Çek Uygulamasında Muhatap Bankanın Hukuki Sorumluluğu (9786253778989)

ÖNSÖZ 7
ÖZET 9
KISALTMALAR 15
GİRİŞ 17
BİRİNCİ BÖLÜM
ÇEK KAVRAMI VE ÇEKİN UNSURLARI
I. ÇEK KAVRAMI 21
II. ÇEKİN HUKUKÎ NİTELİĞİ 22
A. Çekin Kıymetli Evrak Niteliği 22
B. Çekin Havale Niteliği 23
C. Çekin Emre Yazılı Senet Niteliği 24
D. Çekin Ödeme Aracı Niteliği 25
III. ÇEKİN GEÇERLİLİĞİ İÇİN ZORUNLU UNSURLAR 29
A. Çek Kelimesi 31
B. Kayıtsız ve Şartsız Belirli Bir Bedelin Ödenmesi İçin Havale 32
C. Muhatabın Ticaret Unvanı 33
D. Ödeme Yeri 35
E. Düzenlenme Tarihi 36
F. Düzenlenme Yeri 37
G. Düzenleyenin İmzası 39
H. Muhatap Banka Tarafından Verilen Seri Numarası 41
I. Karekod 42
IV. YASAL UNSURLAR HARİCİNDE ÇEKE YAPILAN İLAVELER VE HUKUKÎ
SONUÇLARI 43
A. Zorunlu Unsurlar Dışında Çeke Yazılması Mümkün ve Geçerli İlaveler 43
1. “Emre Yazılı Değildir” Kaydı 43
2. “Hamiline” Kaydı 44
3. Aynen Ödeme Kaydı ve Kur Kaydı 44
4. İkametgâh Kaydı 44
5. Protestodan Muafiyet Kaydı 44
6. Hesaben Ödeme Kaydı 45
7. Sorumsuzluk Kaydı ve Ciro Yasağı 45
8. Yetki Kaydı ve Tahkim Kaydı 46
9. Çizgili Çeke İlişkin Kayıtlar 47
10. Çek Karşılığının Bloke Edildiği Kaydı 47
B. Çeke Yazılması Hâlinde Geçersiz Sayılan İlaveler 48
1. Kabul Kaydı 48
2. Vade Kaydı 48
3. Faiz Kaydı 49
4. Düzenleyenin Sorumsuzluk Kaydı 49
5. Cezai Şart Kaydı 49
6. “Teminat Çeki” Kaydı 49
C. Çekin Kambiyo Senedi Olma Vasfını Ortadan Kaldıran İlaveler 50
İKİNCİ BÖLÜM
ÇEKTE MUHATAP VE MUHATAP BANKANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
I. ÇEKTE MUHATABIN BANKA OLMA ZORUNLULUĞU 53
II. ÇEK ANLAŞMASI, ÇEK HESABI AÇILMASI VE BANKANIN BU HUSUSTAKİ
YÜKÜMLÜLÜKLERİ 55
A. Çek Anlaşması 55
B. Bankanın Çek Hesabı Açarken Dikkat Edeceği Hususlar 57
1. Kişinin Ekonomik ve Sosyal Durumunun Tespitinde Gerekli
Basiret ve Özenin Gösterilmesi 58
a. Kişinin Ekonomik Durumunun Belirlenmesi 59
b. Kişinin Sosyal Durumunun Belirlenmesi 60
2. Kişinin Çek Yasaklısı Olup Olmadığını Araştırma Yükümlülüğü 61
3. Çek Hesabı Açılması İçin Bilgi ve Belge İsteme Yükümlülüğü 62
4. Çek Hesabı Sahibinin Yazılı Beyanını Alma Yükümlülüğü 64
5. Çek Hesabı Sahibinin İmzasını Alma Yükümlülüğü 65
6. Bankaların Çek Hesabı Sahibine Çek Defteri Vermeleri 66
III. BANKALARIN BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜKLERİ 67
IV. ÇEKİN İBRAZINDA MUHATAP BANKANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 68
A. Çekin Muhatap Bankaya İbrazı 68
1. Çekte İbraz Süreleri 69
2. Çeki ibraz Edebilecek Kişi 71
a. Nama Yazılı Çeklerde 71
b. Emre Yazılı Çeklerde 72
c. Hamiline Yazılı Çeklerde 72
3. Çekin İbraz Edilebileceği Yer 73
a. Muhatap Bankaya İbraz 73
b. Takas Odasına İbraz 74
4. İbraz Sayılmayan Haller 75
B. Çekin İbrazında Muhatap Bankanın Araştırma Yükümlülüğü 76
1. İbrazın Süresinde Yapılıp Yapılmadığı 77
2. İbraz Edilen Çekin Geçerli Olup Olmadığı 79
a. Çekin Zorunlu Unsurlarının Varlığının Kontrol Edilmesi 80
b. Düzenleyenin İmzasının Kontrol Edilmesi 80
c. Düzenleyenin İmzanın Kendisine Ait Olmadığına Dair
Beyanda Bulunması 82
3. Çeki İbraz Edenin Yetkili Hamil Olup Olmadığı 82
4. Çekin Sahte veya Tahrif Edilmiş Olup Olmadığı 83
a. Sahte Çek 84
b. Tahrif Edilmiş Çek 86
5. Çekle İlgili Mahkeme Kararı Olup Olmadığı 87
6. Düzenleyenin Çekten Cayma Beyanı Olup Olmadığı 89
V. MUHATAP BANKANIN ÇEKİ ÖDEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ 90
A. Muhatap Bankanın Karşılığı Olan Çeki Ödemesi 90
B. Muhatap Bankanın Kısmen Karşılığı Olan Çeki Ödemesi 92
C. Düzenleyenin Çeki Haricen Ödemesi 94
D. Bankanın Alacağını Hesapta Bulunan Para ile Takas ve Mahsup
Etmesi 94
E. Çek Bedeli Üzerine Hamilin Alacaklıları Tarafından Haciz Konulması 94
VI. MUHATAP BANKANIN HER ÇEK YAPRAĞI İÇİN YASAL ÖDEME
YÜKÜMLÜLÜĞÜ 95
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
MUHATAP BANKANIN HUKUKÎ SORUMLULUĞU
I. GENEL OLARAK 101
A. Muhatabın Düzenleyene Karşı Hukukî Sorumluluğu 102
B. Muhatabın Hamile ve Üçüncü Kişilere Karşı Hukukî Sorumluluğu 103
C. Sorumsuzluk Anlaşması 106
II. BANKANIN ÇEK HESABI AÇILMASI VE ÇEK DEFTERİNİN TESLİMİNDE
HUKUKÎ SORUMLULUĞU 108
A. Sorumluluğun Hukukî Dayanağı 108
B. Muhatap Bankanın Hesap Açılışında Göz Önünde Tutacağı Hususlar
ve Özen Yükümlülüğün Kapsamı 109
C. Sorumluluğun Hukukî Niteliği 112
III. BANKANIN ÇEKİN İBRAZI VE ÖDEME AŞAMASINDAKİ HUKUKÎ
SORUMLULUĞU 115
A. Çekten Cayma ve Ödemenin Yasaklanması Hâlinde Sorumluluk 117
1. Çekten Cayma Hâlinde Sorumluluk 117
2. Ödemenin Yasaklanması Hâlinde Sorumluluk 118
B. Sahte ve Tahrif Edilmiş Çeklerin Ödenmesinden Doğan Sorumluluk 120
IV. ÇEKİN KARŞILIKSIZ ÇIKMASI HALİNDE MUHATAP BANKANIN HUKUKÎ
SORUMLULUĞU 126
V. ÖZEL ÇEK TÜRLERİNDE MUHATAP BANKANIN HUKUKÎ SORUMLULUĞU 128
A. Çizgili Çekler Açısından 128
B. Mahsup Çekleri Açısından 130
C. Teyitli (Bloke) Çekler Açısından 131
D. Garantili Çekler Açısından 134
VI. BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN İHLALİNDE MUHATAP BANKANIN
HUKUKÎ SORUMLULUĞU 137
VII. KARŞILIĞIN DEVRİ HALİNDE MUHATAP BANKANIN HUKUKÎ
SORUMLULUĞU 138
A. Karşılığın Devri 138
B. Karşılığın Devri Hâlinde Muhatap Bankanın Sorumluluğu 140
SONUÇ 141
KAYNAKÇA 145