Ceza Muhakemesi Hukuku (9786253230326)

2. BASKIYA
ÖNSÖZ 5
1. BASKIYA
ÖNSÖZ 7
11
KISALTMALAR ............................................................................................................... 51
BİRİNCİ BÖLÜM
CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNUN GENEL ESASLARI
§1. TERİM VE KAVRAM 57
§2. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNUN KAVRAMSAL GELİŞİM SÜRECİ 59
§3. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNUN AMACI 62
I. Genel Olarak.................................................................................................. 62
II. Hukukun Amacı ............................................................................................. 62
III. Ceza Muhakemesinde Amaç Sorunu............................................................. 64
A. Genel Olarak............................................................................................ 64
B. Ceza Muhakemesi ile Diğer Yargılama Kolları Arasındaki Amaç
Farklılığı Sorunsalı.................................................................................... 68
1. Amacın Tespitinin Önemi.................................................................. 68
2. Ceza Muhakemesi Hukuku Literatüründe Hakim Görüş
Tarafından Kabul Edilen Maddi Gerçek – Şekli Gerçek Ayrımının
Yerindeliği Sorunu............................................................................. 69
IV. Kanaatimiz..................................................................................................... 72
§4. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNUN HUKUK DÜZENİ İÇİNDEKİ YERİ VE DİĞER
HUKUK DİSİPLİNLERİYLE İLİŞKİSİ 73
I. Hukuk Düzeni İçindeki Yeri............................................................................ 73
II. Diğer Hukuk Disiplinleriyle İlişkisi.................................................................. 74
İKİNCİ BÖLÜM
CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNA EGEMEN OLAN
TEMEL İLKELER VE HAKLAR
§1. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNUN BÜTÜNÜNE EGEMEN OLAN TEMEL
İLKELER VE HAKLAR 75
I. Genel Olarak.................................................................................................. 75 12
II. İnsan Onurunun Korunması İlkesi 76
III. Hukuk Devleti İlkesi 83
IV. Adil Yargılanma Hakkı İlkesi 84
V. Silahların Eşitliği İlkesi 87
VI. Hukuki Dinlenilme Hakkı 89
VII. Makul Sürede Yargılanma Hakkı 91
VIII. Savunma Hakkı 92
IX. Kendisini veya Yakınlarını Suçlayıcı Beyanda Bulunmaya Zorlanamama
(nemo tenetur se ipsum accussare) İlkesi 93
X. Suçsuzluk Karinesinden Yararlanma Hakkı 93
XI. Tercüman Yardımından Yararlanma Hakkı 94
XII. Müdafi Yardımından Yararlanma Hakkı 95
XIII. Mecburilik İlkesi 95
XIV. Hakkındaki Suçlamayı ve Sahip Olduğu Hakları Öğrenme Hakkı 97
XV. Hukuki Çarelere (Kanun Yollarına) Başvurma Hakkı 98
§2. SORUŞTURMA EVRESİNE EGEMEN OLAN TEMEL İLKELER 100
I. Gizlilik İlkesi 101
II. Yazılılık İlkesi 104
III. Soruşturmanın Kamusallığı (Re’sen Araştırma) İlkesi 105
IV. Soruşturmanın Mecburiliği İlkesi 106
A. Araştırma veya Soruşturmaya Başlama Mecburiyeti İlkesi 107
B. İddianame Düzenleme Mecburiyeti İlkesi 107
V. Maslahata Uygunluk İlkesi 108
§3. KOVUŞTURMA EVRESİNE EGEMEN OLAN TEMEL İLKELER 109
I. Aleniyet İlkesi 109
A. Anlamı 109
B. Tanımı 111
C. Amaçları 111
D. Görünüm Biçimleri 114
1. Doğrudan Aleniyet 115
a. Dinamik Aleniyet 115
b. Statik Aleniyet 116
2. Dolaylı Aleniyet 116
E. Ceza Muhakemesi Kanunu Açısından Aleniyet İlkesi 117
F. Aleniyet İlkesinin İstisnaları 122
13
1. Genel Ahlak..................................................................................... 123
2. Kamu Güvenliği ............................................................................... 125
3. Çocukların Yargılanması.................................................................. 129
G. Aleniyet İlkesinin İhlali Sayılan Haller ve İhlalin Sonuçları..................... 131
II. Sözlülük İlkesi .............................................................................................. 140
III. Bağımsız ve Tarafsız Bir Mahkemede Yargılanma İlkesi .............................. 141
IV. Tabii Hakim İlkesi......................................................................................... 143
V. Davasız Yargılama Olmaz İlkesi.................................................................... 144
VI. Bir Fiilden Bir Kez Yargılama Yapılma (ne bis in idem) İlkesi ....................... 148
VII. Kamu Davasını Yürütme Mecburiyeti İlkesi................................................. 149
VIII. Delillerin Serbestçe Değerlendirilmesi İlkesi ............................................... 150
IX. Delillerin Doğrudan Doğruyalığı İlkesi ......................................................... 151
X. Şüpheden Sanık Yararlanır (in dubio pro reo) İlkesi.................................... 152
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI, CEZA MUHAKEMESİNDE
YORUM VE KIYAS, CEZA MUHAKEMESİNİN UYGULANMA ALANI,
CEZA MUHAKEMESİ TEŞKİLATI
§1. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI 155
I. Asli (Doğrudan) Kaynaklar........................................................................... 155
A. Anayasa ................................................................................................. 155
B. Uluslararası Sözleşmeler ....................................................................... 156
C. Kanunlar ................................................................................................ 157
1. Ceza Muhakemesi Kanunu.............................................................. 157
2. Tamamlayıcı Kanunlar..................................................................... 158
D. İçtihatların Birleştirilmesi Kararları........................................................ 159
E. Anayasa Mahkemesi Kararları............................................................... 159
II. Tali (Dolaylı) Kaynaklar................................................................................ 159
A. Yargısal İçtihatlar................................................................................... 160
B. Doktrin (Öğreti) ..................................................................................... 160
§2. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU KURALLARINDA YORUM VE KIYAS 161
I. Genel Olarak................................................................................................ 161
II. Yorum Yöntemleri ....................................................................................... 165
A. Sözel/Lafzi/Gramatik Yorum ................................................................. 166
B. Sistematik Yorum .................................................................................. 166 14
C. Tarihsel Yorum 167
D. Amaçsal/Teleolojik Yorum 168
III. Yorum Araçları 169
A. Mantık Kuralları 170
B. Tarihçe 170
C. Hukukun Genel İlkeleri 170
D. Karşılaştırmalı Hukuk 171
IV. Yorum Türleri 171
A. Daraltıcı Yorum 172
B. Genişletici Yorum 172
§3. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNUN UYGULANMA ALANI 173
I. Yer Bakımından Uygulama 173
II. Kişi Bakımından Uygulama 174
III. Zaman Bakımından Uygulama 174
§4. CEZA MUHAKEMESİ TEŞKİLATI 177
I. Genel Olarak 177
II. Cumhuriyet Başsavcılıkları 177
III. Sulh Ceza Hakimlikleri 178
IV. Adli Yargı İlk Derece ve İkinci Derece Mahkemeleri 182
A. Adli Yargı İlk Derece Ceza Mahkemeleri 183
1. Genel Ceza Mahkemeleri 183
a. Asliye Ceza Mahkemeleri 184
b. Ağır Ceza Mahkemeleri 184
2. Özel Kanunlara Göre Kurulan Ceza Mahkemeleri 185
B. Adli Yargı İkinci Derece Mahkemeleri (Bölge Adliye Mahkemeleri) 186
V. Yargıtay 188
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
CEZA MUHAKEMESİ ŞARTLARI
§1. CEZA MUHAKEMESİ ŞARTLARI 191
I. Genel Olarak 191
II. Dava Şartları 192
A. Dava Şartlarının Çeşitleri 192
1. Şikayet 192
15
2. Dava Süresi...................................................................................... 199
3. İzin................................................................................................... 200
4. Talep ............................................................................................... 202
5. Derdest Dava veya Kesin Hüküm Olmaması ................................... 204
6. Uzlaştırmanın Başarısız Sonuçlanması ............................................ 204
7. Önödemenin Yerine Getirilmemesi ................................................ 205
8. Diplomasi Dokunulmazlığının Bulunmaması................................... 205
9. Yabancı Asker Kişi Dokunulmazlığının Bulunmaması...................... 206
10. Seri Muhakeme Usulünün Başarısız Olması.................................... 206
B. Dava Şartlarının Gerçekleşmemesinin Sonuçları................................... 206
III. Yargılama Şartları ........................................................................................ 207
A. Yargılama Şartlarının Çeşitleri ............................................................... 208
1. Sanığın Hazır Bulunması.................................................................. 208
a. Genel Olarak............................................................................. 208
b. Sanığın Hazır Bulunması Kuralının İstisnaları............................ 215
aa. Sanığın Yokluğu ................................................................ 215
aaa. Sanığın Mahkemeden Uzaklaşması (m.194/2) ........ 218
bbb. Sanığın Yokluğunda (in absentia) Duruşma
Yapılabilecek Haller (m.195).................................... 219
ccc. Sanığın Duruşmadan Vareste (Bağışık) Tutulması
(m.196) .................................................................... 237
ddd. Suç Ortaklarının Sorgusu ve Tanıkların
Dinlenmesi Sırasında Sanığın Mahkeme
Salonundan Çıkarılabilmesi (m.200)........................ 240
eee. Sanığın Hazır Bulunmasının Duruşmanın Düzenini
Tehlikeye Sokacağının Anlaşılması (m.204)............. 241
bb. Gaiplik ................................................................................ 241
cc. Kaçaklık ............................................................................ 242
2. Sanığın Akıl Hastası Olmaması ........................................................ 245
3. Bekletici Meselenin Çözülmesi........................................................ 247
4. Geçici Yasama Dokunulmazlığının Bulunmaması............................ 247
5. Uzlaştırmanın Başarısız Sonuçlanması ............................................ 249
6. Şikayetten Vazgeçilmemiş veya Şikayetin Geri Alınmamış
Olması ............................................................................................. 249
B. Yargılama Şartlarının Gerçekleşmemesinin Sonuçları........................... 249 16
BEŞİNCİ BÖLÜM
CEZA MUHAKEMESİ İŞLEMLERİ
§1. CEZA MUHAKEMESİ İŞLEMLERİ VE BU İŞLEMLERİN BİLDİRİLMESİ 251
I. Ceza Muhakemesi İşlemleri 251
II. Ceza Muhakemesi İşlemlerinin Bildirilmesi 254
§2. CEZA MUHAKEMESİ İŞLEMLERİNDEKİ HUKUKA AYKIRILIKLAR VE BU
HUKUKA AYKIRILIKLARIN GİDERİLMESİ 266
I. Genel Olarak 266
II. Hukuka Aykırılık Türleri ve Bunların Yaptırımları 266
III. Ceza Muhakemesi İşlemlerindeki Hukuka Aykırılıkların Giderilmesi
Yolları 269
ALTINCI BÖLÜM
CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA SÜRELER VE
ESKİ HALE GETİRME
§1. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA SÜRELER 271
I. Genel Olarak 271
II. Sürelerin Çeşitleri 271
A. Hak Düşürücü Süre 271
B. Koruyucu Süre 272
C. Düzenleyici Süre 273
D. Hakim veya Mahkeme Tarafından Belirlenen Süre 273
III. Sürelerin Hesaplanması 273
§2. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA ESKİ HALE GETİRME 278
I. Tanım 279
II. Hukuki Niteliği 279
III. Eski Hale Getirme Yoluna Başvurulabilecek Süreler 280
IV. Eski Hale Getirme Nedenleri 281
A. Genel Olarak 281
B. Ceza Muhakemesindeki Bir Sürenin Kusur Olmaksızın Geçirilmesi 281
V. Eski Hale Getirme Talebi, Süresi ve Başvuru Mercii 288
VI. Eski Hale Getirme Dilekçesinde Olguların Açıklanması ve Süresinde
Yapılmamış Olan İşlemlerin Yapılması Zorunluluğu 289
VII. Eski Hale Getirme Dilekçesi Hakkında Karar Verecek Merci, Merci
Tarafından Verilecek Karara Karşı Başvurulabilecek Kanun Yolu ve
Kanun Yoluna Başvurmanın Etkisi 290
17
YEDİNCİ BÖLÜM
SORUŞTURMA EVRESİ, SORUŞTURMA EVRESİNE KATILAN SÜJELER, BU
SÜJELERİN YETKİLERİ, SORUŞTURMA EVRESİNİN İCRASI
§1. SORUŞTURMA EVRESİ 293
I. Terim ve Kavram ......................................................................................... 293
II. Soruşturma Evresinin Başlaması ................................................................. 295
A. Suç Haberinin Alınması.......................................................................... 295
B. Başlangıç Şüphesinin Varlığı .................................................................. 297
C. Soruşturmaya Başlama Mecburiyeti ..................................................... 297
D. Soruşturma Yapılmasına Yer Olmadığı Kararı (SYOK) ............................ 298
§2. SORUŞTURMA EVRESİNE KATILAN SÜJELER 300
I. Cumhuriyet Savcısı ...................................................................................... 300
A. Terim ve Kavram ................................................................................... 300
B. Başsavcılık Teşkilatı ve Cumhuriyet Savcıları......................................... 300
1. İlk Derece Mahkemelerinde Savcılık Teşkilatı (Teşkilat Kanunu
m.16-22).......................................................................................... 301
2. Bölge Adliye Mahkemelerinde Başsavcılık Teşkilatı (Teşkilat
Kanunu m.30, 40, 41)...................................................................... 301
3. Yargıtay’da Başsavcılık Teşkilatı (Yargıtay Kanunu m.6, 27)............ 301
C. Cumhuriyet Savcılarının Birbirleri ile İlişkisi .......................................... 302
D. Cumhuriyet Savcısının Ceza Muhakemesindeki Görevi......................... 302
1. Araştırma Mecburiyeti.................................................................... 303
2. İddianame Düzenleme, Soruşturma Yapılmasına Yer Olmadığı
Kararı veya Kovuşturma Yapılmasına Yer Olmadığı Kararı Verme .. 303
3. Cumhuriyet Savcısının Kamu Davasını Açmada Takdir Yetkisi
(Maslahata Uygunluk İlkesi)............................................................ 304
E. Cumhuriyet Başsavcılıkları Arasındaki Yetki Uyuşmazlığı...................... 304
F. Cumhuriyet Savcılarının Bağımsızlık ve Tarafsızlık Durumları ............... 305
II. Kolluk........................................................................................................... 306
A. Terim ve Kavram ................................................................................... 306
B. Kolluk Teşkilatı....................................................................................... 307
C. Adli Kolluk-İdari Kolluk Ayrımı ve Bu Ayrımın Önemi ............................ 308
D. CMK’da Adli Kolluk ................................................................................ 309
1. Genel Olarak ................................................................................... 309
2. Görev ve Yetkiler............................................................................. 310
III. Sulh Ceza Hakimliği ..................................................................................... 310 18
A. Soruşturma Evresinde Hakim Kararı Gerektiren Ceza Muhakemesi
İşlemleri 314
B. Soruşturmanın Sulh Ceza Hakimi Tarafından Yapılacağı Durumlar 314
C. Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararına ve Soruşturmaya Yer Olmadığı
Kararına Yapılacak İtirazı İncelemek 315
IV. Şüpheli 315
A. Terim ve Kavram 315
B. Şüpheli Hakları 317
C. Şüphelinin Yükümlülükleri 317
V. Müdafi 318
A. Terim ve Kavram 318
B. Müdafinin Hukuki Niteliği 319
C. Müdafi Yardımından Yararlanma Hakkı 321
D. Müdafilik Türleri 322
E. Zorunlu Müdafinin Görevlendirilme Usulü 326
F. Soruşturma Evresinde Müdafinin Hak ve Yetkileri 326
1. Şüpheliye Hukuki Yardımda Bulunma Hakkı 326
2. Dosyayı İnceleme ve Örnek Alma Yetkisi 327
3. Şüpheli ile Görüşme ve Yazışma Hakkı 329
4. Bazı Ceza Muhakemesi İşlemlerinde Hazır Bulunma Hakkı 330
G. Müdafinin Yükümlülükleri 330
1. Savunmayı Hukuka Uygun Olarak Yapma Yükümlülüğü 330
a. Müdafinin Görevini Yerine Getirmemesi Durumunda
Yapılacak İşlem 330
b. Müdafinin Görevden Yasaklanması (m.151/3-6) 331
c. Müdafi Hakkında Disiplin Soruşturması Yapılması 333
2. Gerçeğin Ortaya Çıkarılmasına Yardım Etme Yükümlülüğü 333
3. Sır Saklama Yükümlülüğü 334
H. Müdafi Sayısı 335
İ. Şüpheli veya Sanığın Birden Fazla Olması Halinde Müdafi ile
Savunma 336
VI. Vekil 337
A. Terim ve Kavram 337
B. Vekilin Hukuki Niteliği 337
C. Vekillik Türleri 337
D. Vekilin Görevlendirilmesi ve Görevlendirilme Usulü 338
19
E. Soruşturma Evresinde Vekilin Yetkileri ................................................. 338
VII. Mağdur ve Suçtan Zarar Gören ................................................................... 338
A. Terim ve Kavram ................................................................................... 338
B. Mağdur Hakları...................................................................................... 339
§3. SORUŞTURMA EVRESİNİN İCRASI 340
I. Soruşturma Evresinin Gizliliği İlkesi............................................................. 340
II. Soruşturma Evresinin Yazılılığı İlkesi ve Yapılan İşlemlerin Tutanağa
Bağlanması .................................................................................................. 344
III. Şüphelinin İfadesinin Alınması ve Sorgusunun Yapılması ........................... 345
A. Terim ve Kavram ................................................................................... 345
B. Aydınlatma Yükümlülüğü ...................................................................... 346
C. İfade ve Sorgunun Usulü ....................................................................... 346
D. İfade veya Sorgu Tutanağında Bulunması Gereken Hususlar................ 347
E. İfade Alma ve Sorguda Yasak Usuller ve Delil Değerlendirme
Yasakları ................................................................................................ 348
1. İfade Alma ve Sorguda Yasak Usuller (Delil Elde Etme Yasakları) ... 348
2. Delil Değerlendirme Yasakları......................................................... 351
F. Şüphelinin Aynı Olayla İlgili Olarak Yeniden İfadesinin Alınması........... 353
IV. Tanık Beyanının Alınması, Bilirkişiye Başvurulması, Keşif, Yer Gösterme
ve Teşhis...................................................................................................... 354
A. Tanık Beyanının Alınması....................................................................... 354
B. Bilirkişiye Başvurulması ......................................................................... 355
C. Keşif....................................................................................................... 356
D. Yer Gösterme ........................................................................................ 357
E. Teşhis..................................................................................................... 357
1. Terim, Kavram ve Benzer Kavramlarla Karşılaştırma ...................... 358
2. Koşulları .......................................................................................... 359
a. Teşhise Tabi Tutulanın Gözaltına Alınmış Olması ..................... 359
b. Teşhis İşleminin Yapılmasında Zorunluluk Bulunması .............. 359
c. Cumhuriyet Savcısının Talimatının Bulunması.......................... 360
3. Teşhis İşleminin Uygulanma Usulü ................................................. 360
a. Teşhis İşleminin İcrası............................................................... 360
b. Faili Tarif Eden Beyanın Tutanağa Bağlanması ......................... 360
c. Birden Çok Teşhise Tabi Tutulanın Bulunması.......................... 361
d. Benzer Dış Görünüşe Sahip Teşhise Tabi Tutulanların
Bulunması................................................................................. 361 20
e. Teşhiste Bulunan ve Teşhise Tabi Tutulanların Birbirini
Görmemesi 361
f. Teşhis İşleminin Şekli 362
g. Teşhis İşleminin Tekrarı 362
h. Teşhisin Kayda Alınması 362
4. Fotoğraf Teşhisi 363
5. Teşhis İşleminde Müdafinin Konumu 363
SEKİZİNCİ BÖLÜM
KORUMA TEDBİRLERİ
§1. KORUMA TEDBİRLERİ İLE İLGİLİ GENEL AÇIKLAMALAR 365
I. Terim ve Kavram 365
II. Koruma Tedbirlerinin Ortak Özellikleri 366
A. Kanun ile Düzenlenmiş Olma 366
B. Hüküm Kesinleşmeden Önce Temel Hak ve Özgürlükleri Sınırlama 366
C. Geçici Olma 367
D. Araç Konumunda Bulunma 368
E. Belli Makamlar Tarafından Verilme 368
F. Gecikmede Sakınca Bulunma 368
G. Şüphenin Belli Bir Yoğunlukta Olması 369
1. Basit Şüphe (Başlangıç Şüphesi) 370
2. Makul Şüphe 370
3. Yeterli Şüphe 372
4. Kuvvetli Şüphe 372
H. Ölçülü (Orantılı) Olma 373
§2. KORUMA TEDBİRLERİNİN ÇEŞİTLERİ 374
I. Yakalama 374
A. Terim, Kavram ve Genel Açıklamalar 374
B. Yakalama Yetkisine Sahip Olanlar 377
1. Herkes Tarafından Yapılabilecek Yakalama 377
2. Yalnızca Kolluk Görevlileri Tarafından Yapılabilecek Yakalama 379
C. Şikayete Bağlı Suçlarda Yakalama Yetkisi 381
D. Yakalama Sonrası Yapılacak İşlemler 381
E. Yakalananın Hakları 383
F. Yakalamanın Zamanı 383
G. Yakalamaya İtiraz 384
21
H. Yeniden Yakalama Yasağı ...................................................................... 384
I. Yakalanan Kişi ile İlgili Alınacak Önlemler ............................................. 384
II. Gözaltı ......................................................................................................... 385
A. Terim ve Kavram ................................................................................... 386
B. Gözaltı Kararı Vermeye Yetkili Makam.................................................. 387
C. Gözaltı Süresi......................................................................................... 388
D. Yeniden Yakalama Yasağı ...................................................................... 390
E. Gözaltı Kararına İtiraz ............................................................................ 390
III. Tutuklama ................................................................................................... 391
A. Terim ve Kavram ................................................................................... 391
B. Tutuklama Kararı Verilebilmesinin Şartları............................................ 393
1. Şüpheli veya Sanığın Huzurda Olması ............................................. 393
2. Kuvvetli Suç Şüphesinin Varlığını Gösteren Somut Delillerin
Bulunması ....................................................................................... 394
3. Tutuklama Nedenlerinden En Az Birinin Var Olması....................... 395
a. Kaçma, Saklanma ve Kaçma Şüphesini Uyandıran Somut
Olguların Varlığı ........................................................................ 395
b. Delilleri Karartma Tehlikesi....................................................... 396
c. Muhakemenin Diğer Süjeleri Üzerinde Baskı Yapılması
Girişiminde Bulunulması........................................................... 397
d. Tutuklama Nedenlerinin Varsayılması...................................... 397
4. Tutuklamanın Orantılı Olması ......................................................... 400
a. Genel Olarak............................................................................. 400
b. Tutuklama Yasakları.................................................................. 400
5. Muhakeme Koşullarının Gerçekleşmiş Olması................................ 402
6. Ölçülülük ......................................................................................... 402
C. Tutuklama Kararı ................................................................................... 403
D. Tutukluluk Süresi ................................................................................... 405
E. Tutuklama Usulü ................................................................................... 409
F. Tutuklama Kararının Gözden Geçirilmesi .............................................. 410
G. Tutuklama Kararına İtiraz ...................................................................... 413
H. Tutuklama Kararının Yerine Getirileceği Kurumlar................................ 415
I. Tutuklanan Kişinin Durumunun Yakınlarına Bildirilmesi ....................... 415
J. Kaçaklar Hakkında Tutuklama ve Teminat (Güvence) Belgesi............... 416
K. Tutukluların Hakları ............................................................................... 417
L. Tutukluların Yükümlülükleri .................................................................. 418 22
IV. Adli Kontrol 418
A. Terim ve Kavram 418
B. Adli Kontrol Uygulanma Şartları 419
C. Adli Kontrolle Bağlantılı Yükümlülükler 421
D. Adli Kontrol Kararı ve Karara Hükmedecek Merciler 424
E. Adli Kontrol Kararına İtiraz 426
F. Adli Kontrol Kararının Gözden Geçirilmesi ve Adli Kontrol Altında
Geçecek Azami Süre 426
G. Adli Kontrol Kararının Kaldırılması 427
H. Adli Kontrol Yükümlülüklerine Uyulmaması 428
I. Mahsup 430
V. Zorla Getirme 430
A. Terim ve Kavram 430
B. Şüpheli veya Sanığın Zorla Getirilmesi 430
C. Mağdur veya Şikayetçinin Zorla Getirilmesi 431
D. Tanık veya Bilirkişinin Zorla Getirilmesi 432
VI. Arama 433
A. Terim ve Kavram 433
B. Aramanın Amaçları 434
C. Aramanın Çeşitleri 434
1. Önleme Araması 434
2. Adli Arama 440
D. Arama Kararı veya Arama Emri Verilebilmesinin Şartları 440
1. Makul Şüphenin Var Olması 442
2. Hakim veya Mahkeme Kararı veya Yetkili Merciin Yazılı Emrinin
Olması 444
3. Aramaya Maruz Kalan Kişilere İlişkin Şartlar 447
a. Şüpheli veya Sanık Hakkında Yapılan Arama 447
b. Diğer Kişiler Hakkında Yapılan Arama 448
4. Aramanın Gerçekleştirileceği Zamana İlişkin Şartlar 448
5. Arama Yapılacak Yere İlişkin Şartlar 449
a. Üst Araması 449
b. Eşya Araması 450
c. Konutta Arama 450
d. İşyerinde Arama 451
23
e. Araçta Arama............................................................................ 452
f. Avukat Bürolarında Arama ....................................................... 453
6. Aramanın İcrası ............................................................................... 454
7. Aramada Hazır Bulunacak Kişiler .................................................... 459
8. Arama Sırasında Tesadüfen Elde Edilen Deliller.............................. 460
9. Arama Kararının veya Emrinin Denetimi......................................... 460
VII. Elkoyma....................................................................................................... 461
A. Terim ve Tanım...................................................................................... 461
B. Elkoymanın Amacı ................................................................................. 462
C. Elkoymanın Çeşitleri .............................................................................. 462
1. Basit Elkoyma.................................................................................. 462
a. Kapsam ..................................................................................... 462
b. Kişi Bakımından Aranan Şartlar ................................................ 463
c. Madde Bakımından Aranan Şartlar .......................................... 463
aa. Şüphe ............................................................................... 463
bb. Elkoyma Kararı veya Emri................................................. 464
d. Denetimi ................................................................................... 465
aa. Hakim veya Mahkeme Tarafından Verilen Elkoyma
Kararının Denetimi........................................................... 465
bb. Cumhuriyet Savcısı veya Kolluk Amiri Tarafından
Verilen Elkoyma Emrinin Denetimi .................................. 465
e. Elkoyma Tedbirinin İcrası.......................................................... 466
f. İstenen Eşyayı Vermeyenler Hakkında Yapılacak İşlemler........ 467
g. Elkonulan Eşyanın Muhafazası veya Elden Çıkartılması............ 467
h. Elkoymanın Sona Ermesi........................................................... 468
2. Postada Elkoyma............................................................................. 469
3. Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoyma ...................................... 470
a. Kapsam ..................................................................................... 470
b. Benzer Kavramlarla Karşılaştırma............................................. 471
c. Uygulanma Şartları ................................................................... 472
aa. Kuvvetli Şüphenin Varlığı ................................................. 472
bb. Uygulanacak Kişi .............................................................. 472
cc. Konu................................................................................. 473
dd. Karar Verecek Merci ........................................................ 473
ee. Suç Türleri ........................................................................ 474
d. Tedbirin İcrası ........................................................................... 475 24
4. Avukat Bürolarında Elkoyma ve Postada Elkoyma 476
5. Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayini 477
a. Terim ve Kavram 477
b. Tedbirin Amacı 478
c. Tedbirin Hukuki Niteliği 481
d. Kayyımın Hukuki Niteliği 481
e. Tedbirin Uygulanma Şartları 482
aa. Suçun Bir Şirketin Faaliyeti Çerçevesinde İşlenmekte
Olması 483
bb. Suçun Zincirleme veya Kesintisiz Suç Şeklinde
İşlenmesi 483
cc. Suçun İşlenmekte Olduğu Hususunda Kuvvetli Şüphe
Bulunması 484
dd. Maddi Gerçeğin Ortaya Çıkarılması İçin Gerekli Olması 485
ee. İşlenmekte Olan Suçun Katalog Suçlardan Olması 485
f. Kayyım Atamaya Yetkili Merci 486
g. Kayyım Tayini Kararının İçeriği 486
aa. Genel Olarak 486
bb. Şirket ve Şirket Yönetimi Kavramları 487
h. Kayyım Atanmasına İlişkin Temel Esaslar 488
aa. Kayyımın Şahsına İlişkin Şartlar 488
bb. Kayyımın Atanması Usulü 489
cc. Kayyımın Görev Süresi 490
i. Kayyımın Hak, Görev ve Yetkileri 490
j. Kayyımın Şahsına ve İşlemlerine Karşı Şikayet Yolları 492
k. Kayyımlığın ve Kayyımın Görevinin Sona Ermesi 496
l. Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması 497
aa. Zorlama Amaçlı Elkoyma ile Şirket Yönetimi İçin
Kayyım Tayini Arasındaki İlişki 497
bb. Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoyma ile Şirket
Yönetimi İçin Kayyım Tayini Arasındaki İlişki 498
6. Bilgisayarlara Elkoyma 499
7. Kaçaklara İlişkin Elkoyma 501
8. Bilişim Suçlarının İşlenmesi Suretiyle Elde Edilen Menfaatin
Bulunduğu Hesabın Askıya Alınması ve Elkoyma 503
VIII. Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi 508
A. Terim ve Kavram 508
25
B. Tedbirin İçeriği ve Kapsamı ................................................................... 510
C. Tedbirin Uygulanmasına İlişkin Şartlar .................................................. 511
1. Delil Elde Etme Amacının Olması .................................................... 511
2. Somut Delillere Dayanan Kuvvetli Suç Şüphesinin Varlığı............... 511
3. Başka Suretle Delil Elde Etme İmkanının Olmaması ....................... 512
4. Yetkili Merciin Kararının Olması...................................................... 513
5. Tedbirin Muhatabı Olabilecek Kişiler .............................................. 513
D. Tedbirin İcrası........................................................................................ 515
E. Tedbir Kararının İçeriği .......................................................................... 516
F. Tedbirin Süresi....................................................................................... 516
G. Mobil Telefonun Yerinin Tespiti ............................................................ 517
H. Müdafinin Bürosu, Konutu ve Yerleşim Yerindeki Telekomünikasyon
Araçlarının Denetimi ............................................................................. 517
İ. Tedbirin Sona Ermesi............................................................................. 517
J. Elde Edilen Delillerin Yok Edilmesi......................................................... 518
K. İlgililerin Bilgilendirilmesi ...................................................................... 518
L. Tesadüfen Elde Edilen Delillerin Durumu.............................................. 518
1. EKSKURS: İletişimin Önleme ve İstihbarat Amaçlı Denetimi........... 519
a. Genel Olarak............................................................................. 519
b. PVSK’ya Göre Önleme Amaçlı Denetim.................................... 519
c. 2803 Sayılı Jandarma Teşkilat Görev ve Yetkileri Hakkında
Kanuna Göre Önleme Amaçlı Denetim..................................... 521
d. 2937 Sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat
Teşkilatı Kanununa Göre Önleme Amaçlı Denetim .................. 522
e. Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanuna Göre
Önleme Amaçlı Denetim........................................................... 523
IX. Gizli Soruşturmacı Görevlendirilmesi .......................................................... 524
A. Terim ve Kavram ................................................................................... 525
B. Amaç...................................................................................................... 525
C. Tedbirin Uygulanmasına İlişkin Şartlar .................................................. 525
1. Somut Delillere Dayanan Kuvvetli Şüphe Sebeplerinin Varlığı........ 525
2. Başka Surette Delil Elde Edilememiş Olması................................... 526
3. Katalogda Sayılan Suçlardan Birisinin İşlendiği Şüphesinin
Mevcut Olması................................................................................ 526
D. Tedbire Karar Verecek Merci................................................................. 527
E. Tedbirin İcrası........................................................................................ 527 26
F. Tedbirin Süresi 528
G. Tedbirin Sona Ermesi 528
H. Gizli Soruşturmacının Suç İşlemesi Sorunu 528
İ. Tedbirin Uygulanması Sonucunda Elde Edilen Deliller 529
X. Teknik Araçlarla İzleme 530
A. Terim ve Kavram 530
B. Amaç 531
C. Tedbirin Uygulanmasına İlişkin Şartlar 531
1. Somut Delillere Dayanan Kuvvetli Şüphe Sebeplerinin Varlığı 531
2. Başka Surette Delil Elde Edilememiş Olması 531
3. Katalogda Sayılan Suçlardan Birisinin İşlendiği Şüphesinin
Mevcut Olması 532
D. Tedbire Karar Verecek Merci 533
E. Tedbirin İcrası 533
F. Tedbirin Süresi 533
G. Tedbirin Sona Ermesi 534
H. Tedbirin Uygulanması Sonucunda Elde Edilen Deliller 534
XI. Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek Alınması 535
A. Terim ve Kavram 535
B. Amaç ve Hukuki Nitelik 535
C. Şüpheli veya Sanığın Beden Muayenesi ve Vücudundan Örnek
Alınması 536
1. Dış Beden Muayenesi 536
2. İç Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek Alınması 537
D. Şüpheli veya Sanığın Dışındaki Kişilerin Beden Muayenesi ve
Vücudundan Örnek Alınması 538
1. Terim ve Kavram 538
2. Tedbirin Uygulanma Şartları 538
XII. Moleküler Genetik İncelemeler 539
A. Terim ve Kavram 539
B. Hukuki Niteliği ve Amacı 539
C. Tedbirin Uygulanma Şartları 540
XIII. Fizik Kimliğin Tespiti 541
A. Terim ve Kavram 541
B. Tedbirin Uygulanma Şartları 541
1. Şüphenin Mevcut Olması 541
27
2. Üst Sınırı İki Yıl veya Daha Fazla Hapis Cezasını Gerektiren Bir
Suçun Varlığı ................................................................................... 542
3. Cumhuriyet Savcısının Emri ............................................................ 542
4. Tedbirin İcrası.................................................................................. 542
C. Tedbirin Sona Ermesi............................................................................. 542
§3. KORUMA TEDBİRLERİ NEDENİYLE TAZMİNAT 542
I. Genel Olarak................................................................................................ 542
II. Terim ve Kavram ......................................................................................... 544
III. Tazminatın Konusu...................................................................................... 544
IV. Tazminat İstenebilecek Durumlar ............................................................... 545
A. Kanun Dışı Yakalanma, Tutuklanma ve Tutukluluğun Devamına
Karar Verilme......................................................................................... 545
B. Kanuni Gözaltı Süresi İçinde Hakim Önüne Çıkarılmama ...................... 545
C. Kanuni Hakları Hatırlatılmadan veya Hatırlatılan Haklardan
Yararlandırılma İsteği Yerine Getirilmeden Tutuklanma ....................... 546
D. Kanuna Uygun Tutuklanıp Makul Sürede Yargılama Merci Huzuruna
Çıkarılmama ve Bu Süre İçinde Hakkında Hüküm Verilmeme ............... 546
E. Kanuna Uygun Olarak Yakalandıktan veya Tutuklandıktan Sonra
Hakkında Kovuşturmaya Yer Olmadığına veya Beraate Karar
Verilme .................................................................................................. 547
F. Mahkumiyet Halinde Tazminat ............................................................. 547
G. Yakalama veya Tutuklama Nedenleri ile Haklarındaki Suçlamaları
Açıklamama ........................................................................................... 549
H. Yakalamayı veya Tutuklamayı Yakınlara Bildirmeme ............................ 550
İ. Arama Kararını Ölçüsüz Şekilde Gerçekleştirme ................................... 550
J. Koşulları Oluşmadığı Halde Elkonulan veya Korunması İçin Gerekli
Tedbirler Alınmama ya da Eşya veya Diğer Malvarlığı Değerlerini Amaç
Dışı Kullanma veya Zamanında Geri Vermeme ..................................... 551
K. Yakalama, Adli Kontrol Altına Alınma veya Tutuklama İşlemlerine
Karşı Kanunda Öngörülen Başvuru İmkanlarından
Yararlandırılmama................................................................................. 552
L. Bazı Adli Kontrol Yükümlülükleri Uygulandıktan Sonra Kovuşturma
Yapılmasına Yer Olmadığına veya Beraate Karar Verme....................... 553
M. Yargılamanın Yenilenmesi Sonucunda Beraat veya Ceza Verilmesine
Yer Olmadığı Kararı Verilmesi................................................................ 554
V. Tazminat Hakkı Olan Kişiyi Uyarma Yükümlülüğü....................................... 554
VI. Tazminat İsteminin Şartları ......................................................................... 554
A. Süre ....................................................................................................... 554 28
B. İstemde Bulunabilecek Kişiler 555
C. Başvurunun Yapılacağı Merci 555
D. Başvurunun Şekli 557
E. Yargılama Usulü 558
F. Tazminatın Geri Alınması ve Rücu Edilmesi 559
G. Tazminat İsteyemeyecek Kişiler 560
DOKUZUNCU BÖLÜM
CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA İSPAT VE DELİLLER
§1. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA İSPAT 561
§2. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA DELİLLER 562
I. Delil Çeşitleri 562
A. Şüpheli ve Sanık Açıklamaları 562
B. Tanık Beyanı 562
1. Genel Olarak 562
2. Tanıkların Çağırılması ve Çağrıya Uymama 563
3. Tanıklıktan Çekinme 565
a. Genel Olarak 565
b. Tanıklıktan Çekinme Sebepleri 566
aa. Belli Hısımlık İlişkisi Nedeniyle Tanıklıktan Çekinme
(m.45) 566
bb. Meslek veya Sürekli Uğraşları Sebebiyle Tanıklıktan
Çekinme (m.46) 567
cc. Devlet Sırrı Niteliğindeki Bilgiler Nedeniyle Tanıklıktan
Çekinme (m.47) 569
dd. Kendisi veya Yakınları Aleyhine Tanıklıktan Çekinme
(m.48) 570
c. Tanıklıktan Çekinme Sebebinin Bildirilmesi (m.49) 570
d. Tanıklıktan Çekinme Hakkı Olmasına Rağmen Çekinmeme
(m.51) 570
4. Tanıkların Dinlenmesi Usulü 571
a. Tanığa, Görevinin Önemini Anlatma 571
b. Tanıkların Dinlenmesi Aşaması 571
c. Tanığa Yemin Verdirilmesi 573
d. Tanığın Tekrar Dinlenmesi Halinde Yemin 574
e. Tanığın Dinlenmesi 574
f. Tanıkların Korunması 575
29
g. Tanıklık Yapmaktan ve Yeminden Sebepsiz Çekinme ............... 581
h. Tanığa Tazminat Verilmesi........................................................ 581
C. Tanık-Sanık Açıklamaları........................................................................ 582
D. Yazılı Belgeler ........................................................................................ 582
E. Görüntü ve Ses Kayıtları ........................................................................ 582
F. Belirti Delili ............................................................................................ 583
G. Delil Elde Etme ve Değerlendirme Araçları ........................................... 584
1. Bilirkişi............................................................................................. 584
a. Terim ve Kavram....................................................................... 584
b. Bilirkişiye Başvurulabilecek Konular ......................................... 584
c. Bilirkişiye Başvurma Zorunluluğu ............................................. 585
d. Bilirkişiye Başvurma Yasağı....................................................... 585
e. Bilirkişiye Başvurabilecekler ..................................................... 587
f. Bilirkişi Görevlendirilmesi ......................................................... 588
g. Bilirkişi Sayısı............................................................................. 588
h. Bilirkişi Olarak Atanabilecekler ................................................. 589
i. Bilirkişiliği Kabul Yükümlülüğü ve Görevi Kabulden
Kaçınılabilecek Haller................................................................ 589
j. Bilirkişi İncelemesinin Yapılması............................................... 591
aa. İnceleme Konusu Şeylerin Bilirkişiye Teslimi ................... 591
bb. Bilirkişinin Ön İnceleme Yapması ..................................... 592
cc. Bilirkişinin İnceleme Sırasındaki Yetkileri......................... 592
k. Bilirkişi Raporu.......................................................................... 593
aa. Genel Olarak .................................................................... 593
bb. Bilirkişi Raporunun Hukuki Niteliği................................... 593
cc. Bilirkişi Raporunun Teslimi ve Taraflara Tebliği ............... 594
dd. Bilirkişi Raporuna İtiraz .................................................... 594
ee. Bilirkişi Ücreti ................................................................... 595
ff. Uzman Mütalaası ............................................................. 596
H. Keşif....................................................................................................... 597
1. Terim ve Kavram ............................................................................. 597
2. Yetkili Makam ................................................................................. 597
3. Keşfin İcrası ..................................................................................... 597
4. Keşif Türleri ..................................................................................... 598
a. Yer Gösterme............................................................................ 598 30
b. Ölü Muayenesi ve Otopsi 599
aa. Ölü Muayenesi/Adli Muayene 599
bb. Otopsi 599
§3. DELİLLERİN ORTAYA KONULMASI VE TARTIŞILMASI 601
I. Genel Olarak 601
II. Tanıkların Dinlenmesi Usulü 603
III. Belge ve Tutanakların Okunması 604
A. Duruşmada Anlatılması Zorunlu Belge ve Tutanaklar (m.209) 604
B. Duruşmada Okunamayacak Belgeler (m.210) 605
C. Duruşmada Okunmasıyla Yetinilebilecek Belgeler (m.211) 605
D. Rapor, Belge ve Diğer Yazıların Okunması (m.214) 606
E. Delillerin Tartışılması (m.216) 606
1. Genel Olarak 606
2. Doğrudan Soru Yöneltme (m.201) 610
F. Delillerin Ortaya Konulması Talebinin Reddi (m.206/2) 613
G. Delilin Ortaya Konulmasından Vazgeçme (m.206/3) 614
H. Delilin Geç Bildirilmesi (m.207) 614
§4. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE DELİL YASAKLARI 615
I. Delillerin Değerlendirilmesi 615
II. Delil Yasakları 615
A. Terim ve Kavram 615
B. Delil Yasaklarının Amacı 617
C. Delil Yasakları Çeşitleri 617
1. Delil Elde Etme Yasağı 617
2. Delil Değerlendirme Yasağı 617
D. Özel Kişiler Tarafından Hukuka Aykırı Olarak Elde Edilen Delillerin
Durumu 618
E. Hukuka Aykırı Delillerin Uzak Etkisi 619
F. Hukuka Aykırı Delillerin Dosyadan Çıkarılıp Çıkarılamayacağı
Meselesi 620
ONUNCU BÖLÜM
SORUŞTURMA EVRESİNİN SONA ERMESİ
§1. SORUŞTURMA EVRESİNİN SONA ERMESİ 621
I. Kamu Davasının Açılması: İddianamenin Kabulü 621
A. İddianame Düzenlenmesi 622
31
1. Genel Olarak ................................................................................... 622
2. İddianame Düzenlenmesi İçin Bulunması Gereken Şartlar ............. 625
a. Yeterli Şüphenin Bulunması...................................................... 625
b. Fiilin Belli Olması....................................................................... 625
c. Failin Belli Olması...................................................................... 627
d. Dava Şartlarının Gerçekleşmiş Olması ...................................... 628
3. İddianamenin İçeriği ....................................................................... 629
a. İddianamenin Şekli Şartları....................................................... 629
aa. Görevli ve Yetkili Mahkemenin Belirtilmesi ..................... 630
bb. Şüphelinin Kimlik Bilgileri................................................. 630
cc. Müdafiye İlişkin Bilgiler.................................................... 630
dd. Maktul, Mağdur veya Suçtan Zarar Görenin Kimlik
Bilgileri ............................................................................. 631
ee. İhbarda Bulunan Kişinin Kimlik Bilgileri............................ 631
ff. Şikayette Bulunan Kişinin Kimliği ..................................... 631
gg. Şikayetin Yapıldığı Tarih ................................................... 631
hh. Yüklenen Suç ve Uygulanması Gereken Kanun
Maddeleri......................................................................... 631
ii. Yüklenen Suçun İşlendiği Yer, Tarih ve Zaman Dilimi....... 632
jj. Suçun Delilleri .................................................................. 632
kk. Şüphelinin Özgürlüğünü Kısıtlayan Muhakeme
İşlemlerinin Süreleri ......................................................... 633
b. İddianamenin Esasa İlişkin Şartları ........................................... 633
c. İddianamenin Kabulü................................................................ 634
II. İddianamenin İadesi.................................................................................... 636
A. Genel Olarak.......................................................................................... 636
B. İddianamenin İadesinin Konusu ............................................................ 636
C. İddianamenin İadesine Karar Verecek Merci ........................................ 636
D. Süre ....................................................................................................... 637
E. İddianamenin İadesi Sebepleri .............................................................. 638
1. İddianamenin CMK m.170’e Aykırı Düzenlenmesi.......................... 638
a. Şekle İlişkin Noksanlıklar........................................................... 638
b. Esasa İlişkin Noksanlıklar .......................................................... 639
aa. Olayların Mevcut Delillerle İlişkilendirilmemiş Olması..... 639
bb. Şüphelinin -varsa- Lehine Olan Delillerin
Gösterilmemiş Olması...................................................... 639 32
cc. Hangi Yaptırıma Hükmedilmesinin İstendiğinin
Belirtilmemiş Olması 640
dd. İddianamenin Suçun Sübutuna Doğrudan Etki Edecek
Mevcut Bir Delil Toplanmadan Düzenlenmiş Olması 640
ee. Önödemeye, Uzlaştırmaya veya Seri Muhakeme
Usulüne Tabi Olduğu Soruşturma Dosyasından Açıkça
Anlaşılan İşlerde İddianamenin Önödeme, Uzlaştırma
veya Seri Muhakeme Usulü Uygulanmaksızın
Düzenlenmiş Olması 642
ff. Soruşturma veya Kovuşturma Yapılması İzne veya
Talebe Bağlı Olan Suçlarda İzin Alınmaksızın veya
Talep Olmaksızın İddianame Düzenlenmiş Olması 643
gg. On Beş Yaşını Doldurmamış Çocuklar Hakkında Sosyal
İnceleme Yaptırılmaksızın İddianame Düzenlenmiş
Olması 644
c. İddianamenin İadesi Yasağı 645
d. İddianamenin İadesi Kararının Denetimi 647
e. İddianamenin İadesi Kararı Üzerine Yapılacak İşlemler 648
III. Cumhuriyet Savcısının Yeterli Şüphenin Varlığına Rağmen İddianame
Düzenlemeyebileceği Bazı Haller 649
A. Genel Olarak 649
B. Cumhuriyet Savcısına Tanınan Takdir Yetkisinin Kapsamı 650
1. Cezayı Ortadan Kaldıran Şahsi Sebep Olarak Etkin Pişmanlık
Hükümlerinin Uygulanmasını Gerektiren Koşulların veya Şahsi
Cezasızlık Sebeplerinin Varlığı 650
2. Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi 651
a. Şartları 652
aa. Suç Bakımından Aranan (Objektif) Şartlar 652
bb. Şüpheli Bakımından Aranan (Sübjektif) Şartlar 653
b. Kararı Verecek Merci 653
c. Erteleme Süresi 654
d. Denetimi 654
e. Sonucu 654
f. Erteleme Kararlarının Adli Sicil Kayıtlarına Etkisi 654
IV. Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı (KYOK) 654
A. Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı Verilebilecek Durumlar 655
1. Yeterli Şüpheye Ulaşılamaması 655
2. Kovuşturma Olanağının Bulunmaması 655
33
B. Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararının Hukuki Niteliği .......................... 655
C. Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararının Denetimi................................... 657
1. Genel Olarak ................................................................................... 657
a. İdari Denetim............................................................................ 657
b. Yargısal Denetim....................................................................... 658
2. Denetim Usulü ................................................................................ 658
a. Talepte Bulunabilecek Kişiler.................................................... 658
b. Usul........................................................................................... 659
c. Süre........................................................................................... 659
d. Görevli Merci ............................................................................ 659
e. İtiraz Üzerine Verilebilecek Kararlar ......................................... 659
ON BİRİNCİ BÖLÜM
KOVUŞTURMA EVRESİ
§1. KOVUŞTURMA EVRESİ 661
I. Terim ve Kavram ......................................................................................... 661
II. Kovuşturma Evresine Katılan Süjeler........................................................... 662
A. Mahkeme, Hakimlik ve Hakim............................................................... 662
1. Terim ve Kavram ............................................................................. 662
2. Hakimlerde Bulunması Gereken Nitelikler...................................... 666
a. Bağımsızlık ve Bunu Sağlamaya Yönelik Kurumlar.................... 667
aa. Kavram ............................................................................. 667
bb. Kapsamı............................................................................ 668
cc. Hakim Bağımsızlığının Teminatları ................................... 668
b. Tarafsızlık ve Bunu Sağlamaya Yönelik Kurumlar ..................... 669
aa. Hakimin Davaya Bakamayacağı Durumlar ....................... 671
aaa. Görev Yasakları........................................................ 671
aaaa. Görev Yasaklarının Özellikleri ve Türleri ....... 671
(a) CMK’da ve 2802 Sayılı Kanunda
Düzenlenmiş Olan Görev Yasakları......... 672
(1) Hakimin Suçtan Kendisinin Zarar
Görmesi........................................... 672
(2) Hakimin Sonradan Kalksa Bile
Şüpheli, Sanık veya Mağdur İle
Aralarında Evlilik, Vesayet veya
Kayyımlık İlişkisi Bulunması............. 673 34
(3) Hakimin Şüpheli, Sanık veya
Mağdurun Kan veya Kayın
Hısımlığından Üstsoy veya
Altsoyundan Olması 675
(4) Hakimin Şüpheli, Sanık veya
Mağdur ile Aralarında Evlat
Edinme İlişkisinin Olması 675
(5) Hakimin Şüpheli, Sanık veya
Mağdur ile Aralarında Üçüncü
Derece Dahil Kan Hısımlığının
Olması 675
(6) Hakimin, Sona Ermiş Olsa Bile,
Şüpheli, Sanık veya Mağdur ile
Aralarında İkinci Derece Dahil
Kayın Hısımlığının Olması 675
(7) Hakimin Aynı Davada Cumhuriyet
Savcılığı, Adli Kolluk Görevi,
Şüpheli veya Sanık Müdafiliği
veya Mağdur Vekilliği Yapmış
Olması 676
(8) Hakimin Aynı Davada Tanık veya
Bilirkişi Sıfatıyla Dinlenmiş Olması 676
(9) Yüksek Görevli Mahkemede
Verilecek Karar veya Hükme
Katılacak Hakimin Önceden
Verilen Karar veya Hükme
Katılmış Hakim Olması 677
(10) Kovuşturma Evresinde Görev
Alacak Hakimin Aynı İşte
Soruşturma Evresinde Görev
Yapmış Olması 678
(11) Yargılamanın Yenilenmesinde
Görev Alacak Hakimin Önceki
Yargılamada Görev Yapmış Hakim
Olması 679
(12) 2802 Sayılı Hakimler ve Savcılar
Kanunu m.46/1’de Düzenlenen
Görev Yasağı 680
bbbb. Görev Yasaklarının Bulunmasının Sonuçları 682
(a) Hakimin Çekinmesi Mecburiyeti ve
Reddi 682
35
(b) Görev Yasağı Bulunan Hakimin Yaptığı
İşlemlerin Geçerliliği Meselesi................ 683
bbb. Hakimin Tarafsızlığını Şüpheye Düşüren Sebepler
(m.24-25)................................................................. 684
bb. Hakimin Reddi Muhakemesi ............................................ 685
aaa. Ret Talebinde Bulunabilecek Kişiler ........................ 685
bbb. Ret Talebinde Bulunma Süresi ................................ 686
ccc. Ret Talebinin Yapılma Usulü.................................... 688
ddd. Ret Talebi Üzerine Yapılacak İşlemler...................... 688
eee. Reddi İstenen Hakimin Yapabileceği İşlemler.......... 691
fff. Ret İsteminin Geri Çevrilmesi .................................. 691
cc. Hakimin Çekinmesi........................................................... 693
dd. Zabıt Katibinin Reddi ve Çekinmesi.................................. 693
B. Cumhuriyet Savcısı ................................................................................ 694
C. Sanık ...................................................................................................... 694
D. Malen Sorumlu...................................................................................... 695
E. Müdafi ................................................................................................... 696
1. Genel Olarak ................................................................................... 696
2. Kovuşturma Evresinde Müdafi Görevlendirilmesi ve
Görevlendirilme Usulü .................................................................... 696
a. Müdafi Görevlendirilmesi......................................................... 696
b. Müdafi Görevlendirilme Usulü ................................................. 697
3. Kovuşturma Evresinde Müdafinin Yetkileri..................................... 697
4. Kovuşturma Evresinde Müdafinin Ödevleri .................................... 700
a. Savunmayı Kurallara Uygun Olarak Yapma Ödevi .................... 700
aa. Yeni Müdafi Görevlendirilmesi ........................................ 700
bb. Müdafinin Görevden Yasaklanması ................................. 701
b. Gerçeğin Ortaya Çıkmasına Yardım Etme Ödevi....................... 703
c. Sır Saklama Ödevi ..................................................................... 703
5. Kovuşturma Evresinde Müdafi Sayısı.............................................. 704
6. Menfaat Çatışması Durumu ............................................................ 705
F. Vekil....................................................................................................... 705
G. Mağdur ve Suçtan Zarar Gören ............................................................. 706
1. Genel Olarak ................................................................................... 706
2. Mağdur ve Şikayetçinin Kovuşturma Evresindeki Hakları............... 706
3. Mağdur ve Şikayetçinin Davete Uymamaları.................................. 707 36
4. Davaya Katılma 708
a. Genel Olarak 708
b. Katılma Talebinde Bulunabilecekler 708
c. Katılma Talebinde Bulunma Zamanı 709
d. Katılma Usulü 709
e. Katılanın Hakları 710
f. Katılmanın Yargılamaya Etkisi 710
g. Katılmadan Önceki Kararlara İtiraz 710
h. Katılanın Hukuki Çarelere (Kanun Yollarına) Başvurması 711
i. Katılmanın Hükümsüz Kalması 711
H. Zabıt Katibi 711
§2. MAHKEMELERİN YETKİLERİ 712
I. Mahkemelerin Madde Bakımından Yetkisi (Görev) 712
A. Genel Olarak 712
1. Asliye Ceza Mahkemelerinin Görevleri 714
2. Ağır Ceza Mahkemelerinin Görevleri 714
3. Özel Ceza Mahkemelerinin Görevleri 715
B. Madde Bakımından Yetkinin Hukuki Niteliği 716
C. Madde Bakımından Yetki Uyuşmazlığı 717
D. Görevli Olmayan Hakim veya Mahkemenin İşlemleri 718
E. Görevsizlik Kararı Verilmesi 719
F. İstisnai Olarak Madde Bakımından Yetkili Olma 720
1. İşin Yanlışlıkla Madde Bakımından Yetkisiz Mahkemeye Gelmesi 720
2. Bağlantı Bulunması 721
a. Bağlantı Kavramı ve Çeşitleri 721
aa. Objektif (Olaysal) ve Subjektif (Kişisel) Bağlantı 722
bb. Dar ve Geniş Bağlantı 722
b. Bağlantı Bulunmasının Sonuçları 722
aa. Birleştirme 723
bb. Nispi Muhakeme Yapma 724
cc. Bekletici Mesele Sayma 724
II. Mahkemelerin Yer Bakımından Yetkisi (Yetki) 727
A. Genel Olarak 727
B. Türkiye’de İşlenen Suçlarda Yetki 727
1. Genel Kural 727
2. Özel Yetki Kuralları 729
37
3. İstisnaen Yer Bakımından Yetkili Olma............................................ 729
a. Davanın Nakli ve Duruşmanın Başka Yerde Yapılması.............. 730
b. İstinabe ..................................................................................... 731
c. Bağlantı..................................................................................... 732
4. Yabancı Ülkede İşlenen Suçlarda Yetki............................................ 733
5. Deniz, Hava ve Demiryolu Taşıtlarında veya Bu Taşıtlarla İşlenen
Suçlarda Yetki.................................................................................. 733
6. Yer Bakımından Yetki Kurallarının Özellik Gösterdiği Durumlar ..... 734
a. Yetki Uyuşmazlığı...................................................................... 734
b. Yetkisizlik İddiasında Bulunulması Gereken Zaman.................. 734
c. Yetkili Olmayan Hakim veya Mahkemenin Yaptığı İşlemlerin
Akıbeti....................................................................................... 735
§3. KOVUŞTURMA EVRESİNİN DEVRELERİ 736
I. Duruşma Hazırlığı Devresi ........................................................................... 736
A. Genel Olarak.......................................................................................... 736
B. Yapılacak İşlemler.................................................................................. 737
1. Uygulanacak Muhakeme Yönteminin Tespiti ................................. 737
2. Duruşma Gününün ve Saatinin Belirlenmesi .................................. 738
3. İddianamenin Taraflara Tebliği ve Tarafların Çağrılması................. 738
4. Diğer Muhakeme İşlemlerinin Yapılması ........................................ 741
II. Duruşma Devresi......................................................................................... 741
A. Genel Olarak.......................................................................................... 741
B. Duruşma Devresinin Özellikleri ............................................................. 746
1. Kesintisizlik İlkesi............................................................................. 747
2. Yüze Karşılık İlkesi ........................................................................... 749
3. Bağlılık İlkesi.................................................................................... 750
C. Duruşmanın Başlaması .......................................................................... 751
D. Duruşmada Hazır Bulunacaklar ............................................................. 752
1. Genel Olarak ................................................................................... 752
2. Mahkeme Başkanının ve Hakimin Görevi ....................................... 754
3. Sanığın Duruşmada Hazır Bulunma Zorunluluğu ............................ 755
a. Kural.......................................................................................... 755
b. İstisnalar ................................................................................... 756
4. Tercüman Bulundurma Zorunluluğu............................................... 757
a. Tercüman Bulundurulacak Haller ............................................. 757
b. Tercüme Edilmesi Gereken Hususlar........................................ 757 38
III. Duruşmanın İcrası 758
A. Ses ve Görüntü Alma Yasağı ve İstisnaları 758
1. Kural 758
a. Duruşma Salonundaki İşlemlere İlişkin Yasak 758
b. Duruşma Salonu Dışındaki İşlemlerin İcrası Sırasındaki Yasak 759
2. İstisnalar 760
B. Duruşmanın Düzen ve Disiplini 760
1. Mahkeme Başkanının veya Hakimin Yetkisi 760
2. Sanığın Dışarı Çıkarılması 762
3. Duruşma Sırasında Suç İşlenmesi 763
C. Duruşmanın Tutanağa Bağlanması 763
1. Duruşma Tutanağı 763
2. Duruşma Tutanağının İspat Gücü 765
D. Suçun Hukuki Niteliğinin Değişmesi (m.226) 765
IV. Hüküm Verme Devresi 772
A. Gerekli Oy Sayısı 773
B. Hükmün Konusu ve Suçu Değerlendirmede Mahkemenin Yetkisi 773
C. Müzakereye Katılacak Hakimler 774
D. Müzakerenin Yönetimi 775
E. Oyların Toplanması 775
F. Hüküm Verilmesi 776
1. Terim ve Kavram 776
2. Hükmün Unsurları 777
a. Hükme Konu Olay (Maddi Mesele) 777
b. Sonuç 777
c. Gerekçe 778
d. Hükmün İçeriği (m.232) 781
e. Hüküm Çeşitleri 782
aa. Beraat Kararı 782
bb. Kusurun Bulunmaması Dolayısıyla Ceza Verilmesine
Yer Olmadığı Kararı 785
cc. Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararı 785
dd. Mahkumiyet Kararı 786
ee. Güvenlik Tedbirine Hükmedilmesi Kararı 786
ff. Davanın Reddi Kararı 790
gg. Davanın Düşmesi Kararı 791
39
hh. Adli Yargı Dışındaki Bir Yargı Merciine Yönelik
Görevsizlik Kararı ............................................................. 791
3. Hükmün Açıklanması....................................................................... 792
4. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması ....................................... 792
a. Terim ve Kavram....................................................................... 792
b. Kanuni Şartlar ........................................................................... 794
aa. Objektif Şartlar................................................................. 795
aaa. Daha Önce Kasıtlı Bir Suçtan Mahkum Olmamak.... 795
bbb. Sonuç Ceza Sınırı ..................................................... 795
ccc. Zararın Giderilmiş Olması ........................................ 796
bb. Sübjektif Şart.................................................................... 797
c. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı
Verilemeyecek Haller................................................................ 797
d. Hukuki Etkileri........................................................................... 799
e. Başvurulabilecek Kanun Yolu.................................................... 801
f. Kaydı ......................................................................................... 803
ON İKİNCİ BÖLÜM
ÖZEL MUHAKEME USULLERİ
§1. SERİ MUHAKEME USULÜ 805
I. Genel Olarak................................................................................................ 805
II. Kapsama Giren Suç Tipleri........................................................................... 808
III. Davet Aşaması............................................................................................. 809
IV. Bilgilendirme Aşaması ................................................................................. 810
V. Teklif Aşaması.............................................................................................. 811
VI. Teklifin Değerlendirilmesi Aşaması ............................................................. 811
VII. Yaptırımın Belirlenmesi ve Bireyselleştirilmesi Aşaması ............................. 812
VIII. Talepnamenin İncelenmesi ve Talepnamenin İadesi................................... 813
IX. Hüküm......................................................................................................... 814
X. İtiraz ............................................................................................................ 818
§2. BASİT YARGILAMA USULÜ 820
I. Kavram ve Terim ......................................................................................... 820
II. Uygulama Alanı Bulabilecek Suçlar ............................................................. 821
III. Uygulanacak Usul ........................................................................................ 821
IV. Verilecek Hüküm ......................................................................................... 823
V. Basit Yargılama Usulünün Uygulanamayacağı Durumlar ............................ 823 40
VI. İtiraz 824
A. Genel Olarak 824
B. Hukuki Niteliği 825
C. İtiraz Nedenleri 826
D. İtiraz Yoluna Başvurabilecek Kişiler 827
E. İtiraz Süresi 830
F. İtirazın İncelenmesi 831
G. İtiraz Üzerine Yargılama Yapacak Mahkeme 831
H. Yoklukta Hüküm Verilmesi Sorunu 832
İ. Mahkemenin Önceki Hükümle Bağlılığı Sorunu 833
J. İtirazın Sirayeti Etkisi 833
K. Aleyhe Değiştirme Yasağının Uygulanması Sorunu 834
L. İtirazın Kapsamı 837
§3. UZLAŞTIRMA 837
I. Terim ve Kavram 837
II. Onarıcı Adalet Kavramı 838
III. Uzlaştırmanın Tarafları 838
IV. Soruşturma Evresinde Uzlaştırma Prosedürü 839
A. Suçun Uzlaştırmaya Tabi Olması 839
1. Yetişkin Şüpheliler Bakımından 839
2. Adli Süreçteki Çocuklar Bakımından 840
B. Uzlaştırma Yasağı Kapsamındaki Suçlar 841
C. Yeterli Şüpheye Ulaşılmış Olması 843
D. Kovuşturma Olanağının Bulunması 843
E. Kovuşturma Evresinde Uzlaştırma Prosedürü 843
1. Kamu Davasına Konu Suçun Uzlaştırma Kapsamında Bir Suç
Olması 844
2. Sanık Hakkında Mahkumiyet Hükmü Verilme Olanağının
Bulunması 845
F. Uyuşmazlığın Uzlaştırma Yoluyla Sonlandırılabilmesinin Şartları 845
G. Uzlaştırma Süreci 846
1. Soruşturma Evresinde Uzlaştırma Süreci 846
a. Genel Olarak 846
b. Dosyanın Uzlaştırma Bürosuna Gönderilmesi 847
c. Uzlaştırmacı Görevlendirilmesi 848
d. Uzlaştırma İşlemleri 848
41
aa. Uzlaşma Teklifi ................................................................. 848
bb. Uzlaştırma Müzakereleri.................................................. 852
cc. Uzlaştırmada Edimin Belirlenmesi ................................... 855
e. Uzlaştırma Raporu ve Uzlaşma Belgesi..................................... 859
2. Kovuşturma Evresinde Uzlaştırma Süreci ....................................... 860
a. Genel Olarak............................................................................. 860
b. Mahkemece Uzlaştırma Sürecinin Başlatılması Yönünde Ara
Karar Verilmesi ve Dosyanın Uzlaştırma Bürosuna
Gönderilmesi ............................................................................ 860
c. Uzlaştırmacının Görevlendirilmesi............................................ 861
d. Uzlaştırma Süresi ...................................................................... 861
e. Uzlaştırma Raporu ve Uzlaşma Belgesi..................................... 861
H. Uzlaşmanın Sonuçları ............................................................................ 862
1. Soruşturma Evresinde Uzlaşmanın Sonuçları.................................. 862
2. Kovuşturma Evresinde Uzlaşmanın Sonuçları................................. 863
3. Uzlaşmanın Soruşturma ve Kovuşturma Evrelerinde Ortak
Sonuçları ......................................................................................... 863
a. Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Oluşturmaması.................................... 863
b. Tekerrüre Esas Olmaması ......................................................... 863
c. Müsadereye Etkisi .................................................................... 864
d. HAGB Kararına Etkisi................................................................. 864
e. Koşullu Salıverilmeye Etkisi ...................................................... 864
f. Hapis Cezasının Ertelenmesine Etkisi ....................................... 864
g. Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminata Etkisi......................... 864
h. Ödenmiş Olan Adli Para Cezalarına Etkisi................................. 865
i. Tazminat Sorumluluğuna Etkisi ................................................ 865
§4. GAİPLERİN VE KAÇAKLARIN YARGILANMASI 866
I. Gaiplerin Yargılanması ................................................................................ 866
II. Kaçakların Yargılanması............................................................................... 867
ON ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
HUKUKİ ÇARELER (KANUN YOLLARI)
§1. HUKUKİ ÇARELER (KANUN YOLLARI) HAKKINDA GENEL AÇIKLAMALAR 875
I. Kavram ve Terim ......................................................................................... 875
II. Kanun Yollarının (Hukuki Çarelerin) Amacı ................................................. 879
III. Kanun Yollarının Sınıflandırılması................................................................ 881 42
A. Dar ve Teknik Anlamda Kanun Yolu-Geniş Anlamda Kanun Yolu 882
B. Olağan-Olağanüstü Kanun Yolu 885
C. Kanaatimiz 886
IV. Kanun Yollarının Ayırt Edici Nitelikleri 887
A. Genel Olarak 887
B. Aktarma Etkisi (Devolutiveffekt) 888
C. Erteleme Etkisi (Suspensiveffekt) 889
V. Kanun Yollarına Başvurabilecek Kişiler 890
A. Genel Olarak 890
B. Şüpheli ve Sanık 890
C. Katılan 891
D. Cumhuriyet Savcısı 891
E. Müdafi ve Vekil 892
F. Yasal Temsilci ve Eş 894
VI. Kanun Yolunun Belirlenmesinde Yanılma 895
VII. Kanun Yolu Başvurusundan Vazgeçilmesi 895
VIII. Kanun Yoluna Başvurulmasının Sonuçları 897
A. Hükmün Kesinleşmesini ve İnfazını Engellemesi 898
B. Verilecek Kararın Kural Olarak Kanun Yoluna Başvurmayanlara Etki
Etmemesi 899
C. Aleyhe Değiştirme (Reformatio in Peius) Yasağı 900
1. Terim ve Kavram 900
2. Aleyhe Değiştirme Yasağının Dogmatik Esası ve Temeli 902
3. Aleyhe Değiştirme Yasağının Anlamı ve Amacı 905
4. Aleyhe Değiştirme Yasağının Kapsamı 906
a. Aleyhe Değiştirme Yasağının Konu Bakımından Kapsamı 908
b. Aleyhe Değiştirme Yasağının İçerik Bakımından Kapsamı 910
aa. Cezanın Türü ve Miktarı 910
bb. Fiilin Hukuksal Nitelendirmesi 910
cc. Adli Para Cezası 915
dd. Tekerrür 917
ee. Hapis Cezasının Ertelenmesi 918
ff. Müsadere 920
gg. Belli Hakları Kullanmaktan Yoksun Bırakılma 921
5. Aleyhe Değiştirme Yasağında Esas Alınacak Cezanın
Belirlenmesi 922
43
6. Aleyhe Değiştirme Yasağıyla İlgili Özel Durumlar............................ 927
a. Aleyhe Değiştirme Yasağının Uygulanıp
Uygulanılmayacağına Karar Verilme Anı................................... 927
b. Hükmün Yalnızca Sanık Aleyhine Kanun Yoluna
Götürülmesine Karşın Sanık Lehine Bozulması......................... 928
7. Otomatik İstinaf Durumunda Aleyhe Değiştirme Yasağının
Uygulanabilirliği .............................................................................. 929
8. Aleyhe Değiştirme Yasağının Hukuki Çare Türleri Bakımından
Gösterdiği Bazı Özel Durumlar........................................................ 930
a. İtiraz.......................................................................................... 930
b. İstinaf........................................................................................ 932
c. Temyiz ...................................................................................... 933
d. Kanun Yararına Bozma.............................................................. 933
e. Yargılamanın Yenilenmesi......................................................... 933
f. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın İtiraz Yetkisi ve Bölge
Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığının İtiraz Yetkisi......... 933
§2. HUKUKİ ÇARELERİN (KANUN YOLLARININ) ÇEŞİTLERİ 938
I. Kanun Yolları ............................................................................................... 938
A. Genel Olarak.......................................................................................... 938
B. İtiraz....................................................................................................... 939
1. Terim, Kavram ve İtiraza Konu Kararlar .......................................... 939
2. İtirazın Süresi ve Usulü.................................................................... 940
3. İtiraz Yoluna Başvurabilecek Kişiler................................................. 940
4. İtirazı İncelemeye Yetkili Merciler................................................... 941
5. İtirazın İncelenmesi Usulü............................................................... 942
6. İtiraz İncelemesi Sonrasında Verilecek Karar .................................. 943
7. İtiraz Yoluna Başvurulmasının Sonuçları ......................................... 944
C. İstinaf..................................................................................................... 946
1. Terim ve Kavram ............................................................................. 946
2. Bölge Adliye Mahkemelerinin Göreve Başlama Süreci ve Yargı
Çevreleri.......................................................................................... 949
3. İstinaf İncelemesinin Kapsamı......................................................... 950
4. İstinaf Yoluna Başvurulabilecek Kararlar......................................... 954
a. Hükümler.................................................................................. 954
b. Hükümden Önce Verilip Hükme Esas Teşkil Eden ve Başkaca
Kanun Yolu Öngörülmemiş Olan Mahkeme Kararları............... 954 44
5. İstinaf Yolu Kapalı Kararlar 955
6. İstinaf Yoluna Başvuru Şartları 956
a. İstinaf İstemi 956
b. İstinaf Süresi 960
7. İstinaf Başvurusundan Vazgeçme veya İstinaf Başvurusunun
Geri Alınması 960
8. Hükmü Veren İlk Derece Mahkemesince İstinaf Başvurusunun
İncelenmesi 961
9. Bölge Adliye Mahkemesince İstinaf Başvurusu Üzerine
Yapılacak İşlemler 964
10. Bölge Adliye Mahkemesi Tarafından Esastan İnceleme
Sonrasında Verilebilecek Kararlar 968
a. İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi Kararı 969
b. Hukuka Aykırılığın Düzeltilerek İstinaf Başvurusunun
Esastan Reddi Kararı 970
c. Hukuka Kesin Aykırılık Sebebiyle Bozma Kararı 974
d. Kovuşturma Şartının Gerçekleşmemesi veya Birleştirme
Zorunluluğu Olması Sebebiyle Bozma Kararı 976
e. Davanın Yeniden Görülmesi Kararı 976
11. İstinaf Yoluna Başvurulmasının Sonuçları 981
a. Aktarma ve Erteleme Etkisinin Ortaya Çıkması 981
b. Direnme ve Kanun Yoluna Başvurma Yasağı 982
c. İstinaf Kararının Diğer Sanıklara Sirayeti 982
d. Aleyhe Değiştirme Yasağının Uygulanması 983
D. Temyiz 985
1. Terim, Kavram ve Temyiz İncelemesinin Kapsamı 985
2. Temyiz Yoluna Başvurulabilecek Bölge Adliye Mahkemesi
Kararları 988
3. Temyiz Yoluna Başvurulamayacak Bölge Adliye Mahkemesi
Kararları 993
a. Bölge Adliye Mahkemesinin Bozma Kararları (m.286/1) 993
b. İlk Derece Mahkemelerinden Verilen Beş Yıl veya Daha Az
Hapis Cezaları ile Miktarı Ne Olursa Olsun Adli Para
Cezalarına Karşı İstinaf Başvurusunun Esastan Reddine Dair
Bölge Adliye Mahkemesi Kararları (m.286/2-a) 994
c. İlk Derece Mahkemelerinden Verilen Beş Yıl veya Daha Az
Hapis Cezalarını Artırmayan Bölge Adliye Mahkemesi
Kararları (m.286/2-b) 996
45
d. Hapis Cezasından Çevrilen Seçenek Yaptırımlara İlişkin İlk
Derece Mahkemesi Kararları ile İlgili Olarak Bölge Adliye
Mahkemesince Verilen Seçenek Yaptırımlara İlişkin Her
Türlü Kararlar ve İstinaf Başvurusunun Esastan Reddine Dair
Kararlar (m.286/2-c) ................................................................. 998
e. İlk Defa Bölge Adliye Mahkemesince Verilen ve 272
Maddenin Üçüncü Fıkrası Kapsamı Dışında Kalan
Mahkumiyet Kararları Hariç Olmak Üzere, İlk Derece
Mahkemelerinin Görevine Giren ve Kanunda Üst Sınırı İki
Yıla Kadar (İki Yıl Dahil) Hapis Cezasını Gerektiren Suçlar ve
Bunlara Bağlı Adli Para Cezalarına İlişkin Her Türlü Bölge
Adliye Mahkemesi Kararları (m.286/2-d) ................................. 999
f. Adli Para Cezasını Gerektiren Suçlarda İlk Derece
Mahkemelerinden Verilen Hükümlere İlişkin Her Türlü
Bölge Adliye Mahkemesi Kararları (m.286/2-e) ....................... 999
g. Sadece Eşya veya Kazanç Müsaderesine veya Bunlara Yer
Olmadığına İlişkin İlk Derece Mahkemesi Kararları ile İlgili
Olarak İstinaf Başvurusunun Esastan Reddine Dair Kararlar
(m.286/2-f) ............................................................................... 999
h. On Yıl veya Daha Az Hapis Cezasını veya Adli Para Cezasını
Gerektiren Suçlardan, İlk Derece Mahkemesince Verilen
Beraat Kararları ile İlgili Olarak İstinaf Başvurusunun
Esastan Reddine Dair Kararlar (m.286/2-g) ............................ 1000
i. Davanın Düşmesine, Ceza Verilmesine Yer Olmadığına,
Güvenlik Tedbirine İlişkin İlk Derece Mahkemesi Kararları ile
İlgili Olarak Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Bu Tür
Kararlar veya İstinaf Başvurusunun Esastan Reddine Dair
Kararlar (m.286/2-h)............................................................... 1001
j. CMK m.286/2-a..h Bentlerinde Yer Alan Sınırlar İçinde
Kalmak Koşuluyla Aynı Hükümde, Cezalardan ve
Kararlardan Birden Fazlasını İçeren Bölge Adliye Mahkemesi
Kararları (m.286/2-ı)............................................................... 1001
k. Bölge Adliye Mahkemelerince Verilen Ara Kararları .............. 1002
l. Başka Kanunlarda Kesin Olduğu Belirtilen Kararlar ................ 1002
m. Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminata İlişkin Bölge Adliye
Mahkemesi Kararları .............................................................. 1003
4. Temyiz Yoluna Başvuru Şartları..................................................... 1003
a. Temyiz İstemi ve Gerekçe Gösterme Zorunluluğu.................. 1003
b. Temyiz Süresi.......................................................................... 1010
5. Temyiz Nedenleri .......................................................................... 1011
a. Temyiz Nedeni: Hukuka Aykırılık ............................................ 1011 46
b. Temyiz Nedenlerinin Türleri 1016
aa. Muhakeme Hukukuna İlişkin Nedenler 1016
aaa. Kesin Olmayan Hukuka Aykırılık Halleri (Nispi
Temyiz Nedenleri) 1016
bbb. Hukuka Kesin Aykırılık Halleri (Mutlak Temyiz
Nedenleri) 1017
bb. Maddi Hukuka İlişkin Nedenler 1019
6. Temyiz Başvurusundan Vazgeçme veya Temyiz Başvurusunun
Geri Alınması 1019
7. Temyiz İsteminin İncelenmesi 1020
a. Hükmü Veren Mahkemece Yapılan Ön İnceleme 1020
b. Temyiz Dilekçesinin Tebliği 1022
c. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca Tebliğname
Düzenlenmesi 1023
d. Yargıtay Tarafından Yapılan Ön İnceleme 1025
e. Yargıtay Tarafından Yapılan Esastan İnceleme 1025
aa. Duruşmalı İnceleme 1026
bb. Temyiz İncelemesinin Kapsamı 1028
8. Temyiz İncelemesi Sonrasında Yargıtay Tarafından Verilebilecek
Kararlar ve Kararların Gönderileceği Merciler 1031
a. Temyiz İsteminin Esastan Reddi Kararı (Onama Kararı) 1032
b. Bozma Kararı 1033
c. Düzeltme Kararı 1034
d. Düşme Kararı 1037
e. Yargıtay’da Hükmün Açıklanması 1037
9. İlk Derece Mahkemesinin veya Bölge Adliye Mahkemesinin
Bozmadan Sonra Yapacağı İşlemler ve Verebileceği Kararlar 1038
a. Bozma Kararına Uyma 1041
aa. Genel Olarak 1041
bb. Bozma Kararına Uymadan Sonra Serbestlik Kuralı 1042
cc. Bozma Kararına Uymadan Sonra Serbestlik Kuralının
İstisnaları 1044
aaa. Aleyhe Değiştirme Yasağı 1045
bbb. Bozma Kararının Dayanağının Belirli Bir Eksiklik
Olması Durumu 1045
ccc. Dava Zamanaşımı Süresinin Dolması ve Lehe
Kanun Değişikliği 1045
b. Bozma Kararına Direnme 1046
47
10. Direnme Kararının Temyizi............................................................ 1049
11. Temyiz Kanun Yoluna Başvurulmasının Sonuçları......................... 1050
a. Aktarma ve Erteleme Etkisinin Ortaya Çıkması ...................... 1050
b. Bozma Kararının Diğer Sanıklara Sirayeti................................ 1050
c. Aleyhe Değiştirme Yasağının Uygulanması............................. 1053
aa. Aleyhe Değiştirme Yasağına Aykırılık Oluşturan Bir
Durumun Temyiz İncelemesi Sırasında Yargıtay
Tarafından Re’sen Dikkate Alınıp Alınamayacağı
Sorunu............................................................................ 1053
bb. Temyiz İncelemesi Sırasında Yeni Maddi Vakıaların
Ortaya Çıkması Durumu................................................. 1054
cc. Yargıtay Tarafından Verilen Bozma Kararının
Yorumunda Hata Edilmesi Durumu ............................... 1055
E. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın İtirazı........................................... 1058
1. Terim ve Kavram ........................................................................... 1058
2. Hukuki Niteliği............................................................................... 1060
3. Kurumun Yerindeliği Meselesi ...................................................... 1063
4. Başvuru Yetkisi ve Usulü ............................................................... 1067
5. Başvuru Süresi............................................................................... 1070
6. Başvurunun Sonuçları ................................................................... 1070
7. İtirazın Konusunu Oluşturan Kararlar............................................ 1071
8. İtiraz Gerekçesi ............................................................................. 1073
9. İtirazı İnceleyecek Merci ............................................................... 1073
10. İtirazın İncelenmesi....................................................................... 1075
a. Süre Yönünden İnceleme........................................................ 1075
b. İtirazda Sebep Gösterme Zorunluluğu ve İtiraz Sebepleriyle
Bağlılık Sorunu........................................................................ 1076
11. İtiraz Üzerine Verilecek Kararlar ................................................... 1077
12. İtiraz Üzerine Verilecek Kararın Sonuçları..................................... 1077
F. Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığının İtirazı ............... 1079
1. Terim ve Kavram ........................................................................... 1079
2. Hukuki Niteliği............................................................................... 1080
3. İtiraza Konu Kararlar ..................................................................... 1084
4. İtiraz Sebepleri .............................................................................. 1084
5. İtiraz Süresi.................................................................................... 1086
6. İtiraz Etme Yetkisi.......................................................................... 1086
7. İtirazı İncelemekle Görevli ve Yetkili Merci................................... 1087 48
8. İtirazın İncelenmesi ve İnceleme Sonunda Verilecek Kararlar 1089
9. İtiraz Üzerine Verilecek Kararın Sonuçları 1090
II. Kanun Yolları Dışında Kalan Hukuki Çareler (Olağanüstü Kanun Yolları) 1091
A. Kanun Yolları Dışında Kalan Hukuki Çareler (Olağanüstü Kanun
Yolları) Kavramı 1091
B. Kanun Yararına Bozma 1092
1. Terim ve Kavram 1092
2. Hukuki Niteliği 1093
3. Kanun Yararına Bozmanın Şartları 1094
a. Kararın ya da Hükmün İstinaf veya Temyiz İncelemesinden
Geçmeksizin Kesinleşmiş Olması 1094
b. Karar ya da Hükümde Hukuka Aykırılık Bulunması 1095
4. Başvuru Yetkisi 1098
5. Başvuru Süresi 1100
6. Yargıtay’ın Yapacağı İncelemenin Kapsamı 1100
7. Kanun Yararına Bozmanın Hüküm ve Sonuçları 1103
C. Yargılamanın Yenilenmesi 1109
1. Terim ve Kavram 1109
2. Hukuki Niteliği 1110
3. Yargılamanın Yenilenmesi Sebepleri 1111
a. Hükümlünün Lehine Yargılamanın Yenilenmesi Sebepleri 1111
b. Hükümlünün Aleyhine Yargılamanın Yenilenmesi Sebepleri 1112
4. Süre 1113
5. Bu Yola Başvurabilecek Kişiler 1113
6. Yargılamanın Yenilenmesi Talebi ve Talebin Etkisi 1114
7. Talebin Kabul Edilmeyeceği Hal 1115
8. Talebin İncelenme Prosedürü ve Kanun Yolu Denetimi 1117
D. Anayasa Mahkemesinin Vereceği Yeniden Yargılama Kararı 1121
1. Terim ve Kavram 1121
2. Hukuki Niteliği 1122
3. İlgili Mahkemenin Yeniden Yargılama Yapma Süreci 1123
ON DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
TÜZEL KİŞİLERİN SORUŞTURMA VE
KOVUŞTURMA EVRELERİNDE TEMSİLİ
§1. TÜZEL KİŞİLERİN SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMA EVRELERİNDE TEMSİLİ 1129
I. Genel Olarak 1129
49
II. Tüzel Kişinin Organ veya Temsilcisinin Duruşmaya Kabul Edilmesi .......... 1130
III. Tüzel Kişinin Organ veya Temsilcisinin Hakları.......................................... 1132
ON BEŞİNCİ BÖLÜM
MUHAKEME GİDERLERİ
§1. MUHAKEME GİDERLERİ .............................................................................. 1133
I. Terim ve Kavram ....................................................................................... 1133
II. Mahkumiyet, Cezanın Ertelenmesi ve HAGB Kararı Verilmesi Halinde
Giderler ..................................................................................................... 1136
III. Bağlantılı Davalarda Giderler .................................................................... 1136
IV. Beraat veya Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararı Verilmesi Halinde
Giderler ..................................................................................................... 1136
V. Karşılıklı Hakaret Halinde Giderler ............................................................ 1136
VI. Suç Uydurma ve İftira Gibi Hallerde Giderler............................................ 1137
VII. Kanun Yollarına Başvuru Sonucu Giderler................................................. 1137
VIII. Vekalet Ücreti Sorunu................................................................................ 1137
ON ALTINCI BÖLÜM
ADLİ TATİL VE ADLİ TATİLİN SÜRELERE ETKİSİ
§1. ADLİ TATİL .................................................................................................. 1143
§2. ADLİ TATİLİN SÜRELERE ETKİSİ..................................................................... 1143
KAYNAKÇA ........................................................................................................ 1149
KAVRAM DİZİNİ ................................................................................................. 1171