Ceza Muhakemesi Hukuku
İçindekileri İncele
YEDİNCİ BASIYA ÖNSÖZ.............................................................................................. 7
BİRİNCİ BASIYA ÖNSÖZ............................................................................................... 9
İÇİNDEKİLER.............................................................................................................. 11
KISALTMALAR LİSTESİ ............................................................................................... 31
GİRİŞ 33
BİRİNCİ BÖLÜM
CEZA MUHAKEMESİNE İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER
1. CEZA MUHAKEMESİ VE CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU KAVRAMLARI 35
2. CEZA MUHAKEMESİNİN AMACI 37
2.1. Genel Olarak 37
2.2. Maddi Gerçeği Bulma Amacı 41
2.2.1. Maddi Gerçek Kavramı 41
2.2.2. Maddi Gerçeğin Bulunmasındaki Kıstas Olarak Vicdani
Kanaat ......................................................................................... 42
2.2.3. Maddi Gerçeğe Ulaşmanın Yöntemi Olarak Çelişmeli
Muhakeme .................................................................................. 44
2.3. Adaleti Sağlama Amacı 47
2.4. Hukuki Barışı Koruma Amacı 51
2.5. Amaçların Birbirleriyle Çatıştığı Durumlarda Dengenin Sağlanması 52
3. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNUN, CEZAİ YAPTIRIM UYGULAMA
SÜRECİNDE ETKİLİ DİĞER HUKUK DALLARIYLA İLİŞKİSİ 54
4. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI 58
4.1. Genel Olarak 58
4.2. Anayasa 59
4.3. Uluslararası Sözleşme 62
4.3.1. Genel Olarak 62
4.3.2. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 65
4.4. Kanun 67
4.4.1. Genel Olarak 67
4.4.2. Ceza Muhakemesi Kanunu 68
4.5. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi 72
4.6. Yönetmelik 75
12
4.7. Yardımcı Kaynaklar 76
5. KAYNAKLARIN YORUMU VE KIYAS 80
5.1. Ceza Muhakemesi Kaynaklarının Yorumu ve Kıyas Serbestisi 80
5.2. Ceza Muhakemesinde Kıyas Serbestisinin İstisnaları 83
6. CEZA MUHAKEMESİNİN GENEL YÜRÜYÜŞÜ 84
7. CEZA MUHAKEMESİ KURALLARININ YER, KİŞİ VE ZAMAN BAKIMINDAN
UYGULANMASI 93
7.1. Yer Bakımından Uygulanma 93
7.2. Kişi Bakımından Uygulanma 93
7.2.1. Genel Olarak 93
7.2.2. Kişi Bakımından Uygulanmanın İstisnaları 94
7.2.2.1. Diplomatik temsilciler bakımından söz konusu
olan istisnalar 94
7.2.2.2. NATO statüsü kapsamındaki yabancı askerler
bakımından söz konusu olan istisnalar 97
7.3. Zaman Bakımından Uygulanma 98
İKİNCİ BÖLÜM
CEZA MUHAKEMESİ SÜJELERİ
1. SÜJE KAVRAMI VE SÜJELERE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER 101
2. HAKİM 102
2.1. Genel Olarak 102
2.2. Hakimlik-Mahkeme Kararı Ayrımı 104
2.3. Soruşturmada Görevli Yargılama Makamı Olarak Sulh Ceza
Hakimliği 105
2.4. Hakimin Zorunlu Hallerde İddia Makamı Süjesi Olarak Görev
Yapması (Zorunlu Savcılık) 106
2.5. Hakimlerin Bağımsızlığı 107
2.5.1. Genel Olarak 107
2.5.2. Kanuni (Doğal) Hakim İlkesi 112
2.6. Hakimlerin Tarafsızlığı 116
2.6.1. Genel Olarak 116
2.6.2. Hakimin Davaya Bakmasının Yasak Olduğu Haller 118
2.6.3. Hakimin Tarafsızlığını Şüpheye Düşüren Haller 122
2.6.4. Hakimin Reddi 123
2.6.5. Hâkimin Çekinmesi 125
3. CUMHURİYET SAVCISI 125
3.1. Genel Olarak 125
3.2. Savcının Hukuki Statüsü 128
13
3.3. Suçsuzluk Karinesinin Gereği Olarak İspat Yükünün Cumhuriyet
Savcısında Olması .................................................................................. 130
3.4. Cumhuriyet Savcısının Taraf Olup Olmadığı Sorunu 135
3.5. Cumhuriyet Savcısının Yasaklılığına ve Tarafsızlığından Şüpheye
Düşülen Nedenlere İlişkin Tartışmalar................................................... 135
3.6. Savcının Yardımcısı Olarak Kolluk 136
3.6.1. Genel Olarak 136
3.6.2. Cumhuriyet Savcısının Adli Kolluğun Amiri Olması 139
3.6.3. Kolluğun Zor ve Silah Kullanma Yetkisi 140
3.6.4. Kolluğun Durdurma ve Kimlik Sorma Yetkisi 144
3.6.5. Özel Sektör Kolluğu 149
4. ŞÜPHELİ/SANIK ......................................................................................... 152
4.1. Genel Olarak 152
4.2. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarında Sanık Kavramı 157
4.3. Sanığın Adil Yargılanma Hakkı 158
5. MÜDAFİ .................................................................................................... 167
5.1. Genel Olarak 167
5.2. Müdafiin Hukuki Statüsü 169
5.2.1. Genel Olarak 169
5.2.2. Organ Teorisi 169
5.2.3. Menfaat Temsili (Sözleşme) Teorisi 170
5.2.4. Sınırlandırılmış Organ Teorisi 171
5.2.5. Teorilerin Değerlendirilmesi 171
5.3. Müdafiin Seçimi, Görevlendirilmesi ve Zorunlu Müdafilik 172
5.4. Müdafiin Yetkileri 177
5.4.1. Genel Olarak 177
5.4.2. Dosya İnceleme ve Örnek Alma Yetkisi 178
5.4.3. Şüpheli ve Sanıkla Görüşme ve Yazışma Yetkisi 180
5.4.4. Hazır Bulunma Yetkisi 181
5.4.5. Doğrudan Soru Sorma Yetkisi 182
5.4.6. Kanun Yoluna Başvurma Yetkisi 182
5.5. Aynı Olayla İlgili Birden Fazla Şüpheli veya Sanığın Müdafiliği 183
5.6. Müdafilik Görevinden Yasaklanma 184
5.7. Hukuk Sistemimizde Müdafiliğe İlişkin Bazı Sorunların Tespiti ve
Çözüm Önerileri..................................................................................... 184
5.7.1. Genel Olarak 184
5.7.2. Sanığa Atanmış Müdafiini Seçme Hakkı Tanınması 188
6. SUÇTAN ZARAR GÖREN/MAĞDUR/ŞİKAYETÇİ............................................ 193 14
7. SUÇTAN ZARAR GÖREN/MAĞDUR VEKİLİ 194
8. DİĞER MUHAKEME SÜJELERİ 195
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
CEZA MUHKEMESİ ŞARTLARI VE İŞLEMLERİ
1. CEZA MUHAKEMESİ ŞARTLARI 197
1.1. Genel Olarak 197
1.2. Muhakeme Şartlarının Gerçekleşmemesinin Sonuçları 198
1.3. Bazı Muhakeme Şartları 200
1.3.1. Şikayet 200
1.3.1.1. Kavram 200
1.3.1.2. Şikayet süresi 202
1.3.1.3. Şikayetin sirayeti 204
1.3.1.4. Şikayetten feragat ve vazgeçme 204
1.3.1.5. Şikayet usulü 206
1.3.2. Talep 206
1.3.3. İzin 207
1.3.4. Yabancı Devlet Şikayeti 208
1.3.5. Dokunulmazlığın Bulunmaması 208
1.3.6. Sanığın Akıl Hastası Olmaması 211
2. CEZA MUHAKEMESİ İŞLEMLERİ 211
2.1. Kavram, Muhakeme İşlemlerinin Unsurları ve Unsurlardaki
Eksikliklerin Yaptırımı 211
2.2. Bir Muhakeme İşlemi Olarak Yargılama Makamı Kararlarının
Verilmesi ve Tebliği 214
2.3. Muhakeme İşlemlerinde Süreler 216
2.3.1. Kavram ve Sürelerin Sınıflandırılması 216
2.3.2. Sürelere Uymamanın Muhakeme Hukuku Bakımından
Yaptırımı 218
2.3.3. Sürelerin İşlemeye Başlaması, Sona Ermesi ve
Hesaplanması 218
2.4. Eski Hale Getirme 219
2.4.1. Genel Olarak 219
2.4.2. Eski Hale Getirme Başvurusu ve Süresi 220
2.4.3. Eski Hale Getirme Başvurusunun Etkisi ve Başvuru Üzerine
Verilecek Karar 221
15
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
DELİLLER
1. DELİLLERE İLİŞKİN TEMEL KAVRAM VE İLKELER........................................... 223
1.1. Genel Olarak 223
1.2. Vicdani İspat İlkesi 224
1.3. Re’sen Araştırma İlkesi 226
2. BEYAN DELİLLERİ ....................................................................................... 228
2.1. Sanık Beyanı 228
2.1.1. Genel Olarak 228
2.1.2. İfade veya Sorgu için Çağrı ve Zorla Getirme 229
2.1.3. İfade Alma ve Sorgu 231
2.1.4. İfade Alma ve Sorguda Yasak Yöntemler 233
2.1.5. İfade Almada Müdafi Bulunmasının Önemi 234
2.1.6. Doğrulatma İfadesinin Cumhuriyet savcısı Tarafından
Alınması Zorunluluğu ................................................................ 236
2.1.7. Sanığın Susma Hakkı ve Kapsamı 237
2.1.8. Sanığın Tercümandan Faydalanma Hakkı 240
2.1.9. Yer Gösterme 245
2.2. Tanık Beyanı 246
2.2.1. Genel Olarak 246
2.2.2. Tanık Dinlemeye Yetkili Merciler 251
2.2.3. Tanıkların Çağrılması ve Zorla Getirilmesi 251
2.2.4. Tanıklıktan Çekinmeye Hakkı Olanlar 253
2.2.4.1. Genel olarak 253
2.2.4.2. Yakın akrabalık ve kişisel ilişki nedeniyle
çekinmeye hakkı olanlar .............................................. 253
2.2.4.3. Meslekleri nedeniyle çekinmeye hakkı olanlar 254
2.2.4.4. Devlet sırrına ilişkin tanık dinlenmesi ve çekinme 256
2.2.4.5. Yakınları aleyhine tanıklığa zorlanamama 260
2.2.5. Tanıkların Dinlenme Usulü 261
2.2.6. Tanıklık Yapma ve Yemin Etme Zorunluluğunun
Yansımaları................................................................................ 263
2.2.6.1. Genel olarak 263
2.2.6.2. Yemin verdirilmeyecek tanıklar ve yeminden
çekinme ....................................................................... 264
2.2.7. Tanıkların Giderlerinin Karşılanması 264
3. BELGE DELİLLERİ ........................................................................................ 265
4. BELİRTİ DELİLLERİ ...................................................................................... 267
5. BİLİRKİŞİ İNCELEMESİ ................................................................................ 268 16
5.1. Genel Olarak Bilirkişilik 268
5.2. Bilirkişi Görevlendirilmesini Gerekli Kılan Haller ve
Görevlendirecek Merciler 270
5.3. Bilirkişinin Belirlenmesi ve Görevlendirilmesi 271
5.4. Bilirkişiliği Kabul Yükümlülüğü 271
5.5. Bilirkişi İncelemesinin Yapılması 273
5.6. Duruşmada Bilirkişinin Dinlenmesi 275
5.7. Bilirkişinin Reddi 275
5.8. Bilirkişinin Görevini Yapmamasının Yaptırımı ve Bilirkişi Ücreti 276
6. KEŞİF 277
7. ÖLÜNÜN KİMLİĞİNİN BELİRLENMESİ, ADLİ MUAYENESİ VE OTOPSİ 279
7.1. Genel Olarak Ölünün Kimliğinin Belirlenmesi, Adli Muayenesi ve
Otopsi 279
7.2. Ölünün Kimliğini Belirleme ve Adli Muayenesi 279
7.3. Otopsi 280
7.4. Yeni Doğanın Cesedi Üzerinde Adli Muayene, Otopsi ve
Zehirlenme Şüphesi Üzerine Yapılacak İşlem 281
8. DELİLLERİN ELDE EDİLMESİNDE ORTAYA ÇIKAN HUKUKA AYKIRILIKLAR
VE BUNLARIN HUKUKİ SONUÇLARI 282
8.1. Genel Olarak Hukuka Aykırı Deliller Sorunu 282
8.2. AİHM’nin Hukuka Aykırı Delillere İlişkin Bakış Açısı 284
8.3. Ceza Muhakemesi Bağlamında Hukuka Aykırı Delillere İlişkin İç
Hukukumuzdaki Düzenlemeler ve Sonuçları 286
8.4. Hukuka Aykırı Delillerin Uzak Etkisi 288
8.5. Sanığın Lehine Elde Edilmiş Hukuka Aykırı Delillerin Akibeti 289
8.6. Hukuka Aykırı Delillerin Dosyadan Çıkartılıp Çıkartılmayacağı
Sorunu 291
BEŞİNCİ BÖLÜM
KORUMA TEDBİRLERİ
1. KORUMA TEDBİRİ KAVRAMI 293
2. KORUMA TEDBİRLERİNİN ÖZELLİKLERİ 295
3. YAKALAMA VE GÖZALTINA ALMA 297
3.1. Genel Olarak 297
3.2. Müzekkeresiz (Yakalama Emri Olmaksızın) Yakalama 297
3.3. Gözaltına Alma 300
3.3.1. Genel Olarak 300
3.3.2. Yakalananın Nakli 301
3.3.3. Gözaltına Alınan Kişinin Bulundurulacağı Yer 302
17
3.3.4. Gözaltı Süreleri 302
3.3.5. Kolluk Amirince Gözaltı Kararı Verilmesi 305
3.4. Müzekkereli (Yakalama Emri Üzerine) Yakalama 307
3.5. Arama Emri Üzerine Yakalama 309
4. TUTUKLAMA ............................................................................................. 311
4.1. Genel Olarak 311
4.2. Tutuklamanın Koşulları 313
4.2.1. Genel Olarak 313
4.2.2. Önşart: Kuvvetli Suç İşleme Şüphesi 314
4.2.3. Bir Tutuklama Nedeni Bulunması veya Katalog Suçlardan
Birisine İlişkin Muhakeme Yürütülüyor Olması ......................... 315
4.2.4. Diğer Koşullar: 319
4.3. Tutuklama Kararını Verebilecek Merciler 322
4.4. Tutukluluk Süreleri 324
4.5. Tutuklunun Salıverilmesi 328
4.6. Tutuklananın Durumunun Yakınlarına Bildirilmesi ve Tutukluluğun
İncelenmesi............................................................................................ 329
4.7. Tutuklulukta Geçecek Sürenin Mahsubu 330
5. ADLİ KONTROL .......................................................................................... 331
5.1. Genel Olarak 331
5.2. Adli Kontrolün Uygulanma Koşulları 333
5.3. Adli Kontrol Tedbirleri 334
5.4. Adli Kontrol Kararı ve Tedbire Karar Verebilecek Merciler 336
5.5. Adli Kontrol Tedbirlerine Uymamanın Sonucu 337
5.6. Adli Kontrolün Uygulanma Süresi ve Denetlenmesi 338
5.7. Adli Kontrol Kapsamında Güvence Alınması ve Sonuçları 339
6. ARAMA ..................................................................................................... 340
6.1. Genel Olarak 340
6.2. Adli Arama 342
6.2.1. Genel Olarak 342
6.2.2. Arama Kararı ve Tedbire Karar Verecek Merciler 344
6.2.3. Gece Vakti Arama 347
6.2.4. Aramada Hazır Bulunacaklar 348
6.2.5. Arama Sırasında Elde Edilen Belgeler Hakkındaki İşlemler 349
6.2.6. Arama Sırasında Tesadüfen Elde Edilen Deliller 350
6.3. Önleme Araması 350
6.4. Adli ve Önleme Aramaları Bakımından Arama Kararı Olmaksızın
Arama Yapılabilecek Haller.................................................................... 352
6.5. Hukuka Aykırı Arama Yapılmasının Sonuçları 355
18
7. ELKOYMA 357
7.1. Genel Olarak Elkoyma 357
7.1.1. Kavram 357
7.1.2. Elkoyma Kararı ve Karar Vermeye Yetkili Merciler 358
7.1.3. Elkonulamayacak Eşyalar 359
7.1.4. Elkonulan Eşyanın İadesi ve Elden Çıkarılması 360
7.2. Postada Elkoyma 361
7.2.1. Kavram 361
7.2.2. Tedbire Karar Vermeye Yetkili Merciler 361
7.2.3. Tedbirin Uygulanma Usulü 361
7.3. Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoyma 362
7.3.1. Kavram ve Tedbire Başvurmanın Koşulları 362
7.3.2. Tedbire Karar Vermeye Yetkili Merciler 363
7.3.3. Tedbir Kapsamında Elkonulabilecek Malvarlığı Değerleri 364
7.3.4. İlgili Kurumlardan Rapor Alma Koşulu 364
7.3.5. Tedbirin Uygulanabileceği Muhakeme Konusu Suçlar ve
Uygulanma Usulü 365
7.3.6. Hesabın Askıya Alınması ve Elkoyma 367
7.4. Zorlama Amaçlı Elkoyma 369
7.4.1. Kavram 369
7.4.2. Tedbirin Uygulanabileceği Muhakeme Konusu Suçlar 370
7.4.3. Tedbirin Uygulanmasına Karar Vermeye Yetkili Merci 371
7.4.4. Tedbirin Uygulanma Usulü 371
7.5. Avukat Bürolarında Arama, Elkoyma ve Avukatın Postasına
Elkoyma 372
7.5.1. Kavram 372
7.5.2. Tedbire Karar Vermeye Yetkili Merciler 373
7.5.3. Tedbirin Uygulanma Usulü 373
7.6. Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerinde Arama,
Kopyalama ve Elkoyma 374
7.6.1. Kavram ve Tedbire Başvurmanın Koşulları 374
7.6.2. Tedbire Karar Vermeye Yetkili Merciler 375
7.6.3. Tedbirin Uygulanma Usulü 376
7.7. Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayini 378
7.7.1. Kavram ve Tedbire Başvurmanın Koşulları 378
7.7.2. Tedbire Karar Vermeye Yetkili Merciler 378
7.7.3. Tedbirin Uygulanabileceği Muhakeme Konusu Suçlar 379
7.7.4. Tedbirin Uygulanma Usulü 380
19
8. TELEKOMÜNİKASYON YOLUYLA İLETİŞİMİN DENETLENMESİ....................... 380
8.1. Genel Olarak 380
8.2. Kavram ve Tedbirin Uygulanma Koşulları 382
8.3. Tedbire Karar Vermeye Yetkili Merciler 387
8.4. Tedbirin Uygulanma Usulü ve Süresi 388
8.5. İletişim İçeriklerinin Yok Edilmesi ve İlgililerin Bilgilendirilmesi 389
8.6. Telekomünikasyon Yoluyla İletişimin Denetlenmesi Sırasında
Tesadüfen Elde Edilen Deliller ............................................................... 390
8.7. Telekomünikasyon Yoluyla İletişimin Önleme Amaçlı Olarak
Denetlenmesi......................................................................................... 391
9. GİZLİ SORUŞTURMACI GÖREVLENDİRME ................................................... 395
9.1. Kavram ve Tedbire Başvurma Koşulları 395
9.2. Tedbire Karar Vermeye Yetkili Merciler 397
9.3. Tedbirin Uygulanma Usulü 398
10. TEKNİK ARAÇLARLA İZLEME....................................................................... 401
10.1. Kavram ve Tedbire Başvurulmasının Koşulları 401
10.2. Tedbire Karar Vermeye Yetkili Merciler 403
10.3. Tedbirin Uygulanma Süresi 404
10.4. Tedbirin Uygulanma Usulü 404
11. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU DIŞINDAKİ KANUNLARDA YER ALAN BAZI
KORUMA TEDBİRLERİ ................................................................................ 405
11.1. Genel Olarak 405
11.2. Basılı Eserlere Elkoyma, Eserleri Toplatma, Dağıtım ve Satış Yasağı 405
11.3. Erişimin Engellenmesi 406
12. KORUMA TEDBİRLERİNİN HAKSIZ OLARAK UYGULANMASI NEDENİYLE
TAZMİNAT................................................................................................. 409
12.1. Genel Olarak 409
12.2. Tazminat Talebine Konu Olabilecek Koruma Tedbirleri ve Haksızlık
Türleri .................................................................................................... 413
12.3. Tazminat Talebinin Süresi ve Talebin Yapılacağı Merci 415
12.4. Tazminat Talebinin Yetkili Merci Tarafından İncelenme Usulü 418
12.5. Tazminatın Geri Alınması 419
12.6. Tazminat İsteyemeyecek Kişiler 420
12.7. Tazminat Kararlarına Karşı Kanun Yolları 421
20
ALTINCI BÖLÜM
SORUŞTURMA EVRESİ
1. SORUŞTURMA KAVRAMI VE SORUŞTURMANIN AMACI 423
2. SORUŞTURMANIN YÜRÜTÜLMESİNDEN SORUMLU MERCİ OLARAK
CUMHURİYET SAVCISI VE ZORUNLU SAVCILIK 424
3. SORUŞTURMA EVRESİNİN BAŞLAMASI 425
3.1. Genel Olarak 425
3.2. Soruşturmaya Yer Olmadığı Kararı 426
3.3. Suç İşlenmesi İhtimalinin Öğrenilme Şekilleri 427
3.3.1. Genel Olarak 427
3.3.2. Re’sen Öğrenme 428
3.3.3. İhbar Yoluyla Öğrenme 428
3.3.4. Şikâyet Yoluyla Öğrenme 429
3.3.5. Tutanakla Öğrenme 429
3.3.6. Diğer Yollarla Öğrenme 429
4. SORUŞTURMAYA HAKİM OLAN İLKELER 430
4.1. Genel Olarak 430
4.2. Mecburilik 430
4.3. Kamusallık 431
4.4. Gizlilik 431
4.5. Yazılılık 431
4.6. Dağınıklık 432
4.7. Kurallara Bağlı Olmama 433
5. SORUŞTURMANIN YÜRÜYÜŞÜ 433
6. BAZI SORUŞTURMA İŞLEMLERİ 437
6.1. Genel Olarak 437
6.2. Fizik Kimliğin Tespiti 438
6.3. Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek Alınması 441
6.3.1. Genel Olarak 441
6.3.2. Şüpheli veya Sanığın Beden Muayenesi ve Vücudundan
Örnek Alınması 443
6.3.3. Diğer Kişilerin Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek
Alınması 447
6.4. Moleküler Genetik İnceleme 449
6.4.1. Genel Olarak 449
6.4.2. Genetik İnceleme Sonuçlarının Gizliliği 449
6.5. Gözlem Altına Alma 450
7. SORUŞTURMADAN SONUÇ ÇIKARTILMASI 452
7.1. Genel Olarak 452
7.2. Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı ve Kovuşturma Davası 453
21
7.2.1. Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı Verilmesini Gerektiren
Haller ......................................................................................... 453
7.2.2. Kovuşturma Davası (Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararına
İtiraz) ......................................................................................... 455
7.2.3. Cumhuriyet savcısının Takdir Yetkisini Kullandığı Hallerde
Kovuşturma Davası Açılamaması .............................................. 455
7.2.4. Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı Verildikten Sonra
Yeniden Soruşturma veya Kovuşturma Yapılması..................... 457
7.3. İddianamenin Hazırlanarak Mahkemeye Verilmesi 457
7.3.1. Genel Olarak 457
7.3.2. İddianamenin Unsurları 458
7.3.3. İddianamenin Değerlendirilmesi 459
7.3.4. İddianamenin İadesinin Sonuçları 461
7.4. Diğer Yollarla Sona Erme 461
7.4.1. Önödeme 462
7.4.1.1. Kavram ve hukuki niteliği 462
7.4.1.2. Önödemelik suçlar 463
7.4.1.3. Önödeme Teklifi ve Usulü 466
7.4.2. Uzlaştırma 468
7.4.2.1. Kavram 468
7.4.2.2. Uzlaşma teklifi 470
7.4.2.3. Uzlaştırma kapsamındaki suçlar 473
7.4.2.4. Soruşturmada uzlaştırma usulü 475
7.4.2.5. Mahkeme tarafında uzlaştırma 480
7.4.3. Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi 482
7.4.3.1. Kavram 482
7.4.3.2. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı
verilebilecek uyuşmazlıklar.......................................... 484
7.4.3.3. Kamu davasının açılmasının ertelenmesinin
koşulları ....................................................................... 485
7.4.3.4. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi usulü 486
7.4.3.5. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı
verilemeyecek uyuşmazlıklar....................................... 487
YEDİNCİ BÖLÜM
MAHKEMELERİN GÖREV VE YETKİSİ,
UYUŞMAZLIKLAR ARASI BAĞLANTI
1. GENEL OLARAK.......................................................................................... 489
2. CEZA MAHKEMELERİNİN GÖREV VE YETKİSİ............................................... 490
2.1. Genel Olarak Ceza Mahkemeleri 490
2.2. Görev (Madde Yönünden Yetki) 493
22
2.2.1. Genel Olarak 493
2.2.2. Görev Kurallarının İstisnaları 496
2.3. Yetki (Yer Yönünden Yetki) 498
2.3.1. Genel Olarak 498
2.3.2. Yetki Kurallarının İstisnaları 501
3. UYUŞMAZLIKLAR ARASI BAĞLANTI 503
3.1. Genel Olarak 503
3.2. Bağlantının Sonuçları 505
3.2.1. Birleştirme 505
3.2.2. Nispi Muhakeme ve Bekletici Mesele 508
SEKİZİNCİ BÖLÜM
DAR ANLAMDA KOVUŞTURMA EVRESİ
1. KOVUŞTURMA KAVRAMI 513
2. KOVUŞTURMAYA GEÇİLMİŞ OLMASININ SONUÇLARI 514
3. KAMU DAVASINA KATILMA (MÜDAHALE) 516
3.1. Kavram 516
3.2. Kamu Davasına Katılabilecekler 517
3.3. Kamu Davasına Katılma İstemi ve Süresi 519
3.4. Kamu Davasına Katılma Usulü 520
3.5. Katılanın Hakları 521
3.6. Katılmanın Davaya Etkisi 523
3.7. Katılmanın Hükümsüz Kalması 523
4. DURUŞMA HAZIRLIĞI DEVRESİ 524
4.1. Genel Olarak 524
4.2. Duruşmaya Hazırlık Tutanağının (Tensip Zaptının) Düzenlenmesi 525
4.3. Genel Olarak İlgililere Çağrı Kağıdı Gönderilmesi 525
4.4. Sanık ve Müdafiine Çağrı Kağıdı Gönderilmesi 526
4.5. Duruşma Hazırlığında Delil Toplanması İşlemleri 527
4.6. Erken Dinleme ve Erken Keşif 529
5. DURUŞMA DEVRESİ 530
5.1. Duruşma Kavramı 530
5.2. Duruşmanın Amacı 532
5.3. Duruşmaya Hakim Olan İlkeler 533
5.3.1. Genel Olarak 533
5.3.2. Aleniyet İlkesi 534
5.3.2.1. Genel olarak 534
5.3.2.2. Duruşmanın aleni yapılması ilkesinin istisnaları 539
5.3.3. Sözlülük İlkesi 542
23
5.3.4. Bağlılık İlkesi 543
5.3.5. Doğrudan Doğruyalık İlkesi 544
5.3.6. Yoğunluk (Kesintisizlik) İlkesi 544
5.3.6.1. Genel olarak 544
5.3.6.2. Yoğunluk ilkesi bağlamında sanığın makul sürede
yargılanma hakkı.......................................................... 545
5.4. Duruşmada Yargılama, İddia ve Savunma Makamlarının
Oluşturulması ........................................................................................ 554
5.4.1. Genel Olarak 554
5.4.2. Yargılama Makamının Oluşturulması 555
5.4.3. İddia Makamının Oluşturulması 556
5.4.4. Savunma Makamının Oluşturulması 557
5.4.4.1. Genel olarak 557
5.4.4.2. Müdafiin duruşmada hazır bulunması 557
5.4.4.3. Sanığın duruşmada hazır bulunması 558
5.4.4.3.1. Genel olarak 558
5.4.4.3.2. Sanığın duruşmada hazır bulunmasının
istisnaları................................................ 560
5.5. Duruşmanın Akışı 565
5.6. Delillerin Tartışılması ve İspat 567
5.6.1. Genel Olarak 567
5.6.2. Ceza Muhakemesinde İspatın Tarihsel Gelişimi 568
5.6.3. Delillerin Tartışılması Suretiyle İspata Ulaşma Zorunluluğu 570
5.6.4. Suçluluğun Tek Delille İspat Edilip Edilemeyeceği Sorunu 574
5.6.5. Suçluluğun İspatının Tek Delile Dayanmasının Muhakeme
Hukuku Bakımından Ortaya Çıkardığı Önemli Sonuçlar ............ 576
5.7. Duruşmanın Yönetimi, Düzen ve Disiplini 584
5.8. Duruşmanın Tutanağa Bağlanması 585
5.8.1. Genel Olarak 585
5.8.2. Duruşma Tutanağının Başlığı ve İçeriği 586
5.8.3. Duruşma Tutanağının İspat Kuvveti 586
6. HÜKÜM DEVRESİ....................................................................................... 587
6.1. Genel Olarak 587
6.2. Hüküm Çeşitleri 588
6.3. Müzakere ve Hükmün Belirlenmesi 590
6.4. Hükmün ve Gerekçesinin İçereceği Hususlar 592
6.5. Hükmün Açıklanması 594
6.6. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) 595
6.6.1. Kavram 595
24
6.6.2. HAGB’nin Önşartı ve Koşulları 600
6.6.2.1. Genel olarak 600
6.6.2.2. Önşart: Sanığa yüklenen suçtan dolayı iki yıl veya
daha az süreli hapis cezası veya adli para cezasına
hükmedilmesi 601
6.6.2.3. HAGB’nin koşulları 602
6.6.3. Erteleme ve Seçenek Yaptırımlara Çevirme Yasağı 605
6.6.4. Denetim Süresi, Bu Süre İçerisinde Yeniden HAGB
Uygulama Yasağı ve Denetimli Serbestlik Tedbirleri 606
6.6.5. Denetim Süresinin Kurallara Uygun Geçirilmesi 607
6.6.6. Denetim Süresi İçinde Kasıtlı Suç İşlenmesi veya
Yükümlülüklere Aykırı Davranılması Nedeniyle Hükmün
Açıklanması ve Açıklanan Hükme İtiraz 608
6.6.7. HAGB Kararına Karşı İstinaf Yolu 609
7. YARGILAMA SIRASINDA FİİLİN VEYA FİİLİN HUKUKİ NİTELİĞİNİN
DEĞİŞMESİ 611
7.1. Genel Olarak 611
7.2. Sanığın Yargılamadan Önce Neyle Suçlandığını Bilmesinin
Savunma Bakımından Önemi 611
7.3. Fiilin veya Fiilin Hukuki Niteliğinin Değişmesi Kavramları 615
7.4. Fiilin Hukuki Niteliğinin Değişmesinin Muhakemeye Etkisi 619
7.5. Fiilin Değişmesinin Muhakemeye Etkisi 623
7.6. Fiilin Aynılığının Değiştiği Durumlarda Yeni İddianame
Düzenlenmesinin Önemi 630
DOKUZUNCU BÖLÜM
KANUN YOLLARI
1. KANUN YOLLARINA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER 633
1.1. Kanun yolu Kavramı 633
1.2. Kanun Yollarının Ortak Amacı 635
1.3. Kanun yollarının Kavramsal Gelişimi 637
1.4. Kanun yolu ve Hâkim Bağımsızlığı İlişkisi 638
2. KANUNYOLU ÇEŞİTLERİNE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER 640
2.1. Genel Olarak 640
2.2. Olağan ve Olağanüstü Kanun yolu Ayrımı 640
3. KANUNYOLUNA BAŞVURABİLECEK KİŞİLER, BAŞVURUDA YANILMA VE
BAŞVURUNUN GERİ ALINMASI 641
4. ALEYHE DEĞİŞTİRME YASAĞI ve SİRAYET (YAYILMA, LEHE HÜKÜMDEN
YARARLANMA) 645
4.1. Aleyhe Değiştirme Yasağı 645
25
4.2. Sirayet (Yayılma, Lehe Hükümden Yararlanma) 646
5. İTİRAZ KANUN YOLU.................................................................................. 647
5.1. Genel Olarak 647
5.2. İtiraza İlişkin Terim Problemi 648
5.3. İtiraz Nedenleri 649
5.4. İtiraz Edilebilen Kararlar 649
5.5. İtiraz Süresi, Merci ve Usulü 650
5.6. İtiraz Başvurusunun Etkisi 650
5.7. İtirazı İncelemeye Yetkili Merciler 650
5.8. İtiraz Üzerine Verilecek Karar 651
6. İSTİNAF ..................................................................................................... 652
6.1. Genel Olarak 652
6.2. İstinafa Başvurulamayacak Kararlar 654
6.3. Otomatik İstinaf 656
6.4. İstinaf İstemi ve Süresi 657
6.5. İstinaf Nedenlerinin Dilekçede Gösterilmesi 659
6.6. İstinaf Başvurusunun Etkisi 662
6.7. İstinaf İsteminin Hükmü Veren Mahkemece Reddi 663
6.8. İstinaf İsteminin Tebliği ve Cevabı 664
6.9. Bölge Adliye Mahkemesinin Dosya Üzerinde Yapacağı Ön
İnceleme ................................................................................................ 664
6.10. Bölge Adliye Mahkemesinde İnceleme ve İnceleme Sonucu
Verilecek Kararlar .................................................................................. 666
6.11. İstinaf Yargılamasında Duruşma Hazırlığı 668
6.12. İstinaf Duruşması 669
6.13. İstinafta Aleyhe Değiştirme Yasağı 669
6.14. İstinafta Kovuşturma Sonunda Verilecek Karar 670
6.15. İstinafta Kovuşturma Sonunda Verilecek Kararın İstinafa
Başvurmayan Sanıklara Etkisi ................................................................ 670
6.16. Direnme Yasağı 672
7. TEMYİZ...................................................................................................... 672
7.1. Genel Olarak 672
7.2. Aleyhine Temyize Başvurulamayacak Bölge Adliye Mahkemesi
Kararları ................................................................................................. 674
7.2.1. Genel Olarak 674
7.2.2. Görünüşte Kısmi Kesinleşme 676
7.3. Temyiz İstemi ve Süresi 678
7.4. Temyiz Başvurusunun İçeriği 679
7.5. Temyiz Nedeni 680
26
7.6. Temyiz Başvurusunun Etkisi 681
7.7. Nispi ve Mutlak Hukuka Aykırılık Halleri (Nispi ve Mutlak Temyiz
Sebepleri) 681
7.8. Temyiz İsteminin Hükmü Veren Mahkemece Usulden Reddi 684
7.9. Temyiz Dilekçesinin Tebliği ve Cevabı 685
7.10. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Görevi 685
7.11. Temyiz İsteminin Yargıtay İlgili Ceza Dairesince Usulden Reddi 686
7.12. Temyiz İncelemesinin Duruşmalı veya Duruşmasız Yapılması 686
7.13. Temyiz İncelemesi Sonunda Verilebilecek Kararlar 688
7.13.1. Genel Olarak 688
7.13.2. Temyiz İsteminin Esastan Reddi (Onama)Kararı 689
7.13.3. Temyiz İsteminin Kabulü (Bozma) Kararı 690
7.13.4. Islah Kararı 690
7.14. İncelemeden Sonra Verilen Yargıtay Kararının Gönderileceği Merci 692
7.14.1. Onama ve Islah Kararlarından Sonra Kararların
Gönderileceği Merci 692
7.14.2. Bozma Kararından Sonra Kararın Gönderileceği Merci 692
7.15. Yargıtay’da Hükmün Açıklanması 692
7.16. Hükmün Bozulmasının Temyize Başvurmayan Sanıklara Etkisi 693
7.17. Bozmadan Sonra Davaya Yeniden Bakacak Mahkemenin İşlemleri 694
7.18. Bozmaya Uyma veya Direnme 695
7.19. Aleyhe Değiştirme Yasağı 697
8. BAŞSAVCININ İTİRAZI 697
8.1. Genel Olarak 697
8.2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın İtirazı (Olağanüstü İtiraz) 697
8.2.1. Genel Olarak 697
8.2.2. Başvuru Yetkisi 699
8.2.3. Başvuru Usulü ve Süresi 699
8.2.4. Sanık Aleyhine Başvuruların Sınırlanması Gereklilkiği 700
8.2.5. İtirazı İnceleme Usulü 700
8.3. Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığının İtirazı 701
8.3.1. Genel Olarak 701
8.3.2. Başvuru Yetkisi 702
8.3.3. Başvurusu Usulü ve Süresi 702
8.3.4. Sanık Aleyhine İtirazda Esaslı Hataya Dayanma
Zorunluluğu 702
8.3.5. İtirazı İnceleme Usulü 703
9. KANUN YARARINA BOZMA (YAZILI EMİR / OLAĞANÜSTÜ TEMYİZ) 703
9.1. Genel Olarak 703
27
9.2. Başvuru Usulü 704
9.3. İnceleme ve Karar 705
9.4. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın Kanun Yararına Başvurması 706
9.5. Direnme Yasağı 707
10. YARGILAMANIN YENİLENMESİ................................................................... 707
10.1. Genel Olarak 707
10.2. Hükümlü Lehine Yargılamanın Yenilenmesi 708
10.2.1. Lehe Yenileme Nedenleri 708
10.2.2. Lehe Yenilemede İnfazın Geri Bırakılması veya
Durdurulması............................................................................. 710
10.2.3. Hükmün İnfaz Edilmiş Olması veya Hükümlünün
Ölümünün Yeniden Yargılamaya Etkisi...................................... 710
10.3. Sanık veya Hükümlü Aleyhine Yargılamanın Yenilenmesi ve Aleyhe
Yenileme Nedenleri ............................................................................... 711
10.3.1. Genel Olarak 711
10.3.2. Sanık veya Hükümlünün Aleyhine Yargılamanın
Yenilenmesi Nedenleri .............................................................. 711
10.4. Yargılamanın Yenilenmesinin Kabul Edilmeyeceği Hal 712
10.5. Bir Suça Dayanan Yenileme İstemlerinin Kabulü Koşulları 712
10.6. Yargılamanın Yenilenmesi İstemi 713
10.6.1. Genel Olarak 713
10.6.2. Yenileme İsteminin Kabule Değer Olup Olmadığı Kararı ve
Mercii ........................................................................................ 713
10.7. Yenileme İsteminin Kabulü Üzerine Delillerin Toplanması 714
10.8. Yenileme İsteminin Esassız Olmasından Dolayı Reddi, Aksi
Takdirde Kabulü..................................................................................... 715
10.9. Duruşma Yapılmaksızın Yenileme İsteminin İncelenmesi 716
10.10. Yeniden Duruşma Sonucunda Verilecek Hüküm 717
10.11. Aleyhe Değiştirme Yasağı 718
10.12. Yargılamanın Yenilenmesi Sonunda, Önceki Mahkûmiyet
Hükmünün Kısmen veya Tamamen İnfazı Nedeniyle Ortaya Çıkan
Zararın Tazmini ...................................................................................... 718
ONUNCU BÖLÜM
BAZI ALTENATİF YARGILAMA USULLERİ
1. GENEL OLARAK.......................................................................................... 719
2. ADİL YARGILANMA HAKKI VE ALTERNATİF YARGILAMA USULLERİ.............. 720
3. SERİ MUHAKEME....................................................................................... 728
3.1. Genel Olarak 728
28
3.2. Kanuni Koşullar Gerçekleştiğinde Bu Yola Başvurulmasının
Zorunluluğu Işığında Kurumun Hukuki Niteliği 729
3.3. Seri Muhakeme Yoluna Gidilmesinin Koşulları 731
3.3.1. Genel Olarak 731
3.3.2. Muhakeme Konusu Suçun Seri Muhakeme Usulüne Tabi
Olması 732
3.3.3. Seri Muhakeme Kapsamındaki Suçun Bu Kapsamda
Olmayan Bir Suçla Birlikte İşlenmemiş Olması 734
3.3.4. Yeterli Şüpheye Ulaşılmış Olması 735
3.3.5. Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Kararı
Verilmemiş Olması 736
3.3.6. Şüpheliye Ulaşılmış Olması. 737
3.3.7. İştirak Halinde İşlenen Suçlarda Tüm Fail ve Şeriklerin Seri
Muhakeme Usulünün Uygulanmasını Kabul Etmesi 737
3.3.8. Muhakeme Şartının Gerçekleşmiş Olması 739
3.3.9. Şüphelide Yaş Küçüklüğü ve Akıl Hastalığı Hallerinden
Birinin Bulunmaması 740
3.4. Seri Muhakeme Usulünün Uygulanması 742
3.4.1. Genel Olarak 742
3.4.2. Bilgilendirme Safhası 743
3.4.3. Yaptırımın Belirlenmesi Safhası 744
3.4.4. Teklif Safhası 752
3.4.5. Talep Safhası 756
3.4.6. İnceleme Safhası 758
3.4.7. Hüküm Kurulması Safhası 763
3.4.8. Kanun yolu Safhası 764
3.5. Seri Muhakeme Usulüne İlişkin Belge ve Beyanlara Özgü Delil
Değerlendirme Yasağı 766
4. BASİT YARGILAMA 766
4.1. Genel Olarak 766
4.2. Gerekli Koşulların Varlığı Halinde Basit Yargılama Usulüne
Başvurulmasının İhtiyariliği Işığında Kurumun Hukuki Niteliği 767
4.3. Basit Yargılama Usulünün Uygulanma Koşulları 768
4.3.1. Genel Olarak 768
4.3.2. Kovuşturmaya Geçilmiş; Ancak Duruşma Gününün
Belirlenmemiş Olması 769
4.3.3. Uyuşmazlığın Asliye Ceza Mahkemesinin Görev Alanında
Yer Alması 770
4.3.4. Muhakeme Konusu Fiilin Oluşturduğu Suçun Basit
Yargılama Usulüne Tabi Olması 771
29
4.3.5. Mahkemenin Dosya İçeriğinden Vicdani Kanaate Ulaşmış
Olması ....................................................................................... 776
4.3.6. Suçun Basit Yargılama Usulüne Tabi Olmayan Bir Başka
Suçla Birlikte İşlenmemiş Olması............................................... 776
4.3.7. Suçun Takibinin İzne veya Talebe Bağlı Olmaması 777
4.3.8. Suçun Takibinin İzin ve Talep Dışında Tabi Olduğu
Muhakeme Şartının Gerçekleşmiş Olması................................. 778
4.3.9. Sanıkta Yaş Küçüklüğü ve Akıl Hastalığı Hallerinden Birinin
Bulunmaması............................................................................. 779
4.4. Basit Yargılama Usulünün Uygulanması 781
4.4.1. Genel Olarak 781
4.4.2. Ön Değerlendirme Safhası 781
4.4.3. Tebligat ve Beyanların Toplanması Safhası 782
4.4.4. Değerlendirme Safhası 785
4.4.5. Suçluluğa Kanaat Getirilmesi Durumunda Yaptırımın
Belirlenmesi Safhası .................................................................. 786
4.4.6. Hükmün Verilmesi Safhası 790
4.5. Uygulamaya Başlandıktan Sonra Basit Yargılama Usulünden
Vazgeçilmesi .......................................................................................... 791
4.6 İtiraz Üzerine Genel Esaslara Göre Yargılama Yapılması ....................... 792
4.6.1. Genel Olarak 792
4.6.2. İtiraz Başvurusunun Usulden İncelenmesi 793
4.6.3. İtiraz Üzerine Yapılacak Yargılamada Sanığın Sorgusu
Yapılmadan Mahkumiyet Kararı Verilebilmesi .......................... 795
4.6.4. Mahkemenin İtiraz Sonrası Yapacağı Yargılamada, Önceki
Hükümle Bağlı Olmaması .......................................................... 798
4.6.5. Sanık Dışındaki Diğer Kişilerin İtirazı Sonrası Yapılacak
Yargılama Sonunda Verilecek Hükümde Sanık Hakkında
Basit Yargılama Usulünde Uygulanan İndirimin Korunması ...... 799
4.6.6. Duruşma Öncesinde İtirazdan Vazgeçilmesi 800
4.6.7. İtiraz Üzerine Verilen Hükmün Diğer Sanıklara Sirayeti 800
4.7. İtiraz Üzerine Yapılan Yargılama Sonucu Verilen Hükme Karşı
Başvurulacak Kanun yolu....................................................................... 802
KAYNAKÇA ...................................................................................................... 805