Belgeler) 513 VI– Görüntü ve Ses Kaydeden Araçlarla Açıklamalar 517 VII– Belirti Delilleri (Maddi Deliller, İz) 517
§3– DELİLLERİN MUHAFAZA VE TOPLANMASINDA YETKİLİ MAKAM 518
§4– MADDİ DELİLLER; MUHAFAZASI, TOPLANMASI, AMBALAJLANMASI 521 I– Maddi Deliller (İz) ve Çeşitleri 521 II– Maddi Delillerin Muhafaza Altına Alınması, Toplanması, Ambalajlanması 523 1– Olay Yeri İncelemesi, Muhafaza Altına Alma 523 2– Maddi Delillerin (İz) Toplanması 525 3– Maddi Delillerin Ambalajlanması 525 4– Delillerin Gönderileceği Yerler, Kriminal Polis Laboratuvarı ve Bölümleri 526 A– Balistik Bölümü 527 B– Sahtecilik Bölümü 528 C– Patlayıcı Maddeler Bölümü 529 D– Kimya Bölümü 530 E– Teknik Fotoğraf Bölümü 530 F– Araştırma ve Geliştirme Bölümü 530
§5– DELİLLERİN İKAMESİ 531
§6– DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ 537
§7– DELİL YASAKLARI (DELİL ELDE ETME VE DEĞERLENDİRME YASAKLARI) 542 I– Genel Açıklamalar 542 II– Mutlak Değerlendirme Yasağı 548 III– Nisbi Değerlendirme Yasağı 557 IV– Değerlendirme 558
§8– BİLİRKİŞİ 559 I– Kavram 559 II– Bilirkişinin Hukuki Niteliği 562 III– Uzman Mütalaası–Teknik Müşavir 563 IV– Bilirkişinin Görevlendirilmesi 565 VI– Bilirkişinin Görevini Yerine Getirmemesi 569 VII– Bilirkişinin Reddi ve Çekinmesi 570 VIII– Bilirkişiye Başvurulması Gerekli Haller 571 1– Bilirkişiye Başvurulabilecek Haller 571 2– Bilirkişiye Başvurulması Zorunlu Haller 573 A– Sahte Para ve Değerler Üzerinde Yapılacak İncelemeler (m. 73) 574 B– Şüpheli veya Sanığın Bilincinin İncelenmesi (Müşahade– Gözlem Altına Alma, m.74) 574 C– Şüpheli veya Sanığın Beden Muayenesi ve Vücudundan Örnek Alınması 575 a– Genel Olarak 575 b– Hukuki Niteliği ve Amacı 576 c– Dış Beden Muayenesi 577 d– İç Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek Alma 578 e– Diğer Kişilerin Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek Alınması 580 D– Moleküler Genetik İncelemeler 581 E– Fizik Kimliğin Tespiti 582 F– Ölü Muayenesi ve Otopsi 584 a– Ölü Muayenesi 584 b– Otopsi 585 3– Bilirkişiye Başvurulabilecek Diğer Bazı Haller 586
§9– KEŞİF 587
§10– TEŞHİS VE YÜZLEŞTİRME 589 I– Teşhis 589 1– Genel Açıklamalar ve Kanuni Düzenleme 589 2– Teşhise Katılacak Olan Kişiler, Müdafinin Durumu 591 3– Teşhisin İcrası 592 II– Yüzleştirme 595
DOKUZUNCU BÖLÜM CEZA MUHAKEMESİNİN YÜRÜYÜŞÜ
§1– GENEL AÇIKLAMALAR 597
§2– SORUŞTURMA EVRESİ 597 I– Kavram, Soruşturma Evresinde Yetkili Olanlar 597 II– Delillerin Toplanması ve Muhafaza Altına Alınması 603 III– Soruşturmanın Gizliliği, Lekelenmeme Hakkı 604 IV– Soruşturmanın Sona Ermesi 604 1– İddianamenin Düzenlenmesi 605 A– Genel Açıklamalar, Kovuşturma Mecburiyeti İlkesi 605 B– Maslahata Uygunluk – Kamu Davası Açmada Takdir Yetkisi 606 C– İddianamede Bulunması Gereken Hususlar – Davasız Yargılama Olmaz İlkesi 607 2– Soruşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar 608 3– Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar (Takipsizlik Kararı) ve Denetimi 610
§3– ARA MUHAKEME EVRESİ 613 I– Genel Açıklamalar 613 II– İddianamenin Değerlendirilmesi 614 1– İddianamenin Kabulü 614 2– İddianamenin İadesi 614
§4– KOVUŞTURMA EVRESİ 618 I– Duruşma Hazırlığı Evresi 618 II– Duruşma Devresi 621 1– Genel Açıklamalar 621 2– Duruşmada Yapılacak İşlemler 622 3– Duruşmada Bulunması Zorunlu Olan Kimseler 624 4– Sanığın Duruşmadan Vareste (Bağışık) Tutulması 625 5– Delillerin Ortaya Konulması ve Tartışılması 626 A– Duruşmada Anlatılması Zorunlu Belge ve Tutanaklar 628 B– Duruşma Tutanağı 628 6– Doğrudan Soru Yöneltme, Çapraz Sorgu 629 7– Tercüman Bulundurulması 630 III– Son Karar (Hüküm) Devresi 631 1– Genel Açıklamalar, Hüküm, Karar 631 2– Hükmün Konusu, Fiili Değerlendirmede Mahkemenin Yetkisi, Suçun Niteliğinin Değişmesi, Ek Savunma Hakkı (m. 224–226) 634 3– Hüküm Vermek Üzere Müzakereye Katılacak Hakimler, Müzakerenin Yönetimi ve Oyların Toplanması (m. 227–229) 638 4– Hükümde Bulunması Zorunlu Olan Hususlar, Hükmün Tefhiminden Sonra Gerekçeli Karar Yazılmadan Hâkimin Vefatı veya Kararı İmzalayamayacak Hâle Düşmesi (m. 232) 641 5– Hükmün Gerekçesi, Gerekçede Gösterilmesi Gereken Hususlar (m. 232/3, m. 230) 645 6– Hükmün Açıklanması (m.231/1–4) 648
§5– HÜKÜM ÇEŞİTLERİ (M. 223) 649 I– Genel Açıklamalar 649 II– Beraat Hükmü 650 1– Genel Olarak 650 2– Unsurlara İlişkin Beraat Hükmü 651 A– Yüklenen Fiilin Kanunda Suç Olarak Tanımlanmamış Olması Sebebiyle Beraat (m. 223/2
a) 651 B– Yüklenen Suç Açısından Failin Kast veya Taksirinin Bulunmaması (Manevi Unsurun Oluşmaması) Sebebiyle Beraat Hükmü (m. 223/2
c) 653 C– Yüklenen Fiil Sanık Tarafından İşlenmesine Rağmen, Olayda Bir Hukuka Uygunluk Sebebinin Bulunması Dolayısıyla Beraat (m. 223/2–d) 657 a– Kanun Hükmünü Yerine Getirme ( TCK m. 24/1) 658 b– Hukuka Uygun Emrin İfası (TCK m.24/2) 658 c– Meşru Savunma (TCK m. 25/1) 659 d– Hakkın Kullanılması (TCK m. 26/1) 660 e– İlgilinin Rızası (TCK m. 26/2) 661 aa– Genel Bilgiler, Tipikliği Kaldıran Rıza, Hukuka Uygunluk Sebebi Olan Rıza 661 bb– Hukuka Uygunluk Sebebi Olan İlgilinin Rızası ve Bunun Şartları 663 3– Sübuta İlişkin Beraat Hükmü 665 A– “Yüklenen Suçun Sanık Tarafından İşlenmediğinin Sabit Olması” Sebebiyle Beraat Hükmü (m. 223/2
b) 665 B– “Suçun Sanık Tarafından İşlendiğinin Sabit Olmaması Sebebiyle Beraat Hükmü ” (Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi) (m. 223/2
e) 666 III– “Kusurun Bulunmaması Dolayısıyla Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Hükmü (m. 223/3 a,b,c,d) 670 1– Genel Bilgiler, Manevi Unsur Kusurluluk Ayrımı, Fiil Yeteneği, 670 2– Kusurluluğu Kaldıran Sebepler 675 A– Yüklenen Suçla Bağlantılı Olarak Yaş Küçüklüğü, Akıl Hastalığı veya Sağır ve Dilsizlik Hali ya da Geçici Nedenlerin Bulunması Sebebiyle Kusurunun Bulunmaması Dolayısıyla Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Hükmü (m. 223/3
a) 676 a– Yaş Küçüklüğü 676 aa– On İki Yaşını Bitirmemiş Olanlar 677 bb– On İki Yaşını Bitirip On Beş Yaşını Bitirmemiş Olanlar 677 b– Akıl Hastalığı 678 c– Sağır Dilsizlik 679 d– Geçici Nedenler 681 aa– Genel Açıklamalar 681 bb – İrade Dışı Alınan Alkol veya Uyuşturucu Madde Etkisi Altında Olma 682 B– Yüklenen Suçun Hukuka Aykırı Fakat Bağlayıcı Emrin Yerine Getirilmesi Suretiyle veya Zorunluluk Hali ya da Cebir veya Tehdit Etkisiyle İşlenmesi Hallerinde, Kusurunun Bulunmaması Dolayısıyla Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Hükmü Verilmesi (m. 223/3
b) 683 a– Yüklenen Suçun Hukuka Aykırı Bağlayıcı Emrin Yerine Getirilmesi Suretiyle İşlenmesi Dolayısıyla Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Hükmü (TCK m. 24/3–4) 683 b– Yüklenen Suç Zorunluluk Halinde (TCK m. 25/2) İşlendiğinden Kusurunun Bulunmaması Dolayısıyla Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Hükmü (m. 223/3
b) 685 c– Yüklenen Suçun Cebir veya Tehdit (TCK m.28) Altında İşlenmesi Sebebiyle Kusurunun Bulunmaması Dolayısıyla Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararı (m. 223/3
b) 686 d– Meşru Savunmada Sınırın Heyecan, Korku ve Telaş Nedeniyle Aşılması Halinde Kusurunun Bulunmaması Dolayısıyla Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Hükmü (m. 223/3– c). 687 e– “Kusurluluğu Ortadan Kaldıran Hataya Düşülmesi” Sebebiyle Kusurun Bulunmaması Dolayısıyla Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Hükmü (m. 223/3
d) 690 IV– İşlenen Fiil Suç Olma Özelliğini Devam Ettirmesine Rağmen Suç Politikası Gereği Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararı Verilmesi (m.223/4) 694 1– İşlenen Fiil Suç Olma Özelliğini Devam Ettirmesine Etkin Pişmanlık Dolayısıyla Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Hükmü (m. 223/4
a) 694 2– İşlenen Fiil Suç Olma Özelliğini Devam Ettirmesine Rağmen Şahsî Cezasızlık Sebebinin Varlığı Dolayısıyla Ceza Verilmesine Yer Olmadığına Dair Hüküm (m. 223/4
b) 696 3– İşlenen Fiilin Suç Olma Özelliğini Devam Etmesine Rağmen Hakaretin Karşılıklı Olması Sebebiyle Ceza Verilmesine Yer Olmadığına Dair Hüküm (m. 223/4
c) 699 4– İşlenen Fiilin Haksızlık İçeriğinin Azlığı Dolayısıyla Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Hükmü (m. 223/4
d) 701 V– Mahkumiyet Hükmü 705 VI– Güvenlik Tedbirlerine Hükmedilmesi 705 VII– Davanın Reddi 706 VIII– Davanın Düşmesi 707 IX– Adli Yargı Dışındaki Bir Yargı Merciine Yönelik Görevsizlik Kararı Verilmesi 709 X– Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması 710 1– Genel Olarak 710 2– Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının Şartları 713 A– Suça İlişkin Şartlar (Objektif Şartlar) 713 B– Faile İlişkin Şartlar (Sübjektif Şartlar) 714 3– Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının Yasak Olduğu Haller 717 4– Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının Uygulanması 717 5– Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının Sonuçları 718 6– Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının Kanun Yolu Denetimi 719 XI– Basit Yargılama Usulü 720
ONUNCU BÖLÜM KANUN YOLLARI
§1– GENEL AÇIKLAMALAR 725 I– Terim, Tanım 725 II– Amacı 725 III– Kanun Yolunun Öngörülmüş Olması 726 IV– Kanun Yollarının Konusu 726 V– Başvuru Şartı Olarak Hukuki Yararın İhlal Edilmesi 727 VI– Kanun Yollarına Gidebilecekler 727 1– Genel Açıklamalar 727 2– Cumhuriyet Savcısı 728 3– Şüpheli veya Sanık 729 4– Katılan (Müdahil) 730 5– Yasal Temsilci ve Eş 730 6– Müdafi veya Katılan Vekili Olarak Avukat 731 7– Diğer Kişiler 732 VII– Kanun Yoluna Başvurmanın Etkisi 733 1– Aktarma 733 2– Yayılma 733 3– Durdurma 734 VIII– Başvuruda Yanılma 734 IX– İstem 735 X– Başvurudan Vazgeçme ve Başvurunun Geri Alınması 736 XI– Aleyhe Değiştirme Yasağı 737 XII– Çeşitleri 738
§2– İTİRAZ 739 I– Tanım 739 II– İtirazın Konusu 740 III– İtiraz Sebepleri 740 IV– İtiraz Kanun Yoluna Başvurabilecek Kişiler 740 V– İtiraz Süresi 741 VI– İtirazı İnceleyecek Merci 741 VII– İtiraz İncelemesi 743
§3– İSTİNAF 745 I– Genel Açıklamalar 745 II– İstinafa Tabi Kararlar 747 1– Resen İstinafa Tabi Kararlar 747 2– Talep Üzerine İstinafa Tabi Kararlar 748 III– İstinafa Tabi Olmayan Kararlar 749 IV– Doğrudan Temyize Tabi Kararlar 750 V– İstinaf Sonrası Kesinleşen Kararlar 750 VI– Başvuru Hakkı Olanlar 752 VII– Başvuru Süresi 752 VIII–Başvuru Şekli 753 IX– İstinaf Başvurusunun Hükmü Veren Mahkeme Tarafından Reddi 754 X– İstinaf Talebinin Tebliği ve Cevabı 754 XI– Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığının Görevleri 755 XII– Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesinin Görevi 756 1– Dosya Üzerinde Ön İnceleme 756 2– İnceleme 757 3– Duruşma Hazırlığı 758 4– İstinaf Duruşması 758 5– Görevsizlik Kararlarını İnceleme 759 6– Koruma Tedbirlerine Müracaat 760 XIII–Başvurunun Etkisi 760 XIV–Aleyhe Bozma ve Direnme Yasağı 760 XV– Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairelerinin Verdikleri Kararlar Arasındaki Uyuşmazlığın Giderilmesi 761 XVI–İstinaf Sonrası Kanun Yolu 761
§4– TEMYİZ 762 I– Genel Açıklamalar 762 II– Temyiz Mercii Olarak Yargıtay 763 1– Ceza Muhakemesinde Olay ve Hüküm Mahkemesi Ayrımı 764 2– Yargıtay’ın Görev Alanı 769 A– Yargıtay’ın Görev Alanının Ceza Muhakemesi İlkeleriyle Sınırlandırılması 772 B– Yargıtay’ın Görev Alanının Hukuki Tanımlama İle Sınırlandırılması 775 III– Temyiz Kanun Yolu 777 IV– Temyiz İncelemesinin Konusu 779 1– Genel Bilgiler 779 2– 24 Ekim 2019 tarihinde Yürürlüğe Giren 7188 sayılı Kanunla Getirilen istisnalar 783 V– Temyiz İncelemesinin Kapsamı 784 VI– Temyiz Sebepleri 786 1– Hukuk Kuralının Uygulanmaması veya Yanlış Uygulanması 788 2– Hukuka Kesin Aykırılık Hâlleri 790 A– Mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemiş olması (m. 289/1–a) 790 B– Hâkimlik görevini yapmaktan kanun gereğince yasaklanmış hâkimin hükme katılması (m. 289/1–b) 791 C– Geçerli şüphe nedeniyle hakkında ret istemi öne sürülmüş olup da bu istem kabul olunduğu hâlde hâkimin hükme katılması veya bu istemin kanuna aykırı olarak reddedilip hâkimin hükme katılması (m. 289/1–c) 791 D– Mahkemenin kanuna aykırı olarak davaya bakmaya kendini görevli veya yetkili görmesi (m. 289/1–d) 792 E– Cumhuriyet savcısı veya duruşmada kanunen mutlaka hazır bulunması gereken diğer kişilerin yokluğunda duruşma yapılması (m. 289/1–e) 793 F– Duruşmalı olarak verilen hükümde aleniyet kuralının ihlâl edilmesi (m. 289/1–f) 793 G– Hükmün 230’uncu Maddede Gösterilen Şekilde Gerekçe İçermemesi (m. 289/1–g) 794 H– Hüküm için önemli olan hususlarda mahkeme kararı ile savunma hakkının sınırlandırılmış olması (m. 289/1–h) 795 İ– Hükmün hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delile dayanması (m. 289/1–i) 795 VII– Temyiz İstemi ve Süresi 796 VIII– Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Görevi 796 IX– Temyiz İncelemesi Sonunda Verilen Kararlar 797 X– Temyiz İsteminin Esastan Reddi veya Hükmün Bozulması 803 XI– Yargıtay Kararının Gönderileceği Merci 803 XII– Hükmün Bozulmasının Diğer Sanıklara Sirayeti 804
§5– KANUN YARARINA BOZMA 804 I– Genel Açıklamalar 804 II– Başvuracak Merci 807 III– Bozma Nedenleri ve Karar Çeşitleri 808
§6– CUMHURİYET BAŞSAVCISININ OLAĞANÜSTÜ İTİRAZI 809 I– Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının İtiraz Yetkisi 809
1. Genel Açıklamalar 809
2. İtiraz Üzerine Yapılacak İnceleme 811
3. Başvuru Usulü 812
II. Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığının İtiraz Yetkisi 814
§7– YARGILAMANIN YENİLENMESİ 815 I– Genel Açıklamalar 815 II– Yargılamanın Yenilenmesi İsteminde Bulanabilecekler 816 III– Yargılamanın Yenilenmesinde Süre 816 IV– Yargılamanın Yenilenmesinin Kabul Edilmeyeceği Hâl 817 V– Yargılamanın Yenilenmesi Sebepleri 817 1– Yargılamanın Hükümlü Lehine Yenilenmesi Sebepleri 817 2– Yargılamanın Hükümlü Aleyhine Yenilenmesi Sebepleri 825 VI– Yenileme İsteminin Kabule Değer Olup Olmadığı Kararı 827
§8– ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU 829 I– Genel Açıklamalar 829 II– Bireysel Başvuru Hakkının Konusu 830 III– Bireysel Başvuru Hakkının Amacı 831 IV– Bireysel Başvurunun Kabul Edilebilirlik Şartları 832 1– Kişi Bakımından Yetki 832 2– Yer Bakımından Yetki 833 3– Zaman Bakımından Yetki 833 4– Konu Bakımından Yetki 833 A– Başvuruya Konu Olabilecek Eylem ve İşlemler 833 B– Başvuruya Konu Olamayacak Eylem ve İşlemler 834 V– Olağan Kanun Yollarının Tüketilmesi 835 VI– Başvuru Süresi 835 VII– Hukuki Yarar Bulunması 836 VIII– İhlal İddiasının Açıkça Dayanaktan Yoksun Olmaması 836 IX– Başvurunun İncelenmesi 837 1– Ön İnceleme 837 2– Kabul Edilebilirlik İncelemesi 837 3– Esas Hakkında İnceleme 837
KAYNAKÇA 843