Borçlar Hukuku El Kitabı (9786052648049)

KISALTMALAR LXXIII BORÇLAR HUKUKUNA
GİRİŞ 1
A) Yeni Türk Borçlar Kanunu’nun Kaynağı Hakkında Genel Açıklamalar 1
B) Borçlar Hukukunun Genel Kurallarının Bir Kısmına Kaynaklık Eden Roma Hukuku Kuralları 2
C) Sorumluluk Kaynakları 3
D) Marka Hakkına Tecavüzün Önlenmesi / Uzun Süreli Sessiz Kalma Suretiyle Hak Kaybı / Marka Hakkının Korunmasında Dürüstlük İlkesi 6
BİRİNCİ BÖLÜM GENEL HÜKÜMLER A) SÖZLEŞMEDEN DOĞAN BORÇ İLİŞKİLERİ (Sözleşmelerin Kurulması, Şekli, Genel İşlem Koşulları)
BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM Borç İlişkisinin Kaynakları BİRİNCİ AYIRIM Sözleşmeden Doğan Borç İlişkileri A. Sözleşmenin kurulması
I. İrade açıklaması
1. Genel olarak MADDE 1 9
BİRİNCİ BÖLÜM A) Borçların Kuruluş Nedenleri 10 – Tehlike Sorumluluğu 10
B) Tabii (Doğal) Borçlar 11
C) Alacak Haklarının Çatışması (Kollision) 11
D) Sözleşmenin Kurulması – İrade Açıklaması 12
E) İradelerin Birbirine Uygunluğu ve Anlaşması 15
F) Neden (Causa) 17
G) Malvarlığı İle İlgili Menfaat 17
H) Üstü Kapalı (Zımni) ve Açık İrade Beyanı 18
I) Sözleşmenin Kurulmasının Özel Şekilleri 18
İKİNCİ BÖLÜM A) Sözleşme 19
B) Sözleşmenin Tarafları 20
C) İradelerin Karşılıklı ve Birbirine Uygun Olarak Açıklanması 20
D) İrade Açıklaması, Açık veya Örtülü Olabilir 21
E) Hukuki İşlem 21
F) Maddi Sözleşme Adaleti 22
G) Tarafların Farazi İradesi 23
H) Bir Haktan Vazgeçmeyi Öngören Beyan ve Sözleşme Hükümleri Dar Yorumlanmalıdır 24
I) Genel Deyimler Sözleşmenin Amacı Dışında Yorumlanamaz veya Sözleşmeyle Bağlantılı Olarak Yorumlanması Gerekir İlkesi 24
İ) Edim Yükümlerinden Bağımsız “Davranış–Koruma Yükümleri” ve Bu Arada Yaratılan Güveni Sarsmadan Ötürü Sorumluluk Sözleşmesel Sorumluluğu 24
J) İşlem Temelinin Çökmesi 25
K) Üçüncü Kişiyi Koruyucu Etkili Sözleşme 32
2. İkinci derecedeki noktalar MADDE 2 40
A) Esaslı (Temel) Noktalar – Tali (İkinci Derecedeki) Noktalar 40
B) İspat 40
C) İkinci Derecedeki Noktalarda Uyuşulamaması 41
D) Sözleşmelerin Şekline Dair Hükümlerin Saklılığı 41
E) Kıyasen Uygulama 41
F) Sözleşme Boşluklarının Hakim Tarafından Doldurulması Sorunu 41
II. Öneri ve kabul
1. Süreli öneri MADDE 3 43
A) Öneri 43
B) Süre 43
C) Kendisine Öneride Bulunulan Kimse 44
D) Önerinin Ulaşması 44
E) Öneriyle Bağlılık (Öneriden Dönememek) 44
F) Öneriyle Bağlılıktan Kurtulma Sorunu 44
G) Kabul 44
2. Süresiz öneri a. Hazır olanlar arasında MADDE 4 45
A) Hazır Olanlar Arasında 45
B) Hazır Olma Kavramı 45
C) Doğrudan İletişim 46
D) TBK’nun 4/2’nin Kapsamı Dışında Kalanlar 47
b. Hazır olmayanlar arasında MADDE 5 47
A) Öneri İle Bağlı Olmanın Süresi 47
B) Düşünme Süresi 47
C) Kabul Beyanının Gönderilmesi 47
D) Gecikmiş Kabul Beyanı 48
3. Örtülü kabul MADDE 6 48
A) Önerinin Muhataba Ulaşması 48
B) Açık Bir Kabulü (Cevabı) Beklemek Gerekmeyen Durumlar 48
C) Örtülü Kabul 49
D) Dürüstlük Kurallarına Göre Cevap Verme Yükümlülüğü 49
E) Kesin Karine 49
4. Ismarlanmayan şeyin gönderilmesi MADDE 7 49
5. Bağlayıcı olmayan öneri ve herkese açık öneri MADDE 8 50
A) Bağlamayan Öneri 50
B) İlan 51
C) Fiyatı Gösterilmek Suretiyle Mal Sergilenmesi veya Tarife, Fiyat Listesi ya da Benzerlerinin Gönderilmesi 51 – Öneri Zorunluluğu 51
D) Bilimsel Dayanaklar 51
a) Yasadan Doğan Eksik Borçlar 51
b) Sözleşmeden Doğan Eksik Borçlar 52
c) Eksik Borç İlişkisinden Dönme 52
d) Eksik Borçlar Güvence Altına Alınabilir mi? 52
e) Menfi Zarar 52
E) Sözleşmeden Dönme Halinde Olumlu Zarar İstenebilir mi? 53
F) Düzenlemenin Değerlendirilmesi 53
6. İlan yoluyla ödül sözü verme MADDE 9 54
A) Herhangi Bir Sonucun Gerçekleşmesi İçin Ödül Verme 54
B) İlan Yoluyla Duyuru 54
C) Cayma veya Sonucun Gerçekleşmesini Engelleme 54
D) Ödül Sözü Veren, Giderlerinin Ödenmesini İsteyenlerin Beklenen Sonucu Gerçekleştiremeyeceklerini İspat Ederse, Giderleri Ödeme Yükümlülüğünden Kurtulur 55
E) Hükümleri 55
7. Önerinin ve kabulün geri alınması MADDE 10 55
A) Geri Alma 55
B) Niteliği 56
C) Geri Alma Beyanının (Bildiriminin) Engel İle Karşılaşması 56
D) İspat Yükü 56
III. Hazır olmayanlar arasında kurulan sözleşmenin hüküm anı MADDE 11 56
A) Genel Olarak Hukuksal Sonuçlar 56
B) Culpa In Contrahendo Sorumluluğu 57
B. Sözleşmelerin şekli
I. Genel kural MADDE 12 57
A) Tanım 57
B) İlke ve Gerekleri 58
C) Geçerlilik Şekli 58
D) Geçersizliğin Hukuksal Sonuçları 58
a) Şekle uygun olmayan işleme dayalı edanın geri alınabilmesi 58
b) İşlemin görünüş olarak sonradan geçerlilik kazandığı durumlar 58
c) Çevirme (convertion=konversiyon) 59
d) Geçersiz bir sözleşme dava yolu ile geçerli bir sözleşme haline getirilemez 59
e) Menfi zarar talebi 59
II. Yazılı şekil
1. Yasal şekil a. Kapsamı MADDE 13 59
A) İlke 59
a) Sözleşmeden dönme 59
b) Sözleşmenin değiştirilmesi 60
c) Tamamlayıcı yan hükümlerin değiştirilmesi 60
B) Bu Kural, Yazılı Şekil Dışındaki Geçerlilik Şekilleri Hakkında da Uygulanır 61
b. Unsurları MADDE 14 61
A) İlke 61
a) İmza 61
b) Metin 62
c) Yazılı şekil yerine geçen metinler 62
B) Düzenlemenin Değerlendirilmesi 63
c. İmza MADDE 15 63
A) Genel Açıklamalar 63
B) İmza 65
C) Açığa (Beyaza) Atılan İmza 66
d. İmza yerine geçen işaretler MADDE 16 67
2. İradi şekil MADDE 17 67
A) Tarafların Özel Şekil Belirlemeleri 67
B) Yasal Yazılı Şekil 68
C. Borç tanıması MADDE 18 68
A) Sebep (Hukuksal Neden) ve Saik Arasındaki Farklar 68
B) Borç Tanıması 69
D. Sözleşmelerin yorumu, muvazaalı işlemler MADDE 19 69
A) Genel Olarak Yorum 70
B) Özel Olarak Sözleşmenin Yorumu 85
C) Muvazaa 88
D) Geçersiz Sebebe Dayanan Alacakların Temliki ve Muvazaadaki Durum 90
E) Muvazaa, İnançlı İşlemler, Nam–ı Müstear Kavramları ve Bunların Arasındaki İlişkiler 91
F) Muvazaa ve Şekil Eksikliği Nedeniyle Meydana Gelen Mutlak Butlan’ın Sonuçları ve Zamanaşımı 110
G) Alacaklılardan Mal Kaçırmak Amacı İle Yapılan İşlemlerin Hukuken Nitelendirilmesi Sorunu 112
B) YENİ TÜRK BORÇLAR KANUNUNDA GENEL İŞLEM ŞARTLARI I– GENEL İŞLEM ŞARTININ TANIMI VE YORUMU 117
A. Tanım 117
a) Yargıtay’ın yaklaşımı 117
b) Çeşitli tanımlar 117
c) Genel işlem koşullarının (şartlarının) ortak özellikleri 118
B) Yorumda Ölçü 118
C) Yorum Şekli 118 II– GENEL İŞLEM ŞARTLARININ DENETLENMESİ 122
A. Genel Olarak 122
B. Genel İşlem Şartlarının Geçersizliğine İlişkin Ölçütlerin Bir Bölümü 123
C. Çeşitli Ülkelerde Durum 127
D. Şartların İçerikleri İtibariyle, Tarafların Menfaat Dengeleri Açısından Hakkaniyete Uygun Olup Olmadıklarını Hâkim Kontrole Yetkili Değildir 129
E. Sonuç 130 III– UYGULAMADA DURUM 130
A. Genel İşlem Şartı Olarak Kabul Edilen (Faturaların Tebligat Anlamına Gelmek Üzere Abonelerin Bağımsız Bölümlerine Bırakılması) Hususu Geçerli midir? 130
B. Vakıflar Genel Müdürlüğünün Şartnameye Koydurduğu (Yetkili mahkeme; Başmüdürlüğün, Bölge Müdürlüğünün, İl Müdürlüğünün bulunduğu mahkemelerdir) Şeklindeki Yetki Şartı Geçerli Sayılmamıştır 132
E. Genel işlem koşulları
I. Genel olarak MADDE 20 136
A) Maddenin Unsurları 136
B) Bir Sözleşmeye (özellikle bankalarca) Konulan Koşulların Her Birinin Tartışılarak Kabul Edildiğine İlişkin Kayıtlar, Onları Genel İşlem Koşulu Olmaktan Çıkarmaz 137
C) Tüketiciyi Koruma Amaçlı Yeni Kurallar Getirilmiştir 138
D) Genel İşlem Koşullarına İlişkin Düzenlemenin Yürürlüğü 140
II. Kapsamı
1. Yazılmamış sayılma MADDE 21 141
A) Genel Açıklamalar 141
B) Maddenin Unsurları 141
a) Bilgi verme 141
b) Şaşırtıcı kayıtlar 141
C) İlişkilendirme Anlaşması 141
D) Girişimcinin Açık İrade Beyanının Olması 142
E) Olağandışı Kayıtlar 142
F) Şeffaflık İlkesi 143
2. Yazılmamış sayılmanın sözleşmeye etkisi MADDE 22 144
A) Genel Açıklamalar 144
B) Maddenin Unsurları 144
C) Bazı Koşulların Sözleşmeye Dahil Olmadığının Kabulü Halinde Sözleşmenin Geri Kalan Kısmının Durumu 145
D) Eleştirisi 145
III. Yorumlanması MADDE 23 146
A) Maddenin Unsurları 146
B) Belirsizlik Halinde Yorum 146
a) TBK’nun 23. maddesine göre 146
b) Daraltıcı yorum 147
IV. Değiştirme yasağı MADDE 24 147
V. İçerik denetimi MADDE 25 148
A) Maddenin Unsurları 148
B) Genel İşlem Koşullarının İçerik Denetimi 148
C) Maddi Anlamda Sözleşme Özgürlüğü ve İçerik Denetimi 149
D) Geçersizliğine Karar Verilebilecek Genel İşlem Şartlarına Örnekler 150
F. Sözleşmenin içeriği
I. Sözleşme özgürlüğü MADDE 26 155
II. Kesin hükümsüzlük MADDE 27 156
A) Sözleşme Özgürlüğünün Sınırlandırılması 156
B) Kısmi Kesin Hükümsüzlük 163
C) Türk–İsviçre ve Alman Borçlar Hukukunda İmkânsızlığın Düzenlenişinin Değerlendirilmesi 164
III. Aşırı yararlanma MADDE 28 166
A) Gabin ve Kısmi Hükümsüzlük (Sosyal Özel Hukuk, Maddi Anlamda Sözleşme Adaleti) 166
B) Karşılıklı Edimler Arasındaki Açık Oransızlık 168
C) Zorda Kalma 168
D) Düşüncesizlik veya Deneyimsizlik 168
E) Yararlanmak 169
F) Aşırı Yararlanmanın Sonuçları 169
G) Aşırı Yararlanma Hakkının Sınırlandırılması 169
H) Denkleştirici Sözleşme Adaleti 170
I) Düzenlemenin Değerlendirilmesi 174
İ) Gabin Nedeniyle Sözleşme İle Bağlı Olmadığını İleri Süren Taraf Bunu Yalnız Faizin Aşırı Olan Kısmına İlişkin Sözleşme Hükmüne (Kısmi Butlan) Hasredebilir mi? 174
a) Ahlaka Aykırılık İddiası 174
b) Gabin İddiası 175
c) Culpa in Contrahendo Tazminatı İddiası 176
d) Değiştirilmiş Kısmi Butlan İddiası 176
e) Ticari İş Niteliğini Taşıyan Karz Sözleşmelerinde 177
f) Sonuç 177 aa) Klasik doktrin 177 bb) Değiştirilmiş kısmi butlan (hükümsüzlük) doktrini 178 cc) Değişik kısmi hükümsüzlük (butlan), aşırı bağımlılık 179
g) Konu İle İlgili Yargıtay Uygulamasından Bir Örnek 180
IV. Önsözleşme MADDE 29 182
A) Sözleşme Yapma Vaadi (Önsözleşme) Kavramı 182
B) Tanım 182
C) Önsözleşmenin Koşulları 182
D) Şekil 182
E) Sonuçları 182
G. İrade bozuklukları
I. Yanılma
1. Yanılmanın hükümleri MADDE 30 183
A) Yanılma Kavramı ve Türleri 183
B) Yanılma Sebebiyle Sözleşmenin İptali 185
C) Yanılmada Kusurlu Olan Tarafın Sözleşmenin İptali Sebebiyle Karşı Tarafın Uğradığı Zararlardan Sorumluluğu 185
D) Esaslı Yanılma 187
2. Yanılma hâlleri a. Açıklamada yanılma MADDE 31 187
b. Saikte yanılma MADDE 32 189
A) Saikte Yanılmanın Esaslı Yanılma Sayılmasının Koşulları 189
B) Bir Kanun Hükmünün İşleme Bağladığı Sonucunu Bilmemek Temel Yanılması (Hatası) Oluşturur mu? 190
c. İletmede yanılma MADDE 33 190
3. Yanılmada dürüstlük kuralları MADDE 34 191
A) Yanılmanın Dürüstlük Kurallarına Aykırı İleri Sürülmesi 191
B) Uygulama Alanı 191
4. Yanılmada kusur MADDE 35 191
A) Culpa In Contrahendo Sorumluluğu 191
B) Müspet Zarar – Menfi Zarar Ayırımı 192
C) Tazminat Gerekmeyen Durum 192
D) Menfi Zararı Aşan Tazminat 192
II. Aldatma MADDE 36 193
A) Kavram 193
B) Aldatmanın Koşulları 193
C) Aldatmanın Tarafları 195
D) Aldatmanın Sonuçları 195
E) Üçüncü Kişinin Aldatması 195
III. Korkutma
1. Hükmü MADDE 37 196 A) Kavram 196 B) Koşulları 196 C) İlliyet Bağı 197 D) Üçüncü Bir Kişi Aracılığıyla Korkutma 197
2. Koşulları MADDE 38 198
A) Tehlike Önemli Olmalıdır 198
B) Tehlike Karşı Tarafın Kişiliğine Veya Yakınlarına Yönelik Olmalıdır 198
C) Tehlike Yakın Olmalıdır 199
D) Bir Hakkın Kullanılacağı Korkutmasıyla Yapılan Sözleşme 199
E) İspat 199
IV. İrade bozukluğunun giderilmesi MADDE 39 199
A) Sözleşmenin Hüküm Kazanması Nasıl Önlenir 199
a) Düzeltilebilir hükümsüzlük 199
b) Hükümsüzlüğün niteliği 200
c) İptal hakkının kullanılması 200
d) İptal beyanı bir şekle tabi değildir 201
e) Sözleşmenin iptali için dava açılmasına gerek yoktur 201
f) TBK. mad. 27/2 hükmünün uygulanması 202
B) Bağlı Olmama Beyanının Süresi 202
C) Tazminat Hakkı 203
D) Hükümsüzlük Beyanının Etkili Olması İçin Bir Yıllık Süre İçinde Karşı Tarafa Ulaşması Şart Değildir 203
E) Temsilci Aracılığıyla Yapılan İşlemlerde İrade Sakatlığı 204
F) Geri Verme Yükümü Ve Tanıkla İspat Olanağı 204
G) Sakatlanmış Olan Sözleşmenin Reddi 204
H) İcazet (onay) 205
H. Temsil
I. Yetkili temsil
1. Genel olarak a. Temsilin hükmü MADDE 40 206
A) Kavram 206
B) Doğrudan Doğruya Temsilin Koşulları 207
C) Dolayısıyla Temsilin Sonuçları 208
D) İspat Yükü 209
E) Temsilcinin Kendi Kendisiyle Sözleşme Yapması 209
b. Temsil yetkisinin içeriği ve derecesi MADDE 41 209
A) Temsil Yetkisinin Çeşitleri 209
B) Temsil Yetkisinin Kapsamı 209
C) Üçüncü Kişiye Bildirme Durumunda Temsil Yetkisinin Kapsamı 211
2. Hukuki işlemden doğan yetki a. Yetkinin sınırlanması ve geri alınması MADDE 42 211
A) Genel Olarak 211
B) Temsil Yetkisinin Geri Alınması Ve Borçlar Hukukuna Yönelik Hukuksal İlişki 211
C) Temsil Yetkisinin, Temsil Olunan Kimse Tarafından Üçüncü Kişiye Bildirilmesinden Sonra Geri Alınması 212
D) Birden Fazla Kimse Tarafından Ortaklaşa Verilmiş Olan Temsil Yetkisinin Geri Alınması 212
b. Ölüm, ehliyetsizlik ve diğer durumlar MADDE 43 212
A) Geri Alma Dışındaki Sona Erme Sebepleri 212
B) Temsil Yetkisinin, Anlaşma Gereğince veya İşin Niteliği Gereği Uzaması 213
C) Temsil Yetkisinin Sona Ermesinin Üçüncü Kişilere Etkisi 213
c. Yetki belgesinin geri verilmesi MADDE 44 213
A) Yetki Belgesinin Geri Verilmesi 213
B) İyiniyetli Üçüncü Kişilerin Zararı Giderilmelidir 214
d. Yetkinin sona erdiğinin ileri sürülememesi MADDE 45 215
A) İlke 215
B) Temsilcinin Yetkisinin Sona Erdiğini Bilmemesi 215
C) TBK mad. 44/2’den Ayırt Edilmesi 216
II. Yetkisiz temsil
1. Onama hâlinde MADDE 46 216
A) Kavram 216
B) Temsil Olunanın Onayı 216
C) Onay Vermeye Çağrı 217
D) Yetkisiz Temsilcinin Sorumluluğu 217
2. Onamama hâlinde MADDE 47 218
A) Hukuksal İşlemin Onanmaması Halinde Tazminat 218
B) Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Haklar 219
C) Yetkisiz Temsil 219
III. Saklı hükümler MADDE 48 221
C) HAKSIZ EYLEMDEN DOĞAN BORÇ İLİŞKİLERİ İKİNCİ AYIRIM Haksız Fiillerden Doğan Borç İlişkileri A. Sorumluluk
I. Genel olarak MADDE 49 222
A) Haksız Eylemin Unsurları 222
B) Davanın Tarafları 226
C) Ahlaka Aykırı Eylemle Bir Başkasına Zarar Verme 227
D) Yansıma Zarar 227
II. Zararın ve kusurun ispatı MADDE 50 232
A) İspat Yükü 232
B) Uğranılan Zararın Miktarı Tam Olarak İspat Edilemiyorsa 232
III. Tazminat
1. Belirlenmesi MADDE 51 234 A) Tazmin Tarzını Belirleme 234 B) Tazminat Miktarının Belirlenmesi 235
2. İndirilmesi MADDE 52 236
A) Zarar Görenin Rızası 236
B) Zarar Görenin, Zararın Doğmasında veya Artmasında Etkili Olması (Müterafik Kusur) 237
C) Tazminat Yükümlüsünün Durumunu Ağırlaştırmak 237
D) Tazminat Yükümlüsünün Yoksulluğa Düşmesi 237
E) Kişinin Sosyal Durumuna Göre Özel Bir Sağlık Kurumunda Tedavi Görmesi Doğal Karşılanmalıdır 237
F) Sözleşmeye (bankaya terhin ve temlik edilmiş senetleri, bankanın tahsile koyup koymamakta, tahsil edip etmemekte, protesto edip kanuni takip yapılmasında tam bir serbestiye sahip olduğu, keyfiyeti müşteriye ihbar yükümü bulunmadığı, zamanaşımından dolayı sorumlu olmayacağı) şeklinde konulan bir kayıt geçerli midir? 239
G) Haksız İcra Takibi Nedeniyle Tazminat 239
IV. Özel durumlar
1. Ölüm ve bedensel zarar a. Ölüm MADDE 53 240
A) Cenaze Giderleri 240
B) Tedavi Giderleri / Çalışma Gücünün Azalmasından ya da Yitirilmesinden Doğan Kayıplar 240
C) Destekten Yoksun Kalma Tazminatı 241
D) İndirilmeyecek Sosyal Güvenlik Ödemeleri 243
b. Bedensel zarar MADDE 54 245
c. Belirlenmesi MADDE 55 247
A) Destekten Yoksun Kalma Zararları İle Bedensel Zararlar, Bu Kanun Hükümlerine (yani yeni TBK’na) ve Sorumluluk Hukuku İlkelerine Göre Hesaplanır 247
B) Kısmen veya Tamamen Rücu Edilemeyen Sosyal Güvenlik Ödemeleri İle İfa Amacını Taşımayan Ödemeler, Bu Tür Zararların Belirlenmesinde Gözetilemez; Zarar veya Tazminattan İndirilemez 247
C) Hesaplanan Tazminat, Miktar Esas Alınarak Hakkaniyet Düşüncesi İle Artırılamaz veya Azaltılamaz 249
D) Bu Kanun Hükümleri, Her Türlü İdari Eylem Ve İşlemler İle İdarenin Sorumlu Olduğu Diğer Sebeplerin Yol Açtığı Vücut Bütünlüğünün Kısmen veya Tamamen Yitirilmesine Ya Da Kişinin Ölümüne Bağlı Zararlara İlişkin İstem ve Davalarda da Uygulanır 250
E) Eleştirisi 250
d. Manevi tazminat MADDE 56 251
A) Bedensel Bütünlüğün Zedelenmesi Durumunda Manevi Tazminat 251
B) Ağır Bedensel Zararlarda Zarar Görenin Yakınlarının Manevi Tazminat Talebi 251
C) Ağır Bedensel Zarar veya Ölüm Halinde, Zarar Görenin veya Ölenin Yakınlarına Manevi Tazminat 252
2. Haksız rekabet MADDE 57 256
3. Kişilik hakkının zedelenmesi MADDE 58 257
A) Kişilik Hakkının Zedelenmesinin Koşulları 257
B) Paradan Başka Diğer Giderim Biçimleri 258
4. Ayırt etme gücünün geçici kaybı MADDE 59 260
V. Sorumluluk sebeplerinin çokluğu
1. Sebeplerin yarışması MADDE 60 260
2. Müteselsil sorumluluk a. Dış ilişkide MADDE 61 263
A) Müteselsil Sorumlulukta Yeni TBK ile Getirilen Değişiklikler Hakkında Genel Açıklamalar 263
a) Müteselsil sorumluluk kavramı ve müteselsil sorumlulukta Türk hukukunda kabul edilen sistem 263
b) Tam teselsül eksik teselsül ayrımı kaldırılmıştır 264
c) Rücu düzeni 264
d) Rücu ve halefiyet 265
e) İbra 265
f) Rücu zamanaşımı 266
B) Müteselsil Sorumluluk Kavramı 267
C) Müteselsil Sorumluluğun Sonuçları 267
D) Müteselsil Sorumluluğun Kapsamı 267
E) Dava Arkadaşlığı İle İlgili Hükümler 268
b. İç ilişkide MADDE 62 269
A) Tazminatın Aynı Zarardan Sorumlu Müteselsil Borçlular Arasında Paylaştırılmasında Aranacak Hususlar 269
B) Zarar Görenin Haklarına Halefiyet 270
C) Farklı Sebeplerle Aynı Zarara Neden Olunması Durumunda İç İlişkide Öncekinden Farklı Bir Paylaşım Düzeni Kabul Edilmiştir 270 – Alacaklının haklarına halefiyet 271 – Dış ilişkide bireysel indirim nedenlerinin ileri sürülmesi (farklılaştırılmış teselsül) 271 – Açığı kapama yükümü veya sınırlı talep yığılması kavramı 271 – Rücu zamanaşımı 271
D) Sonuç 272
VI. Hukuka aykırılığı kaldıran hâller
1. Genel olarak MADDE 63 275
A) Kanunun Verdiği Yetkiye Dayanan Ve Bu Yetkinin Sınırları İçinde Kalan Bir Fiil, Zarara Yol Açsa Bile, Hukuka Aykırı Sayılmaz 275
B) Hukuka Aykırılığı Önleyen Diğer Nedenler 275
a) Zarar görenin rızası 275
b) Daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar 276
c) Haklı savunma 277
d) Zorunluluk durumları 277
2. Sorumluluk MADDE 64 277
A) Haklı Savunma 277
B) Zorda Kalma (ıztırar hali) 278
C) Hakkını Kendi Gücüyle Koruma 278
B. Kusursuz sorumluluk
I. Hakkaniyet sorumluluğu MADDE 65 279
A) Kusur Aranmayan Sorumluluk 279
B) Ayırtetme Gücü Olmayanların Verdiği Zarar Yönünden 280
II. Özen sorumluluğu
1. Adam çalıştıranın sorumluluğu MADDE 66 282
2. Hayvan bulunduranın sorumluluğu a. Giderim yükümlülüğü MADDE 67 286
A) Elinde Hayvan Bulunduranın Sorumluluğunun Niteliği 286
B) Sorumluluğun Koşulları 286
C) Kurtuluş Kanıtı 286
D) Rücu Hakkı 286
b. Alıkoyma hakkı MADDE 68 287
A) Hayvanı Tutma ve Alıkoyma Hakkı 287
B) Hayvanı Öldürme Hakkı 287
C) Hayvan Sahibine Bilgi Verme Yükümlülüğü 288
3. Yapı malikinin sorumluluğu a. Giderim yükümlülüğü MADDE 69 288
A) Sorumluluğun Esası 288
B) TBK. mad. 69’un Uygulama Alanı 288
C) Sorumluluğun Şartları 289
D) Tazminata Ait Esaslar 289
E) Rücu Hakkı 289
b. Zarar tehlikesini önleme MADDE 70 290
III. Tehlike sorumluluğu ve denkleştirme MADDE 71 291
A) Tehlike Sorumluluğunun Düzenlenmesi 291
B) Tehlikeli Faaliyetin Ölçütleri 292
C) Önemli Ölçüde Tehlike Arz Eden İşletme (Faaliyet) Kavramı 293
D) Gelişim Riski 293
E) Önemli Ölçüde Tehlike Arz Eden İşletmenin Faaliyeti Kavramının Ölçütleri 293
F) Tehlike Sorumluluğu ve Denkleştirme 294
G) Sorumluluğun Koşulları 296
H) Hakimin Yapacağı İş 299
C. Zamanaşımı
I. Kural MADDE 72 300
A) TBK. mad. 72’de Öngörülen Zamanaşımı Süreleri 300
B) Eski ve Yeni Borçlar Kanunu’ndaki Farklı Sürelerin Uygulama Alanı 302
II. Rücu isteminde MADDE 73 305
A) Maddenin Unsurları 305
a) Tazminatın tamamının ödenmesi 305
b) Birlikte sorumlu kişinin öğrenilmesi 305
B) Durumun Birlikte Sorumlu Olan Kişilere Bildirilmesi 306
D. Yargılama
I. Ceza hukuku ile ilişkisinde MADDE 74 306 A) Ceza Hukuku Kuralları 306 B) Ceza Mahkemesi Kararı 306
II. Tazminat hükmünün değiştirilmesi MADDE 75 312
III. Geçici ödemeler MADDE 76 313
A) Hükmün Unsurları 313
a) TBK. mad. 76’nın unsurlarını içeren bir örnek 313
b) Faiz sorunu 313
B) Hükmün Uygulanmasında Dikkate Alınacak Hususlar 315
C) Haksız Fiillerde Geçici Ödemeler 315
D) SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME ÜÇÜNCÜ AYIRIM Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Borç İlişkileri A. Koşulları
I. Genel olarak MADDE 77 321
A) Haksız Olarak Başkasının Malvarlığından veya Emeğinden Zenginleşme 321
B) Geri Verme Yükümlülüğünün Başlıca Çeşitleri 322
C) Gerçekleşmeyen Hukuksal Sebebe Dayanılarak Geri Alma 322
D) Başkasının Emeğinden Zenginleşme 323
a) Vekaletsiz İş Görme (TBK mad. 526 vd.) Hükümlerine Nedensiz Zenginleşme Hükümlerinin Uygulanması 324
b) Nedensiz Zenginleşme Davasında Temerrüt ve Sonuçları 326
c) Hukuka veya Ahlaka Aykırı Bir Sonucun Gerçekleşmesi Amacıyla Verilen Şey Devlete Verilebilir 327
d) Zamanaşımı 327
e) Yersiz ve Yanlış Ödemelerin Tahsili 328
II. Borçlanılmamış edimin ifası MADDE 78 330
A) Borçlanmadığı Edimi Kendi İsteğiyle Yerine Getiren Kimsenin Geri Alma Hakkı 330
B) Zamanaşımına Uğramış Bir Borcun İfasından veya Ahlâki Bir Ödevin Yerine Getirilmiş Olmasından Doğan Zenginleşmeler Geri İstenemez 331
C) Edada Bulunan Kimse (veya Mümessili) Borcun Konusu Hakkında Hataya Düşmelidir 331
D) İradi Olarak Tediye 332
E) İspat Yükü 332
F) TBK. mad. 78’in Kıyas Yoluyla Uygulanacağı Durumlar 332
G) Aşağıdaki Durumlarda Nedensiz Zenginleşme Davası Açılabilir 332
B. Geri vermenin kapsamı
I. Zenginleşenin yükümlülüğü MADDE 79 335
A) Geri Verme İstemi Kişiseldir 335
B) Davalının Malvarlığında Oluşan Zenginleşme İstenebilir 336
C) Eşya Hukuku İlkelerine, Sözleşmeye veya Vekaletsiz İşgörmeye Dayanan Bir İade (veya İfa) İsteminin Söz Konusu Olmaması Gerekir 336
D) Nedensiz Zenginleşme Davası Kusura İhtiyaç Göstermez 336
E) Davacılık Sıfatı 336
F) Geri Vermenin Kapsamı 337 – Zenginleşenin iade borcunun elde kalanla sınırlanması ilkesi 339 – Hakkaniyet esasına göre sınırlandırma 339
II. Giderleri isteme hakkı MADDE 80 341
C. Geri istenememe MADDE 81 342
A) Hukuka veya Ahlaka Aykırı Bir Sonucun Gerçekleşmesi Amacıyla Verilen Şey Geri İstenemez 342
B) Açılan Davada Hakim, Bu Şeyin Devlete Mal Edilmesine Karar Verebilir 343
D. Zamanaşımı MADDE 82 345
A) Zamanaşımı 345
B) Sebepsiz Zenginleşme Defi 346
E) BORÇLARIN İFASI / İFA EDİLMEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM Borç İlişkisinin Hükümleri BİRİNCİ AYIRIM Borçların İfası A. Genel olarak
I. Şahsen ifa zorunluluğunun olmaması MADDE 83 347
II. İfanın konusu
1. Kısmen ifa MADDE 84 348
2. Bölünemeyen borç MADDE 85 348
3. Çeşit borcu MADDE 86 349
A) Borç Çeşitleri 349
B) Borcun Seçimi 350
C) Borçlunun Seçeceği Edim, Ortalama Nitelikten Daha Düşük Olamaz 350
4. Seçimlik borç MADDE 87 350
5. Faiz MADDE 88 351
A) Faiz Oranının Sözleşmede Kararlaştırılmamış Olması 351
B) Faiz Oranının Sözleşme İle Kararlaştırılması 351
C) Getirdiği Yenilikler 351
D) Maddenin Açıklanması 351
B. İfa yeri MADDE 89 358
A) İfanın Yapılacağı Yer Taraflarca Kararlaştırılabilir 358
B) Alacaklının Konutunda İfa (götürülecek borçlar) 358
C) Malın Bulunduğu Yerde İfa (alınacak borç) 358
D) Borçlunun Yerleşim Yerinde İfa (aranılacak borç) 359
C. İfa zamanı
I. Süreye bağlanmamış borç MADDE 90 359 A) İfa Zamanı (kavram) 359 B) İfa Zamanının Belirlenmesi 360
II. Süreye bağlı borç
1. Aya ilişkin sürelerde vade MADDE 91 360 A) Sürelerin Hesaplanması 360 B) Aylık Süre 361
2. Diğer sürelerde vade MADDE 92 361
A) Genel Olarak 361
B) Sözleşmenin Kurulmasından İtibaren Geçecek Bir Sürenin Sonunda İfa Zamanı 362
3. Tatil günleri MADDE 93 363
III. İş saatlerinde ifa MADDE 94 363
IV. Sürenin uzatılması MADDE 95 364
V. Erken ifa MADDE 96 364
A) Erken İfa 364
B) Borcun İfa Edilebilir Olma Zamanı 365 – Vadeye Bağlı Olan ve Olmayan Borçlar 365
VI. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde
1. İfada sıra MADDE 97 366
A) Genel Olarak – İfada Sıra – Def’i Hakkı 367
B) Karşılıklı Borç Yükleyen Sözleşmeler 367
C) Daha Sonra İfa Etme Hakkı 367
2. İfa güçsüzlüğü MADDE 98 368 D. Ödeme
I. Ülke parası ile MADDE 99 369
A) Ülke Parası İle Ödeme 369
B) Ülke Parası Dışında Başka Bir Para Birimiyle Ödeme 370
C) Çeşitli Görüşler Işığında Sonuç İle İlgili
Özet Bilgiler 370
a) Yabancı para borcu nedir? 370
b) Gerçek yabancı para borçlarının ifası 371
c) Gerçek olmayan yabancı para borçlarının ifası 372
d) Sonuç 373
II. Mahsup
1. Kısmen ödemede MADDE 100 377
A) Genel Olarak 377
B) Kısmen Ödemede Mahsup 378
C) Tüketici Tarafından Yapılan Ödemelerin Öncelikle Faiz ve Komisyondan Düşüleceğinin Kararlaştırılması Sorunu 378
2. Birden çok borçta a. Borçlu ve alacaklının bildirimine göre MADDE 101 379
b. Kanuna göre MADDE 102 380
A) Alacaklı Tarafından Makbuz Verilmemiş veya Verilen Makbuzda Ödemenin Hangi Borç İçin Yapıldığı Açıklanmamışsa 380
III. Makbuz ve senetlerin geri verilmesi
1. Borçlunun hakkı MADDE 103 380
A) Borcun Tamamen Ödenmesinde 380
B) Borcun Kısmen Ödenmesinde 381
C) Borç Senedi Alacaklıya Başka Haklar Veriyorsa 381
2. Hükümleri MADDE 104 381
A) Senedin Borçluya Geri Verilmesi 381
B) Anapara İçin Makbuz Verilmiş Olması 381
C) Dönemsel Edimlerden Biri İçin Makbuz Verilmiş Olması 381
3. Senedin geri verilememesi MADDE 105 382 E. Alacaklının temerrüdü
I. Koşulları MADDE 106 383
II. Hükümleri
1. Bir şeyin teslimine ilişkin edimlerde a. Tevdi hakkı MADDE 107 385
b. Satma hakkı MADDE 108 385
c. Tevdi konusunu geri alma MADDE 109 386
2. Diğer edimlerde MADDE 110 387
A) Alacaklı Yüzünden Borcun İfa Edilemediği Diğer İfa Engelleri 387
F. Diğer ifa engelleri MADDE 111 387
İKİNCİ AYIRIM Borçların İfa Edilmemesinin Sonuçları A. Borcun ifa edilmemesi
I. Giderim borcu
1. Genel olarak MADDE 112 388
A) Borcun İfa Edilmemesi 388
B) Tazminat (zarar giderimi) 389
C) İspat 389
D) Hakkında Özel Hüküm Bulunan Ayıplı İfa Hallerinde, Davacının Ayıba Karşı Tekeffül Hükümleri Yerine Borcun Gereği Gibi İfa Edilmediğine İlişkin Hükümlere (TBK. mad. 112) Dayanabilir mi? 389
E) ALİUD’un (başka şeyin) Teslimi Halinde TBK mad. 112 Hükmü Uygulanmalıdır 390
F) Görüşmeler Esnasında (Bankalar Tarafından) Kusurlu Olarak Yanlış Bilgi Verilmesi Sorunu 390
2. Yapma ve yapmama borçlarında MADDE 113 391 A) Yapma Borçlarında 391 B) Yapmama Borçlarında 392 C) Tazminat Yükümü 393
II. Sorumluluğun ve giderim borcunun kapsamı
1. Genel olarak MADDE 114 393
A) Sözleşmesel Kusur 393
B) Zararın Saptanmasında İkinci Ayırımdaki Haksız Fiillerden Doğan Borç İlişkilerine Dair Hükümlerden Yararlanılacaktır 394
C) Dostane Davranışlar Cezalandırılmamalıdır 394
D) Kötü İfa 395
E) Yenileme 395
2. Sorumsuzluk anlaşması MADDE 115 396
a) Tanımı ve niteliği 396
b) İki taraflı işlem olması 397
c) Şekle bağlı olmaması 397
d) Kurulabileceği zaman sınırı 397
e) Geçersizlik nedenleri 397
f) Genel kurtarma kayıtları 398
g) Geçersizliğin esas sözleşmeye etkisi 398
h) Anlaşmanın kapsamı 398
ı) Özel hükümler 398
i) Sorumsuzluk kaydının “genel işlem şartları”nda yer alması 399
j) Banka genel işlem koşullarında yer alan risk dağılımı klozlarının geçerliliği sorunu 399
k) Cismani zararlarda sorumsuzluk anlaşması 400
3. Yardımcı kişilerin fiillerinden sorumluluk MADDE 116 401
A) Yardımcı Kişiler 401
B) Maddenin Unsurları 401
C) Sorumsuzluk Anlaşması 402
D) TBK 66 ve
116. Maddelerinin Karşılaştırılması 402 B. Borçlunun temerrüdü
I. Koşulları MADDE 117 403
A) Borçlu Temerrüdünün Nedenleri 403
B) Temerrüdün Koşulları 404
...