Ceza Hukuku Genel Hükümler
İçindekileri İncele
OTUZBİRİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ
IX
KISA İÇİNDEKİLER
XI
XV
KISALTMALAR
XXXIII
Birinci Bölüm
SUÇ VE YAPTIRIM HUKUKUNA BAŞLANGIÇ
§1. GİRİŞ 1
I. KAVRAM 2
II. CEZA TEORİLERİNE KISA BAKIŞ 2
III. CEZA HUKUKUNUN AMACI 3
IV. SİSTEM 6
§2. CEZA KANUNUMUZ 10
§3. CEZA HUKUKUNUN VE SUÇ POLİTİKASININ TEMEL İLKELERİ 11
I. HUKUK DEVLETİ İLKESİ 12
II. KANUNİLİK İLKESİ 13
A. Genel Olarak 13
B. Kanunilik İlkesinin Sonuçları 16
1. Suç tespit eden ceza normları açık biçimde belirlen–
melidir: Belirlilik ilkesi (ment of definiteness) 17
2. Örf ve Adet Hukuku Ceza Hukukunda Doğrudan Doğ–
ruya Bir Kaynak Niteliği Taşımaz 23
3. İdarenin Düzenleyici İşlemleriyle Suç ve Ceza Konu–
lamaz 24
4. Kıyas Yasağı 28
a. Genel Olarak 28
b. Kıyas Yasağı ve Yorum 29
5. Geçmişe Yürüme Yasağı 32
III. ORANTILILIK İLKESİ 34
IV. İNSANİLİK İLKESİ 35
V. KANUN ÖNÜNDE EŞİTLİK İLKESİ 35
VI. KUSUR İLKESİ 36
VII. CEZA SORUMLULUĞUNUN ŞAHSİLİĞİ İLKESİ 37
VIII. ŞÜPHEDEN ÖZGÜRLÜK YARARLANIR İLKESİ 39
IX. KARİNELERE DAYALI İSPAT YASAKTIR 39
§4. SUÇ OLUŞTURAN FİİLLERİN VE BUNLARA UYGULANACAK
YAPTIRIMLARIN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE
İLKELER 40
I. BİR EYLEM NE ZAMAN CEZA HUKUKU YAPTIRIMLARINA TABİ
KILINMALIDIR? 40
A. Bir Eylem Ne Zaman Ceza Hukuku Kapsamında, Ne Za–
man Özel Hukuk Kapsamında Değerlendirilmelidir? 40
B. Bir Eylem Ne Zaman Disiplin Suçu, Ne Zaman Suç Olarak
Değerlendirilmelidir? 42
II. KANUN KOYUCU BİR EYLEMİN SUÇ OLUŞTURDUĞUNU BELİR–
LEMEK KONUSUNDA SERBEST MİDİR? 43
III. KANUN KOYUCU SUÇ OLARAK BELİRLEDİĞİ EYLEME UYGU–
LANACAK CEZANIN MİKTARI KONUSUNDA SERBEST MİDİR? 45
§5. HAKSIZLIK OLUŞTURAN DİĞER FİİLLER VE SUÇLAR 49
I. HAKSIZ FİİLLER VE SUÇLAR 49
A. Genel Olarak 49
B. Haksız Fiiller ile Suçların Farkları 50
II. İDARİ YAPTIRIMI GEREKTİREN FİİLLER VE SUÇLAR 51
A. Disiplin Suçları ve Suçlar 51
1. Genel Olarak 51
2. Disiplin Suçları ile Suçlar Arasındaki Farklar 52
3. Disiplin Soruşturması İle Aynı Anda Ceza Soruştur–
ması/ Kovuşturması Yapılması Durumu 54
B. Zabıta Tedbirlerini Gerektiren Fiiller ve Suçlar 55
C. Kabahatler ve Suçlar 56
1. Genel Olarak 56
2. Suç ve Kabahat Ayrımının Uygulamadaki Önemi ve
Sonuçları 57
§6. CEZA NORMUNUN TASNİFİ 61
I. DAVRANIŞ NORMLARI – MÜEYYİDE NORMLARI 61
II. BAĞIMSIZ – BAĞIMLI CEZA NORMLARI 61
A. Tanım 61
B. Bağımsız Ceza Normları 61
1. Tam Ceza Normları 61
2. Eksik Ceza Normları 61
C. Bağımlı Ceza Normları 62
1. İlke Belirleyen Normlar 62
2. Tanım Normları 62
3. Yorum Normları 62
4. Atıf Normları 62
§7. CEZA MUHAKEMESİNE KISA BİR BAKIŞ 63
İkinci Bölüm
TÜRK CEZA KANUNU’NUN UYGULAMA ALANI
§1. ZAMAN BAKIMINDAN UYGULAMA 65
I. GEÇMİŞE YÜRÜMEZLİK İLKESİNİN KAPSAMI 67
II. FAİLİN LEHİNE OLAN KANUNUN TESPİTİ 68
III. ÇEŞİTLİ AÇILARDAN LEHE OLAN KURALLARIN İNCELENMESİ 70
A. Geçici veya Süreli Ceza Kanunları Açısından 70
B. Cezanın İnfaz Rejimine İlişkin Kanunlar 70
C. Güvenlik Tedbirleri 72
D. Kabahatler 73
E. Kovuşturma Şartları 73
F. Zamanaşımına İlişkin Kanunlar 74
G. Anayasa Mahkemesi’nin İptal Kararları 75
H. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararlarındaki Değişiklikler 76
I. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararlarındaki Değişiklikler 77
IV. LEHE OLAN HÜKÜMLERİN UYGULANMASINDA USUL 78
V. SUÇUN İŞLENDİĞİ ZAMAN 79
A. Problem: Hareket mi, Netice mi Esas Alınacak? 79
B. Problem: Kesintisiz Suçlar 79
C. Problem: Zincirleme Suçlar 80
D. Problem: İhmali Suçlar 80
E. Problem: Teşebbüs Halinde Kalan Suçlar 80
F. Problem: Objektif Cezalandırılabilirlik Şartları İçeren Suçlar 81
§2. YER BAKIMINDAN UYGULAMA 82
I. SUÇUN İŞLENDİĞİ YER 82
A. Genel Olarak 82
B. Problemli Durumlar 83
C. Özel Hükümler 84
II. SİSTEMLER 85
A. Mülkilik (Ülkesellik) Sistemi 87
1. Tanım 87
2. Ülke Neresidir? 87
B. Şahsilik Sistemi 88
1. Faile Göre Şahsilik 89
a. Türk Vatandaşlarının Yabancı Ülkelerde İşlediği
Suçlar 89
b. Türkiye Namına Memuriyet veya Görev Yapanla–
rın İşledikleri Suçlar 90
2. Mağdura Göre Şahsilik 90
C. Koruma (Savunma) Sistemi 91
D. İkame Yargı Sistemi 92
XVIII
E. Evrensellik Sistemi 92
F. Türkiye’de Yeniden Yargılama Yapılması 94
1. Genel Olarak 94
2. Mülkilik Sisteminin Uygulandığı Hallerde 94
3. Şahsilik Sisteminin Uygulandığı Hallerde 94
4. Koruma Sisteminin Uygulandığı Hallerde 95
5. İkame Yargı Sisteminin Uygulandığı Hallerde 95
6. Evrensellik Sisteminin Uygulandığı Hallerde 95
G. Hak Yoksunluklarının Türkiye’de Geçerli Olması 96
H. Yabancı Ülke Kanununun Göz Önünde Bulundurulması 98
III. YURT DIŞINDA İŞLENEN KABAHATLER BAKIMINDAN TÜRK
KANUNLARININ UYGULANABİLİRLİĞİ 99
IV. YABANCILARIN İADESİ 99
A. Kavram 99
B. Şartları 100
C. Geri Vermenin Mümkün Olmadığı Haller 101
1. Siyasi ve Diğer Nedenlerle Kovuşturma veya Kötü
Muamele Tehlikesi Halinde Geri Verme Yasağı 101
2. Suçun Nitelikleri Sebebiyle Geri Verilmezlik 101
3. İadesi İstenen Kişinin Kişisel Özellikleri Nedeniyle Ge–
ri Verilmezlik 101
D. Geri Vermede Özellik İlkesi 102
E. Geri Vermede Usul 102
§3. KİŞİ BAKIMINDAN UYGULAMA 103
I. CUMHURBAŞKANI 104
II. YASAMA DOKUNULMAZLIĞI 104
A. Sorumsuzluk (Mutlak Dokunulmazlık) 105
B. Kovuşturma Yasağı (Geçici Dokunulmazlık) (AY 83) 105
1. Kapsamı 105
2. İstisnaları 106
3. Sona Ermesi 109
4. Zamanaşımı Sorunu 109
III. ULUSLARARASI YARGI BAĞIŞIKLIĞI 110
IV. YABANCI BAZI ASKER VE SİVİL KİŞİLER İLE YAKINLARININ
YARGI BAĞIŞIKLIĞI 111
V. KAMU GÖREVLİLERİ 112
Üçüncü Bölüm
S U Ç
§1. SUÇ GENEL TEORİSİ 115
I. GENEL AÇIKLAMALAR 115
II. HAKSIZLIĞIN VE KUSURUN DIŞINDA KALAN HUSUSLAR 117
A. Kovuşturma Şartları 117
1. Şikâyet 117
a. Genel Olarak 117
b. Şikâyetin Özellikleri 118
2. İzin, Talep ve Karar 121
3. Yabancı Hükümetin Talebi (Şikâyeti) 122
B. Şahsi Cezasızlık Sebepleri/Cezada İndirim Yapılmasını Ge–
rektiren Şahsi Sebepler – Cezayı Kaldıran Şahsi Sebepler 122
1. Genel Olarak 122
2. Milletvekilleri Bakımından Şahsi Cezasızlık Sebebi
(Mutlak Dokunulmazlık) 124
a. Kapsamı 124
aa. Madde Bakımından 124
bb. Yer Bakımından 125
cc. Kişi Bakımından 125
dd. Zaman Bakımından 125
b. İstisnası 125
c. Sonuçları 125
III. SUÇUN UNSURLARI 126
A. Suçun Kanuni Unsuru (Tipiklik) 128
1. Genel Bilgiler 129
a. Tanım 130
b. Hayal Suç ve Kuruntu Suç 131
c. Fail 132
aa. Genel Olarak 132
bb. Mahsus (Özgü) Suçlar 136
cc. Bizzat İşlenebilen Suçlar 136
d. Mağdur 137
e. Suçla Korunan Hukuki Yarar 139
f. Suçun Konusu 139
g. Suçun Basit (Temel) Şekli, Basit Suç Tipinden
Türeyen Suçlar 139
aa. Suçun Basit (Temel) Şekli 139
bb. Türeyen Suçlar (Nitelikli Haller) 140
h. Kanuni Unsur (Tipiklik) ve Hukuka Aykırılık İlişkisi 143
ı. Ön Şartlar Sorunu 144
2. Tipikliğin Maddi (Objektif) Unsuru (Fiil) 144
a. Genel Açıklamalar 144
aa. Düşünce Suçu Kavramı 145
bb. Düşünce Suçu Kavramıyla Bağlantılı Olarak
Tartışılması Gereken Ceza Kanunundaki Bazı
Suç Tipleri 146
b. Hareket 148
aa. Kavram 148
bb. Neler Ceza Hukuku Bakımından Hareket Sayılır? 149
cc. Hareketin Sayısı ve Şekilleri Bakımından
Suçlar 157
aaa. Tek Hareketli Suçlar 157
bbb. Çok Hareketli Suçlar 157
ccc. Serbest Hareketli Suçlar 157
ddd. Bağlı Hareketli Suçlar 157
eee. Seçenek Hareketli Suçlar 157
fff. İcrai–İhmali Suçlar 158
aaaa. Genel Açıklamalar 158
bbbb. İhmal Kavramı 158
cccc. İcra–İhmal Ayrımı 161
dddd. İhmali Suçların Çeşitleri 165
(1) Saf İhmali Suçlar (Gerçek
İhmali Suçlar) 165
(2) Garantörsel İhmali Suçlar
(Görünüşte İhmali Suçlar) 166
(a) Genel Olarak 166
(b) Garantörlük 167
(aa) Genel Açıklamalar 167
(bb) Kavram 168
(c) Garantörlük Kaynakları 168
(aa) Kanun 169
(bb) Sözleşme 170
(cc) Öngelen Tehlikeli
Davranış 170
c. Netice 172
aa. Neticeye Göre Suçların Tasnifi 173
aaa. Neticesi Harekete Bitişik Suç (Sırf Ha–
reket Suçları) – Neticesi Hareketten
Ayrılabilen Suç Ayrımı 173
bbb. Zarar Suçu–Tehlike Suçu Ayrımı 174
ccc. Kalkışma Suç Tipleri (Teşebbüs Suçları) 175
ddd. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Suçlar 176
eee. Ani Suç–Kesintisiz Suç Ayrımı 176
aaaa. Genel Açıklamalar 176
bbbb. Kesintisiz Suç ile Diğer Suçlar
Arasındaki Farklar 178
(1) Zincirleme Suç ile Farkı 178
(2) İz Bırakan Suç ile Farkı 178
bb. Birden Fazla Neticenin Bir Suç Sayıldığı Du–
rumlar 181
d. Nedensellik Bağı (İlliyet Rabıtası) (Sebebiyet
Alakası) 186
aa. Genel Olarak 188
bb. Şart Teorisi ve Objektif İsnadiyet 189
aaa. Nedensellik Bağı Yoktur 190
bbb. Normal Nedensellik 190
ccc. Çifte Nedensellik 191
ddd. Toplam (Atipik) Nedensellik 193
eee. Sollayan (Öne Geçen) Nedensellik 199
fff. Varsayılan Nedensellik 201
ggg. Yüklenebilirlik İle İlgili Bazı Sorunlar 202
aaaa. Kişinin Kendisini Tehlikeye Atması 202
bbbb. Egemenlik Alanı Dışında Kalma
(Tesadüfî Nedensellik– İzin Veri–
len Risk) 206
cccc. Sosyal Nedensellik 207
dddd. Risk Azalması 207
eeee. Normun Koruma Alanı İçinde
Olmaması 208
ffff. Rücu Yasağı 212
cc. Diğer Nedensellik Teorileri 212
aaa. Uygun Şart (Sebep) Teorisi 212
bbb. Hukuki Önem (Hukuki Uygunluk) Teorisi 212
ccc. Karma Uygun Sebep Teorisi 213
dd. Bazı Suçlarda Nedensellik Bağı 219
aaa. Teşebbüs Halinde Kalan Suçlarda Ne–
densellik Bağı 219
bbb. İhmali Suçlarda Nedensellik Bağı 219
3. Tipikliğin Manevi (Subjektif) Unsuru 222
a. Genel Olarak 222
b. Kaza ve Tesadüf 224
c. Kast ve Taksir 225
aa. Kast 229
aaa. Kavram 229
bbb. Kastın Unsurları 230
aaaa. Kastta Bilmek Unsuru 230
bbbb. Kastta İstemek Unsuru 233
ccc. Kastın Aranacağı Zaman 238
ddd. Kastın Çeşitleri 239
aaaa. Özel Kast – Genel kast 239
bbbb. Ani Kast–Tasarlama 239
cccc. Doğrudan Kast–Olası Kast 240
(1) Tanım 240
(2) Bilme Unsuru Bakımından
Olası Kast 243
(3) Olası Kastla İşlenemeyen
Suçlar 2445
(4) Olası Kast ve Teşebbüs 245
(5) Olası Kast ve İştirak 246
(6) Olası Kastın İspatı 247
(7) Olası Kastta Ceza 252
dddd. Weber Kastı 253
eee. Alternatif Kast 254
fff. İhmali Suçlarda Kast 254
aaaa. İhmali Suçlarda Kastın Niteliği 254
bbbb. İhmali Suçlarda Kastın Konusu 255
cccc. İhmali Suçlarda Olası Kast 256
bb. Taksir 257
aaa. Tanım 257
bbb. Taksirin Kasttan Farkı 258
ccc. Taksirin Unsurları 260
aaaa. Taksirin Cezalandırılacağı Konu–
sunda Kanunda Hüküm Bulunması 261
bbbb. Dikkat ve Özen Görevinin Yerine
Getirilmemesi 261
cccc. Neticeye Sebep Olan Fiilin İradi
Olması 263
dddd. Neticenin Öngörülebilir
(Tahmin Edilebilir) Olması 263
eeee. Failin Neticeyi İstememiş Bu–
lunması 266
ffff. Hareket ile Netice Arasında Ne–
densellik Bağının Bulunması 266
ddd. Taksir ve Teşebbüs 267
eee. Bilinçli–Bilinçsiz Taksir Ayrımı 267
fff. Bilinçli Taksir– Olası Kast Ayrımı 272
ggg. Üçüncü Kişinin veya Mağdurun Hareke–
tinin Nedensellik Bağına Etkisi (Taksirli
Hareketlerin Birleşmesi) 275
aaaa. Üçüncü Kişinin Hareketi 275
bbbb. Mağdurun Hareketi 276
hhh. Taksirli Suçlarda Ceza Verilmemesi Du–
rumu 277
d. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Suçlar 280
aa. Kavram 281
bb. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Suçların Şartları 283
cc. Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suçların Çeşitleri 292
aaa. Gerçek Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış
Suçlar – Gerçek Olmayan Neticesi Se–
bebiyle Ağırlaşmış Suçlar 292
bbb. Kastı Aşan Suç– Neticesi Sebebiyle
Ağırlaşmış Suç 293
ccc. Kastedilenden Daha Ağır Bir Neticenin
Meydana Geldiği Neticesi Sebebiyle
Ağırlaşmış Suç– Kastedilenden Daha
Başka Bir Neticenin Meydana Geldiği
Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suç 293
dd. TCK 87/4 Uygulamasında Dikkat Edilecek
Hususlar 294
ee. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 300
e. Objektif Cezalandırılabilme Şartları 302
f. Yanılma 303
g. Amaç ve Saik 304
B. Hukuka Aykırılık Unsuru 304
1. Genel Açıklamalar 305
2. Hukuka Uygunluk Sebeplerinin Ortak Özellikleri 307
3. Hukuka Uygunluk Sebepleri 312
a. TCK 24, 25 ve 26’daki Hukuka Uygunluk Sebepleri 313
aa. Hukuka Uygun Emrin Yerine Getirilmesi 313
bb. Kanun Hükmünü İcra 314
aaa. Genel Olarak 314
bbb. Silah Kullanma Yetkisi 316
ccc. Şikâyet ve İhbar 320
ddd. Devletin Kumar Oynatması 321
cc. Meşru Savunma 322
aaa. Meşru Savunmanın Konusu Olabilecek
Haklar 323
bbb. Meşru Savunmanın Şartları 325
aaaa. Saldırıya İlişkin Şartlar 325
(1) Bir Saldırının Varlığı 325
(2) Saldırının Fil Hal Olması 329
(3) Saldırının Haksız Olması 335
bbbb. Savunmaya İlişkin Şartlar 338
(1) Savunmada Zorunluluk Bu–
lunması 338
(2) Saldırı ile Savunma Arasın–
da Oran Olması 341
(a) Araçlar Bakımından
Oran 342
(b) Yararlar Bakımından
Oran 345
ccc. Üçüncü Kişi Lehine Meşru Savunma 348
ddd. Önleyici Meşru Savunma (Offendicula) 349
eee. Meşru Savunma Halinde Üçüncü Kişile–
rin Zarar Görmesi 351
fff. Tazminat 352
ggg. Meşru Savunmanın Kabulü Halinde Mağ–
dur Hakkında Soruşturma Yapılması 353
hhh. Meşru Savunma ve İnsan Hakları Av–
rupa Sözleşmesi 353
dd. Hakkın Kullanılması 356
aaa. Eğitim Hakkının Verdiği Yetkiden Kaynak–
lanan Hareketlerin Hukuka Uygunluğu 357
bbb. İddia ve Savunma Dokunulmazlığı 360
ccc. Eleştiri Hakkı 363
ddd. Spor Faaliyetleri 363
eee. Bir İş, Meslek, Sanat veya Bilim Faali–
yetinin İcrası 363
aaaa. Müdafilik 364
bbbb. Ticari ve/veya Sınaî Faaliyette
Bulunma Hakkının İcrası 365
cccc. Gazetecilik Mesleğinin İcrası 365
ee. Rıza 368
aaa. Genel Olarak 368
bbb. Tipikliği Kaldıran Rıza 370
ccc. Hukuka Uygunluk Sebebi Olarak Rıza
ve Geçerli Bir Rızanın Şartları 371
aaaa. Rızaya Ehliyet 372
bbbb. Rıza Açıklaması 374
cccc. Rızanın Konusu 376
(1) Bireyin Tasarruf Yetkisinin
Bulunduğu Haklar 377
(2) Bireyin Tasarruf Yetkisinin
Bulunmadığı Haklar 380
ddd. Varsayılan Rıza 383
eee. Tıbbi Müdahalelerin Hukuka Uygunluğu 385
b. Ceza Kanununda Yer Almayan Hukuka Uygunluk
Sebebi: Yükümlülüklerin Çatışması 387
4. Hukuka Uygunluk Sebeplerinde Yanılgı 390
IV. KUSURLULUK 390
A. Kusur Yeteneği 391
1. Tanım 392
2. Genel Olarak 393
3. Kusur Yeteneğini Etkileyen Sebepler 393
a. Yaşın Kusur Yeteneğine Etkisi 394
aa. Genel Açıklamalar 394
bb. Fiili İşlediği Zaman 12 Yaşını Bitirmemiş
Olan Küçükler 395
cc. Fiili İşlediği Zaman 13–15 Yaş Arasında Olan
Küçükler 396
dd. Fiili İşlediği Zaman 16–18 Yaş Arasında
Olanlar 402
ee. Yaş Büyüklüğü 402
b. Sağırlık ve Dilsizlik 403
c. Akıl Hastalığı 404
d. Geçici Nedenler 407
aa. Genel Olarak 407
bb. Alkol veya Uyuşturucu Madde Kullananlarda
Kusur Yeteneği 409
B. Kusuru Etkileyen Sebepler 411
1. Hukuka Aykırı ve Bağlayıcı Emir 412
a. Genel Açıklamalar 412
b. Emri Yerine Getirmenin Şartları 413
aa. Bir Emrin Varlığı 413
bb. Emri Verenin Böyle Bir Emri Vermeye Yetkili
Olması 413
cc. Emrin Yerine Getirilmesi “Görev Gereği Zo–
runlu” Olmalıdır 414
dd. Verilen Emrin Suç Oluşturmaması 414
ee. Verilen Emrin Hukuka Aykırı Olması 415
2. Zorunluluk (Iztırar, Mecburiyet, Zaruret) Hali 416
a. Genel Açıklamalar 417
b. Zorunluluk Halinin Kusurluluğu Kaldıran Sebep
Olmasının Sonuçları 419
c. Özel Zorunluluk Halleri 420
d. Zorunluluk Halinin Şartları 422
aa. Tehlikeye İlişkin Şartlar 423
aaa. Ağır Bir Tehlikenin Bulunması 423
aaaa. Tehlike Kavramı 423
bbbb. Tehlikenin Muhakkak Olması 425
cccc. Tehlikenin Ağır Olması 426
bbb. Tehlikenin Bir Hakka Yönelik Olması 427
ccc. Tehlikenin Meydana Gelmesine Bilerek
Sebebiyet Vermemiş Olmak 427
ddd. Tehlikeye Karşı Koyma Hukuksal Yü–
kümlülüğü 429
bb. Korunmaya İlişkin Şartlar 430
aaa. Başka Türlü Korunma İmkânının Bu–
lunmaması 430
aaaa. Genel Olarak 430
bbbb. Kanuni Katlanma Yükümlülüğü 430
bbb. Tehlikenin Ağırlığı ile Konu ve Kullanı–
lan Vasıta Arasında Orantı Bulunması 431
ccc. Korunma Hareketinin Hukuk Düzeni ile
Uyuşabilirliği 432
cc. Üçüncü Kişi Lehine Zorunluluk Hali 433
dd. Tazminat 433
ee. Zorunluluk Hali ile Meşru Savunma Arasın–
daki Farklar 433
3. Cebir ve Şiddet, Korkutma ve Tehdit 407
a. Genel Olarak 407
b. Cebir 407
c. Tehdit 408
4. İhmali Suçlarda Beklenebilirlik 441
5. Haksız Tahrik 443
a. Kavram 443
b. Haksız Tahrikin Özellikleri 445
c. Haksız Tahrikin Şartları 448
6. Kusurluluğu Etkileyen Hata Halleri 455
V. CEZA SORUMLULUĞUNU KALDIRAN SEBEPLERDE SINIRIN
AŞILMASI 456
A. Genel Açıklamalar 456
B. Sınırın Aşılması Halleri 456
VI. YANILMA (HATA) 463
A. Giriş 464
B. Kavram 465
1. Fiili Yanılma 465
a. Suç Tipindeki Unsurlarda Yanılma 465
aa. Genel Olarak 465
bb. Suçun Nitelikli Hallerinde Yanılma 470
aaa. Cezayı Azaltan Nitelikli Hallerde (Hafif–
letici Sebeplerde) Yanılma 471
bbb. Cezayı Artıran Nitelikli Hallerde (Ağırla–
tıcı Sebeplerde) Yanılma 471
cc. Nedensellik Bağında Yanılma 473
b. Ceza Sorumluluğunu Kaldıran veya Azaltan Ne–
denlerde Yanılma 474
aa. Hukuka Uygunluk Nedenlerinde Yanılma 474
bb. Kusurluluğu Etkileyen Nedenlerde Yanılma 480
2. Şahısta Yanılma 482
a. Genel Olarak 482
b. Şahısta Yanılma Halinde Nitelikli Hallerin Etkisi 485
3. Hukuki Yanılma 485
VII. HEDEFTE SAPMA 494
A. Genel Olarak 494
B. Hedefte Sapmanın Sonuçları 494
C. Çok Neticeli Sapma 498
D. Şahısta Yanılma ve Hedefte Sapmanın Aynı Olayda Ger–
çekleşmesi 499
§2. SUÇUN ÖZEL BELİRİŞ ŞEKİLLERİ 500
I. TEŞEBBÜS 500
A. Kavram 504
B. Şartları 506
1. Suçun Kasten İşlenen Suçlardan Olması 506
2. Elverişli Hareketler 507
3. İcra Hareketlerine Başlanmış Olması 510
a. Genel Olarak 510
b. İcra Hareketleri ile Hazırlık Hareketlerini Birbirin–
den Ayırmada Ölçüt 514
aa. İcrai Suçlarda 14
bb. Garantörsel İhmali Suçlarda 518
cc. Yargıtay’ın Görüşü 519
4. Suçun Tamamlanmamasının Failin Elinde Olmayan
Engelleyici Sebeplerden Kaynaklanması 520
C. Teşebbüste Ceza Miktarının Belirlenmesi 521
D. Teşebbüs ile İlgili Bazı Meseleler 524
E. Teşebbüse Elverişli Olmayan Suçlar 528
1. Cezalandırmak İçin Kastın Aranmadığı Suçlar 529
2. Suç Tiplerinin Yapısı Gereği Teşebbüse Elverişsizlik 531
a. Neticesi Harekete Bitişik Suçlar 531
b. İhmali Suçlar 532
aa. Saf İhmali Suçlar 532
bb. Garantörsel İhmali Suçlar 532
F. Gönüllü Vazgeçme 534
1. Gönüllü Vazgeçmenin Şartları 536
a. Suçun Tamamlanmamış Olması 536
b. Vazgeçmenin Gönüllü Olması 539
2. Failin O Ana Kadar Tamamladığı Diğer Suçtan Ceza–
landırılması 544
G. Etkin Pişmanlık 546
H. İşlenemez Suç (Elverişsiz Teşebbüs) 548
II. SUÇLULARIN ÇOKLUĞU 552
A. Çok Failli Suçlar 552
1. Genel Olarak 552
2. Şartları 552
B. İştirak 553
1. Kavram 553
2. İştirakin Şartları 556
a. Birden Fazla Fail Tarafından Yapılan Birden Çok
Hareket 557
b. Hareketlerin Nedensellik Değeri Taşıması 563
aa. Hareketin Doğrudan Doğruyalığı 564
bb. Soyut–Somut Nedensellik 564
cc. Vazgeçmenin Nedensellik Bağına Etkisi 565
dd. Objektif Cezalandırılabilirlik Şartları ve İştirak 568
ee. Uzlaştırma ve İştirak 569
c. İştirak İradesi (Suça İştirak Kastı) 569
aa. Genel Olarak 569
bb. Yan Yana Faillik 571
cc. İştirak İradesinin Önemi 572
d. Bir Suçun İcrasına Başlanması 574
e. Suçun Bütün Ortaklar İçin Aynı Olması 575
3. Hukukumuzda İştirak Şekilleri 581
a. Faillik 582
aa. Müşterek Faillik 582
bb. Dolaylı Faillik 590
b. Şeriklik 597
aa. Azmettirme 597
aaa. Kavram 597
bbb. Azmettirmenin Maddi ve Manevi Unsuru 598
ccc. Azmettirmeye İlişkin Bazı Özel Durumlar 599
ddd. Azmettirmenin Diğer İştirak Şekillerin–
den Farkları 601
aaaa. Dolaylı Faillikten Farkı 601
bbbb. Yardım Etmeden Farkı 601
eee. Azmettirme Türleri 602
fff. Garantörsel İhmali Suçlarda Azmettirme 603
ggg. Azmettirmenin Cezası 603
hhh. Azmettirenin Ortaya Çıkmasını Sağlama 604
iii. Suç İşlemeye Tahrik Suçunda Azmettir–
me Nedeniyle Cezalandırılma Durumu 604
bb. Yardım Etme 605
aaa. Maddi Yardım 606
bbb. Manevi Yardım 607
ccc. Yardım Edenin Cezasının Tayini 609
4. Nitelikli Hallerin Şeriklere Etkisi 610
5. Kışkırtıcı Ajanın Cezai Sorumluluğu 614
6. Gerçek Failin Tespit Edilememesinin Sonuçları 620
III. SUÇLARIN İÇTİMAI 624
A. Bileşik Suç 625
1. Genel Bilgiler 626
2. Bileşik Suçlarda Tartışılması Gereken Diğer Hususlar 629
a. Bileşik Suçlarda Hareket 629
b. Bileşik Suçlarda Amaç 630
c. Bileşik Suç ve Teşebbüs 630
d. Bileşik Suç ve İştirak 630
B. Zincirleme Suç 631
1. Genel Açıklamalar 631
2. Şartları 633
a. Aynı Suçun Birden Fazla İşlenmesi 633
b. Birden Fazla Suçun Bir Tek Suç İşleme Kararıyla
İşlenmesi 638
c. Suçun Bir Kişiye Karşı İşlenmesi 643
d. Suçların Değişik Zamanlarda İşlenmiş Olması 645
e. Zincirleme Suçun Kabul Edilemeyeceği Suçlar 645
3. Zincirleme Suç Kabulünün Sonuçları 646
4. Zincirleme Suçlarda Teşebbüs ve İştirak İlişkisi 646
a. Teşebbüs 646
b. İştirak 647
5. Tek Fiille Birden Fazla Kişiye Karşı Aynı Suçun İşlenmesi 647
6. Zincirleme Suçlar ve Şikâyet, Zamanaşımı, Af, Yetkili
Mahkeme, Uzlaşma ve Aynı Fiilden Dolayı İki Kez
Yargılama Yapılamaması İlkesi 654
a. Şikâyet 654
b. Zamanaşımı 654
c. Af 654
C. Fikri İçtima 655
1. Kavram 656
2. Fikri İçtimaın Şartları 658
a. Birden Fazla Farklı Suçun Oluşması 658
b. Fiilin Tek Olması 660
3. Fikri İçtima, İştirak ve Şikâyet 668
a. İştirak 668
b. Şikâyet 668
D. Görünüşte İçtima 670
1. Özel–Genel Norm İlişkisi 670
2. Asli–Yardımcı Norm İlişkisi 672
3. Tüketen–Tüketilen Norm İlişkisi 675
Dördüncü Bölüm
YAPTIRIM
§1. CEZALAR 681
I. HAPİS CEZALARI 682
A. Genel Olarak 682
B. Kısa Süreli Hapis Cezasının Adli Para Cezası ve Seçenek
Yaptırımlara Çevrilmesi 683
1. Genel Açıklamalar 683
2. Uygulama 685
3. Taksirli Suçlarda Uygulama 686
4. Çevirmenin Sonucu 686
C. Kısa Süreli Hürriyeti Bağlayıcı Cezaların İnfazı 687
D. Hapis Cezasının Ertelenmesi 688
1. Şartları 690
a. Mahkûmiyetin Cinsi ve Süresi 690
b. Daha Önceden Mahkûmiyet Bulunmaması 691
aa. Mahkûmiyet Sayılan Haller 691
bb. Mahkûmiyet Sayılmayan Haller 692
c. Mahkemenin Kanaati 693
2. Erteleme Kararı 693
3. Ertelemenin Şarta Bağlanması 694
4. Denetim Süresi 694
5. Ertelemenin Sonucu 695
6. Erteleme Kararının Düşmesi 695
7. Erteleme Kararının Kamu Görevinden Yasaklanmaya
Etkisi 696
II. ADLİ PARA CEZASI 696
A. Gün Para Cezası Sistemi 696
B. Süre Tanınması, Taksit ve Ödememenin Sonuçları 698
§2. GÜVENLİK TEDBİRLERİ 700
I. BELLİ HAKLARI KULLANMAKTAN YOKSUN BIRAKILMA 701
A. Kavram 702
B. Uygulanış Şekli ve Süresi 702
1. Ceza Mahkûmiyetinin Kanuni Sonucu Olan Hak Yok–
sunluğu 702
a. Kapsamı 702
b. Şartları 703
c. Süresi 704
2. Hâkimin Zorunlu Olarak Hükmetmesiyle Ortaya Çıkan
Hak Yoksunluğu 705
a. Kapsamı 705
b. Şartları 705
c. Süresi 708
3. Hâkimin Takdiren Hükmetmesiyle Ortaya Çıkan Hak
Yoksunluğu 709
a. Kapsamı 709
b. Şartları 710
c. Süresi 710
II. MÜSADERE 711
A. Tanım 711
B. Müsaderenin Çeşitleri 711
1. Eşya Müsaderesi 712
a. Tanım 712
b. Şartları 712
c. Orantılılık Kuralı 713
d. Kısmi Müsadere 715
e. Suça İştirak Eden Kimsenin Payının Müsaderesi 715
f. Zamanaşımı, Şikâyetten Vazgeçme, Sanığın
Ölümü Hallerinde Müsadere 715
g. Delillerin Müsaderesi 715
h. Müsadere Kararı 716
2. Kazanç Müsaderesi 716
a. Genel Olarak 716
b. Davanın Düşmesi Halinde Kazanç Müsaderesi Ka–
rarı Verilebilir mi? 717
III. ÇOCUKLARA ÖZGÜ GÜVENLİK TEDBİRLERİ 718
IV. AKIL HASTALARINA ÖZGÜ GÜVENLİK TEDBİRLERİ 720
V. SUÇTA TEKERRÜR VE ÖZEL TEHLİKELİ SUÇLULAR 721
A. Tekerrür Hükümlerinin Uygulanmasının Şartları 722
1. Bir Ceza Mahkûmiyetinin Bulunması 723
2. Yeni Bir Suçun İşlenmiş Olması 724
3. Tekerrürde Süre 724
B. Tekerrürün Sonuçları 725
1. Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejiminin Uygulanması 725
2. Denetimli Serbestlik Tedbirinin Uygulanması 727
3. Seçimlik Cezada Hapis Cezasına Hükmolunması 727
C. Tekerrür Hükümlerinin Uygulanmayacağı Suçlar 728
VI. TÜZEL KİŞİLER HAKKINDA GÜVENLİK TEDBİRLERİ 729
VII. ALKOL VEYA UYUŞTURUCU BAĞIMLISI KİŞİLER HAKKINDA
GÜVENLİK TEDBİRLERİ 730
VIII. YABANCILARIN SINIR DIŞI EDİLMESİ 730
§3. CEZANIN BELİRLENMESİ VE BİREYSELLEŞTİRİLMESİ 732
I. CEZANIN BELİRLENMESİ 732
A. Giriş 732
B. Cezanın Somut Olarak Tayini 732
1. Ceza Çeşidinin Seçilmesi 733
2. Temel Ceza Miktarının Tayini 733
a. Genel Olarak 733
b. Temel Ceza Miktarını Belirleme Kriterleri 734
c. Mükerrer Değerlendirme Yasağı 737
II. CEZANIN HESAPLANMASI 739
A. Giriş 739
B. Cezaların Ölçü Birimi 739
C. Yukarı ve Aşağı Sınırların Aşılmaması 740
D. Ceza Miktarının Hesaplanmasında Sıra 741
III. TAKDİRİ İNDİRİM NEDENLERİ 743
IV. MAHSUP 747
A. Genel Açıklamalar 747
B. Adli Para Cezalarında, Adli Kontrolde, Denetimli Serbest–
likte ve Diğer Özel Durumlarda Mahsup 749
V. CEZALARIN İÇTİMAI 750
§4. DAVA VE CEZA İLİŞKİSİNİ DÜŞÜREN SEBEPLER 751
I. ÖLÜM 752
A. Sanığın Ölümü 752
B. Hükümlünün Ölümü 753
C. Mağdurun Ölümü 753
II. AF 753
A. Genel Af 754
B. Özel Af (TCK 65/2, 3; AY 104) 754
1. TBMM’nin Özel Af Yetkisi 754
2. Cumhurbaşkanının Özel Af Yetkisi 755
III. BELİRLİ BİR SÜRENİN GEÇMESİ (ZAMANAŞIMI) 755
A. Dava Zamanaşımı 756
1. Kavram 757
2. Zamanaşımı Sürelerinde Esas Alınacak Ceza 757
3. Zamanaşımının Başlangıcı 758
a. Tamamlanmış Suçlarda 758
b. Teşebbüs Derecesinde Kalan Suçlarda 758
c. Kesintisiz ve Zincirleme Suçlarda 758
d. Objektif Cezalandırılabilme Şartları İçeren Suç–
larda 758
e. On Sekiz Yaşından Küçüklere Karşı İşlenen Suç–
larda 758
f. Birden Çok Evlilik ve Hileli Evlenme Suçlarında 759
g. İftira Suçunda 759
h. Zamanaşımının Başlangıcında Esas Alınacak Gün 759
4. Dava Zamanaşımı Süreleri 759
5. Dava Zamanaşımının Engelleri 760
a. Dava Zamanaşımının Durması 760
aa. Durma Sebepleri 760
bb. Durmanın Etkileri 763
b. Dava Zamanaşımının Kesilmesi 763
aa. Kesilme Sebepleri 764
bb. Kesilmenin Sonuçları 764
6. Dava Zamanaşımının Sonuçları 766
B. Ceza Zamanaşımı 766
1. Kavram 766
2. Süreler 766
3. Başlangıç 767
4. Ceza Zamanaşımı Engelleri 767
5. Ceza Zamanaşımının Sonuçları 768
C. Kabahatlerde Zamanaşımı 768
1. Soruşturma Zamanaşımı 768
2. Yerine Getirme Zamanaşımı 768
IV. ŞİKAYETTEN VAZGEÇME 769
V. ÖN ÖDEME 769
§5. KOŞULLU SALIVERİLME 772
I. TANIM 772
II. ŞARTLARI 772
A. Cezanın Bir Kısmının İnfaz Edilmiş Olması 773
B. Hükümlünün Kurumda İyi Hal Göstermesi 774
III. USUL 774
A. Talep ve Merci 774
B. Denetim Süresi 774
C. Kararın Geri Alınması 775
§6. DENETİMLİ SERBESTLİK TEDBİRİ 775
§7. HAPİS CEZASININ DENETİMLİ SERBESTLİK TEDBİRİ UYGU–
LANARAK İNFAZI 776
§8. ADLİ SİCİL KAYDININ SİLİNMESİ 777
§9. YASAKLANMIŞ HAKLARIN GERİ VERİLMESİ 779
KÜÇÜK SÖZLÜK 783
MADDE DİZİNİ 787
KAVRAMLAR DİZİNİ 799
YARARLANILAN KAYNAKLAR 805