Borçlar Hukuku Genel Hükümler (9786253612719)

Önsöz
V
Kısaltmalar
XLI
GİRİŞ 1
BİRİNCİ KISIM
TEMEL KAVRAM VE KURUMLAR
§1. BORÇLAR HUKUKUNUN GENEL TEORİSİ 5
I. BORÇLAR HUKUKUNUN HUKUK SİSTEMİ İÇİNDEKİ YERİ 5
II. BORÇLAR HUKUKUNUN KONUSU 6
III. BORÇLAR HUKUKUNUN KAYNAKLARI 8
A. Yazılı Kaynaklar 8
1. Anayasa 8
2. Kanun 9
a. Borçlar Kanunu 9
b. Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu Arasındaki İlişki 9
c. Medenî Kanun ve Ticaret Kanunu Arasındaki İlişki 10
3. Diğer Kanunlar 10
4. Diğer Yazılı Hukuk Kuralları 11
B. Yazılı Olmayan Hukuk Kuralları 11
1. Örf ve Adet Kuralları 11
a. Objektif Koşul: Uzun Zamandan Beri Yürürlükte Olmak 12
b. Sübjektif Koşul: Uyulması Gerektiğine İlişkin Düşünce 12
c. Yaptırım 12
2. Örf ve Adetin Türleri 12
a. İç Hukukta ve Dış Hukukta Örf ve Adet Kuralları 12
b. Özel ve Genel Nitelikteki Örf ve Adet Kuralları 12
C. Borçlar Kanununun Düzenlenme Biçimi 13
1. Genel Hükümler 14
a. Birinci Bölüm 14
b. İkinci Bölüm 14
c. Üçüncü Bölüm 14
d. Dördüncü Bölüm 14
e. Beşinci Bölüm 15
2. Özel Hükümler 15
a. Mülkiyetin Nakli Amacını Güden Sözleşmeler 15
b. Kullandırma ve Yararlandırma Amacı Güden Sözleşmeler 16
c. İş Görme Amacı Güden Sözleşmeler ve Benzer Amaçlı Hukukî İlişkiler 16
d. Güvence Amaçlı Sözleşmeler 17
e. Sonuçları Şansa ve Rastlantıya Bağlı Sözleşmeler 17
f. Adi Ortaklık Sözleşmesi 17
3. Son Hükümler 17
IV. BORÇLAR HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI 17
V. BORÇLAR HUKUKUNUN TEMEL İLKELERİ 18
VI. BORÇLAR HUKUKUNDA YÖNTEM 20
§2. BORÇ İLİŞKİSİ: KAVRAM, UNSURLAR, İÇERİK VE NİSPÎLİK 23
I. BORÇ KAVRAMI 23
II. BORÇ KAVRAMININ DEĞİŞİK ANLAMLARI 25
A. Genel Olarak 25
1. Dar Anlamda Borç 26
2. Geniş Anlamda Borç (Borç İlişkisi) 26
B. Borç ve Borç İlişkisi Kavramlarının İlişkisi 28
1. Borç İlişkisinin Borç Kavramından Daha Geniş Olması 29
2. Borç İlişkisinin Borçluya Defi Hakkı Vermesi 30
3. Borç İlişkisinin Alacaklıya Talep ve Dava Hakkı Vermesi 30
4. Borç İlişkisi ile Alacağın Doğum Zamanının Farklı Olması 31
5. Borç İlişkisinin Devamı Sırasında İlişkiden Doğan Alacakların Devredilebilmesi 31
6. Borç İlişkisinde Tarafların Değişebilmesi 31
7. Sona Erme Nedenlerinin Ayrılığı 31
C. Borç İlişkisinin İçeriği 32
D. Borç İlişkisinin Tarafları 33
E. Borç Menfaati 34
F. Borç İlişkisinin Nispîliği 35
1. Talep Hakkı ve İhlal Edilme Bakımından 36
a. Alacaklı, Alacak Hakkını Yalnız Borçlusuna Karşı İleri Sürebilir 36
b. Borç İlişkisi Yalnızca Borçlu Tarafından, Mülkiyet Hakkı İse Herkes Tarafından İhlal Olunabilir 36
2. İcra ve İflas Hukuku Açısından 37
3. Birbirlerine Olan Üstünlükleri Açısından 37
a. Aynî Hak –Şahsî Hak Ayrımında Ölçü 37
b. Güçlendirilmiş Kişisel Haklar ve Zayıflatılmış Aynî Haklar 38
aa. Genel Olarak 38
bb. Tapuya Şerh Verilmiş Kişisel Hakların Özelliği 39
cc. Güçlendirilmiş Kişisel Haklar (Aynî Borç) 41
dd. Zayıflatılmış Aynî haklar 42
c. Mülkiyet Hakkından Doğan Diğer Alacak Hakları 42
4. Alacak Hakkının Üçüncü Kişi Tarafından İhlâl Edilmesi 42
5. Borç İlişkisinin Sınırsızlığı ve Geçiciliği 42
III. HUKUKÎ GÖREV, MÜKELLEFİYET, TALEP HAKKİ İLE BORÇ ARASINDAKİ İLİŞKİLER VE FARKLAR 45
A. Hukukî Görev ve Borç 45
1. Alacaklılık ve Borçluluk İlişkisi 47
2. Aynî İlişki 47
B. Külfet ve Borç 47
C. Alacak ve Talep Hakkı 48
IV. İKİNCİL HAKLAR 49
A. Genel Bilgi 49
B. Yenilik Doğuran Haklar 50
1. Genel Olarak 50
2. Yenilik Doğuran Hakların Türleri 53
a. Yaratıcı (Kurucu) Yenilik Doğuran Haklar 53
b. Değiştirici Yenilik Doğuran Haklar: 53
c. Bozucu Yenilik Doğuran Haklar: 53
3. Yenilik Doğuran Hakların Kullanılması ve Sonuçları 53
4. Yenilik Doğuran Hakların Özellikleri 55
a. Yenilik Doğuran Haklar Kural Olarak Koşula Bağlanamaz 55
b. Yenilik Doğuran Hak Kullanıldıktan Sonra Kesin Sonuç Doğurur ve Geri Alınamaz 55
c. Yenilik Doğuran Hak Bir Kez Kullanılmakla Sona Erer 56
d. Yenilik Doğuran Hak Kural Olarak Zamanaşımına Uğramaz 56
e. Yenilik Doğuran Hak Dürüstlük Kuralına Uygun Kullanılmalıdır 56
C. Temsil ve Yönetim Yetkisi 56
D. Savunma Yolları 57
1. Defilerin Türleri 57
a. Kesin Defiler– Geciktirici Defiler 58
b. Bağımlı Defiler–Bağımsız Defiler 58
c. Tam Defiler–Kısmi Defiler 59
2. Defi ve İtiraz Arasındaki Farklar 59
a. Defi Resen Dikkate Alınmaz İtiraz Resen Dikkate Alınır 59
b. İtiraz Hukukî Bir Olguya; Defi İse Bir Hakka Dayanır 60
c. Defiden Vazgeçilebilir İtirazdan Vazgeçilemez 60
3. Defi ile Yenilik Doğuran Hak Arasındaki Fark 60
E. Sözleşmeden Doğan Yükümler 61
1. Edim Yükümleri 61
2. Davranış Yükümleri 64
a. Dar Anlamda Yan Yükümler 65
b. Yardımcı Nitelikteki Yan Yükümler 66
c. Genel Koruma ve Güven Yükümleri 66
3. Edim Yükümleri–Davranış Yükümleri İlişkisi ve Diğer Yükümler 67
F. Koruma Yükümleri 69
1. Genel Olarak 69
2. Koruma Yükümünün Hukukî Temeli 70
§3. BORÇ VE SORUMLULUK 71
I. GENEL OLARAK 71
II. MALVARLIĞI KAVRAMI 74
III. SORUMLULUK TÜRLERİ 76
A. Sınırsız Sorumluluk 76
B. Sınırlı Sorumluluk 77
1. Belli Bir Mal ile Sorumluluk 77
2. Belli Bir Miktar ile Sorumluluk 77
IV. EKSİK BORÇLAR 78
A. Tanım 78
B. Eksik Borç Türleri 79
1. Doğumu Anında Eksik Olan Borçlar 79
a. Kumar ve Bahis Borçları 80
b. Evlenme Simsarlığı 81
c. Ahlaki Bir Görevin İfası 82
2. Geçici Olarak Eksik Borçlar 83
3. Sonradan Eksik Hale Gelen Borçlar 83
a. Zamanaşımına Uğramış Borç 83
b. Konkordato Sonunda Geri Kalan Borç 84
4. İçtihat Tarafından Kabul Edilen Eksik Borç 84
C. Eksik Borçlara İlişkin Kurallar 85
§4. TARİHSEL GELİŞİM 87
I. ROMA HUKUKUNDA BORÇ İLİŞKİSİ 87
II. ORTA ÇAĞ VE ORTAK HUKUK DÖNEMİ 88
III. DOĞAL HUKUK DÜŞÜNCESİ VE MODERN SÖZLEŞME TEORİSİ 88
IV. BÜYÜK KODİFİKASYONLAR DÖNEMİ 89
V. İSVİÇRE BORÇLAR KANUNU VE TÜRK HUKUKUNA ETKİSİ 90
VI. OSMANLI HUKUKUNDA BORÇ İLİŞKİLERİ VE MECELLE 90
VII. CUMHURİYET DÖNEMİNDE TÜRK BORÇLAR HUKUKU 91
VIII. MODERN BORÇLAR HUKUKUNUN DÖNÜŞÜMÜ 92
IX. BORÇLAR HUKUKUNUN GÜNCEL İŞLEVİ VE GELECEĞİ 93
İKİNCİ KISIM
HUKUKÎ İŞLEM VE SÖZLEŞME
§5. HUKUKÎ İŞLEM VE SÖZLEŞME TEORİSİNİN TEMELLERİ 97
I. BORÇ İLİŞKİLERİNİN KAYNAKLARI VE HUKUKÎ İŞLEMLER 97
1. Genel Olarak 97
2. Hukukî İşlemlerden Doğan Borçlar 98
a. Hukukî Olaylar Arasında Hukukî İşlemlerin Yeri 99
aa. İnsanın İradesi Dışında Doğan Hukukî Olaylar 100
bb. İnsan İradesi ile Gerçekleşen Hukukî Olaylar (Hukukî Fiiller) 100
b. Hukukî İşlemler ve Diğer Hukukî Fiiller (İrade Açığa Vurmaları) 100
aa. Hukukî İşlemler 100
bb. Hukukî İşlem Benzeri Fiil 101
cc. Maddi Fiiller 102
3. Hukukî İşlemin Unsurları 103
4. Hukukî İşlemi Oluşturan İrade Beyanlarının (Açıklamalarının) Çeşitleri 104
a. Açık veya Üstü Örtülü (Zımnî) İrade Beyanları 104
b. Yöneltilmesi ve Varması Gerekli Olan ve Olmayan İrade Beyanları 104
c. Sağlam ve Sakat İrade Beyanları 105
d. Şekle Bağlı Olan ve Olmayan İrade Beyanları 110
5. Hukukî İşlem Çeşitleri 111
a. Malvarlığına Etkileri Bakımından (Borçlandırıcı İşlem– Tasarruf İşlemi) 111
b. Sebebe Bağlı Olup Olmamaları Bakımından 113
aa. Genel Olarak 113
bb. Kazandırıcı İşlemlerde Sebebe Bağlılık 114
cc. Borçlandırıcı İşlemlerde Sebebe Bağlılık 114
c. Etkilerini Doğurdukları An Bakımından (Sağlararası – Ölüme Bağlı Hukukî İşlemler) 114
d. Tek Taraflı – Çok Taraflı Hukukî İşlemler 114
e. Sözleşmelerin Türleri 115
aa. Medenî Hukuk ve Borçlar Hukuku Sözleşmeleri 115
bb. Tek Tarafa veya İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşmeler 116
cc. İvazlı Sözleşmeler–İvazsız Sözleşmeler 117
dd. Tipik Sözleşmeler–Atipik Sözleşmeler 117
aaa. Karma Sözleşmeler 119
bbb. Bileşik Sözleşmeler 119
§6. SÖZLEŞMENİN KURULMASI, YORUMU VE TAMAMLANMASI 121
I. SÖZLEŞMELERİN KURULMASI 121
II. KARŞILIKLI İRADE UYUŞMASI 122
A. İradelerin Açıklanması 122
B. İradelerin Karşılıklılığı 123
C. İradelerin Uyuşması ve Uyuşmaması 124
1. Fiili ve Normatif Uyuşma 124
2. İradelerin Uyuşmaması 126
3. Uyuşmamaya Bağlanan Hukukî Sonuçlar 128
a. Sözleşmenin Esaslı ve Esaslı Olmayan Unsurları 128
b. Öneri ve Kabul 130
aa. Öneri 130
aaa. Önerinin Süre Verilerek Yapılması 132
bbb. Öneride Süre Belirtilmemesi 132
aaaa. Karşı Karşıya/Yüz Yüze Olanlar Arasında 132
bbbb. Karşı Karşıya/Yüz Yüze Olmayanlar Arasında 134
ccc. Bağlayıcı Olmayan öneri ve Herkese Açık Öneri 135
ddd. Ismarlanmayan Şeyin Gönderilmesi 135
aaaa. Genel Olarak 135
bbbb. Ismarlanmayan Malın Gönderilmesinin Bir Öneri Oluşturmaması 136
cccc. Alıcının Gönderilen Malla İlgili Sorumluluğu 137
i. Alıcının Malı Geri Gönderme ya da Saklama Yükümlülüğünün Olmaması 137
ii. Malın Açıkça Yanılma Sonucu Gönderilmesi Halinde Alıcı Bu Durumdan Göndericiyi Haberdar Etmelidir 137
bb. Kabul 138
c. Öneri ve Kabulün Geri Alınması 139
aa. Genel Olarak 139
bb. Geri Alma Açıklamasının Gerçekleşmesi 140
aaa. Geri Alma Açıklamasının Geri Alınan Açıklamayla Eş Zamanlı Ya Da Ondan Önce Muhataba Varması 142
bbb. Öneriden Sonra Gerçekleşmesine Karşılık Öneriden Önce Ya da Onunla Birlikte Geri Almadan Haberdar Olunması 142
aaaa. Geri Alınan Açıklamadan Haberdar Olma 142
bbbb. Geri Alınan Açıklama İle Eş Zamanlı Ya Da Ondan Önce Gerçekleşen Geri Alma Açıklamasından Haberdar Olma 143
cc. Bilgilendirme Hakkı Olan Kişiler 144
dd. Geri Almanın Etkisi 145
ee. Geri Almanın Sonuçları 145
aaa. Genel Olarak 145
bbb. Ölüm ya da Fiil Ehliyetinin Yitirilmesi ve İspat Yükü 146
d. Sözleşmelerin Kurulduğu ve Hüküm Doğurduğu Anın Belirlenmesi 147
III. İLAN YOLUYLA ÖDÜL SÖZÜ VERME 147
A. Genel Olarak 147
B. Hukukî Niteliği ve Koşulları 148
C. Sonuçları 149
D. Ödül Sözü Vermeden Cayma ve Sonucun Gerçekleşmesinin Engellenmesi 149
IV. SÖZLEŞMELERİN YORUMU VE TAMAMLANMASI 149
A. Sözleşmelerin Yorumu 149
B. Yorum Araçları 150
1. Birincil yorum araçları 150
2. Ek Yorum Araçları 154
3. Yorum Kuralları 154
a. «ex tunc» Yorum 154
b. Dürüstlük Kuralına Göre Yorum 154
c. Diğer Yorum Kuralları 154
d. Yorum Kuralları Üzerinde Anlaşma 156
3. Özel Durumlar 156
C. Sözleşmelerin Tamamlanması 156
1. Yedek Hukuk Kuralları Yoluyla Sözleşmelerin Tamamlanması 156
2. Yargıcın Sözleşmeyi Tamamlaması 157
3. Asli Unsurlarda Sözleşmenin Tamamlanması ve Şekle Bağlı Sözleşmeler 157
V. Sebebi Gösterilmeden Borç İkrarı 158
§7. SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜ VE SÖZLEŞME ADALETİ 161
I. GENEL OLARAK 161
II. SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜ VE SÖZLEŞME ADALETİ İLKELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ 163
A. Genel Olarak 163
B. Sözleşmenin Evrimi ve Türk Borçlar Hukukunda Sözleşme Adaleti Sorunsalı 164
III. SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜNÜN SINIRLARI 166
A. Genel Olarak 166
B. Yasal Düzenlemeler 167
§8. GENEL İŞLEM KOŞULLARI 171
I. GENEL OLARAK 171
II. GENEL İŞLEM KOŞULLARININ DENETLENMESİ 174
III. BORÇLAR KANUNUNDA GENEL İŞLEM KOŞULLARI İLE İLGİLİ OLARAK GETİRİLEN DÜZENLEMELER 176
A. Genel İşlem Koşullarının Tanımı 176
B. Genel İşlem Koşullarının Bireysel Sözleşmeye Dâhil Olması 176
C. Genel İşlem Koşullarının Yorumlanması 180
D. Sözleşme Koşullarının Tek Taraflı Değiştirilmesini Sağlayacak Koşulların Yasak Olması 182
E. Genel İşlem Koşullarının İçerik Bakımından Denetlenmesi 183
§9. SÖZLEŞMENİN GEÇERLİLİĞİ VE HÜKÜMSÜZLÜK 185
I. GEÇERLİLİK ŞARTLARI VE İÇERİK SINIRLARI 185
A. Genel Olarak 185
B. Konusu İmkânsız Olan Sözleşmeler 187
1. Genel Olarak 187
2. Başlangıçtaki İmkânsızlık 189
3. Objektif (nesnel) imkânsızlık 190
4. Sürekli İmkânsızlık 190
C. Hukuka Aykırılık 193
D. Sözleşme Serbestisinin Sınırı Olarak Ahlaka Aykırılık 196
1. Genel Olarak 196
2. Ahlaka Aykırılığın Kavramsal Çerçevesi ve İşlevi 197
a. Kavram 197
b. Özellikle Sözleşme İçeriğinin Ahlaka Aykırılığı 197
c. Ahlaka Aykırı Sözleşmelere İlişkin Olay Grupları 199
d. Edimin Amacının Vaadi Ahlaka Aykırı Hale Getirmesi 200
e. Zorunlu Olarak Karşılıksız Bir Edimin Bedel Karşılığında Vaat edilmesinin Ahlaka Aykırılık Oluşturması 200
f. Edimler Arasındaki Dengesizliğin Ahlaka Aykırılıkla İlgisi 200
g. Ahlaka Aykırı Sözleşmenin Hukuksal Sonuçları 203
II. KANUNUN DOLANILMASI (KANUNA KARŞI HİLE) VE İLGİLİ SORUN ALANLARI 205
A. Genel Olarak 205
B. Sözleşmenin Dolanılması 208
III. BAŞLANGIÇTAKİ SÜBJEKTİF İFA İMKANSIZLIĞINA İLİŞKİN HUKUKÎ DURUM 209
IV. İRADE AÇIKLAMASINA İLİŞKİN SAKATLIKLAR 211
A. Genel Olarak 211
B. İrade ile Beyan Arasında İstenerek Oluşan Uygunsuzluklar 215
1. Danışıklık (Muvazaa) 215
2. Zihnî Kayıt ve Şaka Beyanı 217
a. Zihni Kayıt 217
b. Şaka Beyanı 218
c. İrade ile Beyan Arasında İstenmeden Oluşan Uygunsuzluklar 218
aa. Genel Olarak 218
bb. Yanılma 219
aaa. Yanılmanın Esaslı Olması 220
bbb. Yanılma Halleri 221
aaaa. Açıklamada Yanılma 221
bbbb. Sözleşmenin Niteliğinde Yanılma 222
cccc. Sözleşmenin Konusunu Oluşturan Şeyde Yanılma 222
dddd. Kişide Yanılma 222
eeee. Miktarda Yanılma 222
ccc. Saikte Yanılma 223
aaaa. Genel Olarak 223
bbbb. Yanılmanın Sözleşmenin Temeline İlişkin Olması 224
i. Yanılanın, Yanıldığı Saiki Sözleşmenin Temeli Sayması 224
ii. Hakkında Yanılınan Saikin İş İlişkilerinde Geçerli Dürüstlük Kuralları Uyarınca Sözleşmenin Temelini Oluşturması 224
iii. Bu Durumun Karşı Tarafça Bilinebilir Olması 225
cccc. Ayıba Karşı Garanti Yükümlülüğü 227
ddd. İletmede Yanılma 227
c. Yanılmada Dürüstlük Kuralları 228
d. Yanılmada Tazminat 228
2. Aldatma 230
a. Genel Olarak 230
b. Aldatmanın Unsurları 230
aa. Aldatma Eylemi 230
bb. Aldatma Kastı 231
cc. İlliyet Bağı 231
c. Aldatmada Tazminat 232
d. Ayıba Karşı Garanti Yükümlülüğü 233
3. Korkutma 233
a. Genel Olarak 233
b. Korkutmanın Unsurları 234
aa. Bir Kişinin Kendisinin Ya Da Yakınlarının Kişilik Haklarının Ya Da Mal Varlıklarının Bir Tehlikeye Uğrayacağına Dair Bir Tehdidin Varlığı 234
bb. Tehdidin Ciddi, Ağır ve Yakın Olduğuna Dair Kanaatin Varlığı 235
cc. Tehdidin Hukuka Aykırı Olması 235
dd. Tehdit ile Sözleşmenin Kurulması Arasında İlliyet Bağı Olması 236
c. Korkutmada Tazminat 236
V. İRADE BOZUKLUKLARI VE SONUÇLARI 238
A. Genel Olarak 238
B. İptal Hakkının Niteliği 238
C. İptal Hakkının Kullanılması 239
1. İptalin Sonuçları 240
2. İptal Hakkının Düşmesi 241
3. Def’i Olanağı 242
4. İrade Bozukluğunun Sözleşme Dışında Tek Taraflı İşlemlerde Gerçekleşmesi 242
5. Hangi İrade Bozuklukları Önemlidir? 243
VI. AŞIRI YARARLANMA 244
A. Genel Olarak 244
B. Aşırı Yararlanmanın Koşulları 245
1. Edimler Arasında Açık Oransızlık 246
2. Edimler Arasındaki Açık Oransızlığın Borçlunun (Zarar Görenin) İçinde Bulunduğu Elverişsiz Durumdan Kaynaklanması 247
3. Sözleşmenin Zarar Görenin Elverişsiz Durumundan Yararlanılarak Kurulması 248
C. Aşırı Yararlanmanın Sonucu 249
1. Genel Olarak 249
2. Sözleşmeyi İptal Hakkı 250
3. Karşı Edimin Uyarlanmasını İsteme (Kısmi İptal) Hakkı 250
4. Aşırı Yararlanma Esaslı İrade Bozukluğu ile Hukuken Aynı Sonucu Doğurur 251
VII. DANIŞIKLIK (MUVAZAA) 251
A. Kavram 251
B. Danışıklığın Unsurları 252
1. Görünürdeki İşlem 252
2. Danışıklık Anlaşması 252
3. Aldatma Kastı (Amacı) 253
4. Gizli İşlem 253
C. Danışıklığın Türleri 253
1. Mutlak (Adi) Danışıklık 253
2. Nispî (Nitelikli) Danışıklık 254
a. Sözleşmenin Niteliğinde (Tam) Danışıklık 254
b. Sözleşmenin Koşullarında (Kısmi) Danışıklık 254
c. Tarafların Kişiliğinde Danışıklık 255
D. Danışıklığın Hüküm ve Sonuçları (Yaptırımı) 255
1. Genel Olarak 255
2. İstisnalar 256
E. Danışıklığın Kanıtlanması 257
1. Taraflar Yönünden Danışıklığın Kanıtlanması 257
2. Üçüncü Kişiler Yönünden Danışıklığın Kanıtlanması 257
3. Danışıklığın İnançlı İşlemden Farkı 258
VIII. İRADE BOZUKLUĞU HALLERİNİN BİRBİRLERİYLE İLİŞKİSİ 259
IX. ŞEKİL VE ŞEKLE AYKIRILIK 262
A. Hukukî İşlemler ve Özellikle Sözleşmelerde Şekil 262
B. Şeklin Yararları ve Sakıncaları 263
1. Şeklin Yararları 263
a. Hukukî İşleme Kesinlik Sağlar ve Açıklık Getirir 263
b. Kanıtlama Kolaylığı Sağlar 263
2. Şeklin Sakıncaları 264
a. Hukukî İşlemlerin Yapılmasını Ağırlaştırır ve Geciktirir 264
b. Her Zaman Olabilecek Bir Şekil Noksanlığı Bile O Hukukî İşlemin Hükümsüzlüğüne Yol Açabilir 264
C. Şeklin Çeşitleri 264
1. Amaçlarına Göre Şekil 264
a. Geçerlilik Şartı Olarak 264
aa. Kanunî Şekil 265
bb. İradî Şekil 265
b. İspat Şartı Olarak 266
2. Yapılış Tarzlarına Göre 267
a. Sözlü Şekil 267
b. Yazılı Şekil 268
aa. Adî Yazılı Şekil 268
aaa. Adî Yazılı Şeklin Unsurları 269
aaaa. Metin 269
bbbb. İmza 270
cccc. Görme Engellilerin İmzası 270
dddd. Örf ve Adet Gereği 271
eeee. İmza Atamayanlar 272
ffff. Güvenli Elektronik İmza 272
cc. Nitelikli Yazılı Şekil 273
dd. Resmî Yazılı Şekil 273
D. Şekle Bağlı Sözleşmelerin Değiştirilmesi 275
E. Şekle Aykırılığa Bağlanan Sonuçlar 275
§10.HÜKÜMSÜZLÜK TÜRLERİ VE SONUÇLARI 279
I. GENEL OLARAK 279
II. KİŞİ (TARAF) YÖNÜNDEN EHLİYET 279
1. Gerçek Kişiler 279
2. Tüzel Kişiler 280
3. Sınırlı İşlem Ehliyeti ve Düzenleyici Yasaklar 280
III. KONU YÖNÜNDEN GEÇERLİLİK 280
1. Sözleşme Konusunun Hukuka Uygunluğu 280
2. Emredici Hukuk Kurallarına Aykırılık 281
IV. HUKUKÎ İŞLEMLERİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜ 282
A. Genel Çerçeve 282
B. Hükümsüzlük Türleri 282
1. Kesin Hükümsüzlük (Mutlak Butlan) 282
a. Kişilik Haklarına Aykırılık 283
b. Emredici Hükümlere Aykırılık 284
c. Genel Ahlak Anlayışına Aykırılık 285
d. Kamu Düzenine Aykırılık 285
2. İptal Edilebilirlik 285
3. Tek Taraflı Bağlamazlık (Askıda Geçersizlik) 286
4. Ehliyetsizlik Nedeniyle Hukukî İşlemin Geçersizliği 287
§11. KOŞULA BAĞLI HUKUKÎ İŞLEMLER 289
I. Genel Olarak 289
II. Koşulun Kanunda Düzenleniş Biçimi 290
III. Koşulun Türleri 291
A. Türk Borçlar Kanununa Göre 291
B. Öğretide İleri Sürülen Diğer Koşul Türleri 292
1. İradî ve Rastlantısal Koşullar 292
2. Olumlu ve Olumsuz Koşullar 293
3. Gerçek Olmayan Koşullar 293
a. İmkânsız Koşullar 293
b. Gerçekleşmesi Kesin Olaylar 294
c. Kanunî Koşullar (Condicio Iuris) 294
IV. Hukukî İşleme Konulabilen Koşullar 294
A. Koşul Kabul Etmeyen İşlemler 295
B. Yasak Koşullar 295
C. Yararsız veya Rahatsız Edici Koşullar 296
V. Teknik Anlamda Koşulun Unsurları 296
A. Koşulun Taraf İradesiyle Hukukî İşleme Eklenmesi 296
B. Koşulun Gelecekteki ve Objektif Olarak Belirsiz Bir Olaya İlişkin Olması 297
VI. Koşulun Hükümleri 298
A. Geciktirici Koşulun Hükümleri 298
1. Borçlandırıcı İşlemlerde 298
2. Tasarruf İşlemlerinde 300
B. Bozucu Koşulun Hükümleri 301
1. Borçlandırıcı İşlemlerde 301
2. Tasarruf İşlemlerinde 302
VII. Koşulun Gerçekleşmesi 302
VIII. Koşulun Gerçekleşmemesi 303
IX. Koşul Gerçekleştikten Sonra İşlemin Hükümleri 304
A. Geciktirici Koşullu İşlemler 304
B. Bozucu Koşullu İşlemler 304
§12. HUKUKÎ İŞLEMLERDE TEMSİL 307
I. KAVRAM 307
II. TEMSİLİN KOŞULLARI 308
III. TEMSİL BENZERİ KURUMLAR 310
IV. TEMSİLİN TÜRLERİ 311
A. Vasıtalı (Dolaylı) Temsil – Vasıtasız (Doğrudan) Temsil 312
1. Genel Olarak 312
2. Temsil Yetkisinin Bulunması 312
3. Temsil Olunanın Adına Hareket Etme 312
B. Yetkili Temsil – Yetkisiz Temsil 313
1. Yetkili Temsil 313
a. Kavram 313
b. Şekli 314
c. Kapsamı 315
aa. Yer yönünden 316
bb. Süre yönünden 316
cc. Konu yönünden 316
dd. Kişi yönünden 316
d. Temsilcinin Kendi Kendisiyle Sözleşme Yapması – Çifte Temsil 317
e. Müteselsil Yetki – Birlikte Yetki 317
f. Temsil Yetkisinin Sona Ermesi 318
aa. Azil (Yetkinin Geri Alınması) 318
bb. Temsil Olunan veya Temsilcinin Ölmesi Gaipliğine Karar Verilmesi Fiil Ehliyetini Kaybetmesi İflas Etmesi 319
cc. Temsilcinin İstifası 320
dd. Sürenin Dolması – Şartın Gerçekleşmesi 320
g. Sona Ermenin Hüküm ve Sonuçları 320
2. Yetkisiz Temsil 321
a. Kavram 321
b. Yetkisiz Temsilin Hüküm ve Sonuçları 322
aa. Temsil Olunanın Hukukî İşleme İcazet Vermesi 322
bb. Temsil Olunanın Hukukî İşleme İcazet Vermemesi 322
ÜÇÜNCÜ KISIM
BORCUN KAYNAKLARI VE ÜÇÜNCÜ KİŞİLER
§13. BORÇ İLİŞKİLERİNİN ÜÇÜNCÜ KİŞİLER BAKIMINDAN ETKİLERİ 327
I. GENEL OLARAK 327
II. ÜÇÜNCÜ KİŞİ YARARINA SÖZLEŞME 328
A. Kavram, Kişiler ve Üçlü İlişkinin Yapısı 328
1. Kavram ve Hukukî Dayanak 328
2. İlişkide Yer Alan Kişiler 329
3. Üçlü İlişkinin Yapısı 330
4. Üçüncü Kişi Yararına Sözleşmenin Türleri 331
a. Eksik Üçüncü Kişi Yararına Sözleşme 331
b. Tam Üçüncü Kişi Yararına Sözleşme 332
5. Tam Üçüncü Kişi Yararına Sözleşmenin Temsilden Farkı 334
B. Tam Üçüncü Kişi Yararına Sözleşmenin Hükümleri 334
1. Vaat Eden ile Üçüncü Kişi Arasındaki İlişki 334
2. Vaat Eden ile Vaat Ettiren Arasındaki İlişki 335
3. Vaat Ettiren ile Üçüncü Kişi Arasındaki İlişki 335
4. Üçüncü Kişinin Hakkı Kazanamaması veya Reddetmesi 336
III. ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN FİİLİNİ ÜSTLENME 337
A. Kavram ve Taraflar 337
B. Üstlenmenin Konusu ve Koşulları 337
C. Üstlenenin Sorumluluğu 338
D. Garanti ve Kefalet Sözleşmeleriyle İlişkisi 338
DÖRDÜNCÜ KISIM
HAKSIZ FİİL VE SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME
§14. HAKSIZ FİİLLERDEN DOĞAN BORÇ İLİŞKİLERİ 343
I. GENEL OLARAK 343
II. HAKSIZ FİİL KAVRAMI 344
III. KUSURA DAYANAN HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞU VE ŞARTLARI 345
A. Genel Olarak 345
B. Sorumluluk Sebepleri 346
C. Kusura Bağlı Sorumluluğun Koşulları 348
1. Eylemin Hukuka Aykırılığı 348
a. Genel Olarak 348
b. Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller 353
aa. Hukuk Düzeninin (Kanunun) Verdiği Yetkinin Kullanılması 355
bb. Zarar Görenin Rızası 357
cc. Üstün Nitelikli Kamusal Ya Da Özel Yarar 358
dd. Haklı Savunma 360
ee. Hakkın Korunması İçin Kuvvet Kullanılması (Bizzat İhkak–ı Hak) 361
ff. Zorda Kalma (Iztırar Hali) 362
c. Ahlaka Aykırılık 363
2. Kusur 364
3. Zarar 368
a. Genel Olarak 368
b. Zarar Türleri 372
aa. Maddi Zarar 372
aaa. Manevi Zarar 372
bbb. Fiili Zarar – Yoksun Kalınan Kazanç – Normatif Zarar 373
ccc. Müspet Zarar – Menfi Zarar 376
ddd. Malvarlığı Zararı – Bedensel Zarar – Diğer Zararlar 377
eee. Doğrudan Zarar– Dolaylı Zarar– Yansıma Zarar 379
fff. Mevcut Zarar – Müstakbel Zarar – Muhtemel Zarar 384
ggg. Gerçek Zarar – Muhtemel (Olası) Zarar 385
c. Zararın nitelikleri 385
4. Nedensellik (İlliyet) Bağı 386
a. Mantıksal Nedensellik Bağı 386
b. Şart Kuramı 388
c. Uygun Nedensellik Bağı Kuramı 389
d. Normun Koruma Amacı Kuramı ve Hukuka Aykırılık Bağı 391
aa. Genel Olarak 391
bb. Normun Koruma Amacının Belirlenmesi 392
cc. Hukuka Aykırılık Bağı ile İlişkisi 392
dd. Uygun Nedensellik Bağı ile İlişkisi 393
ee. Yansıma Zararlar Bakımından 394
ff. Sözleşmesel Sorumlulukta Normun Koruma Amacı 394
gg. Tehlike Sorumluluğunda Tehlike Bağı 395
e. Birden Çok Neden ve Nedensellik Bağı 396
f. Nedensellik Bağının Kesilmesi 397
aa.Genel Olarak 397
bb. Mücbir Sebep 398
cc. Zarar Görenin Kusuru 399
dd. Üçüncü Kişinin Kusuru 399
IV. KUSUR ARANMAYAN SORUMLULUK HALLERİ 399
A. Genel Olarak 399
1. Fedakârlığın Denkleştirilmesi Esası 401
2. Özen Yükümüne Aykırılık Esası 402
3. Egemenlik (Hakimiyet) Esası 402
4. Hakkaniyet Esası 402
5. Tehlike Esası 403
V. KANUNDA DÜZENLENEN BAZI KUSURSUZ SORUMLULUK HALLERİ 405
A. Genel olarak 405
B. Hakkaniyet Sorumluluğu 406
C. Özen Sorumluluğu 407
1. Adam Çalıştıranların (İstihdam Edenlerin) Sorumluluğu 408
a. Genel Olarak 408
b. Sorumluluğun Koşulları ve Uygulama Alanı 409
aa. Adam Çalıştıranla Çalışan Arasında Bir Hizmet İlişkisi Bulunmalıdır 409
aaa. Adam Çalıştıran ve Çalışan Kavramları 409
bb. Bir Hizmet İlişkisi Olmalıdır ve Haksız Fiil İşin (veya Hizmetin) Görülmesi Dolayısıyla İşlenmelidir 411
bb. Haksız Fiil Sorumluluğunun Kusur Dışındaki Diğer Unsurlarının Gerçekleşmiş Olması Gerekir 413
cc. Adam Çalıştıran Kurtuluş Kanıtı Getirememiş Olmalıdır 414
aaa. Seçimi Gerçekleştirmede Özenli Davranıldığının Kanıtlanması 414
bbb. Talimat Vermede Özenli Davranıldığının Kanıtlanması 415
ccc. Denetlemede ve Gözetimde Özenli Davranıldığının Kanıtlanması 415
ddd. İşletmenin Çalışma Düzeninin Zararın Doğmasını Önlemeye Elverişli Olduğunun Kanıtlanması 416
ee. TBK M. 116’nın Genel Olarak Uygulama Alanı 419
ff.TBK m. 66 ile m. 116 Arasındaki İlişki 419
2. Ev Başkanının Sorumluluğu 421
3. Taşınmaz Malikinin Sorumluluğu 424
4. Hayvan Bulunduranın Sorumluluğu 427
a. Genel Olarak 427
b. Hayvanın Bir Zarar Vermiş Olması 429
c. Hayvan Bulunduran Sıfatı 429
c. Kurtuluş Kanıtı 430
d. Alıkoyma Hakkı 431
5. Yapı Malikinin Sorumluluğu 433
a. Genel Olarak 433
b. Sorumluluğun Konusu: Bina ve Diğer Yapı Eserleri 433
aa. Bina Kavramı 433
bb. Diğer Yapı Eserleri 434
cc. Kavramın Sınırları 434
c. Sorumlu Kişiler 435
aa. Malik 435
bb. İntifa ve Oturma Hakkı Sahipleri 435
cc. Birden Fazla Malik ve Kat Mülkiyeti 435
dd. Kamu Tüzel Kişilerine Ait Yapılar 436
d. Sorumluluğun Şartları 436
aa. Zarar ve Uygun Nedensellik Bağı 436
bb. Yapım Bozukluğu 437
cc. Bakım Eksikliği 437
dd. Hukuka Aykırılık ve Diğer Sorumluluk Hükümleriyle İlişki 437
e. Zarar Anındaki Malik ve Mülkiyetin Devri 438
f. Diğer Sorumlulara Rücu 438
g. Yapı Denetim Kuruluşlarının Sorumluluğu 439
h. Zarar Tehlikesinin Önlenmesi 439
2. Tehlike Sorumluluğu Kavramı ve Tehlike Sorumluluğunun Gelişimi 439
a. Tehlike Sorumluluğu Kavramı 439
b. Tehlike Sorumluluğunun Gelişimi 442
3. Genel Tehlike Sorumluluğuna İlişkin Hükmün Özellikleri 445
a. Genel Kural Niteliğinde Olması 445
b. Tehlike Sorumluluğunun Düzenlenmesinde Başvurulan Yöntemler 446
aa. Genel Olarak 446
bb. Özel Kanunlarla Düzenleme Yöntemi 446
cc. Genel Kural ile Düzenleme Yöntemi 446
c. TBK m.71 Hükmü Bakımından Değerlendirme 447
d. Genel Kuralın İkincil Nitelikte Olması 448
4. Genel Tehlike Sorumluluğunun Sorumluluk Hukuku İçerisindeki Yeri 448
5. Genel Tehlike Sorumluluğunun Şartları 449
a. Bir İşletme Faaliyeti Olmalıdır 449
b. Bu İşletme Faaliyeti Önemli Ölçüde Tehlike Arz etmelidir 451
aa. Önemli Ölçüde Tehlikeliliğin Unsurları 451
aaa. Genel Olarak 451
bbb. Seçimlik Unsurlar 452
aaaa. İşletme Faaliyetinin Sıkça veya Ağır Zarar Doğurmaya Elverişli Olması 452
bbbb. İşletme Faaliyetinin Özel Tehlike Sorumluluğu Düzenlemelerindeki Tehlikeye Benzerlik Göstermesi 452
bb. Zorunlu Unsur Olarak Kaçınılmazlık 453
c. Zarar İşletmenin Tipik (Karakteristik) Tehlikesinin Gerçekleşmesi Sonucu Meydana Gelmelidir 454
d. Tipik Tehlike ile Zarar Arasında Uygun Nedensellik Bağı bulunmalıdır 456
6. Genel Tehlike Sorumluluğunda Tazminat 457
a. Tazminat Borcunun Tarafları 457
aa. Tazminat Borçlusu 457
bb. Tazminat Alacaklısı 457
b. Genel Tehlike Sorumluluğu Çerçevesinde Tazmin Edilebilecek Zararlar 458
7. Birden Fazla Sorumluluk Sebebinin Bulunması 459
8. TBK m.71/4 Hükmünün Anlamı 461
a. Genel Olarak 461
b. Değerlendirme 464
E. Karayolları Trafik Kanununa göre Motorlu Araç İşleteni İle Araç İşleticisinin Bağlı Olduğu Teşebbüs Sahibinin Sorumluluğu 468
1. Genel Olarak 468
2. İşletilen Motorlu Aracın Sebep Olduğu Zarardan Sorumluluk 468
3. İşletilen Motorlu Aracın Sebep Olduğu Zarardan Sorumluluğun Şartları 469
aa. Motorlu Bir Karayolu Aracının Varlığı 470
bb. Aracın İşletilme Halinde Olması 470
aaa. Zarar 471
bbb. Zarar, Aracın Sebep Olduğu Trafik Kazasından Doğmalıdır 471
ccc. Aracın İşleteni veya Bağlı Bulunduğu Teşebbüsün Sahibi Kurtuluş Kanıtı Getirmemiş Olmalıdır 471
4. İşleten Kavramı 473
a. Genel Olarak 473
b. İşleten Gibi Sorumluluk 474
aa. Mesleki Faaliyette Bulunanların Sorumluluğu 474
bb. KTK m. 105 Kapsamında Yarış Düzenleyicilerinin Sorumluluğu 475
cc. Çalınan veya Gasp Edilen Araçlarda Sorumluluk (KTK Sistemi) 475
c. Kamuya Ait Motorlu Araçların Sebep Olduğu Zararlar 476
5. İşletenin Bağlı Olduğu Teşebbüs Sahibi Kavramı 476
6. Tazminata İlişkin Diğer Esaslar 477
VI. HAKSIZ FİİLDEN DOĞAN SORUMLULUKTA ZARARIN VE TAZMİNATIN HESAPLANMASI 479
A. Maddî Zararın Belirlenmesi ve Hesaplanması 479
1. Genel bilgi 479
2. Zararın ispatı 480
3. Zararın hesaplanacağı zaman 480
4. Zarar miktarına faiz eklenmesi 481
5. Zarardan faydaların indirilmesi (Denkleştirme) 482
6. Şeye (eşyaya) ilişkin zararın hesaplanması 483
7. Kişiye İlişkin Zararın Hesaplanması 484
a. Bedensel Zarar Halinde 484
aa. Tedavi Giderleri 485
bb. Kazanç Kaybı 485
cc. Çalışma Gücünün Azalmasından ya da Yitirilmesinden Doğan Kayıplar 485
dd. Ekonomik Geleceğin Sarsılmasından Doğan Kayıplar 486
b. Ölüm Halinde 486
B. Maddi Tazminatın Belirlenmesi ve Hesaplanması 487
1. Genel olarak 487
2. Tazminattan İndirim Sebepleri 488
a. Zarar Görenin Rızası 488
b. Kusur Sorumluluğunda Zarar Verenin Kusurunun Ağırlığı–Hafifliği 489
c. Zarar Görenin Ortak veya Kişisel Kusuru 489
d. Tazminatın Ödenmesinin Zarar Verenin Malî Durumunu Kötüleştirmesi 490
3. Diğer İndirim Sebepleri 490
a. Beklenmedik (Umulmayan) Olaylar 491
b. Zarar Görenin Yapısal/Bünyesel Yatkınlığı 491
c. Zarar Görenin Çok Yüksek Gelire Sahip Olması 491
d. Hatır İşleri 492
C. Manevi Tazminat (Manevi Zarar) 493
1. Genel Olarak 493
2. Eylem 493
a. Genel Olarak 493
b. Bedensel Bütünlüğe Yapılan Saldırı 494
aa. Ölüm 494
bb. Ölümle Sonuçlanmayan Bedensel Zarar 494
c. Diğer Kişisel Değerlere Yapılan Saldırılar 495
3. Hukuka Aykırılık 495
4. Kusur 496
5. Uygun Nedensellik Bağı 496
6. Tazminatın Belirlenmesi 496
VII. MÜTESELSİL SORUMLULUK (BİRDEN ÇOK KİŞİNİN AYNI ZARARDAN SORUMLULUĞU 497
A. Müteselsil Sorumluluğun Kaynakları ve Şartları 497
1. Birlikte Bir Zarara Sebebiyet Verme (Ortak Kusur) 498
2. Aynı Zarardan Çeşitli Sebeplerden Dolayı Sorumlu Olma 498
3. Yeni TBK ile Eski BK Arasındaki Temel Farklar 498
4. Dış İlişki 498
5. İç İlişki ve Rücu 499
VIII. CEZA HUKUKU İLE MEDENÎ HUKUK ARASINDAKİ İLİŞKİ 500
A. Genel Olarak 500
1. Haksız Fiil Teşkil Edip Suç Teşkil Etmeyen Eylemler 500
2. Suç Teşkil Ettikleri Halde Haksız Fiil Sayılmayan Eylemler 500
3. Hem Suç Hem de Haksız Eylem Oluşturan Eylemler 501
B. Hukuk Yargıcının Bağımsızlığı İlkesi 501
C. Bağımsızlık İlkesinin Gerekçesi ve Konuluş Nedenleri 501
1. Kapsam Farklılığı 501
2. Zarar Şartı 501
3. Kanunilik İlkesi 501
4. Delillerin Takdiri 502
D. Ceza Mahkemesi Kararlarının Hukuk Davasına Etkisi 502
1. Beraat Kararlarının Bağlayıcılığı ve İstisnaları 502
2. Mahkûmiyet Kararlarının Sınırları 502
3. Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararı 503
E. Zamanaşımı Bakımından Ceza ve Medenî Hukuk İlişkisi 503
IX. TAZMİNAT TALEBİNİN ZAMANAŞIMI 503
A. Genel Olarak 503
B. Olağan (Nispi/Görece) Zamanaşımı Süresi 504
1. Süre ve Başlangıç Koşulu 504
2. Tazminat Yükümlüsünün Öğrenilmesi 504
3. Zararın Öğrenilmesi 504
4. Zararın Dava Edilebilir Nitelik Kazanması 504
C. Kesin (Mutlak) Zamanaşımı Süresi 505
1. On Yıllık Üst Süre 505
2. Geç Ortaya Çıkan Zararlar 505
D. Uzamış Ceza Zamanaşımı Süresi 505
1. Uygulama Şartları 505
2. Hukuk Yargıcının Değerlendirmesi 506
3. Kimlere Karşı Uygulanacağı 506
§15. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMEDEN DOĞAN BORÇ İLİŞKİLERİ 507
I. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME KAVRAMI 507
A. Tanım 509
B. Sebepsiz Zenginleşme Kurumunun Özellikleri 510
1. Bağımsızlığı ve Asli Olması 510
2. Alacak Hakkının Nispîliği 511
3. Alacak Hakkının Doğumunun Ehliyet ve Kusur Koşulundan Bağımsız Olması 513
C. Sebepsiz Zenginleşme Davasının Şartları 514
1. Zenginleşme 514
a. Malvarlığının Artışı (Müspet zenginleşme, lucrum emergens) 515
aa. Aktifin Artması 515
bb. Pasifin Azalması 515
b. Malvarlığındaki Azalmanın Önlenmesi (Menfi zenginleşme, damnum cessans) 516
2. Yoksullaşma (Fakirleşme, Hukuk Alanı İhlali) 516
3. Zenginleşmenin Haksızlığı 518
4. Nedensellik (İlliyet) Bağı 519
II. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMENİN TÜRLERİ 519
A. Edimden Kaynaklanan Sebepsiz Zenginleşmeler 521
1. Geçersiz Sebebe Dayalı Zenginleşmeler 521
2. Hukuki Sebebin Gerçekleşmemiş Olması Sebebiyle Ortaya Çıkan Zenginleşmeler 521
3. Hukuki Sebebin Sona Ermesi Sebebiyle Ortaya Çıkan Zenginleşmeler 521
4. Borçlu Olunmayan Bir Edimin Yanlışlıkla İfa Edilmesi Sebebiyle Ortaya Çıkan Zenginleşmeler (Condictio indebiti): 522
B. Edim Dışı Sebepsiz Zenginleşmeler 522
1. Bir Hakkın İhlali Dolayısıyla Ortaya Çıkan Zenginleşme 522
2. Beklenmedik Olay Dolayısıyla Ortaya Çıkan Zenginleşme 523
III. GERİ VERME BORCUNUN KONUSU 523
IV. GERİ VERME BORCUNUN KAPSAMI 524
A. Genel Olarak 524
B. Kötüniyetli Zenginleşenin Geri Verme Borcunun Kapsamı 525
C. İyiniyetli Zenginleşenin Geri Verme Borcunun Kapsamı 527
V. ZENGİNLEŞENİN YAPTIĞI MASRAFLARIN İADESİ 529
VI. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMENİN TALEP EDİLEMEYECEĞİ DURUMLAR 530
A. Eksik Borçların İfası 530
B. Ahlâkî Bir Ödevin Yerine Getirilmesi 531
C. Hukuka Veya Ahlâka Aykırı Bir Sonucun Gerçekleşmesi Amacıyla Bir Şeyin Verilmesi 531
VII. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME DAVASININ TABİ OLDUĞU ZAMANAŞIMI 532
VIII. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME DAVASININ DİĞER DAVALARDAN FARKLARI 534
A. Sebepsiz Zenginleşme Davası–İstihkak Davası 534
B. Sebepsiz Zenginleşme Davası–Alacak Davası 535
C. Sebepsiz Zenginleşme Davası–Haksız Fiilden Doğan Dava 535
D. Sebepsiz Zenginleşme Davası–Vekaletsiz İşgörmeden Kaynaklanan Dava 536
BEŞİNCİ KISIM
BORCUN KONUSU, İFA VE İFA ENGELLERİ
§16. BORCUN KONUSU VE BORÇLARIN İFASI 541
I. EDİM VE TÜRLERİ 541
II. EDİMİN SINIFLANDIRILMASI 545
A. Olumlu Edim (Müspet Edim) 545
1. Verme Borcu 545
2. Yapma Borcu 545
B. Olumsuz Edim (Menfi Edim) 546
III. DİĞER EDİM SINIFLANDIRMALARI 550
A. Sürelerine Göre Edim Çeşitleri 550
1. Ani Edim 550
2. Sürekli (Devamlı) Edim 550
3. Dönemsel Edim 550
4. Seçimlik Geciktirici Koşula Bağlı Edim 550
B. Bölünmelerine Göre Edim Çeşitleri 551
C. Konularına Göre Edim Çeşitleri 552
1. Kişisel Edim– Maddi Edim 552
2. Nesnel Edimin Türleri 553
a. Parça Borcu ve Çeşit Borcu 553
aa. Genel Olarak 553
bb. Parça Borcu–Çeşit Borcu Ayrımının Sonuçları 554
aaa. Parça Borcu Açısından 554
bbb. Çeşit Borcu Açısından 554
D. Seçimlik Borç 556
1. Genel Olarak 556
2. Seçimlik Borcun Niteliği 556
3. Seçim Hakkı ve Kullanılması 557
a. Seçim Hakkının Alacaklıya Ait Olması 558
b. Seçim Hakkının Borçluya Ait Olması 559
c. Seçimlik Edimlerde İmkânsızlık 559
aa. Sözleşme Yapılırken İmkânsızlık 559
bb. Sözleşme Yapıldıktan Sonra İmkânsızlık 560
cc. Kusursuz Sonradan İmkânsızlık 560
4. Seçimlik Yetki 561
IV. BORÇLARIN İFASI 564
A. Tanım 564
B. İfanın Niteliği 564
1. İfa İşlemi 564
2. İfada Ehliyet 566
a. Hukukî İşlem Ehliyeti Bakımından 566
aa. Alacaklı Bakımından 566
bb. Borçlu Bakımından 566
b. Harcama Yetkisi (Tasarruf Ehliyeti) 567
C. İfanın Hükmü 567
V. KISMEN İFA, İFA YERİNE EDİM VE İFA UĞRUNA EDİM 568
A. Kısmen ifa 568
1. Genel Olarak 568
2. Dönemsel Edimler 569
3. Birden Fazla Edim 569
4. Bölünebilir Edim 570
2. Kısmen İfanın Hükmü 570
B. İfa Yerine Geçen Edim 570
C. İfa Uğruna Edim 571
VI. İFA YERİ VE İFA ZAMANI 571
A. İfa Yeri 571
1. Genel Olarak 571
2. İfa Yerinin Belirlenmesi 572
a. İfa Yerinin Sözleşmeyle Belirlenmesi 572
b. İfa Yerinin Sözleşmenin Niteliğine Göre Belirlenmesi 572
c. İfa Yerinin Kanun Tarafından Belirlenmesi 572
d. Para Borçlarında İfa Yerinin Belirlenmesi 573
e. Parça Borçlarında İfa Yerinin Belirlenmesi 573
f. Diğer Borçların İfa Yerinin Belirlenmesi 573
3. İfa Yerine Göre Borçların Sınıflandırılması 574
a. Aranılacak Borçlar 574
b. Götürülecek Borçlar 574
c. Yollanacak (Gönderilecek) Borçlar 575
d. Borçlunun Yerleşim Yerinde İfa Edilecek Borçlar 576
B. İfa Zamanı 578
1. Genel Olarak 578
2. İfa Zamanının Belirlenmesi 579
a. İfa Bir Süreye (Mehil) ya da Bir Vadeye Bağlanabilir 579
aa. Sürenin Taraflarca Belirlenmesi 579
bb. Süre Kanun Hükmü ile Belirlenebilir 580
cc. Süre Alacaklının İhbarına Bağlanabilir 580
b. İfa Bir Vadeye Ya da Süreye Bağlanmamış Olabilir 580
3. Sürelerin Hesaplanması 581
a. Sürenin Gün Olarak Belirlenmesi Durumunda 581
b. Sürenin Hafta Olarak Belirlenmesi 581
c. Bir veya Birden Çok Ay ya da Yılın Belirlenmesi Durumunda 581
d. Yarım Ayın Anlamı 581
e. Tatil Günleri 582
f. Sürenin Uzatılması 582
4. Karşılıklı (Sinallagmatik) Sözleşmelerde İfa Zamanı ve Ödemezlik Def’i 582
a. Genel Olarak 582
b. Ödemezlik Definin Koşulları 584
aa. Tam İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşmenin Varlığı 584
bb. Kendi Borcunu İfa Etmiş ya da Önermiş Olması 584
c. Ödemezlik Definin Hükmü 585
d. İspat Yükü 585
5. Sözleşme Faizi 585
a. Faizin Anlamı 585
b. Türleri 586
aa. Kanuni Faiz–Sözleşme Faizi 586
bb. Basit Faiz – Bileşik (Mürekkep) Faiz 587
cc. Ticari ve Ticari Olmayan (Adi) Faiz 587
c. Sözleşme Faizinin Sınırının Belirlenmesi 587
d. Sözleşme Faizi Üst Sınırının Belirlenmesi 588
VII. ÜÇÜNCÜ KİŞİYE İFA VE ÜÇÜNCÜ KİŞİ TARAFINDAN İFA 590
A. Üçüncü Kişiye İfa 590
1. Genel Olarak 590
2. Temsil Yetkisi Verilmesi Yoluyla 591
3. Havale Yoluyla 591
B. Üçüncü Kişi Tarafından İfa 594
1. Üçüncü Kişinin İfasının Çeşitli Görünümleri 594
2. İfada Bulunan Üçüncü Kişinin Alacaklıya Halef Olması 596
a. Halefiyetin Rücu Hakkı ile İlişkisi ve İlgililer Bakımından Sonuçları 597
aa. Alacaklı Bakımından 598
bb. Borçlu Bakımından 598
cc. İfada Bulunan Üçüncü Kişi Bakımından 599
b. TBK m. 127’de Düzenlenen Kanunî Halefiyet Hâlleri 600
aa. Başkasının Borcu İçin Rehnedilen Şey Üzerinde Aynî Hak Sahibi Olan Üçüncü Kişinin İfası 600
bb. Borçlunun Önceden Bildirimi Üzerine Üçüncü Kişinin İfası 600
c. Kanunda Düzenlenen Diğer Halefiyet Hâlleri 601
aa. Bölünemeyen Borçlarda Halefiyet 601
bb. Müteselsil Borçlulukta Halefiyet 601
cc. Kefalette Halefiyet 601
§17. BORCA AYKIRILIK VE İFA ENGELLERİ 603
I. GENEL OLARAK 603
II. BORCA AYKIRILIĞIN ÜST KAVRAMI VE ORTAK SONUÇLARI 606
A. Genel Açıklama 606
III. SONRAKİ İMKANSIZLIK 607
A. Genel Olarak 607
B. İmkânsızlık Doğuran Olay 608
1. Kavram 608
2. Geniş Anlamda İmkânsızlık (İfanın Beklenilemezliği) 609
3. Sübjektif–Objektif İmkânsızlık 609
4. Sürekli– Geçici İmkânsızlık 611
5. İmkânsızlığın Borçluya Yüklenmesi 611
C. Borçlunun Sonraki İmkânsızlıktan Doğan Sorumluluğu 612
1. Tazminat 612
2. Borçlunun Kusuru 613
IV. BORÇLUNUN TEMERRÜDÜ 614
A. Kavram 614
B. Borçlu Temerrüdünün Koşulları 615
1. Kavram 615
a. Borcun Muaccel ve İfasının Mümkün Olması 616
b. Borçlunun İfada Bulunmaması 616
c. İhtar 617
aa. Genel Açıklama 617
bb. İhtarın Hukukî Niteliği ve Şekli 618
cc. İhtara Gerek Olmayan Hâller 619
aaa. Borçlar Kanunu Çerçevesinde İhtara Gerek Olmayan Hâller 619
bbb. Ticaret Kanunu Çerçevesinde İhtara Gerek Olmayan Hâller 620
dd. Temerrütte Kusurun Rolü 622
2. Borçlu Temerrüdünün Sona Ermesi 623
3. Borçlu Temerrüdünün Sonuçları 623
a. Borçlu Temerrüdünün Genel Sonuçları 623
aa. Aynen İfa Talebi 623
bb. Borcun İfasında Gecikme Dolayısıyla Alacaklının Uğradığı Zararların Giderilmesi (TBK m.118) 624
cc. Borçlunun Kazadan Dolayı Sorumlu Tutulması 625
b. Borçlu Temerrüdün Para Borçları ile İlgili Sonuçları 627
cc. Gecikme Faizini Aşan Zararı (Munzam, Aşkın Zarar) Tazmini 627
aaa. Munzam Zarar Kavramı 627
bbb. Aşkın Zararın Hukuki Niteliği 628
aaaa. Genel Olarak 628
bbbb. Değerlendirme 630
ccc. Aşkın Zararın Tazmini Talebinin Şartları 631
aaaa. Borçlunun Para Borcunun İfasında Temerrüde Düşmüş Olması 633
bbbb. Alacaklının Aşkın Zararının Bulunduğunu İspatlaması 634
cccc. Borçlunun Temerrüdü ile Aşkın Zarar Arasında Nedensellik Bağı 634
dddd. Borçlunun Temerrüde Düşmekte Kusurlu Olması 636
ddd. Aşkın Zararın Kanıtlanması ve Hesaplanması 636
eee. Tazminatın belirlenmesi 638
aaaa. Genel Olarak 638
bbbb. Denkleştirme (Mahsup) 638
cccc. Dövize Endekslenen Alacaklarda Aşkın Zarar 640
c. Borçlu Temerrüdünün Karşılıklı Sözleşmelerle İlgili Sonuçları 642
d. Sözleşmeden Dönmeye Bağlanan Sonuçlar 644
V. ALACAKLININ TEMERRÜDÜ 644
A. Kavram 644
B. Alacaklı Temerrüdünün Koşulları 646
1. Borcun Varlığı 646
2. Gereği Gibi Sunulmuş Edimin Haklı Bir Neden Olmadan Reddedilmesi 647
a. Edimin Gereği Gibi Sunulması 647
b. Edimin Kabul Edilmemesi 648
C. Alacaklı Temerrüdüne Bağlanan Sonuçlar 649
1. Genel Sonuçlar 649
a. Tevdi 651
aa. Tevdie Uygunluk 651
bb. Mahkemenin İfa Yerine İlişkin Kararı 652
cc. Saklama Sözleşmesi Yapılması 652
dd. Tevdi Konusunun Geri Alınması 652
b. Malın Satışı ve Bedelin Tevdi 653
c. Sözleşmeden Dönme 654
2. Alacaklı Temerrüdünün Sona Ermesi ve Kanıt Yükü 655
3. Diğer İfa Engelleri 656
VI. BORCUN GEREĞİ GİBİ İFA EDİLMEMESİ 656
A. Genel Olarak 656
1. Sözleşmeye Olumlu Aykırılık (Akdin Müspet İhlali) 660
a. Genel Olarak 660
b. Yüküm İhlaline Bağlanan Hukukî Sonuçlar 663
aa. Yan Edim Yükümünün İhlali 663
aaa. Tazminat 663
bbb. Aynen İfa 664
ccc. Sözleşmeden Dönme veya Sözleşmenin Feshi 664
bb. Koruma Yükümlerinin İhlali 665
aaa. Tazminat 665
bbb. Aynen İfa, İhlalin Önlenmesi ve Sözleşmenin Sona Erdirilmesi 666
2. Kötü İfa 666
3. Culpa in Contrahendo Sorumluluğu 668
B. Borcun Gereği Gibi İfa Edilememesinden Doğan Sorumluluk 670
1. Genel Olarak 670
2. Sorumluluğun Şartları 671
a. Zarar 671
aa. Genel Olarak 671
bb. Maddî Zarar 672
b. Kusur 673
aa. Genel Olarak 673
bb. Türleri 673
c. Nedensellik Bağı 674
3. Türk Borçlar Kanunu’nun 112. Maddesi ve Önemi 674
§18. CEZA KOŞULU, BAĞLANMA PARASI VE CAYMA PARASI 677
I. Ceza Koşulu 677
A. Kavram, Amaç ve Hukukî Nitelik 677
B. Kuruluşu, Fer’î Niteliği ve Kapsamı 678
C. Ceza Koşulunun Türleri 679
1. Seçimlik Ceza Koşulu 679
2. İfayla Birlikte İstenebilen Ceza Koşulu 679
3. Dönme Cezası 679
D. Muacceliyet, Kusur ve Zarar 680
E. Ceza Koşulunun Hükümleri ve Uygulama Alanı 680
F. Aşırı Ceza Koşulunun İndirilmesi 681
II. Bağlanma Parası ve Cayma Parası 682
A. Bağlanma Parası 682
B. Cayma Parası 682
C. Kurumların Birbirinden Ayrılması 683
D. Ceza Koşulunun Tanımı ve Niteliği 683
E. Hukukî Niteliği 687
1. Genel Bilgi 687
2. Ceza Koşulu Kaydı Fer’i Borç Doğuran Bir Sözleşmedir 688
3. Asıl Borcun Varlığı 688
4. Ceza Koşulunun Sağlar Arasında Hüküm İfade Edecek Bir Hukukî İşleme Konması Gerekir 689
F. Ceza Koşulunun Türleri 689
1. Seçimlik Ceza Koşulu 689
2. İfa ile Birlikte İstenebilen Ceza Koşulu 690
3. Dönme Cezası (İfayı Engelleyen Ceza Koşulu) 691
G. Ceza Koşulunun Kusur ve Zararla İlgisi 692
1. Borçlunun Kusuru 692
2. Alacaklının Zararı 692
H. Ceza Koşulunun Pratik Yararı ve Uygulama Alanı 693
1. Ceza Koşulu Borçluyu İfaya Zorlar 693
2. Ceza Koşulu Genel Olarak Çok Taraflı ve Tek Taraflı Hukukî İşlemlerde Kullanılabilir 693
İ. Ceza Koşulunun Muaccel Olması 694
J. Hükümleri 695
1. Seçimlik Ceza Koşuluna İlişkin Hükümler 695
2. İfa ile Birlikte İstenebilen Ceza Koşuluna İlişkin Hükümler 695
K. Cezanın Kapsamı 696
1. Alacaklı Lehine Tanınan Ek Tazminat 696
2. Cezanın İndirilmesi 696
II. BAĞLANMA PARASI VE CAYMA PARASI 697
A. Genel Bilgi 697
B. Hükümleri 698
ALTINCI KISIM
BORÇ İLİŞKİSİNDE TARAF YAPISI,
DEĞİŞİKLİK VE SONA ERME
§19. ALACAKLI VEYA BORÇLU TARAFIN BİRDEN ÇOK KİŞİDEN OLUŞMASI 703
I. TESELSÜL KAVRAMI VE BENZER KAVRAMLARLA İLİŞKİSİ 703
A. Teselsül Kavramı 703
1. Genel Olarak 703
2. Müteselsil Alacaklılık ve Borçluluk 704
B. Benzer Kavramlar 705
1. Elbirliği Halinde Alacaklılık 705
2. Bölünmeyen Alacak ve Borç 706
3. Kısmî Alacaklılık ve Kısmî Borçlulukı 707
II. MÜTESELSİL BORÇLULUK 708
A. Genel Bilgi 708
B. Müteselsil BorçLuluğun KaynaklarI 708
1. Hukukî İşlemden Doğan Müteselsil Borçluluk 708
2. Kanundan Doğan Müteselsil Borçluluk 709
C. Müteselsil Borçluluğa Bağlanan Hükümler 710
1. Genel Olarak 710
2. Alacaklı Bakımından 710
3. Borçlular Bakımından 711
a. Borçlular Arasındaki İç İlişki 711
b. Ortak Savunmaların İleri Sürülmesi 711
c. Ödemenin Diğer Borçlulara Bildirilmesi 712
d. Rücu Hakkı ve Halefiyet 712
e. Borçluların Alacaklıyla Olan Dış İlişkileri 713
aa. Ortak ve Kişisel Savunmalar 713
bb. Bir Borçlunun Diğer Borçluların Durumunu Ağırlaştıramaması 714
4. Borcun Sona Ermesinin Diğer Borçlulara Etkisi 714
a. Alacaklının Tatmin Edilmesi 714
b. Alacaklı Tatmin Edilmeksizin Borcun Sona Ermesi 715
III. MÜTESELSİL ALACAKLILIK 715
A. Genel Olarak 715
B. Müteselsil Alacaklılığın Kaynakları 716
C. Müteselsil Alacaklılığa Bağlanan Hükümler 718
§20. ALACAĞIN DEVRİ 721
I. GENEL OLARAK 721
II. ALACAĞIN DEVRİNİN TEMELLERİ 722
A. Genel Bilgi 722
B. Alacağın Devrinin Hukukî Niteliği 723
1. Devir İşlemi Devreden ile Devralan Arasında Gerçekleşir 723
2. Alacağın Devri Bir Tasarruf İşlemidir 725
3. Alacağın Devrinin Kazandırıcı Niteliği ve Sebebe Bağlılık Sorunu 726
C. Alacağın Devrinin Türleri 728
1. İradî Devir 728
2. Yargısal Devir 729
3. Kanunî Devir 730
1. Alacağın Varlığı ve Devredilebilirliği 730
a. Kural Olarak Her Türlü Alacağın Devredilebilmesi 731
b. Devir Engelinin Bulunmaması 732
aa. Sözleşmeden Doğan Devir Yasağı 732
bb. Kanundan Doğan Devir Yasakları ve Sınırlamaları 732
cc. İşin veya Alacağın Niteliğinden Doğan Devir Engeli 733
2. Devir Sözleşmesi 733
a. Genel Olarak 733
b. Yazılı Şekil 734
c. Tasarruf Yetkisi 735
3. Alacağın Devrinin Kapsamı 735
a. Genel Olarak 735
b. Alacağa Bağlı Haklar 736
c. Öncelik Hakları 737
E. Alacağın Devrinin Hükümleri 737
1. Borçlu ile Devreden Arasındaki İlişki 737
a. Görünüşteki Alacaklıya İyi Niyetle İfa 738
b. Alacağın Çekişmeli Olması 738
2. Devralan ile Borçlu Arasındaki İlişki 739
a. Alacaktan Doğan Savunmalar 739
b. Takas 740
c. Devir İşleminden veya Devralanın Şahsından Doğan Savunmalar 740
3. Devreden ile Devralan Arasındaki İlişki 741
a. Bir Edim Karşılığında Devir 741
b. Bir Edim Karşılığında Olmayan Devir ile Kanunî ve Yargısal Geçiş 742
§21. BORCUN ÜSTLENİLMESİ VE BORÇ İLİŞKİSİNDE DİĞER TARAF DEĞİŞİKLİKLERİ 743
I. BORCUN ÜSTLENİLMESİNİN NİTELİĞİ VE BENZER KURUMLARDAN FARKI 743
II. TÜRLERİ 744
III. İÇ ÜSTLENME SÖZLEŞMESİ (BORÇTAN KURTARMA ÜSTLENİMİ) 744
A. Borcu İfa Yoluyla Borçluyu Kurtarma 745
B. Diğer Yollarla Borçluyu Kurtarma 745
IV. BORCUN DIŞ ÜSTLENİLMESİ SÖZLEŞMESİ (GERÇEK BORCUN ÜSTLENİLMESİ SÖZLEŞMESİ) 746
A. Borcun Üstlenilmesinin Koşulları 746
1. İşlem Ehliyeti ve Tasarruf Yetkisi 746
2. Dış Üstlenme Önerisi 747
3. Alacaklının Kabulü 748
4. Üstlenilecek Borcun Varlığı ve Belirlenebilirliği 748
B. Borcun Üstlenilmesinin Hükümleri 749
1. Genel Olarak 749
2. Alacaklı ile Borçlu Arasındaki İlişki 749
3. Borç Üstlenenle Alacaklı Arasındaki İlişki 750
a. Alacaklı ile Asıl Borçlu Arasındaki İlişkiden Doğan Savunmalar 750
aa. Kişisel Defilerin İleri Sürülememesi 751
bb. Asıl Borçlu ile Borcu Üstlenen Arasındaki Defiler 751
cc. Diğer Savunmalar 751
b. Borçlu ile Borcu Devralan Arasındaki İlişki 752
V. BORCA KATILMA (BİRLİKTE BORÇ ÜSTLENME) 752
VI. BİR İŞLETMENİN, MALVARLIĞININ İPOTEKLİ TAŞINMAZIN VE BENZERLERİNİN DEVRİ 753
A. Genel Olarak 753
B. Birinci Sözleşme 753
C. İkinci Sözleşme 755
VII. SÖZLEŞMENİN DEVRİ VE SÖZLEŞMEYE KATILMA 755
A. Sözleşmenin Devri 755
B. Sözleşmeye Katılma 757
§22. BORCUN SONA ERMESİ VE ZAMANAŞIMI 761
I. BORÇ İLİŞKİSİNİ SONA ERDİREN NEDENLER 761
A. Borç İlişkisinin İrade Dışı ve İradi Nedenlerle Sona Erdirilmesi 761
B. Borç İlişkisini Ortadan Kaldıran Diğer Nedenler 762
1. Sözleşmeden Dönme 762
a. Kanuni Dönme Hakkı 763
b. Sözleşmesel (İradi) Dönme Hakkı 764
2. Fesih (Bozma) 765
3. İptal 766
4. Geri Alma 768
a. Kavram 768
b. Dar Anlamda ve Geniş Anlamda Geri Alma Hakkı 769
aa. Dar Anlamda Geri Alma 769
bb. Geniş Anlamda Geri Alma 770
c. Geri Alma Hakkının Yapısı 771
5. İflas 772
C. Bağlı Borçların Sona Ermesi 772
1. Temel Kural 772
2. İstisnalar 772
a. Birleşmenin Ortadan Kalkması 772
b. Bağlı Hakkın Asıl Alacak Haline Gelmesi 773
c. Asıl Borç Sona Ermeden Bağlı Hakkın Ortadan Kalkması 773
aa. Kanun Hükmü ile Getirilen Düzenlemeler 773
bb. Taşınmaz Rehnine İlişkin Düzenlemeler 773
cc. Kıymetli Evraka İlişkin Hükümler 773
dd. Konkordatoya İlişkin Hükümler 774
II. BORCU SONA ERDİREN NEDENLER 774
A. İbra 774
1. Kavram 774
2. Niteliği 774
3. Benzer İşlemlerden Ayrılması 775
a. İkale (Bozma Anlaşması) İbra Sözleşmesi ilişkisi 776
b. Olumsuz Borç Tanıması İbra Sözleşmesi İlişkisi 776
c. Alacağı Talep Etmeme Sözü Verme İbra Sözleşmesi İlişkisi 777
d. Sözleşmeyi Değiştirme –İbra İlişkisi 777
4. Koşulları 777
a. Sözleşmenin Kurulması İçin Öneri ve Bunun Karşı Tarafça Kabulü Gereklidir 777
b. Şekle Bağlı Değildir 778
5. Hükümleri 778
a. Harcama İşlemi Olması 778
b. Kazandırıcı İşlem Olması 779
B. Yenileme 780
1. Tanım 780
2. Türleri 780
a. Objektif Yenileme 780
b. Sübjektif Yenileme 781
aa. Borçlunun Değişmesiyle 781
bb. Alacaklının Değişmesiyle 781
aaa. Yeni Alacaklı 781
bbb. Borçlu 782
ccc. Eski Alacaklı 782
3. Koşulları 782
a. Sona Erecek Geçerli Bir Borç Bulunmalıdır 782
b. Yeni Bir Borç Doğmuş Olmalıdır 782
c. Taraflar Yenileme İçin Açıkça Anlaşmış Olmalıdır 783
d. Alacaklı ve Borçlunun Fiil Ehliyeti Olmalıdır 783
4. Hükümleri 783
a. Asıl Borç 783
b. Bağlı Borçlar 783
C. Alacaklı ve Borçlu Sıfatlarının Birleşmesi 784
1. Genel Olarak 784
2. Koşulları 785
a. Alacak ve Borcun Aynı Kişide Birleşmesi Gerekir 785
b. Alacağın Tamamı Borçluya Geçmesi Gerekir 785
3. Hükümleri 786
a. Kural 786
aa. Birleşme, Alacak ve Borcun Karşılaştığı Oranda Borcu Sona Erdirir 786
bb. Borç Üzerindeki Üçüncü Kişilerin Hakları Sürer 786
b. İstisnalar 787
4. Birleşme ile Son Bulmuş Alacağın Yeniden Doğması 787
D. İfa İmkânsızlığı 787
1. Genel Olarak 787
2. Koşulları 788
a. İfanın Sonradan İmkânsız Hale Gelmiş Olması 788
b. İmkânsızlığın Borçludan Kaynaklanmaması 788
c. İmkânsızlaşan Edimin Yerine Başka Bir Şey Geçmemiş Olması 788
3. Hükümleri 789
a. Borcun Sona Ermesi 789
aa. Tam İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşmelerde 789
bb. Tek Tarafa Borç Yükleyen Sözleşmelerde 790
b. Kusursuz İmkânsızlık Halinde Borçlunun Karşı Edimi İsteyemeyeceği Kuralının İstisnaları 790
aa. Kanundan Kaynaklanan İstisnalar 790
bb. Sözleşmeden Kaynaklanan İstisnalar 790
cc. İmkânsızlığın Alacaklının Kusurundan Kaynaklanması 790
4. Aşırı İfa Güçlüğü 791
a. Genel Olarak 791
b. İşlem Temelinin Çökmesi 792
aa. Genel Olarak 792
bb. Sözleşmelerde İşlem Temeli Kavramı 793
aaa. Hukukî İşlem ve Sözleşmeyle İlişkisi 793
bbb. İşlem Temelinin Tanımı ve İşlevi 794
ccc. Objektif ve Sübjektif İşlem Temeli 795
ddd. Benzer Kurumlardan Ayrılması 795
III. TBK m. 138 Uyarınca Uyarlamanın Koşulları ve Sonuçları 796
E. Takas 797
1. Genel Olarak 797
a. Tanım 797
b. Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması 798
2. Türleri 800
a. Kanuni Takas 800
b. Sözleşmeden Doğan Takas 800
3. Koşulları 801
a. Karşılıklı İki Borcun Varlığı 801
aa. Kural 801
bb. İstisna 802
b. Borçların Niteliğinin Aynı Olması 803
c. Borçların Aynı Zamanda Muaccel Olması 804
d. Borçlunun Takası İleri Sürmesi (Takas Beyanı) 804
aa. Kural 804
bb. İstisna 805
aaa. Alacaklının Rızasına Aykırı Olarak Takasın İleri Sürülememesi 806
bbb. Tevdi Edilmiş Eşyanın Geri Verilmesine Veya Bedeline İlişkin Alacaklar 806
ccc. Haksız Olarak Alınmış veya Aldatma Sonucunda Alıkonulmuş Eşyanın Geri Verilmesine veya Bedeline İlişkin Alacaklar 806
ddd. Nafaka ve İşçi Ücreti Gibi, Borçlunun ve Ailesinin Bakımı İçin Zorunlu Olup, Özel Niteliği Gereği, Doğrudan Alacaklıya verilmesi Gereken Alacaklar 806
e. Tarafların Rızasından Bağımsız Olarak Takasın İleri Sürülememesi 807
c. Dürüstlük Kuralı Dolayısıyla Takasın İleri Sürülememesi 807
4. Takasın Hükümleri 808
a. Takasın Borcu Sona Erdirici Etkisi 808
b. Takasın Geriye Etkisi 808
c. Takasın Zamanaşımına Uğramış Alacağa Etkisi 809
III. ZAMANAŞIMI 809
1. Genel Olarak 809
2. Diğer Kurumlardan Ayrılması 810
3. Zamanaşımına Egemen Olan İlkeler 812
a. Zamanaşımından Önceden Feragat Edilemez 812
b. Zamanaşımı Süreleri Sözleşmeyle Değiştirilemez 812
c. Zamanaşımının Koşulları ve Hükümleri Sözleşme ile Değiştirilemez 813
aa. Zamanaşımı Doğrudan Borcu Sona Erdirmez 813
bb. Davada Resen Göz önünde Tutulmaz 814
4. Zamanaşımının Koşulları 815
a. Zamanaşımına Uğrayacak Bir Borcun Varlığı 815
b. Borcun Muaccel Olması 815
c. Zamanaşımı Süresinin Geçmesi 817
aa. Genel Olarak 817
bb. Beş Yıllık Zamanaşımına Bağlı Alacaklar 818
cc. Beş Yıllık Zamanaşımına Tabi Başlıca Alacaklar 818
dd. Beş Yıldan Daha Az Zamanaşımı Süreleri 819
d. Zamanaşımının Durması ve Kesilmesi 819
aa. Zamanaşımının Durması 819
aaa. Zamanaşımını Durduran Nedenler 820
aaaa. Velayet Süresince, Çocukların Ana ve Babalarından Olan Alacakları 820
bbbb. Vesayet Süresince, Vesayet Altında Bulunanların Vasiden Veya Vesayet İşlemleri Sebebiyle Devletten Olan Alacakları 821
cccc. Evlilik Devam Ettiği Sürece Eşlerin Diğerinden Olan Alacakları 821
dddd. Hizmet İlişkisi Süresince, Ev Hizmetlilerinin Onları Çalıştıranlardan Olan Alacakları 821
eeee. Borçlu, Alacak Üzerinde İntifa Hakkına Sahip Olması 821
ffff. Alacağı, Türk Mahkemelerinde İleri Sürme İmkânının Bulunmadığı Sürece 822
gggg. Alacaklı ve Borçlu Sıfatlarının Birleşmesinin Geçmişe Etkili Olarak Ortadan Kalkması Halinde 822
bbb. Zamanaşımının Durmasının Hükmü 822
bb. Zamanaşımının Kesilmesi 822
aaa. Borçlunun Zamanaşımını Kesmesi 823
bbb. Borçlunun ikrarı 824
ccc. İkrar Gibi Değerlendirilen Durumlar 824
ddd. Alacaklının Zamanaşımını Kesmesi 824
eee. Mahkemeye veya Hakeme Başvuru 824
fff. İcra Takibi 825
ggg. İflas Masasına Başvurma 826
hhh. Zamanaşımının Kesilmesinin Hükmü 826
aaaa. Borcun Türü Bakımından 826
bbbb. Süreler Bakımından 826
cccc. Ek Süre Bakımından 827
5. Zamanaşımının Hükümleri 828
a. Asıl Borç Bakımından 828
b. Bağlı Alacaklar Bakımından 828
Kaynakça 831
Kavram Dizini 841