Ceza Hukukunda Şahısta veya Konuda Hata (error in persona vel obiecto) (9786253777340)

ÖNSÖZ 7 İÇİNDEKİLER 9
KISALTMALAR 15
GİRİŞ 19
§ 1
ŞAHISTA VEYA KONUDA HATANIN UYGULANMA ALANI VE FAİLİN CEZAİ SORUMLULUĞUNA ETKİSİ A. ERROR IN PERSONA VEL OBIECTO KAPSAMINDA ŞAHIS VE KONU 35
I. Error in Persona Bakımından “Şahıs” Kavramı 35
1. Suçun mağduru olarak şahıs 35
2. Suçtan zarar gören olarak şahıs 40
3. Şahsi cezasızlık sebebinde veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebepte şahıs 43
4. Suçun faili olarak şahıs 43
II. Error in Obiecto Bakımından “Konu” Kavramı 46
1. Genel olarak 46
2. Suçta korunan hukuki değer ve suçun konusu ilişkisi 48
3. Mağdur ve suçun konusu ilişkisi 49
4. Beyaz norm ve suçun konusu ilişkisi 51 B. UNSUR YANILGISI ALTINDA ŞAHISTA VEYA KONUDA HATA 53
I. Hata Kurumuna İlişkin Genel Açıklamalar 53
II. Unsur Yanılgısı 56
III. Şahısta veya Konuda Hataya Dayanan Cezai Sorumluluğun Tespiti 59
1. Rose–Rosahl olayı 59
2. Doktrindeki görüşlerin değerlendirilmesi 60
a. Eşdeğerlik teorisi (Gleichwertigkeitstheorie) 60
b. Somutlaştırma teorisi (Konkretisierungstheorie) 65
IV. Tasavvur Edilen Şahıs veya Konu Bakımından Teşebbüsün Uygulanabilirliği 66
1. Doktrindeki görüşler 66
2. Değerlendirme ve görüşümüz 68
V. Tersine Unsur Yanılgısı 71
1. Alman Ceza Hukukundaki yaklaşım 71
2. Türk Ceza Hukukundaki yaklaşım 76
3. Değerlendirme ve görüşümüz 92
VI. Şahısta veya Konuda Hataya Bağlı Tipiklik Hatasında Dikkate Alınacak Özel Durumlar97
1. Şahısta veya konuda hatanın kasten işlenebilen başka bir suçun ihlaliyle sonuçlanması 98
a. Tasavvur edilen bakımından farklı varlık üzerindeki fiilin değerlendirilmesi98
b. Tasavvur edilen bakımından aynı varlık üzerindeki fiilin değerlendirilmesi104
2. Şahısta veya konuda hatanın failin sonraki hareketi ile birleşmesi 111
3. Failin taksirli hareketinden sonra şahısta veya konuda hataya düşmesi 113
4. İhmali suçta şahısta veya konuda hata 114
a. İhmali suça ilişkin genel açıklamalar 114
b. Gerçek ihmali suçta şahısta veya konuda hata 117
c. Garantörsel ihmali suçta şahısta veya konuda hata 118
5. Özel görünümlü iştirak modelinde şahısta veya konuda hata 122
c. SUÇUN NİTELİKLİ HALLERİNDE HATA ALTINDA ŞAHISTA VEYA KONUDA HATA 126
I. Hukuki Niteliğe İlişkin Açıklamalar 126
II. Nitelikli Hal Düzenlemesinde Şahıs veya Konunun Etkisi 128
III. Nitelikli Halde Hataya Düşen Failin Cezai Sorumluluğu 130
IV. Cezayı Artıran Nedenlerde Şahısta veya Konuda Hataya İlişkin Özel Durumların İncelenmesi 135
1. Tasarlayarak öldürme 135
2. Kan gütme veya töre saikiyle öldürme 140
d. CEZA SORUMLULUĞUNU KALDIRAN YA DA AZALTAN NEDENLER ALTINDA ŞAHISTA VEYA KONUDA HATA 146
I. Genel Açıklamalar 146
II. Hukuka Uygunluk Nedenlerinin Şartlarında Hatanın Hukuki Niteliği 147
1. Alman hukuk doktrinindeki görüşler 148
a. Suçun negatif unsurları teorisi (Die Lehre von den negativen Tatbestandsmerkmalen) 148
b. Sınırlı kusur teorisi (eingeschränkte Schuldtheorie) 149
c. Katı kusur teorisi (strenge Schuldtheorie) 153
2. Türk Ceza Hukuku açısından hukuka uygunluk nedenlerinin şartlarında hata 155
3. Hukuka uygunluk nedenlerinin şartlarında hataya ilişkin değerlendirme ve görüşümüz 165
a. Suçun negatif unsurları teorisi üzerine değerlendirmemiz 165
b. Sınırlı kusur teorisi ve katı kusur teorisi hakkındaki değerlendirmemiz 169
III. Ceza Sorumluluğunu Kaldıran ya da Azaltan Nedenlerde Hata Altında Şahısta veya Konuda Hataya Bağlı Sonuçlar 180
§ 2
ŞAHISTA VEYA KONUDA HATA İLE BAZI HUKUKİ KURUMLARIN KARŞILAŞTIRILMASI (FARKLILIK VE BİRLİKTE UYGULAMA ANALİZİ) A. ŞAHISTA VEYA KONUDA HATA İLE NEDENSELLİK BAĞINDA HATA İLİŞKİSİ 189
I. Nedensellik Bağında Hata Hakkında Genel Açıklamalar 189
II. Suçun Tamamlanma Anı Üzerinde Hata 194
III. Ara Değerlendirme 198 B. ŞAHISTA VEYA KONUDA HATA İLE HEDEFTE SAPMA İLİŞKİSİ 199
I. Hedefte Sapma ve Kurumsal Farklılıklara İlişkin Genel Açıklamalar 199
II. Hedefte Sapmanın Failin Cezai Sorumluluğuna Etkisi 206
1. Doktrindeki görüşler 206
2. Türk Ceza Hukukundaki yaklaşım 214
III. Şahısta veya Konuda Hata ile Hedefte Sapma Arasında Tercih Gerektiren Durumların İncelenmesi (Kurumların Yarışması) 220
1. Kombinasyon oluşturan suçlarda uygulama 220
2. Mesafe suçlarında uygulama (Distanzfälle) 222
3. Telefonda işlenen suçlarda uygulama 231
4. Mesafe suçları ile hukuka uygunluk nedeninin şartlarında hatanın bir arada bulunması durumunda uygulama 236
5. Mağdur veya konu sayısında hatada uygulama 237 C. ŞAHISTA VEYA KONUDA HATA İLE ACTIO LIBERA IN CAUSA İLİŞKİSİ 239
I. Alic Hakkındaki Görüşlere İlişkin Genel Açıklamalar 240
II. Kasti Alic ve Taksirli Alic ile İlgili Açıklamalar 245
III. Türk ve Alman Hukukundaki Yasal Düzenlemeler 250
IV. Şahısta veya Konuda Hata ile Alic Kurumlarının Birlikte Uygulanması 258
1. Türk Ceza Hukuku açısından değerlendirme 258
2. Alman Ceza Hukuku açısından değerlendirme 262
D. ŞAHISTA VEYA KONUDA HATANIN BAŞKA HUKUKİ KURUMLAR İLE BİRLİKTE UYGULANABİLİRLİĞİNE İLİŞKİN İNCELEME 266
I. Şahısta veya Konuda Hata ile Gönüllü Vazgeçme İlişkisi 266
II. Şahısta veya Konuda Hata ile Zincirleme Suç İlişkisi 268
III. Şahısta veya Konuda Hata ile Şahsi Cezasızlık Sebebi ya da Cezada İndirim Gerektiren Şahsi Sebep İlişkisi 270
1. Genel açıklamalar 270
2. Failin cezai sorumluluğuna ilişkin değerlendirme 272
IV. Şahısta veya Konuda Hata ile Yasak Hatası (Verbotsirrtum) İlişkisi 277
§ 3
ŞAHISTA VEYA KONUDA HATANIN İŞTİRAK KURUMU ALTINDA ANALİZİ VE SUÇ ORTAKLARININ CEZAİ SORUMLULUĞUNA ETKİSİ A. İŞTİRAK KURUMU VE TÜRLERİ ÜZERİNE GENEL AÇIKLAMALAR 281
I. Faillik Türleri 282
II. Şeriklik Türleri 288 b. ŞAHISTA VEYA KONUDA HATANIN İŞTİRAK TÜRLERİ ALTINDA İNCELENMESİ 292
I. Şahısta veya Konuda Hatanın Müşterek Fail Bakımından Etkisi 292
1. Suç ortağının (müşterek failin) cezai sorumluluğu 292
2. Müşterek faillikte şahısta veya konuda hataya ilişkin ek inceleme 300
II. Şahısta veya Konuda Hatanın Dolaylı Fail Bakımından Etkisi 307
1. Manipüle edilmiş failin şahısta veya konuda hatasına bağlı sonuçlar (manipulierter error in persona vel obiecto) 307
a. Arkadaki failin hukuki statüsü 308
b. Araç kişinin cezai sorumluluğu 311
c. Araç kişinin cezai sorumluluğunda kusurluluk değerlendirmesi 312
d. Araç kişinin kusurluluk değerlendirmesi üzerine ek inceleme 313
2. Araç kişinin şahısta veya konuda hatasının dolaylı failin cezai sorumluluğuna etkisi 314
a. Kastı olmayan araç kişinin fiiline bağlı sonuçlar 314
b. Kastı olan araç kişinin fiiline bağlı sonuçlar 315
3. Dolaylı failin aynı zamanda mağdur olduğu durumun değerlendirilmesi 318
4. Dolaylı failin araç kişide hatası 319
III. Şahısta veya Konuda Hatanın Azmettiren Bakımından Etkisi 324
1. Genel açıklamalar 324
2. Şahısta veya konuda hataya dayalı çözüm 325
a. Alman Federal Yüksek Mahkemesi’nin tutumu: Çiftlik Mirasçıları Olayı (Hoferben–Fall) 325
b. Şahısta veya konuda hataya dayalı çözümü destekleyen doktrin görüşü 327
3. Hedefte sapmaya dayalı çözümü destekleyen doktrin görüşü 329
4. Riskin üstlenilmesi yaklaşımını destekleyen doktrin görüşü 333
5. Görüşümüz 334
a. Genel olarak tatbik olunacak kurum 334
b. Failin hatasının önemli nitelikte olması halinde azmettirenin cezai sorumluluğunun belirlenmesi 341
c. Akim kalmış azmettirme kurumunun öne çıktığı durumlar 342
IV. Şahısta veya Konuda Hatanın Yardım Eden Bakımından Etkisi 345
1. Failin şahısta veya konuda hatasının yardım edenin cezai sorumluluğuna etkisi345
2. Yardım edenin aynı zamanda mağdur olduğu durumun değerlendirilmesi 348