Boşanmada Maddi Tazminat Uyuşmazlıkları (9786050522884)

ÖN SÖZ YERİNE V İÇİNDEKİLER XI
KAYNAKÇA XCVII
KISALTMALAR CI
BİRİNCİ BÖLÜM BOŞANMA KAVRAMINA GENEL BAKIŞ
§
1. BOŞANMA KAVRAMI 1
I. BOŞANMANIN DÜZENLEME YERİ 1
II. BOŞANMANIN TANIMI 3
III. BOŞANMANIN HUKUKİ NİTELİĞİ 4 A– BOŞANMA DAVASI AÇMA HAKKI 4 1– Bozucu Yenilik Doğuran Hak 5 2– Dava Yolu İle Kullanılabilir 5 B– BOŞANMA DAVASININ NİTELİĞİ 5 1– İnşai Davadır 5 2– Sona Erdirici İnşai Davadır (HMK m. 108
f. I) 6 3– Geleceğe Etkili İnşai Davadır 6 4– Mutlak Etkili İnşai Davadır 7
IV. BOŞANMANIN UNSURLARI 8 A– GEÇERLİ BİR EVLİLİK BULUNMALIDIR 8 B– EŞLER HAYATTA BULUNMALIDIR 9 C– KANUNDA DÜZENLENEN HALLER BULUNMALIDIR 10 D– MAHKEME KARARI BULUNMALIDIR 10
V. BOŞANMANIN DAYANDIĞI İLKELER 13 A– İRADE İLKESİ 14 B– KUSUR İLKESİ 14 C– EVLİLİK BİRLİĞİNİN SARSILMASI İLKESİ 16 D– ELVERİŞSİZLİK İLKESİ 16 E– EYLEMLİ AYRILIK İLKESİ 17
VI. BOŞANMANIN TÜRK MEDENÎ KANUNUNDA DAYANDIĞI İLKELER 18
VII. BOŞANMANIN SONUÇLARI 19 A– BOŞANMANIN EŞLERLE İLGİLİ SONUÇLARI 20 1– Boşanmanın Eşlerle İlgili Kişisel Sonuçları 20
a. Boşanmış Statüye Girme 21
b. Kişisel Durum (TMK m. 173
f. I, c. 1) 23 aa. Vatandaşlık 24 bb. Erginlik 25 cc. Kayın Hısımlığı 27
c. Boşanan Kadının Soyadı (TMK m. 173) 27
d. Yeniden Evlenme Olanağı 28 aa. Kadın Eş Yönünden Yeniden Evlenme Olanağı 28 aaa. Bekleme Süresi Geçmiş Olmalıdır 28 bbb. Bekleme Süresinde Nişanlanmaya Engel Yoktur 29 ccc. Bekleme Süresi Kesin Olmayan Evlenme Engelidir 29 ddd. Bekleme Süresinin Sona Ermesi 29 eee. Bekleme Süresinin Kaldırılması 29 aaaa. Kadının Önceki Evliliğinden Gebe Olmadığının Anlaşılması 30 bbbb. Evliliği Sona Eren Eşlerin Yeniden Birbiriyle Evlenmek İstemeleri 31 fff. AİHM Kararı 31 bb. Erkek Eş Yönünden Yeniden Evlenme Olanağı 31
e. Cebrî İcra Yoluna Gidilebilmesi 32
f. Zamanaşımının İşlemeye Başlaması 32
g. Yasal Mirasçılık Sıfatının Kaybı (TMK m. 181) 32 2– Boşanmanın Eşlerle İlgili Mali Sonuçları 33
a. Maddi Tazminat (TMK m. 174
f. I) 33
b. Manevi Tazminat (TMK m. 174
f. II) 34
c. Yoksulluk Nafakası (TMK m. 175) 35
d. Miras Haklarının Kaybı (TMK m. 181) 36 aa. Yasal Mirasçılık Sıfatının Kaybı 36 bb. Atanmış Mirasçı Olma Hakkının Kaybı 37 cc. Vasiyet Alacaklısı Olma Hakkının Kaybı 38
e. Mal Rejiminin Tasfiyesi (TMK m. 202–281) 38 aa. Eşlerin Mallarının Tasfiyesi 39 aaa. Boşanma Durumunda Malların Tasfiyesi 39 bbb. Ayrılık Durumunda Malların Tasfiyesi 40 B– ÇOCUKLARLA İLGİLİ SONUÇLARI 41 1– Velayet 41 2– İştirak Nafakası 42 3– Kişisel İlişki 44
VII. BOŞANMA DAVASININ KONUSU (TMK m. 167) 45
§
2. BOŞANMANIN KAYNAKLARI 47
I. GENEL OLARAK 47
II. MEVZUAT KAYNAKLARI 47 A– ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER 48 B– ANAYASA 49 1– Kanun Önünde Eşitlik (TCA m. 10) 49 2– Kişinin Dokunulmazlığı, Maddi ve Manevi Varlığı (TCA m. 17
f. I) 49 3– Bilim ve Sanat Hürriyeti (TCA m. 27
f. I) 50 4– Hak Arama Hürriyeti (TCA m. 36
f. I) 51 5– Ailenin Korunması ve Çocuk Hakları (TCA m. 41) 51 6– Eğitim ve Öğrenim Hakkı (TCA m. 42
f. I) 52 7– Çalışma Şartları ve Dinlenme Hakkı (TCA m. 50
f. II) 53 C– KANUNLAR 53 1– 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usûllerine Dair Kanun 53 2– 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu 53 3– 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 54 4– 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ve Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun 55 5– 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun 55 D– TÜZÜKLER 56 E– YÖNETMELİKLER (HMK m. 449) 56 1– Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik 56 2– Elektronik Tebligat Yönetmeliği 57
II. İÇTİHAT KAYNAKLARI 57 A– BİLİMSEL İÇTİHAT (İLMÎ İÇTİHAT/ BİLİMSEL GÖRÜŞLER/ DOKTRİN/ ÖĞRETİ) (TMK m. 1
f. II) 57 B– YARGISAL İÇTİHAT (KAZAÎ İÇTİHAT/YARGITAY KARARLARI) (TMK m. 1
f. II) 57
§
3. BOŞANMA SEBEPLERİNİ SINIFLANDIRMA 59
I. GENEL OLARAK 59 A– SINIRLI SAYIDA DÜZENLENMİŞTİR 60 B– EMREDİCİ NİTELİKTE DÜZENLENMİŞTİR 60
II. SINIFLANDIRMA 60 A– KONULARINA GÖRE 61 1– Özel Boşanma Sebepleri 61
a. Sınırlı Sayıda Öngörülmüştür 62
b. Belli Sebepler Öngörülmüştür 62 2– Genel Boşanma Sebepleri 63
a. Belli Bir Vakıaya Dayalı Değildir 64
b. Önceden Belirlenmesi Olanaksızdır 64
c. Çok Çeşitli Vakıalar Olabilir 64 B– ETKİLERİNE GÖRE 65 1– Mutlak Boşanma Sebepleri 65 2– Nisbî Boşanma Sebepleri 66 C– KUSUR ESASINA GÖRE 67 1– Kusura Dayanan Boşanma Sebepleri 68 2– Kusura Dayanmayan Boşanma Sebepleri 68
İKİNCİ BÖLÜM BOŞANMADA MADDİ TAZMİNAT KAVRAMI
§
4. BOŞANMADA MADDÎ TAZMİNAT KAVRAMI 69
I. HUKUKİ NİTELİĞİ 69
II. İŞLEVİ 70
III. ÖZELLİKLERİ 70 A– BOŞANMANIN EKİ NİTELİĞİNDEDİR 70 B– DAVA SIRASINDA DEVREDİLEMEZ (TBK m. 183
f. I) 71 C– HAK SAHİBİNİN ÖLÜMÜNDEN SONRA MİRASÇILAR TALEP EDEMEZ 71 D– HAK SAHİBİNİN ÖLÜMÜNDEN SONRA İRAT BİÇİMİNDE ÖDENEN TAZMİNATIN DEVAMI İSTENEMEZ 71 E– HAK SAHİBİNİN ÖLÜMÜNDEN ÖNCE MUACCEL OLMUŞSA MİRASÇILAR TALEP EDEBİLİR 71 F– MAL REJİMİNİN TASFİYESİNE ETKİLİ DEĞİLDİR 72 G– EVLENMENİN BUTLANI DAVASINDA DA TMK m. 174
f. I HÜKMÜ UYGULANIR (TMK m.158
f. II) 76 1– Butlan Davasında Maddi Tazminat İstenmiş Olmalıdır (HMK m. 26
f. I) 77 2– Butlan Davasında Maddi Tazminat İsteyen Kusursuz ya da Daha Az Kusurlu Olmalıdır (TMK m. 158
f. II Göndermesiyle TMK m. 174
f. I) 77 3– Butlan Davasında Maddi Tazminat İstenen Kusurlu Olmalıdır (TMK m. 158
f. II Göndermesiyle TMK m. 174
f. I) 78 4– Talepte Bulunanın Mevcut ya da Beklenen Menfaatleri Butlan Sebebiyle Zarar Görmüş Olmalıdır 81 5– Maddi Tazminat İstemi Butlan Davası İçinde Gerçekleşmişse Harç ya da Vekâlet Ücretine Bağlı Değildir 81 6– Maddi Tazminat İstemi Butlan Kararının Kesinleşmesinden Sonra Bağımsız Dava İle İstenebilir (TMK m. 158
f. II Göndermesiyle TMK m. 178) 81 7– Butlan Hükmünün Kesinleşmesinden Sonra Maddi Tazminat Borçlusu Ölmüşse Mirasçılar Müteselsilen Sorumludur 82 8– Butlan Davasında Uygun Maddi Tazminat İstenebilir 82 9– Butlan Davasında Maddi Tazminatın Toptan veya Durumun Gereklerine Göre İrat Biçiminde Ödenmesine Karar Verilebilir (TMK m. 176
f. I) 83 10– Butlan Davasında İrat Biçiminde Ödenmesine Karar Verilen Maddî Tazminat Koşulları Oluştuğunda Sonlanır (TMK m. 176
f. III) 83 11– Butlan Davasında İrat Biçiminde Ödenmesine Karar Verilen Maddî Tazminatta Koşulları Oluştuğunda İradın Artırılması veya Azaltılmasına Karar Verilebilir (TMK m. 176
f. IV) 84 12– Butlan Davasında İrat Biçiminde Ödenmesine Karar Verilen Maddî Tazminatın İstem Hâlinde, Gelecek Yıllarda Ne Miktarda Ödeneceğini Karara Bağlanabilir (TMK m. 176
f. V) 84 H– YABANCI İLAMIN TENFİZİ DAVASININ EKİ NİTELİĞİNDE DEĞİLDİR 84
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM BOŞANMADA MADDİ TAZMİNATIN MADDİ KOŞULLARI
§
5. MADDİ TAZMİNATTA KUSUR KOŞULU 87
I. KUSURA İLİŞKİN ESASLAR 87 A– GENEL OLARAK 87 B– KUSUR BELİRLEMESİNE İLİŞKİN ESASLAR 87 1– Kusur Kabul Edilen Vakıalar Açıklanmalıdır 87 2– Kusur Olarak Yüklenilemeyecek Vakıalar 88
a. Elde Olmayan Sebeplerle Gerçekleşen Vakıalar Kusur Olarak Yüklenemez 88
b. Ret Konusu Davada Kusur Olarak Belirlenmeyen Vakıalar Kusur Olarak Yüklenemez 89
c. Yükümlülük Kapsamı Dışındaki Vakıalar Kusur Olarak Yüklenemez 90
d. Bilgisi Dahilinde Gerçekleşmeyen Vakıalar Kusur Olarak Yüklenemez 90
e. Evlenmeden Önceki Vakıalar Kusur Kabul Edilemez 91 aa. Hastalıklarını Gizlemek 91 bb. Cinsel İlişki Yaşamış Olmak 91 cc. Güven Sarsıcı Davranışlarda Bulunmuş Olmak 93
f. Davadan Sonraki Vakıalar Kusur Kabul Edilemez 93
g. Usulüne Uygun Dayanılmayan Vakıalar Kusur Olarak Yüklenemez 101
h. Hoşgörülen Vakıalar Kusur Olarak Yüklenemez 103
ı. Af Kapsamında Kalan Vakıalar Kusur Olarak Yüklenemez 103
i. Hukuka Aykırı Elde Edilen Delillere Dayalı Vakıalar Kusur Olarak Yüklenemez (HMK m. 189
f. II) 103
j. Hayatın Olağan Akışına Uygun Şekilde Elde Edilmeyen Delile Dayanan Vakıalar Kusur Olarak Yüklenemez 104
k. Maddiyata Dayalı İsteklere Konu Vakıalar Kusur Olarak Yüklenemez 105 3– Kusursuz Eşin Dava Açmaması Hakkın Kötüye Kullanılması Olarak Yorumlanamaz 105 4– Kusur Belirlemesinde Taraflarca Getirilmesi İlkesine Aykırı Davranılamaz 106
a. Dayanılmayan Tanıklar 106
b. Dayanılmayan Dosyalar 107 5– Kusur Belirlemesinde Tanık Beyanları Takdiri Bir Delildir 108
a. Yetersiz Tanık Beyanları Esas Alınamaz 108 aa. Görgüye Dayanmayan Tanık Beyanları 109 bb. Soyut Tanık Beyanları 109 cc. Aktarıma Dayalı Tanık Beyanları 109 aaa. Üçüncü Kişilerden Aktarım 109 bbb. Taraflardan Aktarım 110 dd. Duyuma Dayalı Tanık Beyanları 110 ee. Kesin Hükme Aykırı Tanık Beyanları 110 ff. Zamanı Belirsiz Tanık Beyanları 111 gg. Yeri Belirsiz Tanık Beyanları 111
b. Tarafların Tanık Olarak Beyanları Esas Alınamaz 112
c. Husumet Bulunan Tanığın Beyanları Esas Alınamaz 112
d. Vekil Olan Avukat Tanık Olarak Dinlenebilir 113 6– Kusur Olarak Yüklenilemeyecek Davranışlar 113
a. İradi Olmayan Davranışlar Kusur Kabul Edilemez 113
b. Fevren Söylenen Sözler Kusur Kabul Edilemez 115
c. Tepki Niteliğindeki Davranışlar Kusur Kabul Edilemez 115
d. Hak Arama Hürriyeti Kapsamında Kalan Davranışlar Kusur Kabul Edilemez 116 aa. Şikâyet Hakkını Kullanmak 116 aaa. Cumhuriyet Savcılığına Şikâyet Etmek 117 bbb. Karakola Şikâyet Etmek 117 ccc. Nafaka Borcu İçin Şikâyet Etmek 118 bb. Koruma Tedbiri İstemek 118 cc. Önceki Boşanma Davasında Verilen Kararı Tebliğe Çıkarmak 119
e. Danışıklı Evlenmek 119 7– Kusurun Hüküm Kurulmasına Etkisi 120
a. Etkileyen Dava Sonuçları Beklenmeden Kusur Belirlenemez 120
b. Ceza Mahkemesinin Mahkûmiyet Kararı Hukuk Hâkimini Bağlar 120
c. Yabancı Mahkeme Kararı Hakkında Tanıma ya da Tenfiz Kararı Verilmişse O Mahkemedeki Kusur Esas Alınacaktır 121 aa. Kusur Belirlenmişse 121 bb. Kusur Belirlenmemişse 122
d. Boşanma Davalarında Gerek Taraflara Atfedilen Kusurlar Gerekse Boşanmanın Eki Niteliğindeki Talepler Boşanmaya Bağlı ve Birbirinden Ayrılamayacak Niteliktedir 122
e. Boşanmanın Fer'ileri Hakkında Her Bir Dava İçin Ayrı Hüküm Kurulamaz 124
f. Birleşen ya da Karşı Dava Varsa Kusur Harmanlaması Yapılmalıdır 125
g. Boşanma Hükmü Temyiz Edilmeyip Kusur Temyiz Edilmişse Tazminatlar Bakımından Kusur Kesinleşmiş Sayılamaz 127
h. Kusur Belirlemesinde Usuli Kazanılmış Hak Dikkate Alınır 127
ı. Usulünce Dayanılan Deliller Toplanmadan Kusur Belirlenemez 127
i. Dayanak Davayı Açan Eş Kusurlu Kabul Edilir 128
j. Anlaşma Protokolü Sunulması Kusurlu Olunduğuna Karine Teşkil Etmez 129
k. Fiziksel Şiddette Beyan ve İz Karine Olarak Kusura Esas Alınır 129
II. MADDİ TAZMİNATTA KUSUR KOŞULU 130 A– MADDİ TAZMİNAT İSTEYEN KUSURSUZ YA DA DAHA AZ KUSURLU OLMALIDIR 130 1– Kusursuz Eş Maddi Tazminat Alabilir 134 2– Az Kusurlu Eş Maddi Tazminat Alabilir 135 3– Eşit Kusurlu Eş Maddi Tazminat Alamaz 135 4– Ağır Kusurlu Eş Maddi Tazminat Alamaz 136 5– Tam Kusurlu Eş Maddi Tazminat Alamaz 137 6– Akıl Hastası Eş Maddi Tazminat Alabilir 137 B– MADDİ TAZMİNAT İSTENEN KUSURLU OLMALIDIR 138 1– Kesinleşmiş Boşanma Kararı Yoksa 138 2– Kesinleşmiş Boşanma Kararı Varsa 139
a. Türk Mahkemesinin Gerekçesi 139
b. Yabancı Mahkemenin Gerekçesi 140 3– Kusursuz Eşten Maddi Tazminat İstenemez 141
III. MADDİ TAZMİNATTA KUSUR KOŞULUNUN BOŞANMA SEBEPLERİNE GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ 141 A– DAVACIYA MADDİ TAZMİNAT VERİLEBİLECEK BOŞANMA SEBEPLERİ 141 1– Zina Sebebiyle Boşanma (TMK m. 161) 141 2– Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış Sebebiyle Boşanma (TMK m. 162) 142 3– Terk Sebebiyle Boşanma (TMK m. 164) 145 4– Suç İşleme Sebebiyle Boşanma (TMK m. 163) 147 5– Haysiyetsiz Hayat Sürme Sebebiyle Boşanma (TMK m. 163) 149 B– MADDİ TAZMİNAT VERİLEMEYECEK BOŞANMA SEBEBİ (TMK m. 165) 150 C– DAVACI VEYA DAVALIYA MADDİ TAZMİNAT VERİLEBİLECEK BOŞANMA SEBEPLERİ 151 1– Evlilik Birliğinin Sarsılması Sebebiyle Boşanma (TMK. m. 166
f. I–II) 151
a. Davacıya Maddi Tazminat Verilebilir 151
b. Davalıya Maddi Tazminat Verilebilir 152 2– Anlaşmalı Boşanma (TMK. m. 166
f. III) 152
a. Genel Olarak 152 aa. Kusur Derecesinin Önemi Yoktur 155 bb. Anlaşma Dışına Çıkılarak Maddi Tazminat Verilemez 155 cc. Anlaşmalı Boşanma Kararı Kesinleştikten Sonra Maddi Tazminat İstenemez 157 aaa. Anlaşmalı Boşanma Kararı Türk Mahkemesinden Verilmişse 157 bbb. Anlaşmalı Boşanma Kararı Yabancı Mahkemeden Verilmişse 158
b. Davacıya Maddi Tazminat Verilebilir 158
c. Davalıya Maddi Tazminat Verilebilir 159 3– Eylemli Ayrılık Sebebiyle Boşanma (TMK. m. 166
f. IV) 159
a. Genel Olarak 159 aa. Dayanak Davadaki İspatlanmış Olaylar Dikkate Alınır 159 bb. Fiili Ayrılık Süresi İçinde Ortaya Çıkan Kusurlar Dikkate Alınır 160 cc. Reddedilen Boşanma Davasını Açarak Boşanma Sebebi Yaratmak Kusur Kabul Edilir 160
b. Davacıya Maddi Tazminat Verilebilir 160
c. Davalıya Maddi Tazminat Verilebilir 161
§
6. MADDİ TAZMİNATTA ZARAR KOŞULU 163
I. GENEL OLARAK 163
II. MENFAAT ZEDELENMESİ KAPSAMINA GİREN ZARARLAR 164 A– MEVCUT MENFAATLERDEN YOKSUNLUK 164 1– Var Olan Menfaatler 167 2– Evlilik Birliğinin Sağladığı Menfaatler 168 B– BEKLENEN MENFAATLERDEN YOKSUNLUK 169 1– Henüz Var Olmayan Menfaat 170 2– Gerçekleşmesi Olası Menfaat 170
III. MENFAAT ZEDELENMESİ KAPSAMINA GİREN ZARARIN BELİRLENMESİ 171 A– ZARAR HÂKİM TARAFINDAN BELİRLENİR 171 B– ZARAR GEREKİRSE BİLİRKİŞİ İNCELEMESİYLE BELİRLENİR 172 C– ZARAR ÖLÇÜTLERE GÖRE BELİRLENİR 172 1– Yaşları 173 2– Evlilik Süreleri 173 3– Ortalama Yaşam Süreleri 173 4– Eğitim Düzeyleri 174 5– Ekonomik Durumları 174 6– Sosyal Durumları 175 7– Sosyal Güvenlikleri 176 8– Yaşadıkları Çevre 176 9– Yaşam Seviyeleri 176 10– Yaşam Özellikleri 176 11– Meslekleri 177 12– Çalışma Koşulları 177 13– İş Bulma Olanak ve Olasılığı 177 14– Fiziksel ve Zihinsel Sağlık Durumları 177 15– Yeniden Evlenebilme Şansları 177 16– Mal Rejiminin Tasfiyesinden Doğan Hakları 178 17– Mallarının İdare Şekli 179 18– Eşe Bağlı Hakları 179 19– Sigorta Poliçeleri 179 20– Kişisel Birikim ve Yetenekleri 180 21– Yatırım Güç ve Olanakları 180 22– Vergi Kayıtları 180 23– İş Sözleşmelerinin Kapsamı ve Süresi 180 24– Sosyal Hakları 180 25– Geçim Koşulları 181 26– Kusurun Ağırlığı 181 27– Hakkaniyet Kuralları 182 28– TBK m. 50–51 Hükmü 183
IV. MENFAAT ZEDELENMESİ KAPSAMINA GİRMEYEN ZARARLAR 184 A– EVLİLİK ÖNCESİYLE İLGİLİ İSTEKLER 185 1– Mehir Senedine Konu Alacak 185 2– Nişanlılık Dönemimde Gönderilen Para 185 3– Ödünç Verilen Para 186 4– Başlık Parası İstemi 186 5– Çeyiz Gideri İstemi 187 B– EVLİLİK SIRASINDAKİ İSTEKLER 187 1– Düğünle İlgili İstemler 188
a. Düğün Gideri 188
b. Düğünde Takılan Para 189
c. Düğün İçin Verilen Kapora 189 2– Nikâh Gideri İstemi 190 3– Balayı Parası İstemi 190 4– Evlilik Birliği İçin Yapılan Masraf İstemi 191 5– İş Sebebiyle Tazminat İstemi 191
a. Eşi Yüzünden İşten Ayrılma 191 aa. Harca Bağlıdır 192 bb. Aile Mahkemesinin Görevi Kapsamında Değildir 193 cc. Görevli Mahkeme Dava Değerine Göre Belirlenir 193
b. Kendi İsteğiyle İşten Ayrılma 193
c. Eşi Yüzünden İşe Başlayamamaya Yönelik İstem 194
d. İşini Kaybetmeye Yönelik İstem 195 6– Miras Payının Alınmasına Yönelik İstem 196 7– Ziynete Yönelik İstem 196 8– Emanet Altına Yönelik İstem 197 9– Hastane Giderlerine Yönelik İstem 198 10– Bedelli Askerlik Ödemesine Yönelik İstem 198 11– Eşe Askerde İken Gönderilen Ödemeye Yönelik İstem 198 12– Eşin Hayat Sigortası Primlerini Ödemeye Yönelik İstem 199 13– Evlilik Süresince Çalışmamaya Yönelik İstem 199 C– ÇOCUKLARLA İLGİLİ İSTEKLER 200 1– Doğum Gideri İstemi 202 2– Çocuk İçin Tazminat İstemi 202 3– Yetişkin Çocuklar İçin Yapılan Giderler 203 4– Çocuğa Doğum Gününde Takılan Ziynetler 203 5– Tüp Bebek Tedavi Gideri İstemi 204 D– EVLE İLGİLİ İSTEKLER 204 1– Eve Katkı Bedeli İstemi 204 2– Eve Taşınma Gideri İstemi 205 3– Ev Alma Vaadine Dayalı İstem 205 4– Eşya İstemi 206 5– Kira İstemi 206 6– Aile Konutunun Özgülenmesi İstemi 207 7– Evin Tadilatı İçin İstem 207 8– Ev Eşyası İçin Kredi Çekilmesine İlişkin İstem 207 9– Sık Olarak Taşınmayla İlgili İstem 208 E– BORÇLA İLGİLİ İSTEKLER 209 1– Eşle İlgili İstekler 209
a. Ortak Borç Sebebiyle Alacak İstemi 209
b. Eşin Borcunu Ödeme Sebebiyle Alacak İstemi 209
c. Eşe Verilen Borç Sebebiyle Alacak İstemi 210
d. Evlilik Öncesi Kredi Kartı Borcu Sebebiyle Alacak İstemi 211
e. Eşe Gönderilen Para Sebebiyle Alacak İstemi 211
f. Eşi Yüzünden Borç Altına Girme Sebebiyle Alacak İstemi 212
g. Eşe İşyeri Açılmasında Yapılan Ödeme Sebebiyle Alacak İstemi 213 h– Eşi Aldatarak Devir Sebebiyle İstem 213
ı. Evin Geçiminin Sağlanmasına Yönelik Üçüncü Kişilerden Alınan Borçların Eşten Tahsili İstemi 214 2– Eşin Yakınlarıyla İlgili İstekler 214
a. Eşin Yakınlarına Verilen Borç Sebebiyle Alacak İstemi 214
b. Eşin Yakınlarının Borcunu Ödeme Sebebiyle Alacak İstemi 215 3– Kredi Borcu Sebebiyle Alacak İstemi 215
a. Evlilik Öncesi Çekilen Kredi 216
b. Evlilik Sonrası Çekilen Kredi 216 4– Taahhütnameye Dayalı Borç 217 F– MAL REJİMİ İLE İLGİLİ İSTEKLER 217 1– Katılma Alacağı İstemi 217 2– Katkı Payı İstemi 218 3– Kazanç Kaybı İstemi 219 4– Araca Yönelik İstem 220
a. Araç Bedeli İstemi 220
b. Aracını Perte Çıkarmasına İlişkin İstem 221 5– Para İstemi 222
a. Giderken Götürülen Para 222
b. Elden Verilen Para 223
c. Banka Hesabındaki Para 223
d. Eşin Hesabındaki Para 224 6– İşyerine Mal Alımına Yönelik İstem 224 7– Taşınmazlara Yönelik İstemler 224
a. Taşınmaz Devrine İlişkin İstem 225
b. Taşınmaz Satışına İlişkin İstem 225 8– Kredi Sebebiyle Alacak İstemi 225
a. Çekilen Krediden Kaynaklanan Alacak 226
b. Çekilen Kredi Sebebiyle Uğranılan Zarar 226 G– DİĞER İSTEKLER 227 1– Muvazaa ve Tehdit Sebebiyle Tapu Kaydının İptali 227 2– İrade Bozukluğu Sebebiyle Satış İptali 227 4– Ölünceye Kadar Bakma Akdinin İptali 228
§7. MADDİ TAZMİNATTA NEDENSELLİK BAĞI KOŞULU 231
I. GENEL OLARAK 231
II. MADDÎ KOŞUL: NEDENSELLİK BAĞI GERÇEKLEŞMELİDİR 231
§
8. MADDİ TAZMİNATTA HUKUKA AYKIRILIĞIN GERÇEKLEŞMESİ KOŞULU 233
I. GENEL OLARAK 233
II. MADDÎ KOŞUL: HUKUKA AYKIRILIK GERÇEKLEŞMELİDİR 233 A– HUKUKA AYKIRILIK VARSA 234 B– HUKUKA AYKIRILIK YOKSA 234
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM BOŞANMADA MADDİ TAZMİNATIN ŞEKLİ KOŞULLARI
§
9. MADDİ TAZMİNATTA EVLİLİK BİRLİĞİNİN BOŞANMA İLE SONA ERMESİ KOŞULU 235
I. GENEL OLARAK 235
II. MADDİ TAZMİNATTA EVLİLİK BİRLİĞİNİN BOŞANMA İLE SONA ERMESİ KOŞULU 236 A– BOŞANMA KARARI VERİLMİŞ OLMALIDIR 236 1– Türk Mahkemesinden Verilebilir 236 2– Yabancı Mahkemeden Verilen Karar Tanınmış Olabilir 237
III. TANIMA KAVRAM (MÖHUK m. 58) 238 A– EVLİLİĞİN BUTLANINA KARAR VERİLMİŞ OLABİLİR 242 B– ÖLÜM VE GAİPLİK HALİNDE VERİLEMEZ 244 C– AYRILIK KARARI VERİLMESİ HALİNDE VERİLEMEZ 247
§
10. MADDİ TAZMİNATTA İSTEK KOŞULU 249
I. GENEL OLARAK 249
II. MADDİ TAZMİNATTA İSTEK KOŞULU 249 A– İSTEK YAZILI VEYA SÖZLÜ YAPILABİLİR 250 B– İSTEK BELİRSİZ OLMAMALIDIR 251 1– İsteğin Türünde Belirsizlik 251 2– İstek Konusu Para Biriminde Belirsizlik 251 3– İstek Miktarında Belirsizlik 252 4– İstek Anlatım Biçimi İle Anlaşılıyorsa 252 C– İSTEK ARTIRILAMAZ 253 D– İSTEK YOK İSE VERİLEMEZ 253 E– İSTENMEDİĞİ AÇIKLANMIŞSA VERİLEMEZ 253 F– İSTEK AŞILAMAZ 254 G– İSTEK KARARA BAĞLANMALIDIR 254 H– İSTEK ANLAŞMALI BOŞANMADAN SONRA YAPILAMAZ 254 1– Türk Mahkemesinde Anlaşmalı Boşanma 254 2– Yabancı Mahkemede Anlaşmalı Boşanma 255
I. İSTEK TARAFLAR İÇİN YAPILABİLİR 255
İ. İSTEK KOŞULLARI VARSA MİRASÇILARA İNTİKAL EDEBİLİR 256 J– İSTEK AYIN OLARAK GERÇEKLEŞEBİLİR 256 1– Tamamen Ayın Olarak İstenebilir 257 2– Kısmen Ayın Kısmen Para Olarak İstenebilir 257 3– Ayın Olarak İsteme Sebebi Açıklanmalıdır 258 4– Haklı ve Kabul Edilebilir Sebep Varsa İstenebilir 259 5– Ayın Olarak İstenilen Şeyin Bedeli Tespit Edilmelidir. 259 K– İSTEK AYRI DAVA İLE GERÇEKLEŞEBİLİR 260 1– Karşı Dava İle İstek Gerçekleşebilir 260 2– Bağımsız Dava İle İstek Gerçekleşebilir 261 3– Boşanma Kararı Kesinleştikten Sonra İstek Gerçekleşebilir 261 L– İSTEK ERKEK EŞ YA DA KADIN EŞ TARAFINDAN YAPILABİLİR 262 M– İSTEK TÜRK PARASI ESAS ALINARAK YAPILMALIDIR 263 N– İSTEK SAKLI TUTULMUŞSA RET KARARI VERİLEMEZ 263 O– İSTEK KANUN YOLU AŞAMASINDA ANLAŞMALI BOŞANMA PROTOKOLÜ İLE GERÇEKLEŞEBİLİR 263
§
11. MADDİ TAZMİNATTA SÜRE KOŞULU 265
I. GENEL OLARAK 265
II. SÜRE KOŞULU 265 A– BOŞANMADAN ÖNCEKİ SÜRE 265 1– Dilekçelerin Karşılıklı Verilmesi Sırasında 266 2– Ön İnceleme Duruşmasında 267
a. 7251 sayılı Kanun Öncesinde 267 aa. Karşı Taraf Gelmişse 268 bb. Karşı Taraf Gelmemişse 268
b. 7251 sayılı Kanun Sonrasında 268 3– Tahkikat Aşamasında 269 4– Sözlü Yargılama Aşamasında 271 B– BOŞANMADAN SONRAKİ SÜRE (TMK m. 178) 272 C– TANIMA YA DA TENFİZDEN SONRAKİ SÜRE 274
BEŞİNCİ BÖLÜM MADDİ TAZMİNAT KARARI
§
12. MADDİ TAZMİNATIN MİKTARI 277
I. GENEL OLARAK 277
II. UYGUN OLARAK BELİRLENMELİDİR 277 A– HÂKİM TARAFINDAN BELİRLENİR 277 B– ZARARIN TAMAMININ KARŞILANMASI ZORUNLU DEĞİLDİR 283 C– BİR TARAFIN ZENGİNLEŞMESİ SONUCUNU DOĞURMAMALIDIR 283
III. ETKİLEYEN HUSUSLAR DİKKATE ALINMALIDIR 283 A– KUSUR DURUMLARI 284 B– EKONOMİK DURUMLARI 284 C– SOSYAL DURUMLARI 286 D– ZEDELENEN MENFAATLER 286 E– GEÇİM KOŞULLARI 287 F– HAKKANİYET İLKESİ 287 G– EVLİLİĞİN SÜRESİ 288 H– GÜNÜN EKONOMİK KOŞULLARI 289 I– YAŞLARI 289 İ– ORTALAMA YAŞAM SÜRELERİ 289 J– YAŞAM SEVİYELERİ 290 K– PARANIN ALIM GÜCÜ 291
IV. İNFAZDA DURAKSAMA YARATMAYACAK ŞEKİLDE BELİRLENMELİDİR 292
V. BOZMA KARARI VARSA AMACINA UYGUN BELİRLENMELİDİR 292
VI. KOŞULLARI VARSA DEĞİŞTİRİLEBİLİR (TMK m. 176
f. IV) 293 A– ARTIRILMASINA KARAR VERİLEBİLİR 293 B– AZALTILMASINA KARAR VERİLEBİLİR 293 C– TOPTAN ÖDEMEDE UYGULANMAZ 293
§
13. MADDÎ TAZMİNATIN ÖDENMESİ 295
I. GENEL OLARAK 295
II. ÖDEMEYE UYGUN HALLER 295 A– MADDÎ TAZMİNAT TOPTAN ÖDENEBİLİR (TMK m. 176
f. I) 295 B– MADDÎ TAZMİNAT İRAT BİÇİMİNDE ÖDENEBİLİR (TMK m. 176
f. I) 295 C– MADDÎ TAZMİNAT AYIN OLARAK ÖDENEBİLİR 296
III. ÖDEMEYE UYGUN OLMAYAN HALLER 296 A– MADDÎ TAZMİNAT ANLAŞMA YOKSA YABANCI PARA OLARAK ÖDENEMEZ 296 B– MADDÎ TAZMİNAT TAKSİTLE ÖDENEMEZ 297
§
14. MADDÎ TAZMİNATTA FAİZ 299
I. GENEL OLARAK 299
II. MADDÎ TAZMİNATTA FAİZ 299 A– MADDÎ TAZMİNATTA FAİZ BAŞLANGICI 299 B– BOŞANMADAN SONRA İSTENMİŞSE FAİZ 300 C– MADDÎ TAZMİNATTA FAİZ İSTENMEDİ İSE 301 D– MADDÎ TAZMİNATTA FAİZ TÜRÜ 301 E– MADDÎ TAZMİNATTA FAİZ İSTEMİ HAKKINDA KARAR VERİLMELİDİR 301
§
15. İRAT ŞEKLİNDE ÖDENEN MADDÎ TAZMİNATIN MİKTARININ DEĞİŞMESİ (TMK m. 176 f. IV) 303
I. GENEL OLARAK 303
II. DEĞİŞİM SEBEPLERİ 303 A– TARAFLARIN MALÎ DURUMLARININ DEĞİŞMESİ 303 B– HAKKANİYETİN GEREKTİRDİĞİ HÂLLER 303
III. DEĞİŞİM ŞEKLİ 303 A– İRADIN ARTIRILMASI 304 B– İRADIN AZALTILMASI 304
§
16. İRAT ŞEKLİNDE ÖDENEN MADDÎ TAZMİNATIN SONA ERMESİ (TMK m. 176 f. III) 305
I. GENEL OLARAK 305
II. KENDİLİĞİNDEN KALKMASI 305 A– İRAT ALACAKLISININ YENİDEN EVLENMESİ 306 B– TARAFLARDAN BİRİNİN ÖLÜMÜ 306
III. MAHKEME KARARIYLA KALDIRILMASI 306 A– İRAT ALACAKLISININ EVLENME OLMAKSIZIN FİİLEN EVLİYMİŞ GİBİ YAŞAMASI 306 B– İRAT ALACAKLISININ YOKSULLUĞUNUN ORTADAN KALKMASI 307 C– İRAT ALACAKLISININ HAYSİYETSİZ HAYAT SÜRMESİ 307
ALTINCI BÖLÜM BOŞANMADA MADDİ TAZMİNAT DAVASINDA TARAFLARIN YARGILAMAYA KATILIMINA EGEMEN OLAN İLKELER
§
17. BOŞANMADA MADDİ TAZMİNAT DAVASINDA TASARRUF İLKESİ (HMK m. 24) 309
I. GENEL OLARAK 309
II. TANIMI 310
III. GÖRÜNÜMÜ 310 A– KENDİLİĞİNDEN DAVA AÇILAMAZ/KARAR VERİLEMEZ (HMK m. 24
f. I) 311 1– İlgililer Dava Açabilir/Açmayabilir 312 2– İlgililer Karşı Dava Açabilir/Açmayabilir 312 3– İlgililer Kanun Yoluna Başvurabilir/Başvurmayabilir 312 B– DAVA AÇMAYA ZORLANAMAZ (HMK m. 24
f. II) 313 C– HAKKINI TALEP ETMEYE ZORLANAMAZ (HMK m. 24
f. II) 313 D– DAVA KONUSUNU SERBESTÇE BELİRLER 313 1– Dava Sebebini Belirler 313 2– Dayanılacak Vakıaları Belirler 313 E– DAVA AÇILDIKTAN SONRA TASARRUF YETKİSİ DEVAM EDER (HMK m. 24
f. III) 314 1– Davasından Feragat Edebilir (HMK m. 307, 309
f. II) 314 2– Davasını Karşı Tarafın Açık Rızası ile Geri Alabilir (HMK m. 123) 314 F– DAVAYI KANUN YOLUNA TAŞIMA 314
IV. İSTİSNALARI 315 A– YARGILAMA GİDERİ KENDİLİĞİNDEN GÖZETİLİR 315 B– SEVK VE İDARE KENDİLİĞİNDEN GÖZETİLİR 315
§
18. BOŞANMADA MADDİ TAZMİNAT DAVASINDA TARAFLARCA GETİRİLME/HAZIRLAMA İLKESİ (HMK m. 25) 317
I. GENEL OLARAK 317
II. DAVA MALZEMESİ KAVRAMI 318
III. DAVA MALZEMESİNİN GETİRİLMESİ 319 A– TARAFLARCA GETİRİLİR 319 B– MAHKEMENIN İŞİ DEĞİLDİR 320 1– Kendiliğinden Dikkate Alınamaz (HMK m. 25
f. I) 320 2– Kendiliğinden Delil Toplanamaz (HMK m. 25
f. II) 321 3– Hatırlatılamaz (HMK m. 25
f. I) 322
IV. İSTİSNA: KENDİLİĞİNDEN (RE’SEN) ARAŞTIRMA İLKESİ (HMK m. 25 f I) 322 A– UYGULAMA ALANI 322 B– UYGULAMA ŞEKLİ 323
§
19. BOŞANMADA MADDİ TAZMİNAT DAVASINDA TEKSİF İLKESİ 325
I. GENEL OLARAK 325
II. KURAL: BELİRLİ AŞAMAYA KADAR DAVA MALZEMESİ İLERİ SÜRÜLEBİLİR 326 A– DAVACI AÇISINDAN TEKSİF (HMK m. 141
f. I) 327 1– Kural Olarak 327 2– Cevap Dilekçesi Verilmezse ya da Sürede Verilmezse 327 B– DAVALI AÇISINDAN TEKSİF (HMK m. 141
f. I) 327 1– Kural Olarak 327 2– Cevaba Cevap Dilekçesi Verilmezse ya da Sürede Verilmezse 328 3– Cevap Dilekçesi Verilmezse ya da Sürede Verilmezse 328
III. TEKSİF İLKESİNİN İSTİSNALARI 328 A– ISLAH (HMK m. 141
f. II) 328 B– KARŞI TARAFIN AÇIK MUVAFAKATİ (HMK m. 141
f. II) 328 C– ESKİ HÂLE GETİRME (HMK m. 95–101) 329 D– YARGILAMAYI GECİKTİRME AMACI TAŞIMAMAK (HMK m. 145) 329 E– SÜRESİNDE İLERİ SÜRÜLEMEMESİNİN İLGİLİ TARAFIN KUSURUNDAN KAYNAKLANMAMASI (HMK m. 145) 329
§
20. BOŞANMADA MADDİ TAZMİNAT DAVASINDA ADİL YARGILANMA İLKESİ (AİHS m. 6, TCA m. 36) 331
I. GENEL OLARAK 331
II. KAPSAMI 332 A– ADİL SİLAHLARLA YARGILANMA 333 B– ADİL AÇIKLIKTA YARGILANMA 333 C– ADİL SÜREDE YARGILANMA (AİHS m. 6, TCA m. 141
f. III, HMK m. 30) 333 D– ADİL MAHKEMEDE YARGILANMA 334
§
21. BOŞANMADA MADDİ TAZMİNAT DAVASINDA HUKUKİ DİNLENİLME HAKKI (HMK m. 27) 335
I. GENEL OLARAK 335
II. OLAN BİTENİ BİLME/BİLGİLENME HAKKI (HMK m. 27
f. II/a) 337 A– DAVAYI BİLME HAKKI 338 B– DURUŞMA GÜNÜNÜ BİLME HAKKI 339 1– Ön İnceleme Duruşmasını Bilme Hakkı (HMK m. 139) 339 2– Tahkikat Duruşmasını Bilme Hakkı (HMK m. 147
f. I) 341 3– Sözlü Yargılama Duruşmasını Bilme Hakkı Var İdi (HMK m. 147
f. I, 186
f. I) 342 C– DELİLLERİ BİLME HAKKI 343 D– GEREKÇEYİ BİLME HAKKI 343 E– İŞLEMLERİ BİLME HAKKI 344 1– Tarafların İşlemlerini Bilme Hakkı 344 2– Mahkemenin İşlemlerini Bilme Hakkı 345
III. OLAN BİTENİ AÇIKLAMA VE İSPAT HAKKI (HMK m. 27
f. II/b) 345 A– AÇIKLAMA HAKKI 345 1– Açıklayan Tarafın Göstereceği Davranış 347
a. Adap Dışı Açıklama Yapılamaz 347
b. Konu Dışı Açıklama Yapılamaz 347 2– Hâkimin Göstereceği Davranış 347
a. Şefkatle Dinlemelidir 348
b. Sabırla Dinlemelidir 348
c. Anlayışla Dinlemelidir 348 B– İSPAT HAKKI (HMK m. 27
f. II/b) 348
IV. DEĞERLENDİRTME VE GEREKÇELENDİRTME HAKKI (HMK m. 27
f. II/c) 349 A– GENEL OLARAK 349 B– AÇIKLAMALARI DEĞERLENDİRTME HAKKI 350 C– KARARLARI GEREKÇELENDİRTME HAKKI 350 1– Gerekçe Dosya Kapsamı İle Bağdaşmalıdır 351 2– Gerekçe Pozitif Hukuk İle Bağdaşmalıdır 351 3– Gerekçe, Sebebi Gösterilmedikçe Yerleşik İçtihatlar İle Bağdaşmalıdır 351
§
22. BOŞANMADA MADDİ TAZMİNAT DAVASINDA DÜRÜST DAVRANMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ (HMK m. 29 f. I) 353
I. GENEL OLARAK 353
II. DÜRÜSTLÜK KURALINA UYGUN DAVRANMAK ZORUNLUDUR 353
§
23. BOŞANMADA MADDİ TAZMİNATDAVASINDA DOĞRUYU SÖYLEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ (HMK m. 29 f. II) 355
I. GENEL OLARAK 355
II. ÖZELLİKLERİ 355 A– YÜKÜMLÜ OLANLAR 355 1– Davanın Tarafları 356 2– Tarafları Kanuni Temsilcileri 356 3– Tarafların Vekilleri 357 B– YÜKÜMLÜLÜĞÜN KONUSU 357 1– Sözlü Açıklamalar 357 2– Yazılı Açıklamalar 357
YEDİNCİ BÖLÜM BOŞANMADA MADDİ TAZMİNAT DAVASINDA HÂKİMİN YARGILAMA İŞLEMLERİNİ YÜRÜTMESİNE EGEMEN OLAN İLKELER
§
24. BOŞANMADA MADDİ TAZMİNAT DAVASINDA HÂKİMİN DAVAYI AYDINLATMA ÖDEVİ 359
I. GENEL OLARAK 359
II. AYDINLATMA ÖDEVİNİN TÜRÜ 361 A– MADDİ AYDINLATMA 361 B– HUKUKİ AYDINLATMA 362
III. AYDINLATMA ÖDEVİNİN KONUSU 363 A– BELİRSİZ HUSUSLAR 363 B– ÇELİŞKİLİ HUSUSLAR 364
IV. AYDINLATMA ÖDEVİNİN USULÜ 364 A– AÇIKLAMA YAPTIRMA 364 B– SORU SORMA 365 C– DELİL GÖSTERİLMESİNİ İSTEME 365 D– TARAFIN KENDİSİNİ DİNLEME 365
V. AYDINLATMA ÖDEVİNİN SINIRLARI 365 A– SÖYLENMEYEN ŞEYLERİ KAPSAMAZ 366 B– SÖYLENMEYEN VAKIALARI KAPSAMAZ 366 C– SÖYLEMEYENE YOL GÖSTERMEYİ KAPSAMAZ 366 D– SÖYLEMEYENE İSTİCVABI KAPSAMAZ 366
...