Ceza Hukuku Genel Hükümler (9786253612450)

Yirminci Baskıya Önsöz 7
Ondokuzuncu Baskıya Önsöz 9
Onsekizinci Baskıya Önsöz 11
Onyedinci Baskıya Önsöz 13
Onaltıncı Basıya Önsöz 15
Onbeşinci Basıya Önsöz 17
Ondördüncü Basıya Önsöz 19
Önsöz 21
Kısaltmalar 57
Birinci Bölüm
CEZA HUKUKU KAVRAMI, KONUSU VE
CEZA HUKUKUNUN TARİHİ GELİŞİMİ
§ 1 CEZA HUKUKU KAVRAMI 59
I. Genel Olarak 59
II. Ceza Hukukunun Diğer Hukuk Dallarıyla ve Benzeri Bilim Dallarıyla İlişkisi 61
A. Ceza Hukukunun Diğer Hukuk Dallarıyla İlişkisi 61
1. Anayasa Hukuku 61
2. Devletler Hukuku 62
3. Medeni Hukuk 62
4. Ceza Muhakemesi Hukuku 62
5. İnfaz Hukuku 62
B. Ceza Hukukunun Benzer Bilim Dallarıyla İlişkisi 63
1. Kriminoloji 63
2. Kriminalistik 63
3. Adlî Tıp 63
§ 2 CEZA HUKUKUNUN KONUSU 63
I. Genel Olarak 63
II. Ceza Hukukunun Yaptırımları ile Diğer Yaptırımlar Arasındaki Farklar 64
A. Genel Olarak 64
B. Haksız Fiiller 65
C. Disiplin Suçları 66
D. İdarî Suçlar (Zabıta Yaptırımlarını Gerektiren Fiiller) 68
E. Vergi Cezalarını Gerektiren Fiiller 69
III. Ceza Hukukunun Yeri ve Kısımları 70
A. Ceza Hukukunun Yeri 70
B. Ceza Hukukunun Kısımları 70
1. Maddi Ceza Hukuku 71
2. Şekli Ceza Hukuku 72
3. İnfaz Hukuku 72
IV. Ceza Hukuku İlkeleri ve Suç Politikası 72
A. Ceza Hukuku İlkeleri 72
1. Kanunilik İlkesi 73
2. Ceza Sorumluluğunun Şahsiliği İlkesi 73
3. Kusur İlkesi 74
4. Hukuk Devleti İlkesi 74
5. Hümanizm İlkesi 77
B. Suç Politikası 77
§ 3 CEZA HUKUKUNUN TARİHİ GELİŞİMİ 78
I. Eski Ceza Hukuku Dönemi 78
A. Genel Olarak 78
B. Hammurabi Kanunları 82
II. Antik Yunan Ceza Hukuku Dönemi 85
III. Roma Ceza Hukuku Dönemi 85
A. Roma Hukukunda Suçlar 86
B. Roma Hukukunda Cezalar 87
C. Roma Hukukunda Kodifikasyon 88
1. Lex Citationis 88
2. Codex Theodosianus 89
3. Corpus İuris 89
IV. Cermen Ceza Hukuku Dönemi 91
V. Kanonik Hukuk (Kilise Hukuku) Dönemi 92
VI. Müşterek Ceza Hukuku Dönemi 92
VII. 18’inci Yüzyılın Sonlarından Günümüze Kadar Olan Dönem (Aydınlanma Çağı) 94
A. Genel Olarak 94
B. Ceza Hukukunda Okullar Mücadelesi 94
1. Klasik Okul (Teoriler) 94
a. Toplumsal Sözleşme Teorisi 94
b. Toplumsal Yarar Teorisi 95
c. Mutlak Adalet Teorisi 97
d. Karma Teori 97
2. Pozitif Okul (Pozitivist Görüşler) 99
a. Genel Olarak 99
b. Üçüncü Okul 100
c. Pozitivist Görüşün Klasik Görüşten Ayrıldığı Noktalar 100
3. Fransız (Suç Sosyolojisi) Okulu 101
4. Ceza Hukuku Uluslararası Birliği 101
5. Hukuk Tekniği Okulu 102
6. Toplumsal Savunma Görüşleri 103
VIII. Çağdaş Ceza Hukuku ve XX.Yüzyılın Sonlarındaki Gelişmeler 104
A. Çağdaş Ceza Hukuku 104
B. XX.Yüzyılın Sonlarındaki Gelişmeler 104
1. Genel Olarak 104
2. Düşman Ceza Hukuku 105
IX. Türk Ceza Hukukunun Tarihi Gelişimi 106
A. İslâmiyet’ten Önce 106
B. İslâmiyet’ten Sonra 107
1. Genel Olarak 107
2. İslâm Ceza Hukukunun Kaynakları 107
3. İslâm Ceza Hukuku’nda Suçlar ve Cezalar 108
a. Allahın Haklarına Karşı İşlenen Suçlar 108
aa. Zina 108
ab. Zina İftirası (Kazif) 109
ac. Şarap İçmek 110
ad. Hırsızlık 110
ae. Yol Kesmek 111
af. İslâm Dinini Terk Etmek 111
ag. Devlete İsyan 112
b. Kulun Yani Kişilerin Haklarına Karşı İşlenen Suçlar 112
ba. İnsan Öldürme 112
baa. Kasten İnsan Öldürme 112
bab. Kasıt Benzeri Öldürme 113
bac. Hataen Öldürme 114
bb. Yaralama 114
c. Taziren Cezalandırılan Suçlar 115
C. Osmanlı Ceza Kanunları 115
1. Tanzimattan Önce 115
a. Fatih Sultan Mehmet Kanunnamesi 116
b. Kanuni Sultan Süleyman Kanunnamesi 117
c. IV. Mehmet Kanunnamesi 117
2. Tanzimattan Sonra 117
a. 1840 (1256) Tarihli Ceza Kanunname–i Hümayunu 117
b. 1851 (1267) Tarihli Kanunu Cedit 117
c. 1858 (1274) Ceza Kanunname–i Hümayunu 118
İkinci Bölüm
CEZA HUKUKUNUN KAYNAKLARI VE KANUNİLİK İLKESİ,
CEZA HUKUKU KURALLARININ TASNİFİ, YORUMU,
UYGULANMA ALANI VE SUÇLULARIN İADESİ
§ 1 CEZA HUKUKUNUN KAYNAKLARI 119
I. Genel Olarak 119
II. Asıl Kaynaklar 119
A. Anayasa 119
B. Kanun 120
1. Türk Ceza Kanunu 120
2. Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun 121
3. Çocuk Koruma Kanunu 121
4. Diğer Kanunlar 122
5. Türk Ceza Kanunu ile Diğer Kanunlar Arasındaki İlişki 122
C. Devletlerarası Antlaşmalar 125
D. Avrupa Birliği Ceza Hukuku 126
III. Yardımcı Kaynaklar 128
A. Gelenek (Örf ve Adet), Ahlâk ve Din Kuralları 128
1. Örf ve Adet 128
2. Ahlâk 129
3. Din Kuralları 130
B. Mahkeme İçtihatları 130
C. Doktrin 131
D. Hukukun Genel İlkeleri 131
IV. Kaynakların Yürürlüğe Girişi ve Yürürlükten Çıkışı 131
A. Kaynakların Yürürlüğe Girişi 131
B. Kaynakların Yürürlükten Çıkışı 132
1. Açık (Sarih) Yürürlükten Kaldırma 132
2. Örtülü (Zımni) Yürürlükten Kaldırma 132
C. Metrukiyet 132
V. Kanunların Yürürlükleri Bakımından Sınıflandırılması 133
A. Sürekli (Daimi) Kanunlar 133
B. Süreli Kanunlar 133
C. Geçici (İstisnai) Kanunlar 134
§ 2 CEZA KANUNLARININ GÜVENCE FONKSİYONU (KANUNİLİK İLKESİ) 134
I. Genel Olarak 134
II. Tarihi Gelişim 135
A. Batıda 135
B. Bizde 136
III. Kanunilik İlkesinin Leh ve Aleyhindeki Görüşler 138
A. Lehindeki Görüşler 138
B. Aleyhindeki Görüşler 138
IV. Yürütme Organının Suç Yaratabilmesi Sorunu 139
A. Genel Olarak 139
B. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi 140
C. Yetkili Merciin Emrini Yerine Getirmeme 141
V. Kanunilik İlkesinin Sonuçları 141
A. Belirlilik 141
B. Kıyas (Örnekseme) Yasağı 142
C. Geçmişe Uygulama Yasağı 143
D. Örf ve Adete Dayanarak Suç ve Ceza Yaratılması Yasağı 144
§ 3 CEZA HUKUKU KURALLARININ (NORMLARININ) TASNİFİ 144
I. Genel Olarak 144
II. Aralarındaki Bağlantılar Bakımından Ceza Kurallarının Tasnifi 144
A. Davranış Kuralları–Yaptırım Kuralları 144
B. Bağımsız – Bağımlı Ceza Kuralları 145
1. Bağımsız (Asıl) Ceza Kuralları 145
a. Tam Ceza Kuralları 145
b. Eksik Ceza Kuralları 145
c. Açık Ceza Kuralları 145
2. Bağımlı (Tamamlayıcı) Ceza Kuralları 146
a. Yönergesel Kurallar 146
b. Yorum (Tanıma) Kuralları 146
c. Genişletici ve Daraltıcı Kurallar 146
d. Gerçekleştirici ve Geçici Kurallar 146
e. Çatışma Kuralları 147
f. Atıf Kuralları 147
§ 4 CEZA HUKUKU KURALLARININ YORUMU 147
I. Genel Olarak 147
II. Yorum Araçları 148
III. Yorumun Çeşitleri 148
A. Biçimsel Bakımından 148
1. Yasama Yorumu 149
2. Yargı Yorumu 149
3. Doktrin Yorumu 150
B. Maddi Bakımdan 150
1. Amaççı Yorum 150
2. Daraltıcı Yorum 151
3. Genişletici Yorum 151
IV. Yorum ve Kıyas 152
§ 5 CEZA KANUNLARININ UYGULAMA ALANI 153
I. Genel Olarak 153
II. Ceza Kanunlarının Zaman Bakımından Uygulanması 153
A. Suçun İşlendiği Zamanın Belirlenmesi 153
B. Genel Kural ve Derhal Uygulanma ile Geçmişe Yürürlü Uygulama Arasındaki Fark 155
C. Ceza Kanunlarının Geçmişe Yürürlü Uygulanmamasının Esası 156
D. Lehe Olan Kanunun Geçmişe Yürürlü Uygulanmasının Esası ve Bunun İçeriği 157
1. Lehe Olan Kanunun Geçmişe Yürürlü Uygulanmasının Esası 157
2. Lehe Olan Kanunun Belirlenmesi (Lex Mitior) 157
3. Aradaki ve Geçici Kanunlarda Durum 159
a. Aradaki Kanun 159
b. Geçici Kanun 160
4. Çeşitli Kanunlarda Durum 161
a. Muhakeme Hukuku Kanunlarında 161
b. Koğuşturma Şartlarını İçeren Kanunlarda 162
c. İnfaz Kanunlarında 162
d. Güvenlik Tedbirlerine İlişkin Kanunlarda 164
e. Zamanaşımına İlişkin Kanunlarda 166
5. İçtihadı Birleştirme Kararlarında 166
6. Anayasa Mahkemesinin İptal Kararının Etkisi 166
III. Ceza Kanunlarının Yer Bakımından Uygulanması 167
A. Genel Olarak 167
B. Mülkilik (Ülkesellik) İlkesi 168
1. Mülkilik İlkesinin Dayandığı Temeller 168
2. Ülke Kavramı ve Ülkenin Kısımları 168
a. Ülke Kavramı 168
b. Ülkenin Kısımları 169
ba. Gerçek Anlamda Ülke 169
bb. Farazi Anlamda Ülke 169
C. Suçun İşlendiği Yer 169
1. Genel Olarak 169
2. Mesafe Suçları 170
D. Mülkilik İlkesinin İstisnaları 173
1. Genel Olarak 173
2. Cumhurbaşkanı 173
a. Genel Olarak 173
b. Anayasa m.105’in İlk Şekli 174
ba. Görevle İlgili Suçlar 174
bb. Kişisel Suçlar 175
c. Anayasa m.105’in Son Şekli 176
d. Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar 176
3. Yasama Bağışıklığı 177
a. Genel Olarak 177
b. Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak Dokunulmazlık) 179
c. Yasama Dokunulmazlığı (Geçici–Nisbî Dokunulmazlık) 181
4. Diplomatik Dokunulmazlık 185
5. Yabancı Askerlerin Dokunulmazlığı 187
a. Genel Olarak 187
b. NATO Sözleşmeleri Gereğince Dokunulmazlıktan Yararlanan Kişiler 187
c. Bu Kişilerin TCK’ya Tâbi Olmayan Suçları 189
ca. Gönderen veya Kabul Eden Devlet’in Mutlak Yargı Yetkisine Tâbi Suçları 189
cb. Gönderen veya Kabul Eden Devlet’in Rüçhanlı (Öncelikli) Yargı Yetkisine Sahip Olduğu Suçlar 190
cc. Gönderen ve Kabul Eden Devlet Mensuplarının İştirak Halinde Suç İşlemeleri 192
E. Ülke Dışında İşlenen Suçlarda TCK’nın Uygulanabilmesi (Yarı Mülkilik İlkesi) 193
1. Genel Olarak 193
2. Faile Göre Kişisellik İlkesi (Vatandaş Tarafından İşlenen Suç) 194
a. Genel Olarak 194
b. TCK m. 11’in Uygulanma Şartları 195
3. Mağdura Göre Kişisellik İlkesi (Yabancı Tarafından İşlenen Suç) 197
a. Genel Olarak 197
b. TCK m. 12’nin Uygulanma Şartları 198
4. Gerçeklik (Korunma) İlkesi 198
a. Genel Olarak 198
b. Gerçeklik (Korunma İlkesinin Uygulanma Şartları 199
5. Evrensellik (Adalet) İlkesi 200
6. İkame Yargı (Temsile Dayalı Evrensellik) İlkesi 202
F. Yabancı Ülke Ceza Kanunu’nun Değeri 202
§ 6 SUÇLULARIN İADESİ 204
I. Suçluların İadesi Kavramı, Tarihsel Gelişimi ve Hukuki Esası 204
A. Suçluların İadesi Kavramı 204
B. Tarihsel Gelişim 204
C. Hukuki Esası 205
II. İadenin Şartları 206
A. Fiile İlişkin (Maddi) Şartlar 206
1. Fiile İlişkin Genel Kural 206
2. Fiile İlişkin Şartlara Rağmen İadenin Mümkün Olmadığı Durumlar 207
3. Siyasi Suç 209
a. Kavram 209
aa. Tam (Mutlak) Siyasi Suç 210
ab. Nisbî Siyasi Suç 210
b. Tarihçe 210
c. Nisbî Siyasi Suçun Daraltılması Yönündeki Eğilimler ve Sonuçları 211
ca. Belçika Kuralı 211
cb. Anarşizm Suçları 211
cc. Terör Suçları 212
cd. İnsanlığa Karşı Suçlar (Jenosid–Soykırım Suçları) 213
ce. Mali Suçlar 213
cf. Askerî Suçlar 214
B. Kişiye İlişkin Şartlar 214
III. İadede Usul 215
A. İade Usulünde Sistemler 215
1. Adlî Sistem 216
2. İdarî Sistem 216
3. Karma Sistem 216
B. İadeyi Talep Eden Ülke Türkiye İse 216
C. Kendisinden İade Talep Edilen Ülke Türkiye İse 217
D. Teslim 220
IV. İadenin Sonuçları (İadede Özellik) 220
V. İadeyi Kabul Etmeyen Devletin Sorumluluğu 222
Üçüncü Bölüm
SUÇ GENEL TEORİSİ
§ 1 SUÇ GENEL TEORİSİ VE SUÇ KAVRAMI İLE SUÇUN UNSURLARI 223
I. Suç Genel Teorisi Kavramı 223
II. Suç Kavramı 224
A. Genel Olarak 224
B. Suçun Türleri 224
1. Genel Olarak 224
2. Kabahatleri Suç Olmaktan Çıkarma Eğilimi 225
3. Kabahatler Kanunu 226
a. Genel Hükümler 226
aa. Tanım, Kanunilik İlkesi ve Kanunun Uygulama Alanı 226
ab. Kabahatten Dolayı Sorumluluğun Esasları 227
ac. İdarî Yaptırımlar 229
ad. Karar Verme Yetkisi ve Kanun Yolları 230
ada. Karar Verme Yetkisi 230
adb. Kanun Yolları 231
b. Çeşitli Kabahatler 232
III. Suçun Unsurları 232
A. Genel Olarak 232
B. Suçun Unsurları Dışında Kalan Hususlar 234
1. Önşartlar 234
2. Cezalandırılabilme Şartları 234
a. Genel Olarak 234
b. Unsur ve Cezalandırılabilme Şartı Ayırımı 236
c. Unsur ve Cezalandırılabilme Şartı Ayırımının Sonuçları 238
3. Koğuşturma Şartları 239
a. Genel Olarak 239
b. Cezalandırılabilme Şartı – Koğuşturma Şartı Farkı 239
c. Koğuşturma Şartlarının Şekilleri 239
ca. İzin 240
cb. Talep 242
cc. Karar 242
cd. Şikâyet 243
cda. Şikâyetin Özellikleri 244
cdb. Şikâyet süresi 244
cdc. Uzlaştırma 245
cdd. Şikâyetten Vazgeçme ve Şikâyet Hakkından Feragat 245
cdda. Şikâyetten Vazgeçme 245
cddb. Şikâyet Hakkından Feragat 247
cde. İzin, Talep ve Karar ile Şikâyet Arasındaki Farklar 247
§ 2 TİPE UYGUN FİİL 247
I. Tipiklik Kavramı 247
A. Genel Olarak 247
B. Ceza Normunun Varlığında Yanılma 248
1. Hukuki Yanılmaya Dayanan Mefruz Suç (Hayali Suç) 249
2. Fiili Yanılmaya Dayanan Mefruz Suç (Kuruntu Suç) 249
II. Fiil Kavramı 249
III. Hareketin Önemi, İradiliği, Sayısı, Şekilleri ve Konusu 250
A. Hareketin Önemi 250
1. Teoriler 250
a. Tabii (Nedensel) Hareket Teorisi 250
b. Finalist (Amaççı) (Hareket Teorisi 251
c. Sosyal Hareket Teorisi 252
d. Kişisel Hareket Teorisi 253
e. Görüşümüz 253
2. Düşünce Suçları ve Hareketsiz Suçlar 254
a. Düşünce Suçları 254
b. Hareketsiz Suçlar 259
3. Hareketin Önemi Bakımından Suçlar 259
a. Serbest Hareketli Suçlar 260
b. Bağlı Hareketli Suçlar 260
B. Hareketin İradiliği 260
C. Hareketin Sayısı 261
1. Tek Hareketli Suçlar 261
2. Birden Fazla Hareketli Suçlar 261
3. Seçimlik Hareketli Suçlar 262
4. İtiyadi Suçlar 263
D. Hareketin Şekilleri 263
1. İcrai Suçlar 263
2. İhmali Suçlar 264
3. İhmal Suretiyle İcrai Suçlar 265
4. Hareketin Şekilleri Yönünden Yapılan Ayırımın Önemi 267
a. İcrai – İhmali Suç Ayırımı 267
b. İhmali – İhmal Suretiyle İcrai Suç Ayırımı 269
E. Hareketin Konusu 269
IV. Hareket Yeteneği 270
A. Genel Olarak 270
B. Tüzel Kişilerin Durumu 270
V. Netice 274
A. Genel Olarak 274
B. Neticeye Göre Suçların Ayrımı 275
1. Maddi Suç–Şekli Suç 275
2. Ani Suç – Kesintisiz (Mütemadi) Suç 276
a. Genel Olarak 276
b. Kesintisiz (Mütemadi) Suçun Şekilleri 277
c. Kesintisiz Suçun Ani Suçla İçtimaı 278
d. Temadinin Sona Ermesi 278
e. Ani Suç – Kesintisiz (Mütemadi) Suç Ayrımının Sonuçları 279
3. İcrai Suç–İhmali Suç 279
4. Zarar Suçu–Tehlike Suçu 279
5. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Suçlar 284
6. Kalkışma Suçu 284
VI. Nedensellik Bağı 284
A. Nedensellik Bağı Kavramı 284
B. Teoriler 285
1. Şart Teorisi 285
a. Genel Olarak 285
b. Rücu Yasağı 287
c. Objektif İsnadiyet Teorisi 289
2. Etkin Sebep Teorisi 291
3. Uygun Sebep Teorisi 292
4. Hukuki Önem Teorisi 294
5. Görüşümüz 295
C. İhmal ve Nedensellik Bağı 298
1. Genel Olarak 298
2. İhmal Suretiyle İcrai Suçlarda Nedensellik Bağının Saptanması 299
§ 3 HUKUKA AYKIRILIK 302
I. Hukuka Aykırılık Kavramı, İçeriği, Kapsamı ve Hukuka Özel Aykırılık 302
A. Hukuka Aykırılık Kavramı 302
B. Hukuka Aykırılığın İçeriği 303
1. Biçimsel Hukuka Aykırılık 304
2. Maddi Hukuka Aykırılık 304
a. Maddi Hukuka Aykırılığın Kabul Edilmesinin Yararları 305
b. Maddi Hukuka Aykırılığın Kabul Edilmesinin Sakıncası 305
3. Görüşümüz 306
C. Hukuka Aykırılığın Kapsamı 306
D. Hukuka Özel Aykırılık 307
II. Hukuka Uygunluk Nedenleri 308
A. Kavram 308
B. Hukuka Uygunluk Nedenleri ile Kusurluluğu Ortadan Kaldıran Nedenler Arasındaki Ayrımın Önemi 309
C. Hukuka Uygunluk Nedenlerinin Niteliği 310
D. Hukuka Uygunluk Nedenlerinin Özellikleri 312
E. Hukuka Uygunluk Nedenlerinde Yanılma 313
F. Hukuka Uygunluk Nedenlerinin Gruplandırılması 317
III. TCK m. 24 ve 25’te Düzenlenen Hukuka Uygunluk Nedenleri 317
A. Görevin İfası (Yerine Getirilmesi) 317
1. Kanun Hükmünü Yerine Getirme 317
2. Yetkili Merciin Emrini Yerine Getirme 319
a. Bir Emrin Varlığı 320
b. Emrin Bağlayıcı Nitelik Taşıması 321
ba. Emrin Şekil Olarak Kanuna Uygun Olması (Şekli Meşruluk) 321
baa. Emrin Yetkili Merci (Amir) Tarafından Verilmesi 321
bab. Memurun Emri İcraya Mecbur Olması 321
bac. Emrin Kanunun Öngördüğü Şekil Şartlarına Sahip Olması 321
bb. Emrin Kanunca Öngörülen İçerik Şartlarına Sahip Olması (Maddi Meşruluk) 322
3. Kanuna Aykırı Emir 322
a. Memurun Emrin Kanuna Aykırı Olduğunu Bilmemesi 323
b. Mevzuatın Mutlak İtaati Aradığı Durumlar 323
ba. Asker Kişiler 324
bb. Polis 326
B. Meşru Savunma (Müdafaa) 327
1. Kavram ve Hukuki Esası 327
a. Kavram 327
b. Hukuki Esası 327
ba. Sübjektif Teoriler 328
bb. Objektif Teoriler 328
bc. Baskın Görüş 329
2. Şartları 329
a. Saldırıya İlişkin Şartlar 329
aa. Saldırının Haksız Olması 329
ab. Saldırının Bir Hakka Yönelik Olması 331
ac. Saldırının Halen Bulunması 333
b. Savunmaya İlişkin Şartlar 334
ba. Savunmada Zorunluluk Bulunması 334
bb. Savunma ile Saldırı Arasında Oranın Bulunması 335
bc. Savunma Hareketinin Saldırıyı Yapana Yönelmesi 336
3. Üçüncü Kişi İçin Meşru Savunma 336
C. Zorunluluk (Zaruret, Iztırar) Hali 337
1. Kavram, Benzer Hallerden Farkı ve Hukuki Esası 337
a. Kavram 337
b. Benzer Hallerden Farkı 342
ba. Zorunluluk Hali – Meşru Savunma Farkı 342
bb. Zorunluluk Hali – Cebir Farkı 342
bc. Zorunluluk Hali–Mücbir Sebep Farkı 343
c. Hukuki Esası 343
ca. Hukuk Dışı Hal (Zaruretin Hukuka Üstünlüğü) Teorisi 343
cb. Manevi Cebir (Psikolojik) Teorisi 343
cc. Hakların Çatışması Teorisi 343
cd. Saiklerin Sosyalliği veya Tehlikesizlik (Pozitivist) Teorisi 344
ce. Sosyal Yararın Yokluğu Teorisi (Uygunluk Kuralı) 344
cf. Baskın Görüş 344
2. Şartları 345
a. Tehlikeye İlişkin 345
aa. Tehlikenin Halen Mevcut Olması 345
ab. Tehlikenin Kişiyi Ağır Bir Zarara Uğratacak Nitelikte Olması 346
ac. Tehlikenin Gerçekleşmesine Bilerek Sebebiyet Verilmemiş Olunması 347
ad. Tehlikeye Göğüs Germe Yükümlülüğünün Bulunmaması 348
b. Korunmaya İlişkin 349
ba. Başka Türlü Korunma İmkânının Bulunmaması 349
bb. Korunma Hareketi ile Tehlike Arasında Oran Olması 349
3. Üçüncü Kişi Lehine Zorunluluk Hali 350
4. Zorunluluk Haline Benzeyen Durumlar 351
a. İzin Verilen Risk 351
b. Görevlerin Çatışması 353
IV. TCK m. 26’da Düzenlenen Hukuka Uygunluk Nedenleri 354
A. Hakkın Kullanılması (İcrası) 354
1. Hakkın Kullanılması Kavramı 354
2. Hakkın Kullanılmasının Özellikleri 355
3. Şartları 355
a. Subjektif Bir Hakkın Bulunması 355
b. Hakkın Fail Tarafından Doğrudan Doğruya Kullanılabilmesinin Mümkün Olması 356
c. Failin Hakkını Hakkı Doğuran Sebebin Sınırları İçerisinde Kullanması 357
d. Hakkın İcrası ile İşlenen Suç Arasında Fikri Bağlantının Bulunması 357
4. Hakkın Kullanılması Kapsamına Giren Haller 357
a. Zilyetliğin Korunması 357
b. Bir Meslek veya Sanatın Yerine Getirilmesi 359
ba. Gazetecilik 359
bb. Hekimin Müdahalesi 361
bba. Genel Olarak 361
bbb. Müdahale Şekilleri 362
bbba. Tedavi Amacına Yönelen 362
bbbb. Tedavi (İyileştirme) Amacına Yönelmeyen 364
bbc. Organ ve Doku Nakli 365
bbca. Yaşayan Kişilerden Organ Nakli 366
bbcb. Ölülerden Organ Nakli 367
bbcc. Organ veya Doku Ticareti 368
bc. Spor Hareketleri 368
c. Tedip Hakkı 369
B. Mağdurun (İlgilinin) Rızası 369
1. Genel Olarak 369
2. Şartları 371
a. Rızaya Ehliyet 371
b. Rıza Açıklaması 373
c. Rızanın Konusu 374
V. Hukuka Uygunluk Nedenlerinde Sınırın Aşılması 379
A. Genel Olarak 379
B. Hukuka Uygunluk Sebeplerinde Sınırın Aşılması Kavramı ve Sınırları 381
1. Sınırın Aşılması Kavramı 381
2. Sınırları 381
a. Oranda–Araçta (Intensiv) Sınırın Aşılması 381
b. Zamanda (Extensiv) Sınırın Aşılması 382
C. Hukuki Niteliği 383
D. Sınırın Aşılması Şekilleri 384
1. Sınırın Heyecan (Affekt) Nedeniyle Aşılması 384
2. Sınırın Kasten Aşılması 385
3. Sınırın Taksirle Aşılması 386
§ 4 KUSURLULUK 387
I. Genel Olarak 387
II. Kusur Yeteneği (İsnad Yeteneği) 387
A. Kavram 387
B. Kusur Yeteneğinin Aranacağı Zaman (Actiones Liberae in Causa–ALİC) 388
1. Genel Olarak 388
2. Actiones Liberae in Causa’nın (ALİC) Uygulanabilme Koşulları 389
C. Kusur Yeteneğini Etkileyen Haller 390
1. Yaş 391
a. Yaş Küçüklüğü 391
aa. Birinci Dönem 393
ab. İkinci Dönem 393
aba. Temyiz Gücü Yoksa 393
abb. Temyiz Gücü Varsa 394
ac. Üçüncü Dönem 397
ad. Yaş Küçüklüğü ve Akıl Hastalığının Birlikte Olması 398
b. Yaş Büyüklüğü 398
c. Yaşın Belirlenmesi 399
2. Akıl Hastalığı 399
a. Genel Olarak 399
b. TCK’da Akıl Hastalığının Kusur Yeteneğine Etkisi 400
c. Akıl Hastalığı Kapsamına Giren Durumlar 402
ca. Uyurgezerlik ve Hipnotizma 403
caa. Uyurgezerlik 403
cab. Hipnotizma 403
cb. Alkol ve Uyuşturucu Bağımlılığı 403
d. Tam Akıl Hastalığı 404
e. Kısmi Akıl Hastalığı 404
3. Sağır–Dilsizlik 405
a. Genel Olarak 405
b. TCK m. 33’e Göre 406
4. Geçici (Arızi) Nedenler 406
a. Genel Olarak 406
b. Yığın Suçluluğu (Kitle Halinde İşlenen Suçlar) 407
ba. Yığın Kavramı 407
bb. Yığın Psikolojisi 408
bc. Suçun Gerçekleşmesi ve Sorumluluk 408
5. Alkol ve Uyuşturucu Madde Kullananlarda Kusur Yeteneği 409
a. İstemeyerek Sarhoşluk veya Uyuşturucu Madde Etkisi 409
b. İsteyerek Sarhoşluk veya Uyuşturucu Madde Etkisi 410
III. Kusur 411
A. Kusurun Esasını Açıklayan Teoriler 411
1. Psikolojik Teori 411
2. Normatif Teori 412
3. Teorilerin Değerlendirmesi 412
B. Kusurun Kapsamı ve Kusur Çeşitleri 413
1. Kusurun Kapsamı 413
2. Kusur Çeşitleri 413
C. Kast 414
1. Kast Kavramı 414
2. Kasdın Hukuki Esası 415
a. Tasavvur Teorisi 415
b. İrade Teorisi 415
c. Baskın Görüş 415
3. Kasdın Unsurları 415
a. Düşünme ve Öngörme Unsuru (Bilme) 415
b. İrade Unsuru (İsteme) 416
4. Kast, Saik ve Kasdın Yoğunluğu 424
a. Kast ve Saik 424
b. Kasdın Yoğunluğu (Tasarlama) 424
ba. Soğukkanlılık Teorisi 425
bb. Plân Kurma Teorisi 425
bc. Teemmül Teorisi 426
bd. Teorilerin Değerlendirilmesi 426
5. Suçun Çeşitli Aşamalarında Kasdın Durumu ve Kasdın Aranacağı Zaman 427
a. Başlangıçta Kast 427
b. Eklenen Kast 428
c. Sonradan Oluşan Kast 428
6. Kasdın Çeşitleri 429
a. Ani Kast–Düşünce Kasdı 429
b. Genel Kast–Özel Kast 429
c. Doğrudan Kast–Dolaylı veya Olası Kast 430
d. Zarar Kasdı–Tehlike Kasdı 431
e. Seçimlik Kast 431
f. Weber Kasdı 432
7. Kastın Belirlenmesi 432
D. Taksir 434
1. Taksir Kavramı 434
2. Taksirin Hukuki Esası 434
a. Hukuka Aykırı Araçlar Kullanma Teorisi 435
b. Öngörebilme Teorisi 435
c. Önleyebilme Teorisi 435
d. Yanılma Teorisi 436
e. Baskın Görüş 436
3. Taksirin Unsurları 437
a. Taksirle İşlenebilen Bir Suçun Bulunması 437
b. Hareketin İsteyerek Yapılması (İradiliği) 437
c. Neticenin İstenmemesi, Yani İradi Olmaması 438
d. Neticenin Öngörülebilir Olması 439
e. Hareketle Netice Arasında Nedensellik Bağının Bulunması 441
ea. Üçüncü Kişinin Hareketi 441
eb. Mağdurun Hareketi 442
4. Taksirin Gerçekleşme Şekilleri 445
a. Dikkat Yükümlülüğüne Aykırılık (Dikkatsizlik) 446
b. Özen Yükümlülüğüne Aykırılık (Tedbirsizlik) 446
5. Taksirin Derecesi (Çeşitleri) 447
6. Bilinçli Taksir 448
7. Taksirli Suçlarda Yaptırım 449
E. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Suç 450
1. Kavram 450
2. Gerçek Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Suç 452
3. Gerçek Olmayan (Görünüşte) Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Suç 453
4. Taksirli Hareketin Bulunması 453
F. Kabahatlerde Kusur 454
1. Genel Olarak 454
2. Kabahatler Kanunu 454
IV. Objektif Sorumluluk ve Kitle İletişim Araçları Yoluyla İşlenen Suçlar 454
A. Genel Olarak 454
B. Basın Yoluyla İşlenen Suçlar 455
1. Kavram 455
2. Dar Anlamda Basın Suçu 455
3. Basın Yoluyla İşlenen Suç 456
4. Basın Düzenine Karşı Suçlar 456
5. Basın Kanununa Göre İnternet Sitelerinin Hukuki Durumu 456
6. Basın Suçlarında Ceza Sorumluluğu 457
a. Genel Olarak 457
b. Süreli Yayınlarda 458
c. Süresiz Yayınlarda 459
7. Basın Suçlarının Muhakemesi 460
C. Radyo ve Televizyon Yayınları ile İşlenen Suçlarda Ceza Sorumluluğu 461
1. TRT Bakımından 461
2. Özel Radyo ve Televizyonlar Bakımından 461
D. İnternet Yoluyla İşlenen Suçlarda Ceza Sorumluluğu 463
1. Genel Olarak 463
2. 5651 sayılı Kanununa Göre İnternet Süjelerinin Sorumlulukları 465
a. Genel Olarak 465
b. İnternet Süjeleri 465
c. Süjelerin Sorumluluğu 467
aa. İçerik Sağlayıcı 467
ab. Yer Sağlayıcı 467
ac. Erişim Sağlayıcı 468
ad. Toplu Kullanım Sağlayıcı 468
ae. Sosyal Ağ Sağlayıcı 469
d. İçeriğin Çıkarılması ve Erişimin Engellenmesi Kararı ile Yerine Getirilmesi 469
e. Unutulma Hakkı 474
V. Ceza Hukukunda Hata (Yanılma) 475
A. Kavram 475
B. Hukuki Hata (Yanılma) 476
1. Kavram 476
2. Sistemler 478
3. TCK'nın sistemi 479
a. Genel Olarak 479
b. Haksızlık Yanılgısı 480
ba. Haksızlık Bilinci 480
bb. Kaçınılabilirlik 481
bc. Yargıtay Kararlarında 483
C. Fiili Hata (Yanılma) 486
1. Kavram 486
2. Fiili Hata 487
a. Unsurlarda 488
aa. Kastlı Suçlarda 489
ab. Taksirli Suçlarda 492
b. Hukuka Uygunluk Nedenlerinde 493
c. Objektif Sorumluluk Hallerinde 494
d. Suça Tesir Eden Hallerde 494
e. Neticede (Kişide Hata ve Sapma) 495
ea. Tek Neticeli Hata 495
eb. Çok Neticeli Hata 496
f. Nedensellik Bağında 497
VI. Kusurluluğu Kaldıran Haller 498
A. Genel Olarak 498
B. Kaza ve Tesadüf 498
C. Mücbir Sebep 499
D. Cebir 501
E. Korkutma ve Tehdit 502
F. Esaslı Fiili Hata 504
VII. Kusurluluğu Azaltan Sebep Olarak Haksız Tahrik 504
A. Genel Olarak 504
B. Haksız Tahrikin Hukuki Esası 505
1. Heyecan (Affekt) 505
2. Haksız Tahrikin Hukuki Esası Konusunda İleri Sürülen Görüşler 506
a. Takas Teorisi 506
b. Haksız Tahrikin Hukuki Esasını Kusura Dayandıran Görüşler 507
ba. Subjektif Kusur Belirtileri Görüşü 507
bb. Objektif Kusur Belirtileri Görüşü 507
bc. Karma Görüş 507
c. Haksız Tahrikin Hukuki Esasını Kusurun ve Hukuka Aykırılığın Kapsamının Azalmasında Gören Görüş 508
d. Görüşümüz 508
C. Haksız Tahrikin Şartları 508
1. Tahriki Teşkil Eden Fiil Olmalıdır 508
2. Bu Fiil Haksız Olmalıdır 510
3. Fail Bu Fiil Sebebiyle Öfke veya Şiddetli Elem Haline Sürüklenmelidir 513
4. Failin İşlediği Suç Bu Ruhi Durumun Tepkisi Olmalıdır 514
D. Haksız Tahrikin Derecesi 516
E. Özel Haksız Tahrik Halleri 517
1. Genel Olarak 517
2. Hakaret Suçunda Özel Haksız Tahrik Halleri 517
F. Haksız Tahrikin Diğer Hallerle Birlikte Bulunabilmesi 518
1. Meşru Savunma 518
2. Kısmi Akıl Hastalığı 518
3. Tasarlama 519
§ 5 SUÇUN ÖZEL GERÇEKLEŞME ŞEKİLLERİ 520
I. Genel Olarak 520
II. Teşebbüs 520
A. Genel Olarak 520
B. Tarihçe, Teşebbüsün Hukuki Niteliği ve Cezalandırılış Nedeni 521
1. Tarihçe 521
2. Teşebbüsün Hukuki Niteliği 522
3. Teşebbüsün Cezalandırılış Nedeni 523
C. Teşebbüsün Şartları 523
1. Bir Suçun İşlenmesinin Kasdedilmesi 524
2. Elverişli Hareketlerin Yapılması 525
3. İcra Hareketlerine Başlanması 528
a. Hazırlık Hareketlerinin Cezalandırılmama Nedenleri 528
b.Cezalandırılabilirliğin Öne Alınması(Cezalandırılan Hazırlık Hareketleri) 529
c. Hazırlık–İcra Ayrımı (İcra Başlangıcı) 530
ca. Sübjektif Teoriler 531
caa. Açık Bir Şekilde Ortada Bulunan Suç Kastı Teorisi 531
cab. Failin Suç İşleme Kasdını Kuşkuya Yer Bırakmayacak Şekilde Ortaya Koyan Hareketler Teorisi 531
cb. Objektif Teoriler 532
cba. Şekli Objektif Teori 532
cbb. Nedensellik Teorisi 533
cbc. Maddi Objektif Teori 533
cbd. Hukuki Yarar (Suç Konusu) Yönünden Bir Tehlike veya Saldırı Oluşturan Hareketi İcra Başlangıcı Kabul Eden Teori 534
cc. Karma Teoriler 534
cd. Görüşümüz 535
4. Failin Elinde Olmayan Nedenlerle İcra Hareketlerinin Bitirilememesi veya Neticenin Gerçekleşememesi 536
a. İcra Hareketlerinin Ne Zaman Bitmiş Sayılacağı 536
b. Eksik–Tam Teşebbüs Ayırımı 537
D. Teşebbüs ve Tamamlanmış Suç 538
E. Gönüllü (İhtiyariyle) Vazgeçme ve Etkin Pişmanlık (Faal Nedamet) 539
1. Kavram 539
2. Gönüllü Vazgeçme 540
a. Gönüllü Vazgeçmenin Cezalandırılmama Nedeni 540
aa. Sübjektif Teoriler 540
ab. Objektif Teoriler 540
ac. Suç Politikası Teorileri 541
ad. Görüşümüz 541
b. Vazgeçmede Gönüllülüğün Belirlenmesi 542
c. Gönüllü Vazgeçmenin Sonucu 543
3. Etkin Pişmanlık 544
F. İşlenemez Suça Teşebbüs 546
1. Objektif Teori 547
2. Subjektif Teori 548
3. Tehlike Teorisi 549
4. Görüşümüz 550
G. Teşebbüse Elverişli Olmayan Suçlar 552
H. Teşebbüsün Cezası 554
III. İştirak 555
A. Suçlu 555
1. Genel Olarak 555
2. Kimler Suç Faili Olabilir 556
a. İnsan Olmak 556
b. Yaşayan Kişi Olmak 556
3. Suçlunun Sıfatı (Özgü Suçlar) 557
B. Suçluların Çokluğu 558
1. Çok Failli Suçlar 558
a. Genel Olarak 558
b. Çok Failli Suçların Çeşitleri 559
ba. Hareketlerin Hukuki Önemine Göre Çok Failli Suçlar 559
baa. Dar Anlamda Çok Failli Suçlar 559
bab. Geniş Anlamda Çok Failli Suçlar 559
bac. Düzensiz Çok Failli Suçlar 559
bb. Yapıları Bakımından Çok Failli Suçlar 559
c. Çok Failli Suçların Özellikleri 560
2. Tek Failli Suçlar 561
C. İştirak 561
1. Kavram ve Tarihçe 561
a. Kavram 561
b. Tarihçe 561
2. İştirak Kurallarının Hukuki Niteliği 562
3. İştirak Konusunda Sistemler 563
a. Eşitlik (Tek Faillik) Sistemi 563
b. Cezanın Faile Göre Tayini Sistemi 563
c. İkilik Sistemi 564
D. TCK’da İştirak 564
1. Genel Olarak 564
2. Faillik ve Suç Ortaklığının Ayırt Edilmesi 566
a. Objektif Teori 566
b. Subjektif Teori 566
c. Fiil Egemenliği Teorisi 567
d. Değerlendirme 567
3. Faillik 568
a. Doğrudan Faillik 568
b. Birlikte Faillik 569
ba. Kavram 569
bb. Birlikte Failliğin Şartları 570
bba. İştirak İradesi (Ortak Karar) 570
bbb. Fiilin Birlikte İşlenmesi 572
bc. Birlikte Failin Sınırı Aşması 575
c. Dolaylı Faillik 576
4. Suç Ortaklığı (Şeriklik) 579
a. Genel Olarak 579
b. Bağlılık Kuralı 580
ba. Kasten ve Hukuka Aykırı İşlenmiş Bir Fiilin Varlığı 580
bb. Suçun En Azından Teşebbüs Aşamasına Varmış Olması 582
bc. Hareketin Nedensellik Değerinin Bulunması 584
c. Suç Ortaklığı Şekilleri 585
ca. Azmettirme 585
cb. Yardım Etme 588
cba. Kavram 588
cbb. Maddi Yardım Etme 589
cbba. Fiilin İşlenmesinde Kullanılan Araçları Sağlamak 589
cbbb. Suçun İşlenmesinden Önce veya İşlenmesi Sırasında Yardımda Bulunarak İcrasını Kolaylaştırmak 589
cbc. Manevi Yardım Etme 590
cbca. Suç İşlemeye Teşvik 590
cbcb. Suç İşleme Kararını Kuvvetlendirmek 590
cbcc. Fiilin İşlenmesinden Sonra Yardımda Bulunacağını Vaat Etmek 590
cbcd. Suçun Nasıl İşleneceği Hususunda Yol Göstermek 592
cbd. Zorunlu Fer’i İştirak 592
5. Özgü Suçlara İştirak 592
6. İştirak Halinde İşlenen Suçlarda Gönüllü Vazgeçme 594
a. Asıl Failin Vazgeçmesi 595
b. Yardım Edenin Vazgeçmesi 595
c. Azmettirenin Vazgeçmesi 595
7. Taksirli Suçlara İştirak 596
8. Tahrikçilerin Durumu 596
9. Cezaya Etkili Hallerin Şeriklere Sirayeti 599
IV. Suçların İçtimaı 602
A. Genel Olarak 602
B. Kanunların İçtimaı (Görünüşte İçtima) 602
1. Kavram 602
2. Görünüşte İçtima İlkeleri 603
a. Özel–Genel Norm İlişkisi 603
b. Asli–Tali Norm İlişkisi 604
c. Tüketen–Tüketilen Norm İlişkisi 604
ca. Genel Olarak 604
cb. Bileşik (Mürekkep) Suç 605
cba. Bileşik Suçun Şekilleri 606
cbaa. Unsur Şeklinde Gerçekleşen Bileşik Suç 606
cbab. Ağırlatıcı Neden Şeklinde Gerçekleşen Birleşik Suç 606
cbb. Bileşik Suçu Ayırt Edici Nokta 606
cbc. Bileşik Suçun Sonuçları 607
C. Zincirleme (Müteselsil) Suç 608
1. Kavram 608
2. Hukuki Esası 609
a. Suç Tekliği Görüşü 609
b. Suç Çokluğu Görüşü 609
3. Zincirleme Suçun Unsurları 610
a. Aynı kişiye Karşı İşlenmiş Birden Fazla Suçun Bulunması 610
b. Bu Suçların Kanunun Aynı Hükmünü İhlâl Etmesi 611
c. Bir Suç İşleme Kararının Bulunması 612
4. Sonuçları 614
D. Fikrî İçtima 615
1. Kavram 615
2. Fikrî İçtimanın Unsurları 617
a. Fiilin Tek Olması 617
aa. Neticeye Üstünlük Veren Görüş 617
ab. Harekete Üstünlük Veren Görüş 617
ac. Görüşümüz 619
b. Kanunun Çeşitli Hükümlerinin İhlâl Edilmesi 620
ba. Aynı Neviden Fikri İçtima 620
bb. Farklı Neviden Fikri İçtima 622
3. Fikri İçtimanın Sonuçları 624
§ 6 SUÇUN HUKUKİ KONUSU VE MAĞDUR 625
I. Suçun Hukuki Konusu 625
A. Genel Olarak 625
B. Hareketin Konusu ve Suçun Hukuki Konusu Ayrımı 625
C. Suçun Hukuki Konusunun Önemi 626
D. Suçun Hukuki Konusu ile Maddi Konusu ve Pasif Süjesi Arasındaki İlişki 627
1. Suçun Maddi Konusu 627
2. Suçun Pasif Süjesi 627
3. Suçun Maddi Konusu ile Pasif Süjesi Arasındaki İlişki 628
4. Suçun Maddi Konusu ile Hukuki Konusu Arasındaki İlişki 628
II. Mağdur 629
A. Kavram 629
B. Mağdurluğun Başladığı An 630
C. Mağdurun Hakları 631
D. Mağdurun Sıfatı 631
E. Mağdurun Korunması 631
1. Genel Olarak 631
2. Mağdurun Korunmasına Yönelik Çareler 632
3. Mağdurun Korunmasına Yönelik Uluslararası Çabalar 633
4. Türk Hukuku 634
Dördüncü Bölüm
YAPTIRIM
§ 1 CEZA HUKUKU YAPTIRIMLARI 637
I. Genel Olarak 637
II. Cezalar 637
A. Ceza Kavramı 637
B. Ceza Teorileri 638
1. Mutlak Ceza (Adalet) Teorileri 638
2. Nisbî (Yararcı) Teoriler 640
3. Karma (Uzlaşmacı) Teoriler 641
C. Cezanın Özellikleri ve Nitelikleri 642
1. Cezanın Özellikleri 642
2. Cezanın Nitelikleri 643
D. Cezanın Amaçları 644
1. Genel Önleme (Korkutma–Önleme) 644
2. Özel Önleme (Korkutma–Uslandırma) 645
3. Tasfiye 645
§ 2 CEZALARIN TÜRLERİ 645
I. Genel Olarak 645
II. Ölüm Cezası 647
A. Genel Olarak 647
B. Ölüm Cezasının Aleyhinde ve Lehinde İleri Sürülen Görüşler 647
1. Ölüm Cezasının Aleyhinde İleri Sürülen Görüşler 647
2. Ölüm Cezasının Lehinde Olan Görüşler 648
3. Değerlendirme 648
C. Ölüm Cezası Yerine Konulan Cezalar Bakımından Sistemler 649
1. Ölüm Cezası Yerine Müebbet Hapis Cezasını Öngören Sistemler 649
2. Müebbet Hapis Cezasının Yüksekliğine Benzer, Süreli Hürriyeti Bağlayıcı Ceza Öngören Sistemler 650
3. Süreli Hürriyeti Bağlayıcı Cezanın Üst Sınırını Aşmayacak Şekilde Ağır Bir Ceza Öngören Sistemler 650
III. Hürriyeti Bağlayıcı Cezalar 651
A. Tarihi Gelişim 651
1. Genel Olarak 651
2. Cezaevlerinin Doğuşundan Önceki Dönem 652
3. Cezaevlerinin Gelişimi 653
a. Amsterdam Cezaevlerinin Doğuşu 653
b. Aydınlanma Çağından 20’nci Yüzyıla Kadarki Dönem 655
ba. İlk Çabalar 656
bb. Alman Devletlerinde Cezaevi Reformu 657
c. 20’nci Yüzyıl 659
B. İnfaz Sistemleri 660
C. Uzun ve Kısa Süreli Hürriyeti Bağlayıcı Cezalar Ayırımı 661
D. Uzun Süreli Hürriyeti Bağlayıcı Cezaların İnfazı 661
1. Gözlem (Müşahede), Sınıflandırma ve Gruplandırma 661
a. Gözlem ve Sınıflandırma 661
b. Hükümlülerin Gruplara Ayrılması 661
2. Ceza İnfaz Kurumları 662
a. Genel Olarak 662
b. Açık Ceza İnfaz Kurumları (Açık Cezaevi) 662
c. Kapalı Ceza İnfaz Kurumları (Kapalı Cezaevi) 662
d. Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumları ile Çocuk Eğitimevi (Islahevi) 663
da. Çocuk Kapalı Ceza İnfaz Kurumu 663
db. Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu 664
dc. Çocuk Eğitimevi (Islahevi) 664
e. Rehabilitasyon Ceza İnfaz Kurumu 664
3. Cezaevlerinde Uygulanacak Rejim 665
a. İnfaz Hukukunun Amacı 665
b. Yeniden Sosyalleştirme (Tretman) 665
ba. Çalışma 666
bb. Eğitim Çalışmaları 666
bc. Dış Dünya ile İlişki 666
bca. Haberleşme 666
bcb. Ziyaret 666
bcc. İzin 667
bcca. Mazeret İzni 668
bccb. Özel İzin 668
bccc. İş Arama İzni 668
bd. Disiplin 669
4. Müebbet Hapis Cezası 669
5. İnfazın Denetimi 670
a. İşkenceyi Önleme Komitesi 670
b. BM İşkencenin Önlenmesi Komitesi 671
c. İnfaz Hâkimliği 671
d. İzleme Kurulu 672
e. TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu 672
E. Denetimli Serbestlik Tedbiri Uygulanarak Hapis Cezasının İnfazı 672
1. CGTİK m. 105A 672
2. Denetimli Serbestlik Tedbiri Kapsamındaki Yükümlülükler 676
3. Elektronik İzleme 677
F. Kısa Süreli Hapis Cezalarının İnfazı 677
1. Kısa Süreli Hapis Cezalarının Para Cezası veya Tedbirlere Çevrilmesi 677
a. Genel Olarak 677
b. Para Cezasına Çevirme 678
c. Tedbirlere Çevirme 679
ca. Aynen İade, Suçtan Önceki Hale Getirme veya Tazmin 679
cb. İki Yıl Süreyle Bir Eğitim Kurumuna Devam Etme 680
cc. Belirli Yerlere Gitmekten veya Belirli Etkinlikleri Yapmaktan Yasaklanma 680
cd. İlgili Ehliyet ve Ruhsat Belgelerinin Geri Alınması, Belirli Bir Meslek ve Sanatı Yapmaktan Yasaklanma 681
ce. Kamuya Yararlı Bir İşte Çalıştırılma 681
d. Tedbir Hükümlerine Muhalefet 682
G. Hapis Cezalarının Özel İnfaz Şekilleri 683
1. Konutta İnfaz 684
a. Kadın, Çocuk veya 65 Yaşını Bitirmiş Hükümlü 684
b. 70 Yaşını Bitirmiş Hükümlü 685
c. 75 Yaşını Bitirmiş Hükümlü 685
d. 80 Yaşını Bitirmiş Hükümlü 685
e. Ağır Hasta veya Engelli Hükümlü 685
f. Doğum Yapmış Kadın Hükümlü 685
2. Hafta Sonu İnfaz 686
3. Geceleri İnfaz 686
IV. Para Cezaları 686
A. Genel Olarak 686
B. Tarihi Gelişim 686
1. Genel Olarak 686
2. Batı’da 687
3. Türk Hukukunda 687
C. Para Cezasının Lehinde ve Aleyhinde İleri Sürülen Görüşler 688
1. Lehinde İleri Sürülen Görüşler 688
2. Aleyhinde İleri Sürülen Görüşler 689
D. Para Cezalarının Çeşitleri 689
1. Kamu Para Cezası 689
a. Genel Olarak 689
b. Kamu Para Cezasının Çeşitleri 689
2. Tazminat Nitelikli Para Cezası 690
3. İdarî Para Cezası 690
4. Medeni Para Cezası 690
5. Disiplin Para Cezası 690
6. Adlî Para Cezası (Gün Para Cezası) 691
E. Türk Hukukunda Para Cezalarının Uygulanış Biçimi 691
1. 1 Haziran 2005’e Kadar 691
2. Adlî Para Cezası 691
a. Genel Olarak 691
b. Adli Para Cezasının Unsurları 692
ba. Tam Gün Sayısı 692
bb. Bir Gün Karşılığı Takdir Edilen Miktar 693
bc. Tam Gün Sayısı ile Bir Gün Karşılığı Takdir Edilen Miktarın Çarpılması 694
c. Adlî Para Cezasının İnfazı 694
d. Adlî Para Cezasının İnfazının Sonuçları 695
§ 3 GÜVENLİK TEDBİRLERİ 696
I. Kavram 696
II. Güvenlik Tedbirlerinin Hukuki Niteliği 697
III. Ceza Hukukumuzda Güvenlik Tedbirleri 698
A. Belli Hakları Kullanmaktan Yoksunluk 698
1. Genel Olarak 698
2. Kapsamı 699
3. Sonuçları 700
B. Müsadere 701
1. Genel Olarak 701
2. Müsaderenin Çeşitleri 702
a. Eşya Müsaderesi 702
aa. Suç ile İlgili Eşya ve Değerinin Müsaderesi 702
ab. Konusu Suç Teşkil Eden Eşyanın Müsaderesi 704
b. Kazanç Müsaderesi 704
3. Müsadere Usulü 705
C. Çocuklar Hakkında Tedbirler 705
D. Akıl Hastaları Hakkında Tedbirler 708
E. Sağır–Dilsizler Hakkında Tedbirler 709
F. Alkol ve Uyuşturucu Madde Bağımlıları Hakkında Tedbirler 709
G. Tekerrür 710
1. Suçluda Tehlike Hali 710
a. İtiyadi Suçlu 710
b. Mesleki Suçlu 711
c. Örgüt Mensubu Suçlu 712
2. Tekerrür Kavramı 712
3. Tekerrürün Hukuki Niteliği 713
4. Tehlikeli Suçluların Güvenlik Nedeniyle Kapatılması 714
5. Tekerrürün Şartları Bakımından Tekerrürün Çeşitleri 715
a. Gerçek Tekerrür–Mefruz (Varsayılan) Tekerrür 715
b. Genel Tekerrür–Özel Tekerrür 716
c. Süreli Tekerrür–Süresiz Tekerrür 716
d. Milli Tekerrür–Milletlerarası Tekerrür 716
6. Türk Ceza Hukukunda Tekerrür 716
a. Genel Olarak 716
b. Tekerrürün Şartları 716
ba. Bir Ceza Mahkûmiyetinin Bulunması 717
bb. Yeni Bir Suçun İşlenmesi 718
bba. Genel Olarak 718
bbb. Tekerrür Hükümlerinin Uygulanamayacağı Suçlar 718
bc. Süre 720
c. Tekerrürün Sonuçları 720
ca. Cezanın Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimine Göre Çektirilmesi 721
cb. Cezanın İnfazından Sonra Denetimli Serbestlik 722
H. Tüzel Kişiler Hakkında Güvenlik tedbirleri 723
1. Faaliyet İzninin İptali 723
2. Müsadere 724
I. Sınır Dışı Edilme 724
Beşinci Bölüm
CEZALARIN BELİRLENMESİ VE BİREYSELLEŞTİRİLMESİ
§ 1 CEZANIN BELİRLENMESİ 725
I. Genel Olarak 725
II. Ceza Türünün Seçimi 726
III. Ceza Miktarının Hesaplanması 726
A. Ölçü Birimi 726
B. Cezanın Yukarı ve Aşağı Sınırı Aşamaması 726
IV. Cezaların Arttırılıp Eksiltilmesi 727
V. Suça Tesir Eden Sebeplerin Bulunması 727
A. Suça Tesir Eden Sebepler Kavramı 727
B. Suça Tesir Eden Sebeplerin Özellikleri 728
C. Suça Tesir Eden Sebeplerin Gruplandırılması 728
1. Ağırlatıcı–Hafifletici 728
2. Genel–Özel 729
3. Fiili–Şahsi 729
4. Kanuni–Takdiri 729
D. Suça Tesir Eden Sebeplerin Bulunması Halinde Cezanın Hesabı (TCK m. 61) 731
1. Genel Olarak 731
2. Temel Cezanın Belirlenmesindeki Kriterler 732
a. Suçun İşleniş Biçimi 733
b. Suçun İşlenmesinde Kullanılan Araç 733
c. Suçun İşlendiği Zaman ve Yer 733
d. Suç Konusunun Önem ve Değeri 733
e. Zararın veya Tehlikenin Ağırlığı 733
f. Kastın veya Taksirin Yoğunluğu 734
g. Failin Güttüğü Amaç ve Saiki 734
3. Ağırlatıcı ve Hafifletici Nedenler Varsa 734
4. TİZHaYAŞaT 735
5. Cezanın Genel Sınırı Aşıp Aşamayacağı 736
§ 2 KİŞİSEL CEZASIZLIK NEDENLERİ VE CEZAYI KALDIRAN KİŞİSEL NEDENLER 736
I. Genel Olarak 736
II. Kişisel Cezasızlık Nedenleri 736
III. Cezayı Kaldıran Kişisel Nedenler 737
§ 3 TUTUKLULUĞUN İNDİRİMİ (MAHSUBU) 738
I. Genel Olarak 738
II. Tutukluluk Kavramının Anlamı 738
III. İndirim İşleminin Yapılması 738
§ 4 CEZALARIN TOPLANMASI (İÇTİMAI) 740
I. Genel Olarak 740
II. Cezaların Toplanması (İçtimaı) Konusunda Sistemler 742
A. Erime Sistemi 742
B. Hukuki İçtima Sistemi 742
C. Toplama Sistemi 742
III. Cezaların Toplanmasının Şartları ve Uygulanması 742
A. Cezaların Toplanmasının Şartları 742
1. Birden Fazla Suçun İşlenmiş Olması 743
2. Birden Fazla Suç İçin Tek veya Birden Fazla Kararla Mahkûm Edilmiş Olmak 743
B. Cezaların Toplanmasının Uygulanması 743
1. Aynı Hükümle Mahkûmiyet Halinde 743
2. Ayrı Hükümlerle Mahkûmiyetler Halinde 743
Altıncı Bölüm
CEZALAR SİSTEMİNİ TAMAMLAYAN KURUMLAR
§ 1 GENEL OLARAK 745
§ 2 KAMU DAVASININ AÇILMASININ ERTELENMESİ 746
I. Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Kavramı 746
II. Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesinin Şartları 747
A. Suça İlişkin Şart 747
B. Suçluya İlişkin Şart 747
C. Yükümlülüklerin Yerine Getirilmesine İlişkin Şart 747
III. Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Kararının Uygulanması 748
IV. Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesinin Sonuçları 748
V. Erteleme Süresi ve Erteleme Kararının Düşmesi 748
A. Erteleme Süresi 748
B. Erteleme Kararının Düşmesi 748
§ 3 HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI 748
I. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kavramı 748
II. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının Şartları 750
A. Yargılama Sonunda Belirlenen Cezaya İlişkin 750
B. Suçluya İlişkin 751
C. Yükümlülüklerin Yerine Getirilmesine İlişkin 751
III. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının Uygulanması 752
IV. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının Sonuçları 753
A. Denetim Süresine Tâbi Tutulma 753
B. Davanın Düşmesi Kararı 753
V. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının Düşmesi 753
VI. Çocuklar Hakkında Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması 753
§ 4 ERTELEME (TECİL) 754
I. Erteleme Kavramı 754
II. Hukuki Esası ve Amacı 755
III. Ertelemenin Şartları 756
A. Hükümlülüğe İlişkin 756
1. Hükmedilen Cezanın Türüne İlişkin 756
2. İşlenen Suçun Niteliğine İlişkin 757
B. Suçluya İlişkin 757
1. Objektif Şart 758
2. Sübjektif Şart 758
C. Hâkim Tarafından Belirlenebilen 759
IV. Erteleme Kararının Uygulanması 760
V. Erteleme Kararının Sonuçları 761
A. Cezaî Sonuçlar 761
B. Hukukî Sonuçlar 761
VI. Erteleme ile İlgili Sorunlar 761
A. Birden Çok Hapis Cezasına Mahkumiyet Halinde Erteleme 761
B. Hapis Cezası ve Adli Para Cezasına Birlikte Hükmedilmesi 762
C. Ertelemenin Bölünmezliği 762
VII. Ertelemede Denetim Süresi, Erteleme Kararının Düşmesi ve Sonuçları 763
A. Ertelemede Denetim Süresi 763
B. Erteleme Kararının Düşmesi 764
C. Erteleme Kararının Düşmesinin Sonuçları 764
§ 5 KOŞULLU (ŞARTLA) SALIVERİLME 765
I. Genel Olarak 765
II. Hukuki Esası 766
III. Amacı 766
IV. Koşullu Salıverilmenin Şartları 767
A. Cezaya İlişkin (Cezanın Bir Kısmının İnfaz Edilmesi) 767
1. Adi Suçlar 768
a. Genel Olarak 768
b. Müebbet Hapis Cezasında 770
2. Terör Suçları 771
3. Örgüt Suçları 772
4. Mükerrirler 772
5. Tutuklulukta Geçen Süre 773
6. Koşullu Salıverilmenin Uygulanamayacağı Durumlar 774
B. Hükümlüye İlişkin (İyi Hal) 776
C. Yükümlülüklere Uyulmasına İlişkin 777
V. Koşullu Salıverilme Kararının Verilmesi ve Sonuçları 779
A. Koşullu Salıverilme Kararının Verilmesi 779
1. Kararı Verecek Merci 779
2. Kararın Verilmesi 780
B. Koşullu Salıverilmede Uygulanacak Rejim 780
1. Genel Olarak 780
2. Denetimli Serbestlik 781
C. Koşullu Salıverilmenin Sonuçları 782
VI. Koşullu Salıverilmenin Geri Alınması (Düşmesi) 783
A. Geri Alma Nedenleri 783
B. Kararı Verecek Merci 784
C. Sonuçları 785
§ 6 ÖNÖDEME 785
I. Önödeme Kavramı 785
II. Önödemenin Şartları 786
A. Suçun Niteliğine ve Cezanın Türüne İlişkin Şart 786
1. Suçun Niteliğine İlişkin Şart 786
2. Cezanın Türüne İlişkin Şart 788
a. Adlî Para Cezası 788
b. Hapis Cezası 788
c. Adlî Para Cezası ve/veya Hapis Cezası 788
d. Cezanın Miktarına Bağlı Olmayan Bazı Suçlar 788
B. Soruşturma Giderlerine İlişkin Şart 789
C. Usule İlişkin Şart 789
1. Savcı Tarafından 789
2. Mahkeme Tarafından 790
III. Önödemenin Sonuçları 790
Yedinci Bölüm
CEZA İLİŞKİSİNİN DÜŞMESİ
§ 1 GENEL OLARAK 791
§ 2 ÖLÜM 791
I. Genel Olarak 791
II. Sanığın Ölümü 792
III. Hükümlünün Ölümü 792
§ 3 AF 793
I. Genel Olarak 793
II. Affın Suç Politikası Yönü, Afta Sebep ve Amaç (Justa Causa–Haklı Amaç) 794
A. Affın Suç Politikası Yönü 794
B. Afta Sebep ve Amaç (Justa Causa–Haklı Amaç) 795
III. Affın Nedeni Bakımından Çeşitleri 795
A. Bir Dönemi Kapatan Af 796
B. Yatıştırma ya da Toplumsal Barış Affı 796
C. Hükmü Düzeltici Af 796
IV. Affın Çeşitleri 796
A. Genel Af 796
B. Özel Af 797
C. Cumhurbaşkanınca Af 798
V. Türkiye’de Af Uygulamaları 798
A. Af Kanunları 798
B. Dolaylı Af Kanunları 799
§ 4 ŞİKAYETTEN VAZGEÇME 803
I. Şikâyetten Vazgeçme Kavramı ve Şikâyet Hakkından Feragat 803
A. Şikâyetten Vazgeçme Kavramı 803
B. Şikâyet Hakkından Feragat 803
II. Şikâyetten Vazgeçmenin Hukuki Niteliği, Konusu, Şekilleri, Zamanı ve Kabulü 804
A. Vazgeçmenin Hukuki Niteliği 804
B. Vazgeçmenin Konusu 804
C. Vazgeçmenin Şekilleri 805
D. Vazgeçmenin Zamanı 805
E. Vazgeçmenin Kabulü 806
III. Şikâyetten Vazgeçmenin Sonucu 806
§ 5 ZAMANAŞIMI 807
I. Kavram, Tarihçe, Hukuki Esası ve Hukuki Niteliği 807
A. Kavram 807
B. Tarihçe 808
C. Hukuki Esası 809
1. Manevi Ceza Görüşü 809
2. Uslanma Görüşü 809
3. Unutma Görüşü 809
4. Delillerin Kaybolması Görüşü 810
5. Psikolojik Değişme Görüşü 810
6. Sosyal Yarar Görüşü 810
7. Karma Görüş 810
D. Hukuki Niteliği 810
1. Zamanaşımını Muhakeme Hukukuna Ait Bir Kurum Olarak Kabul Eden Görüş 810
2. Zamanaşımını Maddi Ceza Hukukuna Ait Bir Kurum Olarak Kabul Eden Görüş 811
3. Zamanaşımını Karma Bir Kurum Olarak Kabul Eden Görüş 811
4. Baskın Görüş 811
II. Dava Zamanaşımı 811
A. Dava Zamanaşımı Kavramı 811
B. Dava Zamanaşımına Ait Sürelerin Hesaplanması 812
1. Süreler 812
2. Sürelerin Hesaplanması 812
a. Genel Olarak 812
b. İki Tür Cezayı Gerektiren Suçlarda 814
c. Yeniden Yargılamayı Gerektiren Hallerde 814
C. Dava Zamanaşımı Süresinin Başlangıcı 816
1. Genel Olarak 816
2. Başlangıç Günü 817
D. Dava Zamanaşımı Engelleri 818
1. Dava Zamanaşımının Durması 818
a. Kavram 818
b. Durma Nedenleri 818
ba. Dava Açılmasının İzin Alınmasına Bağlı Olması 819
bb. Dava Açılmasının Karar Alınmasına Bağlı Olması 819
bc. Bekletici Sorun Sayma 820
bd. Kaçaklık Kararı Verilmesi 821
be. Bankacılık Kanunu (m. 165) 821
bf. Askeri Mahkemeler Kuruluş ve Yargılama Usulü Hakkında Kanun (m. 20) 822
bg. Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi (CMK m. 171) 822
bh. Hükmün Açıklanmasının Ertelenmesi (CMK m. 231) 822
bı. Uzlaştırma (CMK m. 253) 823
c. Durmanın Sonuçları 823
2. Dava Zamanaşımının Kesilmesi 823
a. Kavram 823
b. Kesilme Nedenleri 823
ba. Şüpheli veya Sanıklardan Birinin Savcı Huzurunda İfadesinin Alınması veya Sorguya Çekilmesi 824
bb. Şüpheli veya Sanıklardan Biri Hakkında Tutuklama Kararının Verilmesi 824
bc. Suçla İlgili Olarak İddianame Düzenlenmesi 825
bd. Sanıklardan Bir Kısmı Hakkında da Olsa, Mahkûmiyet Kararı Verilmesi 825
c. Dava Zamanaşımını Kesen Nedenlerle İlgili Bazı Tartışmalar 825
d. Dava Zamanaşımının Kesilmesinin Sonuçları 826
E. Dava Zamanaşımının Sonuçları 827
F. Dava Zamanaşımı ile Şikâyetin Karşılaştırılması 828
III. Ceza Zamanaşımı 828
A. Ceza Zamanaşımı Kavramı 828
B. Ceza Zamanaşımı Süresinin Belirlenmesi 829
1. Genel Olarak 829
2. TCK’da Süreler 829
C. Ceza Zamanaşımı Süresinin Başlangıcı 830
1. Hükmün Kesinleştiği Tarih 830
2. İnfazın Kesildiği Tarih 831
D. Ceza Zamanaşımı Engelleri 831
1. Ceza Zamanaşımının Durması 831
a. Kavram 831
b. Durma Nedenleri 831
ba. Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması 831
bb. CGTİK m. 118’de Gösterilen Bazı Suçlar Bakımından Hükümlünün Asker Olması 832
bc. Hükümlünün Bir Başka Cezadan Dolayı Ceza İnfaz Kurumunda Bulunması 832
bd. Cezanın İnfazının Ertelenmesi veya Durdurulması 832
c. Durmanın Sonuçları 833
2. Ceza Zamanaşımının Kesilmesi 833
a. Kavram 833
b. Kesilme Nedenleri 833
ba. İlamın İnfazına İlişkin İşlemlerin Yapılması 833
bb. Hükümlünün Yakalanması 835
bc. İki Yıldan Fazla Hapis Cezasını Gerektiren Kasıtlı Bir Suç İşlenmesi 835
c. Kesilmenin Sonuçları 836
E. Ceza Zamanaşımının Sonuçları 836
§ 6 MEMNU HAKLARIN İADESİ VE ADLÎ SİCİLDEKİ BİLGİLERİN SİLİNMESİ 837
I. Memnu Hakların İadesi 837
II. Adlî Sicildeki Bilgilerin Silinmesi 839
A. Adli Sicile Kaydedilecek Bilgiler 839
B. Adli Sicil ve Arşiv Bilgilerinin Kullanılması 840
C. Adli Sicil Bilgilerinin Silinmesi 841
D. Adlî Sicil Bilgilerinin Silinmesi Usulü 844
Kaynakça 845
Mevzuat Dizini 861
Kavramlar Dizini 875