Borca Aykırılık Dönme ve Fesih (9789750299735)

Önsöz 9
Kısaltmalar 37
Giriş 41
Birinci Bölüm
FARKLI İLİŞKİLERDEN DOĞAN BORÇLARIN ÇEŞİTLERİ VE HUKUKÎ NİTELİKLERİ
§ 1. BORÇ KAVRAMI VE ÖZELLİKLERİ 45
I. BORÇ İLİŞKİSİNİN GENEL ÇİZGİLERİ 45
1. Alacak/Borç İlişkisi Etkenlerinin Nitelikleri 45
A. Sübjektif Niteliği 46
B. Nisbî Niteliği 46
C. Tasarruf Yetkisi Sağlama Niteliği 46
2. Alacağın Konusu: Edim 47
II. BORÇ KAYNAKLARI 48
1. Kanundaki Sınıflandırma 48
2. Borcu Meydana Getiren İlişkilerin Türüne Göre Sınıflandırma 51
A. Normal İlişkilerden Doğan Borçlar 52
a. Hukukî İşlemler 52
aa. Sözleşmeler 55
bb. Tek Taraflı Borçlanma Vaâdleri 55
b. Hukukî İşlem Benzeri İlişkiler 58
aa. Vekâletsiz İşgörme 58
bb. Zarurî Sebepler 59
cc. Fiilî Sözleşme İlişkileri 60
c. Belli Bir Topluluğa Karşı Varolan Bağımlılıktan Doğan İlişkiler 61
aa. Üyeler ile Topluluk Arasındaki İlişkiler 61
bb. Üyeler Arasındaki İlişkiler 61
B. Çarpık İlişkilerden Doğan Borçlar 61
a. Zararın Giderimini Gerektiren Fiiller 61
aa. Haksız Fiiller 62
bb. Kusursuz Sorumluluk Yaratan Fiil ve Davranışlar 62
cc. Sözleşme Öncesi Kusurlu Davranışlar 64
dd. Borcun Hiç veya Gereği Gibi İfa Edilmemesi 67
aaa. Satılan Şeyin Taşıdığı Ayıbın, Hileli Bir Davranış ile Alıcıdan veya İş Sahibinden Saklanması 73
i. Satıcının veya Müteahhidin Hileli Davranışının Mahiyeti 73
ii. Ayıbın Hile ile Gizlendiği Sonucuna Ulaşılabilmenin Şartı 74
iii. Müteahhidin Kasden Sakladığı Ayıplar 75
iv. Satıcı, Satılanın Ayıbını Alıcıdan Hile ile Gizlemesi 76
v. İlgili Zamanaşımı Süreleri 77
bbb. Yalan Beyanlara Dayalı Açıklamaların, Hukuka Aykırılık Teşkil Etmesi 78
ccc. Yanlış Beyan ile, Yalan Beyan Arasındaki Farklılık 79
ddd. Kanunkoyucunun, Ayıbın Hile ile Gizlenmesi Karşısında Başvurduğu Düzenlemeler 79
eee. Muhatabı Aldatmaya Dönük Bir Hile ile Gizleme 81
b. Sebepsiz İktisaptan Doğan Borçlar 82
§ 2. FİİLÎ İLİŞKİLERDEN DOĞAN BORÇLAR 82
I. SOSYAL İLİŞKİLERDEN DOĞAN BORÇLAR 85
II. ŞAHIS BİRLİĞİ İLİŞKİLERİNDEN VEYA KATILMADAN DOĞAN BORÇLAR 89
III. TİPİK SOSYAL DAVRANIŞTAN DOĞAN BORÇLAR 91
§ 3. EDİM BORÇLARINDAN BAĞIMSIZ BORÇ İLİŞKİLERİ 93
I. EDİME YAKINLIĞI DOLAYISI İLE ZARARA UĞRAYANLARA KARŞI MEYDANA GELEN SORUMLULUĞUN HUKUKÎ NİTELİĞİ 96
1. Tazminat Talep Etme Hakkını Sınırlayan Hukukî İlkeler 96
A. Haksız Fiil Sorumluluğu Açısından 98
a. Genel İlkeye Getirilen İstisna 99
b. Akdî Sorumluluk ile Haksız Fiil Sorumluluğunun Yarışması 104
B. Akdî Sorumluluk Açısından 105
a. Hukukî Menfaatin Yer Değiştirmesi Teorisi 106
aa. Vasıtalı Temsil 107
bb. Hasarın Üçüncü Kişiye Geçtiği Durumlar 108
cc. Üçüncü Şahsa Ait Bir Şeyin Zilyedliğinin Devredildiği Sözleşmeler 109
dd. Zincirleme Sözleşmeler 110
b. Üçüncü Şahsı Koruyucu Etkili Sözleşme 111
aa. Üçüncü Şahıs Lehine Şart Müessesesine Başvurmak İmkânı 116
bb. Diğer Hâller 117
2. Üçüncü Şahsın Zararının Giderilmesine İlişkin Yöntemler 118
A. Tazminat Kapsamının Belirlenmesi 118
a. Tazminat Miktarının, Zarara Uğrayan Şeyin Objektif Değerine Göre Tâyin Edilmesi Gereğine İlişkin Görüş 119
b. Tazminat Miktarının, Olağan Ölçüler İçinde Kalan Rizikoya Göre Tâyin Edilmesi Gereğine İlişkin Görüş 119
c. Üçüncü Şahsın Hukukî Menfaatinin, Sözleşmenin Kurulması Sırasında Belli Olması Gereğine İlişkin Görüş 119
d. Üçüncü Şahsın Hukukî Menfaatinin, Sözleşmenin Kurulması Sırasında Bilinmesine İhtiyaç Bulunmadığına İlişkin Görüş 120
B. Zararın Giderimini Talep Etmeye Yetkili Olan Kimseler 120
a. Uygun İlliyet Kuralının, Sorumluluğun Sınırlandırılmasındaki Yetersizliği 120
b. Hukuka Aykırılık Bağı 122
aa. Hukuka Aykırılık Bağının Geniş Kapsamlı Görünümü 125
bb. Hukuka Aykırılık Bağının Dar Kapsamlı Görünümü 125
cc. Hukuka Aykırılık Bağının, Haksız Fil Sorumluluğunu ve Akdî Sorumluluğu Sınırlandırması 125
C. Tazminat Talebinin, Zarar Gören Üçüncü Şahsa Doğrudan Tanınması 126
a. Zararın Hangi Şartlar Altında Giderilebileceğinin Tespiti 127
b. Edime Yakınlığı Dolayısı ile Zarar Gören Üçüncü Şahıslar 127
c. Çözümün Akdî Sorumlulukta Bulunması 128
aa. Zarargören Üçüncü Şahsın, Borçlunun Kusurunu İspatlamak Durumunda Olmaması 129
bb. Sorumsuzluk Şartının, Akdî Sorumluluk ile Çözüm Yoluna Getirdiği Olumsuzluklar 129
cc. Zamanaşımı Konusunda Yetersizlikler ve Sorunun Akdî Sorumluluk Kapsamının, Sözleşmeye Taraf Olamayan Üçüncü Şahısları da İçine Alacak Biçimde Genişletilmesi ile Sağlanması 130
dd. Diğer Görüşler 131
II. SÖZLEŞME ÖNGÖRÜŞMELERİNE GİRİŞMEKTEN DOĞAN BORÇ İLİŞKİLERİNİN HUKUKÎ NİTELİĞİ 132
1. Hukukî İşleme Bağlayan Teoriler 136
A. Sözleşme Görüşü 136
a. Kurulacak Sözleşme Görüşü (Amaç Sözleşme Teorisi) 136
b. Örtülü Sözleşme Görüşü 138
c. Sözleşme Öngörüşmelerinden Doğan Sorumluluğa, Karma Bir Nitelik Veren Seçmeci Görüş 139
aa. Haksız Fiil Kavramının, Hukuk Sistemimizde Geniş Kapsamlı Olmasının Yararları 141
bb. Geniş Kapsamlı Haksız Fiil Kavramı Vasıtası ile Dürüstlük Kurallarının İhlâl Edilmesinin, Hukuka Aykırılığı Tespit Etmekte Yeterli Olması 142
cc. Sözleşme Öncesi Borçlarının, Davranış Yan Borçlarından Kaynaklanması 143
B. Tek Taraflı Hukukî İşlem Görüşü (Giriş Teorisi) 144
2. Haksız Fiile Bağlayan Teoriler 145
A. Genel Çizgileri 145
a. Kimseye Zarar Vermeme, Davranışlarda Gerekli Özeni Gösterme ve Güveni Sarsmama Yükümlülüğü 146
b. Sözleşme Öncesi Olayları 147
B. Görüşün, Kurulan Sosyal İlişki Teorisi Karşısında Beliren Yetersizlikleri 147
a. Culpa in Contrahendo’nun, Sözleşmenin Hazırlanması ve Kurulması Safhalarının Ötesine Geçen Konumu 147
b. Öngörüşmelere Taraf Olanların Uğradığı Zararı Gidermeye Yönelik Culpa in Contrahendo Sorumluluğu 148
3. Sözleşme Benzeri Bir İlişkiye Bağlayan Teoriler 149
A. Kanundan Doğan Borç İlişkisi 150
a. Kanundan Doğan Borç Teorisinin Yetersizlikleri 151
b. Haksız Fiil ve Akdî Sorumluluğun Telâhuku 152
c. Genel Davranış Borcunun, Gerçek Bir Kanunî Borç İlişkisine Dönüşmesi 153
d. Sözleşme Öncesinin Kendine Özgü Yapısı ve İlişkinin Bireyselliği Nedeniyle Akdî Niteliği 154
e. Varsayıma Dayanan Bir Sözleşme İlişkisi Yerine, Kanundan Doğan Borç İlişkisinin Benimsenmesi Gereği 155
B. Özen Borcunun Yerine Getirilmeyişi 156
a. Dürüstlük İlkesinin, Öngörüşmeleden Doğan Sorumluluğun Kaynağı Olması 156
b. İfa Edilmeyen Öngörüşmeler Borcunun, Henüz Kurulmamış Olan Sözleşme Borcundan Farklılığı 157
4. Öngörüşmelerden Doğan Borcun Yerine Getirilmemesinin Sonuçları 157
A. Kanundan Doğan Bir Borcun İfa Edilmemesi 157
a. Sözleşmeden veya Kanundan Doğan, Her Türlü Borcun İfa Edilmemesi Sorununa Çözüm 158
b. Borç İlişkisinin Kurulmasına Değil, İfa Edilmemesine İlişkin Kuralların Uygulanması 158
B. Sonuçları 159
a. Öngörüşme Fiil ve İşlemlerinin Bağımsızlığı 159
aa. Genel Nitelikteki Bir Ödevin İhlâlinden Doğan, Haksız Fiil Sorumluluğu 160
bb. Öngörüşmelerin, Genel Nitelikteki Davranış Yan Borcu Olma Niteliği 160
b. Öngörüşmelerden Doğan Haksız Fiil Unsurları 161
aa. Fiil veya Çekinme 161
bb. Hukuka Aykırılık 162
aaa. Kanunun veya Hukukun Temel İlkelerinin İhlâl Edilmesi 163
bbb. Bir Hakkın İhlâl Edilmesi 164
ccc. Ahlâk Kurallarının İhlâl Edilmesi 164
cc. Zarar 164
dd. Uygun İlliyet Bağı 165
ee. Kusur 165
III. MESLEKÎ UZMANLIĞI GEREKTİREN İŞLERDE, ÖZEN BORCUNUN TARZI VE KAPSAMI 166
1. Avukatların Özen Borcu 166
2. Mimarların Özen Borcu 167
3. Hekimlerin Özen Borcu 168
A. Hasta ile Hekim ve Hastane Arasında Kurulan Hukukî İlişkinin Genel Görüntüsü ve Yönü 172
a. Hasta ile Hekim Arasında Kurulan Hukukî İlişkinin Niteliği 174
b. Hekimin, Kendi Kusurundan Doğan Sorumluluğu 175
B. Mahkemelerde Görülen Tıbbî Konulu Dâvalar 176
a. Mahkemelerde Görülen Tıp Konulu Dâvalarının İlk Amacı Kapsamında, Zarargörenin Zararının Olabildiğince Giderilmesi 176
b. Mahkemelerde Görülen Tıp Konulu Dâvalarının İkinci Amacı Kapsamında, Tıpta Yanlış Uygulama veya Beceri Eksikliğine Dayalı Uygulamaların Tekrarının Engellenmesi 176
C. Hekimin, Başkasının Fiilinden Doğan Sorumluluğu 177
D. Hekimin Müdahalesinde Kullandığı Araç, Gereç ve Ürünlerden Doğan Sorumluluğu 177
a. Güvenli Ürün 178
b. Tehlikeli Ürün 178
c. Çocuk Fizyolojisinin Gereksinimleri 179
d. Hastaya Sağlanan Kan Ürünleri 180
e. Dâvalının Kusursuzluğunu İleri Sürmesi Mümkün Olmadığından, Kazanılan Dâva 180
f. Hâkimin, Manevî Tazminatın Miktarını Tâyin Etmesinde Yöntem 182
E. Tıpta Yanlış Uygulama ve Tıpta İstenilmeyen Sonuç 184
a. Hekimin Tedavi Sırasında Standart Uygulamayı Yapmaması, Beceri Eksikliği veya Hastaya Tedavi Vermemesi ile Meydana Gelen Zarar / Malpractice 184
b. Hekimin, Tecrübesi ve Uzmanlığının Dışında Bir Diğer Alt Uzmanlık Alanında Müdahaleye Girişmesi 185
c. Sağlık Personelinin ve Sağlık Kurum ve Kuruluşlarının, Zorunlu Meslekî Mâlî Sorumluluk Sigortası Yaptırmaları Gereği 186
d. Maddî Olguların Saptanmasına İlişkin Ceza Mahkemesi Kararlarının, Hukuk Hâkimi Yönünden Bağlayıcılığı 187
e. Tıbbî Uygulama Sırasında, Öngörülemeyen Bilgi veya Beceri Eksikliği Sonucu Oluşan Zarar / Complication 189
F. Akdî Sorumluluk Etkenlerinin Ayrı Ayrı Tespiti 190
a. Dâvalı Hastane ve Hekim Açısından 191
b. Tam Hastaneye Kabul Sözleşmesi Kapsamında 191
c. Hekimlik Sözleşmesi İlâveli, Tam Hastaneye Kabul Sözleşmesi Kapsamında 192
d. Hastane Başhekimi ve Müdahalede Bulunan Hekim Açısından 193
e. Hekimin Sadakat ve Özen Gösterme Borcu 194
aa. Sadakat Borcu 194
aaa. Gizli Bilgi (Information Confidentielle) 195
bbb. Açıklamanın, Kişinin Menfaatinin Üzerindeki Toplum Menfaatine Uygunluğu 195
bb. Özen Gösterme Borcu 196
aaa. Hastayı Aydınlatma Borcu 197
bbb. Teşhis Koyma Konusunda, Özen Yükümlülüğü 198
cc. Dâvalıların Kusurlarının, Dâvacı Tarafından İspatlanması Gereğinin Bulunmaması 198
dd. Sözleşmenin İhlâl Edilmesi ile, Hastanın Uğradığı Zararlar Arasında Uygun İlliyet Bağı 199
ee. Hastaların, Önceden Öngörülemeyen Durumlar Hakkında Bilinçlendirilmeleri 199
4. Tıbbî Müdahaleden Doğan Hukukî ve İdarî Sorumluluk Türlerinin Yakınlaştırılması 200
A. Hastanın Güvenliğinin Sağlanmasına Dönük Sonuç Borcundan Doğan Sorumluluk 202
a. Hastaya Sağlık Personelinin Kusuru ile Verilen Bedensel veya Ruhsal Bütünlüğe İlişkin Zararlar 204
b. Ağır Kusur Şartı Yerine, Tıbbî Uygulama Kusurunun Tespiti 205
c. Tıbbî Müdahalenin, Yapısı Dolayısıyla Taşıdığı Zarar Verici Bir Riziko ve Kusursuz Sorumluluk Hâli (risque spécial ou exceptionnel) 206
d. Hastanın Aydınlatılması ve Aydınlatılmış Onamının Alınması (consentement éclairé) 207
B. Kamu Sağlık Kurumlarında Kusursuz Sorumluluk Hâllerinin Gelişmesi 209
a. Hastanenin Kusursuz Sorumluluğunun Üç Şartı 210
b. Hastanenin Kusursuz Sorumluluğunun Üç Şartının Sınırlandırılması ve Daraltılması 212
c. Hekimin Hastane Dışında, Özel Sektör Sorumluluğu 213
aa. Sözleşmeden Doğan Sorumluluk Kapsamında Özen Gösterme Yükümlülüğü 213
bb. Hekimin Özen Gösterme Borcuna Eklenen Sonuç Borcu ve Hastanın Güvenliğini Sağlama Borcu 214
C. Koruyucu Tıp ve Hastalık Hâlinde Sağlanan Tıbbî Yardım Çeşitleri ve Uygulayıcı Meslek Gruplarının İşlevi ve Sorumlulukları 215
a. Hekim 217
b. Diş Hekimi 218
c. Eczacı 219
d. Fizyoterapist 220
e. Klinik Psikolog 221
f. Odiolog 222
g. Diyetisyen 222
h. Dil ve Konuşma Terapisti 223
i. Podolog 223
j. Sağlık Fizikçisi 223
k. Hemşire 224
l. Sosyal Hizmet Uzmanı 225
m. Ebe 225
D. Haksız Fiil Sorumluluğu ile Akdî Sorumluluğun Yarışması Hâlinde, Sorumsuzluk Anlaşmasının Etkisi 225
a. Kusurlu Sorumluluk Hâlinde 226
b. Tıbbî Uygulama Sırasında, Öngörülemeyen Bilgi veya Beceri Eksikliği Sonucu Oluşan Zarar / Complication 227
c. Kasd veya Ağır İhmâlin Bulunması 228
d. Hafif İhmâlin Bulunması 229
E. Kusursuz Sorumluluk Hâlinde 229
a. Sağlık Personelinin Sadakat Borcundan Doğan Yükümlülüklerinin Sürekliliğine Karşı, Özen Yükümlülüğünün Müdahale ile Sınırlı Olması 230
b. Sağlık Profesyonelinin Özen Borcu 231
İkinci Bölüm
BORCA AYKIRILIK HALLERİNDEN DOĞAN
HUKUKÎ SONUÇLAR
§ 4. SÖZLEŞMEYE DAYALI ŞARTLI EDİM BORÇLARI 239
I. TALİ BORÇLAR 239
1. Sözleşmenin, Amacına Uygun Surette İfa Edilmesi Gereği 240
2. Yan Borçlara Aykırılığın, Sözleşme İlişkisine Etkisi 242
A. Sözleşmenin Gereği Gibi İfa Edilmediği Def’i 244
a. Cins Borçlarında, Borçlunun İfası ile Ortaya Çıkan Edimin Sonuçları 244
b. Parça Borçlarında, Ayıpsız Bir Edimin İfa Edilmesi 244
aa. Ayıplı Bir İfanın, Geçerli Bir İfa Olarak Kabul Edilebileceği Görüşünün Reddi 245
bb. Tarafların İradelerine Uygun Olmayan İfanın, Ayıplı Sayılması 246
B. İfada Beliren Nitelik Eksiklikleri 247
a. Malın, Maddî, İktisadî ve Hukukî Nitelikleri 248
b. Kötü İfa Hâllerine Karşı, Satıcı ve Alıcı Arasında Akdî Tekeffül 248
aa. Satıcının, Tek Taraflı Bir Hukukî İşlemle Borç Altına Girmesi 248
bb. Satıcının Tasavvur Açıklamasına Karşı, Kanundan Doğan Tekeffül Borcu 249
C. Gereği Gibi Olmayan İfa ile Yanlış İfa Ayırımı 250
a. Parça Borçlarında, Yanlış İfa 250
b. Cins Borçlarında, Yanlış İfa 253
c. Edim Borcunun, Teslim Edilen Şeye İlişkin Olup Olmadığı Kıstası 255
aa. Teslim Edilen Şeyin, Edim Borcunu Karşıladığı ve Ayıplar Taşıdığı Hâller 256
bb. Teslim Edilen Şeyin, Edim Borcunu Karşılamadığı Hâller 257
aaa. Teslim Edilen Şeyin, Sözleşmenin Gerektirdiği şey Olması Hâli 257
bbb. Teslim Edilen Şeyin, Sözleşmenin Gerektirdiği şey Olmaması Hâli 258
3. Ayıba Karşı Tekeffülün, Borç Olma Niteliği 258
A. Satın Alınan Şeyden Beklenen Değer ve Yarar Unsurları 261
B. Sözleşmenin Kuruluş Amacına Etkili, Belli Bir Niteliğinin Taşıdığı Ayıp 262
II. TEMEL BORCUN İFA EDİLEMEMEKLE, TAZMİNAT BORCU NİTELİĞİNİ ALMASI 263
1. Akdin Müsbet İhlâli Nedeniyle Meydana Gelen Sorumluluğun Hukukî Niteliği 263
2. Gereği Gibi İfa Edilmeyen Yan Edim Borçları ile Yan Borçlar 264
3. Tarafların Dürüstlük Kuralına Uyma Borçları 267
§ 5. SÖZLEŞMEDEN DOĞAN BORÇLAR 269
I. İFA MENFAATİ AMAÇLI BAĞIMSIZ BORÇLAR 271
1. Aslî Edimler 271
A. Teslim Etme Borçları 275
a. Parça Borcu 276
b. Cins Borcu 277
B. Hukukî İşlem Yapma Borçları 278
C. Yapma Borçları 278
D. Yapmama Borçları 279
E. Katlanma Borçları 280
2. Yan Edimler 280
A. Kanundan Doğan Yan Edimler 283
B. Sözleşmeden Doğan Yan Edimler 284
a. Sözleşme Özgürlüğü 285
aa. Sözleşme Yapma Özgürlüğü 285
bb. Sözleşmenin Şeklinde Özgürlük 286
cc. Sözleşmenin Tipinde, Konusunda ve Düzenlenmesinde Özgürlük 286
b. Sözleşme Özgürlüğünün Sınırları 287
aa. Kanunun Sınırlamaları 287
bb. Genel İşlem Şartlarının Etkisi 288
aaa. Genel İşlem Şartları Açısından Tüketicinin Konumu 292
bbb. İşletmeler Eliyle Önceden Hazırlanan Genel İşlem Şartlarının Hukukî Niteliği 295
i. Norm Teorisi 300
ii. Sözleşme Teorisi 301
iii. Muafiyet ve Özel Kuralın, Genel İşlem Şartlarındaki Kuraldan Önce Uygulanması 301
ccc. Genel İşlem Şartlarının Geçerliliği ve Tüketici Açısından Yararları 304
i. Ahlâka Aykırılık Görüşü 309
ii. Gabin Görüşü 311
iii. Sosyal Devlet ve Eşitlik İlkesi Görüşü 312
iv. Dürüstlük İlkesinin Uygulanması Görüşü 313
iv/1. Açık Olmama Kuralı ve Müteşebbis Aleyhine Yorum İlkesi 316
iv/2. Şaşırtıcı ve Alışılmamış Kayıtların Kabul Edilememesi (Olağandışı Kuralların Geçersizliği) İlkesi 316
iv/3. Olayın Özelliklerinden Soyutlanarak Yorum ve Uygunsuz Biçimde Zarar Verici Şartların Geçersizliği İlkesi 317
ddd. Kelepçeleme Sözleşmeleri 320
C. Dürüstlük Kuralından Doğan Yan Edimler 321
a. Dürüstlük Kuralına Uygunluk 321
b. Hukuk Kuralının Taşıdığı Amaç Kıstası 325
aa. Dürüstlük Kuralının, Kanun Hükmünden Doğan Haklara Etkisi 326
bb. Dürüstlük Kuralının, Hukukî İşlemden Doğan Haklara Etkisi 327
c. Dürüstlük Kuralının Uygulanması 328
aa. Dürüstlük Kuralının, Kanun Hükmünün Yorumlanmasına ve Tamamlanmasına Etkisi 328
bb. Dürüstlük Kuralının, Hukukî İşlemin Yorumlanmasına ve Tamamlanmasına Etkisi 329
d. Dürüstlük Kuralının Işığında, Yan Edimler 332
aa. Aslî Edimden Bağımsız Olarak Dâva Edilebilirlik Niteliği 333
bb. Çeşitleri 335
aaa. İletme Borçları 335
i. Bildirme (İhbar) Borçları 335
ii. Bilgi ve Hesap Verme Borçları 339
iii. Danışma, Bilgilendirme, Kontrol Sözleşmelerinden Doğan Borçlar 340
iv. Bankacılık Sözleşmeleri 341
bbb. Bağımsız Kaçınma Borçları 342
II. BAĞIMLI YAN BORÇLAR 343
1. Özellikleri 346
A. Dürüstlük Kuralının Borç Kurucu Niteliği 346
B. Aslî Edimden Bağımsız Olarak Dâva Edilemezlik Niteliği (İfa Dâvası) 347
C. Somut Zarar Kıstası 348
2. İşlevleri İtibariyle Çeşitleri 350
A. İfaya Yardımcı Olma Amaçlı Yan Borçlar 351
a. Hazırlama ve Sağlama Borçları 352
aa. Bir İşgörmeye İlişkin Borç 355
aaa. Sadakat Borcu 356
bbb. Edimin, Zamanında Hazırlanması Borcu 358
i. Teslim Süresi Belli Olan İşlerde 358
ii. Teslim Süresi Belli Olmayan İşlerde 360
ccc. İşi Bizzat Yapmak veya Kendi Yönetimi Altında Yaptırmak Borcu 360
bb. Bir Şey Vermeye İlişkin Borç 362
aaa. Edim Sonucunu Teslim Borcu 362
i. İş Sahibinin Fiilî Hâkimiyetinin Sağlanması Borcu 363
ii. Satılanın, İfa Yerinden Başka Yere Gönderilmesi Borcu 364
bbb. Ayıba Karşı Tekeffül Borcu 366
i. Eserin, Tamamlanarak Teslim Edilmiş Olması Gereği 367
ii. Eserin, Ayıplı Olması Gereği 367
ii/1. Zikr ve Vaâdolunan Vasıflardan Doğan Tekeffül Borcu 367
ii/2. Lüzumlu Vasıflardan Dolayı Tekeffül Borcu 368
iii. İş Sahibinin, Muayene ve İhbar Külfetlerini Zamanında Yerine Getirmiş Olması Gereği 370
b. Koruma (Muhafaza) Borçları 371
aa. Satım Sözleşmesinde 371
aaa. Satıcının, Satılanı Saklama ve Koruma Borcu 371
bbb. Alıcının, Başka Yerden Gönderilen Şeyi Saklama Borcu 372
ccc. Alıcının, Satılanın Tesliminden Önce Yapılan Muhafaza, Bakım ve İdame Masraflarını Ödeme Borcu 373
ddd. Alıcının, Satılan ile İlgili Masraflara Katlanma Borcu 374
bb. Kira Sözleşmesinde 374
aaa. Kiralayanın Teslim ve Muhafaza Borcu 374
i. Teslim Borcundan Doğan Yan Borçlar 375
ii. Ayıba Karşı Tekeffül Borcundan Doğan Yan Borçlar 376
bbb. Kiracının, Kiralananın Özünü Muhafaza Etme Borcu 377
c. Açıklama Yapma Borçları 379
aa. Kapsamı 379
bb. Yanıltıcı Açıklamaların, Kusur Etkenine Eşdeğer Olma Niteliği 381
d. Borçlunun ve Alacaklının İşbirliği Yapma Borçları 384
aa. Alacaklının Temerrüdü veya İşin Kabulünde Temerrüd Hâlleri 384
aaa. Alacaklının Temerrüdünde, Usûlüne Uygun Bir İfa Önerisinin, Haklı Bir Nedene Dayanmaksızın Reddedilmesi 386
bbb. Muhatabın Temerrüdünün, Keşide Edilecek İhtarname ile Gerçekleşmesi 386
ccc. Aidiyeti Münâzaalı Alacağın Tediyesinden İmtina ve Tevdi 387
i. Tevdi Edilebilecek Şeyin, Tevdi Edilmeye Müsait Şeylere İnhisar Etmesi 389
ii. Tevdii Mümkün Olmayan Şeyin, Satılması 389
iii. Yapma Borçlarında, Sözleşmeden Dönme Hakkı 389
iv. Yapmama Borçlarında, Sözleşmeden Dönmenin Mümkün Olmaması 393
ddd. Alacaklı Temerrüdünün Hukukî Sonuçları 393
i. Alacaklının Temerrüdünün, Borçluyu, Ödemezlik Def’ine Karşı Koruması 394
ii. Edim ve Karşı Edim Hasarının, Temerrüde Düşen Alacaklıya Yüklenmesi 395
bb. Borçlunun Temerrüdü 397
aaa. Temerrüd İhtarının Hukukî Niteliği 397
bbb. Temerrüd İhtarının Gerekli Olmadığı Durumlar 397
ccc. Borçlunun Temerrüdünün Hukukî Sonuçları 398
i. Borçlunun Temerrüdüne Rağmen, Borcun Sürmesi 398
ii. Borçlunun Mücbir Sebep ve Umulmayan Hâller Vukuunda, Sorumluluğunun Sürmesi 399
ii/1. Zarar 402
ii/2. İşletme Tehlikesi Dışındaki Olay 402
ii/3. Sebep ile Sonuç Arasındaki Uygunluğun Kesilmesi 403
ii/4. Borçlunun Kusursuzluğunun İspatlanması 404
iii. Geçmiş Günler Faizi 404
iii/1. Faiz Borcunun Kaynağı 405
iii/2. Faizin Hukukî Niteliği 405
iii/3. Sermaye Faizi ve Temerrüd Faizi 406
iii/4. Akdî ve Kanunî Sermaye Faizi 407
iii/5. Temerrüd Faizi ve Oranları 407
iii/6. Yabancı Para Borcunda Faiz 408
iii/7. Temerrüd Faizi Oranının Aşırılığı İtirazı 409
ddd. Borçlunun Temerrüdünün Sona Ermesi 411
B. Koruma Menfaati Amaçlı Yan Borçlar 412
a. Koruma Yan Borçlarının Nitelikleri 412
aa. Sözleşme Kurma Amacına Dayalı Sosyal İlişki 412
bb. Koruma Borçlarının, Sözleşme İlişkisi Bünyesine Yansıması 413
cc. Dürüstlük Kuralından Doğan Koruma Borçlarının Etki Alanı 414
b. Çeşitleri 415
aa. Sözleşme Öncesi Koruma Borçları 415
bb. Sözleşme Esnası Koruma Borçları 418
aaa. Eser Sözleşmesinde, Edimin İyi Suretle İfasına İlişkin Özen Borcu 419
i. Özen Borcunun, Ayıba Karşı Tekeffül Hükümlerinin Yetersiz Kaldığı Durumlarda, Gerekliliği 420
i/1. Keşif Bedelinin Tecavüzüne Dayalı Olarak Sözleşmeden Dönme 420
i/2. Meslekî Norm, Teknik Şartnâme, Standardizasyon Normları ve Bayındırlık İşleri Genel Şartnâmesi 424
i/3. Uluslararası İhale Kapsamında FIDIC Şartnâmesi 424
ii. Özen Borcunun Tarzı ve Kapsamı 425
bbb. Vekâlet Sözleşmesinde, İşin Özenle Yapılması Borcu 428
i. Vekilin Özen Borcunun Konusu ve Derecesi 428
i /1. Kuraldan Çıkarılan Objektif Kıstas 430
i /2. Kuraldan Çıkarılan Sübjektif Kıstas 431
i /3. Vekilin Sorumluluğunun Kapsamı 431
ii. Vekâlet Sözleşmesinin, Ücretli veya Ücretsiz Olma Farklılığına Göre, Özen Borcunun Kapsamı ve Borcun Çeşitlerinin Belirlenmesi 432
ii/1. Vekilin, İşi Sadakat İçinde ve Özenle Yürütmek ve İfa Etmek Mecburiyeti 432
ii/2. Vekilin, Müvekkilinin Çıkarları Doğrultusunda Çalışması ve İradesine Uygun Davranmak Mecburiyeti 433
ii/3. Vekilin, Sözleşmeyi Bizzat İfa Etmesi Mecburiyeti 433
ii/4. Vekilin, İcraatı Hakkında Hesap Vermek Mecburiyeti 433
cc. Sözleşme Sonrası Koruma Borçları 434
Üçüncü Bölüm
AKDÎ VE HAKSIZ FİİL SORUMLULUKLARININ KARŞILAŞTIRILMASI
§ 6. BORCA AYKIRILIK HALLERİNDEN DOĞAN SORUMLULUĞUN AKDÎ VE HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞU YÖNÜNDEN KARŞILAŞTIRILMASI 439
I. İSPAT KÜLFETİ YÖNÜNDEN 439
1. Sözleşmenin ve Hukuk Düzeninden Doğan Borçların İspatlanması 441
A. Sözleşmenin İspatlanması 441
a. Sözleşmenin Bâtıl Olduğunun İspatlanması 441
b. İhtilâfın, Konu Edilen Sözleşmeden Doğduğunun ve Gerekiyorsa Edimin Mahiyetinin İspatlanması 442
B. Hukuk Düzeninden Doğan Borçların İspatlanması 442
a. Hukuk Düzeninin Gerektirdiği Davranış Biçiminin İhlâli Dolayısı ile Meydana Gelen Borç 443
b. Hukuk Düzeninin Öngördüğü Davranışlara Aykırılık 443
2. Borcun İhlâlinin veya Hukuka Aykırılık Unsurunun İspatlanması 444
A. Borcun İhlâlinin İspatlanması 444
a. Alacaklı Tarafa Ait İspat Yükü Kapsamında, Sözleşme Gereğinin İfa Edilmediğinin İspatı 445
b. Alacaklının, Sözleşmenin Varlığını ve Kapsamını İspatlaması 445
B. Hukuka Aykırılık Unsurunun İspatlanması 446
3. Kusur Unsurunun İspatlanması 447
A. İspat Külfetinin Sorumluluk Tipine Göre Farklı Dağılımına İlişkin Görüşler 447
a. Klâsik Görüş 447
b. PİOTET’nin Görüşü 448
aa. Akdî Sorumluluktan Kurtuluşun Delili 448
bb. Haksız Fiil Sorumluluğu Alanında, Zarar Görenin, Mahkemeye Sunacağı Olay ve Deliller 449
cc. Borçluyu Sorumluluktan Kurtaran İmkânsızlık ve Borçlunun Kusurunun Bulunmaması 450
c. PACHE’ın Görüşü 450
aa. Sözleşme Alanında ve Haksız Fiil Alanında Kusur Unsurunun Farklı Olmaması 451
bb. Kusurun, Gösterilmesi Gereken Özendeki Eskilikten Meydana Gelmesi 452
d. CUENDET’nin Görüşü 453
aa. Dâvalının, Belli Bir Fiili veya İşlemi Yapması veya Yapmaması 453
bb. Dâvalının, Belli Bir Sonucun Temini İçin, Özenli Davranması 453
B. Kusurun Objektif ve Sübjektif Unsurları 453
a. Kusurun Objektif Unsuru 454
aa. Akdî Sorumluk Alanında İspat Külfetinin, Haksız Fiillerden Farklı Olarak Ters Çevrilmesi 455
bb. Kusursuzluğun İspatlanmasında, Borçlunun Olumsuz Bir Delil Getirmesi Gereği 455
b. Kusurun Sübjektif Unsuru 456
4. Zararın İspatlanması 456
A. Genel İlke ve Hak Edilebilecek En Yüksek Tazminat Oranı 458
a. Somut Zarar ve Zarargörenin Malvarlığında Beliren Zararın Subjektif Hesaplanması 458
b. Dâvacının Tazminat Olarak Talep Ettiği Miktarı ve Borçlunun Haklarına Riayet Ettiğini İspatlaması 459
B. Genel İlkenin İstisnası ve Zararın Gerçek Tutarının İspatlanamadığı Durumda, Hâkimin Takdiri 460
a. Dâvacının, Gerekli Karineleri Bile Getirememesi Hâlinde, Mahkemenin, Zararın Nedenine İlişkin Belirtileri Re’sen Araştırmak Durumunda Olmaması 460
b. Meydana Gelen Zarar Karinesi ve İspat Külfetinin Ters Çevrilmesi 461
C. Kişiler, Bir Başkasının Fiili İle Zarara Uğradıklarında, Gerçekleşen Zararın Maddî Yönünün Yanı Sıra, Meydana Gelen Manevî Yönünün Özellikleri 462
a. Manevî Zararın Paraya Çevrilerek Hesaplanmasının Çeşitleri ve İlkeler 463
b. Genel İlkenin İstisnası ve Zararın Gerçek Tutarının İspatlanamadığı Durumda, Hâkimin Takdiri 464
aa. Hâkimin, Manevî Tazminatın Miktarını Tâyin Etmesinde Yöntem 464
bb. Verilen Manevî Zararların Çeşitliliği 466
aaa. Somut Zararın Parasal Değerini Aşan Manevî Zarar Oranı 467
bbb. Zararın İspatlanmasının Zor veya İmkânsızlığı Karşısında, Hâkime Tanınan Takdir Yetkisi 467
c. Manevî Zararın Paraya Çevrilerek Hesaplanması 468
aa. Manevî Zararın ve Maddî Zararın Paraya Çevrilmelerinin, Aynı Matematik Metodla Yapılamaması 468
bb. Manevî Zararın Giderilmesine İlişkin Yöntemler 469
cc. Kusursuz Sorumluluktan Doğan Manevî Zarar 469
5. Uygun İlliyet Bağı Unsurunun İspatlanması 470
A. Uygun İlliyet Bağının Kıstasları 472
a. Objektif Nitelikte Öngörülebilirlik 472
b. Hayat Tecrübeleri ve Zarar Konusu Hakkında Bilgi Sahibi Olmak 472
c. Hâkimin İzlediği Karar Verme Usûlü 472
B. Hukukî İlliyet ve Uygun İlliyet Bağı 476
a. Tazminat Hukukunda Sorumluluk 477
b. Kusursuz Sorumlulukta İlliyet Bağı 479
II. ZAMANAŞIMI YÖNÜNDEN 482
1. Zamanaşımının Başlangıcı 483
2. Zamanaşımı Süreleri 484
3. Zamanaşımının, Harekete Geçememek ve Tazminat Talebinde Bulunamamak Durumundaki Kişinin Aleyhine İşlemeyeceği Hususu 487
A. Haksız Fiiller Alanında, Taraflardan Birinin Sorumluluğunun Söz Konusu Edilebilmesi İçin, Hukukî Bir Sonuç Yükleyen Fiil veya İlişkinin Getirdiği Unsurların İspatlanması 488
B. Neden Olduğu Zarar Henüz Gerçekleşmemiş Bir Fiilin, İşlenmiş Olmasının, Anılan Sürelerin Başlaması İçin Yeterli Sayılmaması 488
C. Zamanaşımının Başlamasında, Zararın Meydana Gelmiş Olması ve Haksız Fiilin Bütün Unsurları ile Gerçekleşmiş Olması 489
4. Alacak Hakkının Talep Edilebilirliğini Ortadan Kaldıran Bir Savunma Aracı Olarak Zamanaşımı 490
A. Akdî Sorumluluk Alanında, Zamanaşımının, Borcun Muaccel Olmasından İtibaren Başlamasına Karşılık; Haksız Fiîl Sorumluluğu Alanında, Zamanaşımının, Zarargörenin Zararı ve Bundan Sorumlu Olanı Öğrenmesi ile Birlikte Başlaması 491
B. Zamanaşımı Süresinin Başlaması 492
III. İŞLEM TEMELİNİN ÇÖKMESİ VE SONUÇLARI 494
1. Sözleşmenin Tâdil Edilerek Uygulanması ve Yeni Şartlara Uyarlanması 495
A. Sözleşmeye Bağlılık ve Sözleşme Serbestliği İlkeleri 496
B. İntibak Hükümleri 497
a. Sözleşme Adaletinin Tarafların Bir Kusuru Olmaksızın Bozulması 498
b. Eser, Hizmet ve Kira Sözleşmeleri Alanlarında, İstisna Hükmünün Kıyasen Uygulanması 499
c. Sadece Borçlu Lehine Kullanılabilecek, Aşırı İfa Güçlüğü Hâli 500
2. Ahde Vef’a İlkesi ve Doğruluk ve Güven İlkesinin İşlevi Doğrultusunda Sözleşmenin Oluşan Yeni Şartlara Uyarlanması ve Tamamlanması 501
A. Ahde Vef’a İlkesinin Öngörülemezlik İlkesinin Şartları Dâhilinde Yumuşatılması 505
B. İfa İmkânsızlığının Şartları 507
a. Sözleşmenin Başlangıçta Mümkün Görünen İfa Edilebilirliğinin Sonradan İmkânsız Hâle Dönüşmesi 508
b. Sözleşmenin Başlangıçta Mümkün Görünen İfa Edilebilirliğinin Sonradan İmkânsız Hâle Dönüşmesinde, Borçlunun Kusursuz Olması 513
3. Sözleşmelerde Emprevizyon Teorisi ve Uygulama 516
A. Sözleşmelerde Emprevizyon 516
a. Öngörülemezlik Hâlinin (imprévision) Oluşumunda Gerekli Olan Koşullar 519
aa. Olumlu Koşullar 520
bb. Olumsuz Koşullar 520
aaa. Değişen Hâl ve Şartların Olağanüstü ve Objektif Nitelikte Olması 520
bbb. Değişen Hâl ve Şartların, Sözlenin Taraflara Yüklediği Edimler Arasındaki Dengeyi Aşırı Ölçüde Bozması 521
ccc. Sözleşmede veya Kanunda Değişen Hâl ve Şartlara İlişkin Bir Kaydın veya Hükmün Bulunmaması 523
ddd. Değişen Hâl ve Şartların Ortaya Çıkmasında İlgili Tarafın Kusurunun Bulunmaması 525
eee. Değişen Hâl ve Şartların, Taraflar Bakımından Önceden Tahmin Edilebilir ve Beklenebilir Nitelikte Olmaması 526
fff. Edimlerin Henüz İfa Edilmemiş Olması 526
B. Doktrinde Emprevizyon Teorisi 527
a. Tarafların İradelerine Dayalı Sübjektif Sistemler 527
aa. Clausula Rebus Sic Stantibus Teorisi 528
bb. Tasavvur Teorisi – Sözleşmenin Temeli Teorisi (la base du contrat) 528
cc. Sözleşmede Boşluk Teorisi (la lacune du contrat) 529
b. Kanuna Dayalı Olan ve Doğrudan Kanun Gereğinin Uygulanması veya Kanunda Öngörülen Şartın Kıyasen Uygulanmasına Dayalı Sistem 530
aa. Sonraki İfa İmkânsızlığı Teorisi 530
bb. Ahlâka Aykırılık Teorisi 531
cc. Hata Teorisi ve Dönme 532
dd. Gabin Teorisi 534
c. Hukukun Genel İlkeleri Doğrultusunda, Dürüstlük Kuralının Uygulanması 535
C. Hâkimin Sözleşmeye Müdahale Şartlarının Genel İlkesi 536
a. Hâkimin Sözleşmeye Müdahale Etmesinin Şartları 537
aa. Öngörülemez Nitelikte Dış Kökenli Olayın Sebep Olduğu Sonuç 537
bb. Sinallagmatik İlişkide, Karşılıklı Menfaat Dengesinin Bozulması 538
cc. Tarafların Karşılıklı Edimleri Arasında Oluşan Dengesizliğin Açıkça Aşırı Oranda Yüksek Olması Gereği 538
b. Hâkimin Sözleşmeye Müdahale Etmesinin Türleri 538
aa. Sözleşmeden Dönme veya Sözleşmenin Feshi 539
bb. Sözleşmenin Yeni Şartlara Uyarlanması 541
4. Konut Finansman Kredisi ile Taşınmaz Satın Alımında İşlem Temelinin Çökmesi ve Sonuçları 541
A. Beklenmeyen Hâl Kuramı (İşlem Temelinin Çökmesi) 542
a. Beklenmeyen Hâl Kuramının (İşlem Temelinin Çökmesi Kuramının) Uygulanması 543
aa. Dövize Endeksli Kredi Sözleşmelerinde Uyarlama 544
bb. Sözleşmelerde Aşırı İfa Güçlüğü ve Uyarlama 550
aaa. Sözleşmenin Kurulması Sırasında Tarafların Öngöremedikleri, Sonradan Meydan Gelen Bir Olağanüstü Durumun Gerçekleşmesi 551
bbb. Olağanüstü Durumun, Borçludan Kaynaklanmaması Gereği 552
ccc. Sözleşmenin Başlangıcında Kurulan Dengenin Sonradan Bozulması 552
ddd. Borçlunun Borcunu Henüz İfa Etmemiş veya İfanın Aşırı Ölçüde Güçleşmesinden Doğan Haklarını Saklı Tutarak İfa Etmiş Olması 553
b. Borçlunun Hâkimden Sözleşmenin Yeni Koşullara Uyarlanmasını İstemesi veya Bu Mümkün Olmadığı Takdirde Sözleşmeden Dönmesi 554
aa. Sözleşmeden Dönme 554
bb. İşlem Temelinin Çökmesi ve Uyarlama Kapsamında, Birbirinden Farklı Üç Hâl 555
aaa. Aşırı İfa Güçlüğü Hâli 555
i. Bölücü Terör 560
ii. Devalüasyonlar 560
bbb. Tarafların Karşılıklı Edimlerinin İfası Arasında Dengenin Bozulması Hâli 561
ccc. Tarafların Sözleşme ile İzledikleri Amacın Boşa Çıkması Hâli 561
c. Uyarlamaya Konu Edilen Sözleşmenin Mahiyeti ve Kelepçeleme Sözleşmeleri 562
aa. Dürüstlük Kuralından Doğan Yan Edimler 563
aaa. Dürüstlük Kuralına Uygunluk 563
bbb. Karşılıklı İyi ve Dürüst Davranışın Ölçüsü 563
bb. Güven İlkesine Dayanarak, Yazılı Hukukun Yetersizliklerini Gidermek 565
5. Ani Edimli ve Sürekli Edimli ve Kısa Süreli Sözleşmelerde Uyarlama 567
A. Sürekli Edimli Sözleşmelerde Uyarlama 568
B. Ani Edimli Sözleşmelerde Uyarlama 570
a. Uyarlama Dâvalarında Hâkimin İzleyeceği Temel Esaslar 575
b. Satış İşleminin Yapılmış ve İşlemin Sona Ermesi Hâlinde 576
C. Kısa Süreli Sözleşmelerde Uyarlama 577
IV. SORUMLULUĞU DARALTMAK VEYA KALDIRMAK YÖNÜNDEN 577
1. Esas Sözleşmeye Eklenen Bir Sorumsuzluk Anlaşması 579
A. Sorumsuzluk Anlaşmasının Hukukî Niteliği 579
B. Sorumsuzluk Anlaşmasının Etki Alanı 581
a. Sözleşme Özgürlüğü Yönünden 581
aa. Kamu Düzeninin, Tarafların İrade Özerkliğini, Toplum Yararı Açısından Düzenleyen ve Sınırlayan Bir Etken Olması Niteliği 582
bb. Sözleşme Özgürlüğünün Sınırlandırmasının Gerekliliği 583
cc. Sözleşmeler Alanında Kamu Düzenini Oluşturan, Uyulması Zorunlu Kurallar ve Yasaklayıcı Önlemlerin Özelliği 584
dd. Konu Edilen Sözleşmeye Özgü Şartlara Uyum Sağlanması Gereği 585
ee. Sözleşmeler Alanında Geçerli Kamu Düzeni Kavramındaki Gelişmeler 585
ff. İrade Özerkliğinin Giderek Daralması 586
b. Kamu Düzenine, Ahlâk ve Şahsiyet Haklarına İlişkin Hükümlerin Etkisi 587
aa. Amir Hükümler ve Yedek Hukuk Kuralları 587
aaa. Alacaklının, Yapılan Sorumsuzluk Anlaşması Kapsamında, Kanunun Sağladığı Yararlardan Feragat Etmiş Olması 588
bbb. Kanunun Getirdiği Sınırlamalara, Devlet ve Toplum Dayanaklarından Esinlenerek Edinilen Değer Yargılarına Göre Tespit Yapılarak Ulaşılması 588
bb. Haksız Zarar Kıstası ve Sorumluluğun Bertaraf Edilmesi Şartının Hukukî Niteliği 589
aaa. Borçlunun Kasd veya Ağır Kusuru Şartının Müeyyidesi 589
bbb. Borçlunun Hafif Kusuru Şartının Müeyyidesi 591
ccc. Takdir Hakkını Kullanan Hâkime, Yedek Hukuk Kurallarını Amir Hüküm Katına Çıkarma Olanağının Verilmesi 592
cc. Yardımcı Şahısların Borca Aykırılıklarından Doğan Sorumsuzluğun Hukukî Niteliği 593
aaa. Zarara Sebebiyet Verme ve Varsayılan Bir Kusur 593
bbb. Hâkimin Takdir Hakkına Müracaat İmkânının Bulunmaması 595
2. Haksız Fiiller Alanında Sorumsuzluk Anlaşması 595
A. Haksız Fiilin İşlenmesinden Önce Verilen Rızanın Sorumluluğa Etkisi 596
a. Zarara Rıza Göstermenin Hukukî Niteliği 597
b. Sorumluluğu Daraltıcı Nitelikteki Şartların Geçerliliği Sorunu 598
aa. Haksız Fiiller Alanında Sorumsuzluk Anlaşmasını Reddeden Görüş 599
bb. Haksız Fiiller Alanındaki Sorumsuzluk Anlaşmasını Sınırlamalarla Kabul Eden Görüş 600
aaa. Kıyas Yolu ile Uygulama 600
bbb. Zararın, Şahısvarlığına veya Malvarlığına Verilmesine Göre Yapılan Ayırım 600
B. Haksız Fiil Sorumluluğu ile Akdî Sorumluluğun Yarışması Hâlinde, Sorumsuzluk Anlaşmasının Etkisi 600
a. Kusurlu Sorumluluk Hâlinde 601
aa. Kasd veya Ağır İhmâlin Bulunması 601
bb. Hafif İhmâlin Bulunması 601
b. Kusursuz Sorumluluk Hâlinde 602
3. Kanunlara ve Yargı İçtihatlarına Güven Duyma İlkesinin, Kamu Düzenine Etkisi 602
A. Yasalara ve Yargı İçtihatlarına Güven Duyma İlkesinin, Kamu Düzeni ile Doğrudan İlgisi 603
B. Objektif İyiniyet Kuralının, Hakkını Kullanan veya Borcunu İfa Eden Kişinin Karşısında Bulunan Kişilerin, Hukuka Olan Güvenlerinin Korunması İlkesine Üstün Yer Vermesi 604
a. Açık Hüküm Karşısında, Yorum Yapma Olanağının Gereksizliği 605
b. Kamu Düzeni ile İlgili Bir Konuda, Kuralın Yorumunu Yapılırken Yasanın Açıkça ve Kesinlikle Belirlediği ve Yasakladığı Durumlara Müdahale Edilememesi 608
V. KATASTROFİK HASARIN TAZMİNİ 609
1. Olağandışı Olayın Tanımlanması 610
A. Olağandışı Olayın Oluş Sebebi 611
a. Olayın Oluşum Sebebinin Ani Olma Niteliği 612
b. Olayın Oluşum Sebebinin Olağandışı Olma Niteliği 613
B. Olağandışı Olayın Meydana Getirdiği Zararın Boyutları 613
a. Doğan Zararın Olağanüstü Olma Niteliği 614
b. Olağandışı Olaydan Etkilenen Zarargörenlerin Çokluğu 615
c. Olağandışı Olaydan Doğan Zararın Maddî, Manevî ve Ekonomik Etkisi 616
2. Olağandışı Olaydan Doğan Zararın Giderilmesinin Yöntemleri 617
A. Hukuka Aykırılık Olmaksızın, Zarar Karşısında Sorumluluğu Üstlenmenin Amaçlan 618
a. Zararı Denkleştirme Amacı 619
b. Zararı Önleme Amacı 619
c. İhlâl Edilen Hakkın Devamını Sağlama Amacı 620
3. Kaim Değerlerin Alacaklıya Devri 620
A. Sorumluluk Hâlinde Sigorta Sözleşmelerinin İşlevi 622
B. Hayat Sigortaları ve Kazaya Karşı Sigortalar 623
a. Mâli Sorumluluk Sigortaları 623
b. Kural 624
c. İstisna 625
4. Hukuka Aykırı Olmayan Fiilden Doğan Sorumluluk ve Fedakârlığın Denkleştirilmesi İlkesi 626
A. Kamu Hukuku Alanında Fedakârlığın Denkleştirilmesi 627
B. Medenî Hukuk Alanında Fedakârlığın Denkleştirilmesi 628
a. Zorunluluk Hâllerinde İradeye Dayalı Olarak Verilen Zarar 628
b. Komşuluk Hukukundan Doğan Hâllerde İradeye Dayalı Olarak Verilen Zarar 629
c. Doğanın Etkisiyle Başkasının Taşınmazına Düşen Malların Takibinde Verilen Zarar 630
C. Tehlike Esasına Dayalı Sorumluluk ve Buna İlişkin Mevzuat 630
a. Beklenebilir Nitelikte Bir Zararın Aniden Doğması 630
b. İşletme Sorumluluğu 632
c. İşletme Dışı Sorumluluk 633
d. Aniden Meydana Gelen Zararın Hukuka Aykırılığı Sorunu 633
5. Konunun Güncelliği ile Hukukî ve Ekonomik Yönden Önemi 633
A. Toplumda Artan Tehlike Unsuru 634
a. Bireyin Tehlike Karşısında Artan Duyarlılığı 634
b. Konunun Hukukî Yönden Önemi 635
c. Konunun Ekonomik Yönden Önemi 636
B. Zarar Öncesi Tedbirleri 637
C. Zarar Sonrasının Etkileri 638
6. Yaşanmış Bazı Olağandışı Olaylar ve Uygulama 639
A. Yaşanmış Bazı Olağandışı Olaylardan Doğan Zararlar 639
a. Olağandışı Katastrofik Olayların Tekrarlanma İhtimali 639
b. Olağandışı Olayların Oluşum Özelliklerine Göre Ayırımı 640
c. Zarara Sebep Olan Olayın Doğmasına Neden Olan Etkene Göre Ayırım 640
aa. Doğa Etkeni 640
aaa. Ani Oluşumlu Olağandışı Olaydan Doğan Zarar 641
bbb. Olağandışı Önemde Bir Zarar 642
ccc. Doğadan Kaynaklanan Bazı Olağandışı Olaylar 643
bb. Teknik Etkenler 645
aaa. Kasd Unsuru Olmaksızın Meydana Gelen Riziko Zararı 645
bbb. Teknik Sebeplere Bağlı Olağandışı Kazalardan Doğan Zararlar 645
cc. İradî Etkenler 646
d. Zarara Sebep Olan Etkenin Hukukî Sorumluluk Yaratmaya Elverişli Olmasına Göre Ayırımı 646
aa. Uygun İlliyet Bağı Kapsamında Doğan Zarar 646
bb. Dolaylı ve Ara Sebeplere Dayalı Olağanüstü Zararlar 648
cc. İlliyet Bağını Kesen Sebepler Kapsamında Doğan Zarar 649
aaa. Zararı Meydana Getiren Sebep 650
bbb. Kişilerin Fiil ve Eylemlerinden Bağımsız Olaylardan Doğan Olağanüstü Zararlar 650
ccc. Kişilerin Fiil ve Eylemlerinden Doğan Olağanüstü Zararlar 651
B. Kişilerin Fiil ve Eylemleri ile Umulmayan Hâllerin Birleşmesinden Doğan Olağanüstü Zararlar 651
C. İfanın İmkânsızlığı 652
7. Hukukî Sorumluluk Alanı 654
A. Sözleşmeden Doğan Sorumluluk Alanında Bazı Somut Olaylarda Mücbir Sebep Uygulamaları 655
B. Borçlunun İspatlama Yükümlülüğü 656
a. İstisna (Eser) Sözleşmesinde 657
b. Hizmet Sözleşmesinde 659
aa. Sözleşmede Sayılan Özel Hâller 660
bb. 4857 Sayılı İş Kanunu’na Göre Zorunlu Hâller 660
8. Zararın Giderilmesi 661
A. Maddî Zararların Giderilmesi 662
B. Manevî Zararların Giderilmesi 662
C. Devletin Müdahalesi ve Sorumluluğu 663
a. Devletin Olağandışı Zarar Öncesi Sorumlulukları 664
b. Devletin Olağandışı Zarar Sonrası Sorumlulukları 664
aa. Nükleer Alanda 665
bb. Devletin Aldığı Tedbirlerden Doğan Zararlar 666
cc. Üreticilerin ve Tarım İşçilerinin Uğradığı Zarar 667
VI. SÖZLEŞMENİN KURULMASI ESNASINDA ÖNGÖRÜLEMEYEN SONRAKİ İFA İMKANSIZLIĞI VE MÜCBİR SEBEP 669
1. Mücbir Sebeplerin Oluşumu Hakkında Geliştirilen Teoriler ve Mücbir Sebebin Etkileri 672
A. Teoriler 672
a. Sübjektif Teori 672
b. Objektif Teori 675
c. Tehlike Teorisi 676
d. Sübjektif ve Objektif Teorilere Getirilen Yenilikler 677
B. Tarafların Sorumluluğu 677
a. Zarar 680
b. İşletme Tehlikesi Dışındaki Olay 680
c. Sebep ile Sonuç Arasındaki Uygunluğun Kesilmesi 681
d. Borçlunun Kusursuzluğunun İspatlanması 682
C. Mücbir Sebebin Nisbî Bir Kavram Olma Niteliği 682
a. İfa İmkânsızlığı 683
b. İfa Güçlüğü 686
c. Manevî İmkânsızlık 686
2. Mücbir Sebeplerin Unsurları 687
A. Olayın Fiilen Gerçekleşmesi 687
a. Borca Aykırılığın Uygun Sebebi 687
b. Tabiattan, Sosyal veya Hukukî Etkenlerden Kaynaklanan Olay 688
aa. Tehlike Sorumluluğu Alanında 689
bb. Sözleşmeler Alanında 691
cc. Haksız Fiiller Alanında 691
B. Olayın, Davranış Normunun veya Borcun İhlâline Sebep Olması 691
a. İşletmenin Faaliyet Çevresi 692
b. İşletmeye Göre İç Kökenli Etkenler 693
C. Olayın Dış Kökenli Olma Niteliği 693
a. Olayın, İşletmenin Faaliyet Çevresi Dışında Olması 694
aa. İç Kökenli ve Dış Kökenli Olma Farklılığı 694
bb. Dış Kökenli Olayın Büyük Şiddet ve Yoğunluğu 696
b. İşletme Tehlikesi Sorumluluğu 696
D. Olay ile Sözleşmenin veya Davranış Normunun İhlâli Arasında Uygun İlliyet Bağının Bulunması 697
E. Olayın Kaçınılmazlık Niteliği (l’inévitabilité) 698
a. Kaçınılmazlık Unsurunun Özellikleri 698
aa. Kaçınılmazlığın Mutlaklık Niteliği 699
bb. Kaçınılmazlığın, Borçlunun Ekonomik Durumundan Bağımsızlığı 700
b. Olayın Kaçınılmazlığı İçinde Yer Alan Etkenler 700
aa. Olayın Önlenemezlik Niteliği (l’insurmontabilité) 700
aaa. Önlenemezliğin (insurmontabilité) Sübjektif Ölçülere Göre Belirlenmesi 701
bbb. Önlenemezliğin Objektif Ölçülere Göre Belirlenmesi 701
bb. Olayın Dayanılmazlık Niteliği (l’irrésistibilité) 702
cc. Olayın Öngörülemezlik Niteliği (l’imprévisibilité) 704
aaa. Olağanüstü Nitelikteki Olayın Öngörülemezliği 704
bbb. Tekrarlanan ve Süregelen Olağanüstü Olaylar 705
i. Bölücü Terör 705
ii. Devalüasyonlar 706
iii. Sözleşmenin Temelinden Çökmesi 706
ccc. Olayın Olağan Olmaması 707
i. Olayın, Belli Bir Süreden Beri Görülmemiş Olması 708
ii. Olayın Yoğunluğunun ve Süresinin İstisnai Boyutları 708
VII. İNŞAAT ESERİ SÖZLEŞMESİ 711
1. İnşaat Sektörü Sözleşmeleri 714
2. Katastrofik Felâket 721
A. Katastrofik Zararların Hukukî Açıdan Giderilmesi Yöntemleri 722
B. Eser Sözleşmesinin Bir Alt Türü Olarak İnşaat Sözleşmesi 723
C. Yap–İşlet–Devret modeli İnşaat Sözleşmeleri /Built Operate & Transfer (BOT) 725
D. Bir İşgörmeye İlişkin Borç 726
3. İnşaat ve Mimarlık /Mühendislik Sözleşmesinin Yapısı 728
A. İnşaat Sözleşmesinin İşlevi ve Özellikleri 729
a. İnşaat Sözleşmesinin Tanımlanması ve Dayanakları 729
b. İnşaat Sözleşmesinin Hukukî Niteliği 730
aa. Eser Sözleşmesinde, Edimin İyi Suretle İfasına İlişkin Özen Borcu 732
bb. Mimarlık/Mühendislik Sözleşmesinde Özen Borcunun Mahiyeti 733
B. Mühendislik Sözleşmesinin Nitelikleri 733
a. Uluslararası Standart İnşaat Sözleşmelerinde, İşsahibinin Müşavir–Mimar– Mühendis ve Müteahhit İlişkisi 734
aa. Müşavir Mimarlık/Mühendisliğin Etkinliği ve Artan İşlevi 735
bb. Meslekî Norm, Teknik Şartnâme, Standardizasyon Normları ve Bayındırlık İşleri Genel Şartnâmesi 736
aaa. İşgörme Sözleşmelerinde, Taraflar Arasında Kurulan Güven İlişkisi ve Sonuç Borcu 737
bbb. Sonuç Borcu ile Özen Borcunun Birbirinden Ayırımı 738
b. Eser Sözleşmesinde, Edimin İyi Suretle İfasına İlişkin Özen Borcu 741
a. Özen Borcunun, Ayıba Karşı Tekeffül Hükümlerinin Yetersiz Kaldığı Durumlarda, Gerekliliği 742
b. Keşif Bedelinin Tecavüzüne Dayalı Olarak Sözleşmeden Dönme 742
c. Üçüncü Şahıslara Karşı Neden Olunan Zararları Giderilmesi 743
4. Eser Sözleşmesinin Kuruluşu ve Geçerlilik Şartları 744
A. Yüklenicinin Gerçekleştirdiği Faaliyet İle Amaçlanan Sonucun Üretilmiş ve Muhtemel Ayıplara Karşı Garanti Edilmiş Olması Gereği 747
a. Yüklenicinin Gerçekleştirdiği Faaliyet ile Bir Şeyin Objektif Olarak Değiştirilmiş veya Yeni Bir Şeyin Meydana Getirilmiş Olması Gereği 749
b. Yüklenicinin Gerçekleştirdiği Faaliyet ile Mevcut Yapının Değiştirilmesi ve Yeni Oluşanın, Bir Şekilde Somut Hâle Dönüşmüş Olması Gereği 750
B. Eserin İfa Edilmesi 751
a. Eserin Özellikleri ve Türleri 754
aa. Somut Görünümlü Maddî Varlığı Olan Eser 756
aaa. Eserin İmâlâtında Malzemenin Temini Konusunda İki Tip Sözleşme 757
aaaa. Olağan Eser Sözleşmesi 758
bbbb. Eser Teslim Sözleşmesi 760
bbb. İşsahibinin, Yüklenicinin Eserin Yapımında Temin Edeceği Malzemeyi Sağlamaktaki Bağımsızlığını Daraltma Yetkisi 760
ccc. Yüklenicinin Temin Ettiği Malzemenin Kalitesi Hakkında Sorumluluğu 761
b. Eser Teslim Sözleşmesinin Uygulanmasında, Yüklenicinin Sağladığı Malzeme Dolayısıyla Meydana Gelen Ayıba Karşı Tekeffülün, Satış Sözleşmesinin Zapta Karşı Tekeffül Hükmünden Farklılığı 763
aa. Eser Teslim Sözleşmesinin, Yapımı Tamamlandıktan Sonra Satılacak Şeyden Farklılığı 763
bb. Satış Sözleşmesi ile Eser Teslim Sözleşmesi Arasındaki Farkın Sebebi 764
c. Kullanıldığında Yıpranan ve Tüketilen veya Tüketilmeyen Şeyler 764
aa. Eser Teslim Sözleşmesinin, Montaj İşini de İçeren Satıştan Farklılığı 765
bb. Eser Teslim Sözleşmesinin, Şeyin Montaj İşinin Denetlenmesini ve Gözetilmesini İçeren Satıştan Farklılığı 767
C. Maddî Görünümlü Varlığı Olmayan Fikrî Faaliyetler / Eserler 768
a. Konusu Maddî Olmayan Eser Sözleşmesi 770
aa. Maddî Görünümlü Varlığı Olmayan Fikrî Faaliyetin veya Entellektüel Eserin, Eser Sözleşmesi Hükümleri Çerçevesinde Yer Bulamayacağının İlk Sebebi 770
bb. Maddî Görünümlü Varlığı Olmayan Fikrî Faaliyetin veya Entellektüel Eserin, Eser Sözleşmesi Hükümleri Çerçevesinde Yer Bulamayacağının İkinci Sebebi 770
b. Konunun Eser Sözleşmesi Olduğuna Karar Verebilmek İçin, Yapılan Maddî Yapısı Bulunmayan Fikrî Faaliyetin Sonucunun Objektif Olarak Vâad Edilebilmesine Bağlı Olması 771
aa. Maddî Olmayan Fikrî Sonucun, Somut Maddî Yapıya Dönüştürülebilmesi Gereği 773
bb. Maddî Yapısı Bulunmayan Fikrî Faaliyetin Sonucunun, Objektif Olarak Vâad Edilebilmesi ve Maddî Olmayan Sonucun Maddî Yapıya Dönüştürülebilmesi Şartlarının Gerçekleşmemesi Hâlinde Oluşan İsimsiz Sözleşme 773
aaa. Somut Olarak Üretilen Bir Eser veya İfa Edilecek Eser Hakkında Tasarım Plânı, Proje veya Elektronik Düzenleme Kapsamında Yapılan Çalışmalar 774
bbb. Mimarlık ve Mühendislik Sözleşmesinin Hukukî Niteliği 775
aaaa. Mimar Tarafından Ücret Karşılığı Düzenlenen Fizibilite Raporu ve Masraf Listesi 777
bbbb. İnşaat Yapımı ve İşçilik ve Şantiye Çalışmalarının Yönetilmesi Sözleşmesi 778
cccc. Mimarın İşgörmesinin Vekâlet Sözleşmesine Tâbi Olması ve Sözleşmenin Feshi 779
i. Vekâlet Sözleşmesi Hükümlerin Mimarlık Sözleşmesine Uygulanmasında Tek Taraflı Sona Erdirme 781
ii. Vekâlet Verenin ve Vekilin, Sözleşmeyi Her Zaman Tek Taraflı Olarak Sona Erdirebilmeleri ve Feshin Etkileri 781
iii. Vekâlet Sözleşmesi Hükümlerinin, Mimarlık Sözleşmesine Uygulanmasında Tek Taraflı Sona Erdirme Konusunda Sınırlama 784
D. Edim Sonucu Borcu 794
a. Eser/İnşaat Sözleşmesinin Objektif Açıdan Esaslı Unsurları 794
b. Eser/İnşaat Sözleşmesi İle Belirlenen Veya Belirlenebilir Nitelikte Bir İmalâtın Kararlaştırılması 795
c. Eserin/İnşaatın Bedeli Objektif ve Sübjektif Açıdan Esaslı Unsur Olup; Miktarının Gösterilmesinin Gerekli Olmaması 796
VIII. SORUMLULUKTA TESELSÜL YÖNÜNDEN 798
1. Teselsül İlişkisinin, Teminat Arttırıcı Niteliği 801
A. Sözleşme Borçlarında Teselsül 801
a. Borçların Birbirlerinden Bağımsızlıkları 802
b. Müteselsil Borçlulukta İfa 802
B. Sözleşmenin Hiç veya Gereği Gibi İfa Edilmemesinden Doğan Tazminat Borcunda Teselsül 802
2. Akdî Teselsül Hükümlerinin, Haksız Fiiller Alanında Meydana Gelen Müteselsil Sorumluluk Hâllerine, Uygun Olduğu Ölçüde, Kıyasen Tatbik Edilebilirliği 803
A. Borçluların Durumu 803
B. Müteselsil Borcun Sona Ermesi 805
VIII. AVUKATLIK VEKALET SÖZLEŞMESİ KAPSAMINDA SORUMLULUK 805
1. Tüketici İşlemi Kapsamında, Vekâlet Sözleşmesi 806
A. Vekâlet Sözleşmesi 809
a. Müvekkilin, Avukatın Emeğinin Hak Ettirdiği Ücreti Ödemekle Yükümlü Olması 810
aa. Avukatlık Ücret Hakkı (Honorarium / Şeref Bedeli) ve Angarya Yasağı 810
bb. Vekâlet Veren, Vekilin, Vekâletin Gereği Gibi İfası İçin Yaptığı Giderleri Ödemekle Yükümlü Olmasının Şartları 813
B. Taraflar Arasında Geçerli Bir Vekâlet Sözleşmesi Bulunmalı ve Yapılan Masrafların Söz Konusu Vekâletnamenin Gereği Olması Gerekmektedir 814
C. Vekil Masraf Yapmış Olmalı ve Bu Masraf, Vekâletin İfası Yolunda, İsteyerek ve Bizzat Vekilin İradesi ile, Vekilin Kendi Malvarlığından Yapılmış Olması Gereğii 815
D. Vekâletin Gereği Gibi İfa Edilmiş Olması 816
a. İşin İfası Dolayısıyla Vekilin Yaptığı Masraf 818
b. İşin İfası Dolayısıyla Vekilin Uğradığı Zarar 819
2. Vekilin Vekâletten Azli veya İstifası 820
A. Avukatın Vekâletten Azli 820
B. Azil veya İstifanın Münasip Olmayan Bir Zamanda Gerçekleşmiş Olması Hâlinde, Diğer Tarafın Bundan Dolayı Uğradığı Zararı Tazmin Yükümlülüğü 824
a. Vekâletten Azil veya İstifaya, Bunların Haklı Nedenlere Dayalı Olup Olmamasına Göre Değişen, Farklı Sonuçlar 825
b. Avukatın Haksız Azli Hâlinde Ücretin Tamamının Ödenmesi ve Avukat Kusur veya İhmâlinden Dolayı Azledilmiş İse Ücretin Ödenmemesi 826
aa. Değeri Para ile Ölçülebilen Dâva ve İşler 827
bb. Avukatın Müvekkilinden Aldığı Vekâlet Ücreti ile Dâvayı Kaybeden Diğer Tarafa Yüklenen Ödeme 827
C. Vekilin, Müvekkil Tarafından Vekâletten Haksız Surette Azledilmesi 828
D. Vekilin, Vekâletten İstifa Etmesi 831
3. Ücretsiz Vekâletin Baro’ya Bildirilmesi Şartı 834
4. Meslekî Uzmanlığı Gerektiren İşlerde, Özen Borcunun Tarzı ve Kapsamı 835
A. Vekâlet Sözleşmesinde, İşin Özenle Yapılması Borcu 837
B. Vekilin Özen Borcunun Konusu ve Derecesi 838
a. Vekilin Özen Gösterme Yükümlülüğünden Ulaşılan Objektif Kıstas 840
b. Vekilin Özen Gösterme Yükümlülüğünden ve Uzmanlık Gerektirmesine Göre Ulaşılan Sübjektif Kıstas 841
5. Vekilin Sorumluluğunun Kapsamı 841
A. Vekâlet Sözleşmesinin, Ücretli veya Ücretsiz Olma Farklılığına Göre, Özen Borcunun Kapsamı ve Borcun Çeşitlerinin Belirlenmesi 842
a. Vekilin, İşi Sadakatle ve Özenle Yürütmek ve İfa Etmek Mecburiyeti 843
b. Vekilin, Müvekkilinin Çıkarları Doğrultusunda Çalışması ve İradesine Uygun Davranmak Mecburiyeti 845
c. Vekilin, Sözleşmeyi Bizzat İfa Etmesi Mecburiyeti 847
d. Vekilin, İcraatı Hakkında Hesap Vermek Mecburiyeti 847
B. Vekilin, Sözleşme Sonrası Koruma Borçları 847
IX. SAĞLIK HUKUKUNDA VEKALETİN GEREĞİ GİBİ İFASI 851
1. Sağlık Personelinin, Vekâlet Akdi Gereği Olarak, Tedavinin Gerçekleştirilmesinde, Zaman ile Bağlı Olmaması ve Sonuç Rizikosunu Yüklenmemesi 852
A. Vekâletin Özenle Uygulanması 853
B. Sağlık Çalışanlarının, Hastayı “İyileştirme” Sonucuna Ulaşmalarının Zorunlu Sonuç Olmaması 854
C. Sağlık Personelinin Bağlı Olduğu Vekâlet Sözleşmesinin, Hizmet Sözleşmesinden Farklılığı 855
a. Sağlık Personelinin, Mesaisini Belli Saatlerde, Belirsiz Sayıda Hasta Tedavisi İçin, Bir Özel Hastaneye Hasretmesi 855
b. Sağlık Personelinin, Hastayı, Bağımsız Surette Tedavi Etmesi 855
D. Sağlık Personelinin Bağlı Olduğu Vekâlet Sözleşmesinin, Eser (İstisna) Sözleşmesinden Farklılığı 857
a. Vekâlet Sözleşmesinde Zımnî Kabul Unsuru 857
aa. Sözleşmenin Kurulduğu Yönünde Bir Kesin Karinenin Oluşması 858
bb. Sağlık Personelinin, Kendisine “Tevdi Edilen İşi Görmek Hususunda Resmî Sıfatı” Taşıması 859
b. Sağlık Personelinin Zımnî Kabulü 859
c. Hastanın Zımnî Kabulü 860
2. Sağlık Personelinin, Hastaya, Belli Bir Yönde Faaliyet Göstermeyi Taahhüt Etmesi 861
A. Sağlık Personelinin, Ücret Almaksızın İşgörme Serbestisi 861
B. Maddî Fiillere İlişkin Vekâlet Sözleşmesinden Cayma (Dönme) ve Azil 861
C. Sağlık Personeline Tanınan Maddî Fiillere İlişkin Yetkinin Şekil Unsuru 862
a. Sağlık Personelinin, İşgörmeye İlişkin Bir Borcu Üstlenmesi 863
b. Hastaya veya Hasta Yakınlarına İmzalattırılan Yetkilendirme Belgesi 863
aa. Hastadan, Bilgilendirilmek Suretiyle, İzin Alınması 864
bb. Fiil Ehliyetinden Yoksun Olanlar Hakkında 864
3. Açlık Grevi Yapan veya Ölüm Orucu Tutanlar Hakkında 865
A. Sağlık Personeli ile Hasta Arasında Kurulan Vekâlet İlişkisinin Kapsamı 865
a. Sağlık Personelinin, Vekâletsiz İşgörme Kapsamına Giren, İzinsiz Müdahalesi 866
b. Sağlık Personelinin, Vekâlet İlişkisi Kapsamında Öngörülen Sınırları Aşması 866
B. Hukuka Uygun Bir Amaca Dönük Müdahale 866
C. Sağlık Personelinin Müdahalesinin Sınırlarının Sözleşme ile Tespiti 867
D. Sağlık Personelinin (Vekil) Borçları 868
a. Taraflar Arasında Kurulan Güven Duygusu 869
aa. Sağlık Personelinin İşini Sadakat ve Özenle İfa Etmesi 869
bb. İfaya Yardımcı Olma Amaçlı Yan Borçlar ve Koruma Menfaati Amaçlı Yan Borçlar 870
aaa. Sağlık Personelinin Sadakat Borcu 870
bbb. Sağlık Personelinin Sözleşme Esnası ve Sözleşme Sonrası Sadakat Yükümlülüğü 871
ccc. Sözleşme Esnası Koruma Borçlarının Nitelikleri 871
b. Özen ve Sadakat Yükümlerinin, Tedavi Amaçlı Aslî Edime Olumlu Etkisi Nispetinde, Sözleşme İlişkisi Kapsamına Girmesi 872
c. Özen ve Sadakat Yan Yükümlerinin Bağımsız Surette Dâva Konusu Edilememesi 872
d. Sözleşme Sonrası Koruma Borçları 873
aa. Hastanın Sağlık Menfaati ile, Sağlık Personelinin Ücret Menfaatlerinin Bağdaştırılması 873
bb. Sağlık Personelinin Verdiği Tedavinin, Hastanın Yararı Yönünde Sürdürülmesi 874
aaa. Sağlık Personelinin, Sadakat Borcu Gereği Olarak, Hastanın Sırlarını Saklamasına İlişkin Yükümlülüğü 874
bbb. Gizli Tutulması, Hastanın Yararına Olan Özel Durumlar 876
ccc. Açıklanması Gerekli Olan Unsurlar 876
e. Sağlık Personelinin Hasta Hakkında Edinmiş Olduğu Bilgileri, Hastanın Sağlık Menfaati Kapsamında Etkili Olabilecek Kimselerle Sınırlı Kalmak Kaydıyla Açıklaması 877
aa. Sağlık Personelinin, Kamu Düzeni ve Menfaatleri Açısından Hastasının Sırlarını Açıklaması Mecburiyeti 877
bb. Sağlık Personelinin Tanıklıktan Kaçınabileceği Durumlar 878
cc. Sağlık Personelinin, Hastaları ve Bunların Yakınları Hakkında Öğrendikleri Bilgileri Açıklamaları Hakkında Yasaklama 878
dd. Sağlık Personelinin, Görülen Dâvada, Hastasının Muvafakat Vermediği Durumlarda, Tanıklıktan Kaçınabilmesi 878
f. Sağlık Personelinin, Sır Saklama Yükümlülüğüne Aykırı Davranışından Doğan Sorumluluğu 879
aa. Sağlık Personelinin, Sır Saklama Yükümlülüğüne Aykırı Davranışının, Hastasının Kişilik Haklarına Saldırı Niteliğinde Olması 879
bb. Sağlık Personelinin Hastasının Sırlarını veya Gizlilik Alanını Açıklamasına Dayalı Olarak Meydana Gelen Akdî Sorumluluk ile, Akit Dışı Sorumluluğun Yarışması 880
Sonuç 883
Kaynakça 895
Kavram Dizini 919