Bireysel İş Hukuku (9786253611415)

Sunuş 7
Kısaltmalar 19
Birinci Kısım
İŞ HUKUKU: KAVRAM – TARİHÇESİ – ÖZELLİKLERİ
§1. İŞ HUKUKU KAVRAMI 25
§2. İŞ HUKUKUNUN TARİHÇESİ 26
I. Genel Olarak 26
II. Türk Hukukunda Durum 28
A. Osmanlı İmparatorluğu Öncesi Dönem 29
B. Osmanlı İmparatorluğu Dönemi 31
C. Ara Dönem 35
D. Cumhuriyet Dönemi 36
§3. İŞ HUKUKUNUN ÖZELLİKLERİ, KAYNAKLARI VE ÖRGÜTLERİ 40
I. İş Hukukunun Özellikleri 40
A. İşçinin Korunması Ön Plândadır 40
B. Kuralları Genellikle İşçi Yararına Aşılabilir (Nispî Emredici) Niteliktedir 41
C. İşçi Lehine Yorum Geçerlidir 42
D. İşçinin Kişiliği Önem Taşır 43
E. Yönetime Katılmak Mümkündür 44
F. Bireysel İş Hukuku Yasalarında Dağınıklık Egemendir 44
G. Özel Hukuka Giren Bir Hukuk Dalıdır 45
II. İş Hukukunun Kaynakları 45
A. Özel Kaynaklar 45
B. Resmî Kaynaklar 48
III. Çalışma Yaşamının Örgütleri 51
A. Türk Çalışma Örgütü 51
B. Uluslararası Alanda 52
§4. İŞ HUKUKUNUN UYGULANMA ALANI 53
I. Konu Bakımından Uygulanma Alanı 53
II. Yer Bakımından Uygulanma Alanı 56
A. İşyeri 57
1. Asıl Üretimin (İşin) Yapıldığı Yer (Asıl İşyeri) 57
2. İşyerinden Sayılan Yerler 57
a. Nitelik ve Yönetim Bakımından Bağlı Yerler 57
b. Eklentiler 58
c. Araçlar 58
B. İşyerinde Gelişmeler/İşyerinin Devri/Bildirimi 60
C. İşletme 65
D. Grup Oluşturan İşyerleri 65
III. Kişi Bakımından Uygulama Alanı 65
A. İşçi 66
B. İşveren 71
C. İşveren Vekili 74
1. İşin, İşyerinin ve İşletmenin Yönetiminde Görev Alınmalıdır 75
2. İşveren Adına Hareket Edilmelidir 75
3. İşveren Vekilinin İşlemlerinin Sonucu 75
D. Alt İşveren 76
1. Kavram 76
2. İşK’da Alt İşverenlik 77
3. Gerçekleşme Koşulları 78
a. Kendisi de Personel Çalıştıran Bir İşveren Bulunmalıdır 78
b. Bir Başkası Bundan Belli Nedenlerle İş Almalıdır 79
c. Bu İş Asıl İşverenin İşyerinde Yapılan İşle İlgili Olmalıdır 81
d. İşi Alan İşçilerini Bu İşe Özgülenmiş Biçimde Çalıştırmalıdır 82
e. Alt İşveren Olacak Kimse Daha Önce O İşyerinde Çalıştırılmamış Bulunmalıdır 83
4. Alt İşverenlikte İlişkiler ve Sonucu 84
5. Dikkat Edilecek Hususlar 85
E. Çırak/Mesleki Eğitim Gören Öğrenci ve Stajyer 93
1. Çırak 93
2. İşletmelerde Mesleki Eğitim Gören Öğrenciler 95
3. Stajyer 95
4. Ortak Esaslar 98
F. Sendikalar ve Konfederasyonlar 100
İkinci Kısım
§1. BİREYSEL İŞ HUKUKU KAVRAMI VE KAPSAMI 101
I. Kavram 101
II. Bireysel İş Hukukunun Kapsamı 101
A. İş Kanununa Tabi Olan/Olmayan İşler 102
1. Deniz ve Hava Taşıma İşleri 102
a. Deniz Taşıma İşleri 102
b. Hava Taşıma İşleri 104
2. 50 veya Daha Az İşçi Çalıştırılan Tarım ve Orman İşlerinin Yapıldığı İşyerleri 105
3. Bir Ailenin Üyeleri veya Hısımları Arasında Dışarıdan Başka Biri Katılmayarak Evlerde ve El Sanatlarının Yapıldığı İşler 107
4. Ev Hizmetleri 108
5. En Fazla Üç Kişinin Çalıştığı Esnaf İşyerleri 110
6. Aile Ekonomisi Sınırları İçinde Kalan Tarımla İlgili Her Çeşit Yapı İşleri 112
7. Profesyonel Sporcular 112
8. Rehabilite Edilenler (ve Yaptıkları İşler) 113
9. Süreksiz İşler 113
B. Deniz İş Kanunu’na Tabi İşler 114
C. Basın İş Kanunu’na Tabi İşler (ve İşçiler) 116
D. Türk Borçlar Kanunu’na Tabi İşler 118
§2. İŞ SÖZLEŞMESİ 119
I. İş Sözleşmesi Kavramı 119
II. İş Sözleşmesinin Öğeleri 120
A. İş (Çalışma) Unsuru 120
B. Bağımlılık Unsuru 122
C. Ücret (Karşılık) Unsuru 126
III. İş Sözleşmesinin Tarafları 127
IV. İş Sözleşmesinin Yapılması 127
A. Sözleşme Görüşmeleri 127
B. Tarafların Ehliyeti 137
C. Sözleşmenin İçeriği 139
D. Şekli 139
E. Süresi 142
F. Yabancıların Çalışması 148
G. İş Sözleşmesi Yapma Özgürlüğü/Zorunluluğu 150
1. İşten Topluca Çıkarılanların İşe Yeniden Alınması 151
2. Askerlik veya Diğer Bir Kanuni Ödev Yüzünden İş İlişkisi Sona Erenlerin İşe Yeniden Alınması 151
3. Engelli ve Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu 152
a. Çalıştırma Yükümü Bakımından 153
b. Engelli Çalıştıran İşverenlere Sağlanan Teşvikler 157
c. İşyerinden Engelli/Malul Olarak Ayrılan Eski İşçinin Yeniden İşe Alınması 159
4. Sendika Yöneticilerinin İşe Yeniden Alınması 160
5. Sözleşme Yapma Zorunluluğunun Sonucu 161
H. İş Sözleşmesinin Devri 161
V. İş İlişkisinin Türleri 162
A. Tipik/Atipik İş İlişkileri 162
1. Belirli Süreli İş İlişkisi 163
2. Kısmî Süreli Çalışma ve Türleri 163
3. Geçici (Ödünç) İş İlişkisi 172
4. Grup (Takım) ile Kurulan İş İlişkisi 197
5. Evde Çalışma ve Uzaktan Çalışma İlişkisi 198
6. Pazarlamacılık Sözleşmesi 202
B. Deneme Süreli İş İlişkileri 203
VI. İş Sözleşmesinin Geçersizliği ve Geçersizliğin Sonuçları 206
A. Kesin Geçersizlik Nedenleri 206
1. Emredici Hukuk Kurallarına Aykırılık 207
2. Ahlâka Aykırılık 208
3. İmkânsızlık 209
4. Muvazaa (Danışıklık) Bulunması 209
B. İş Sözleşmesinin İptali ve İptal Nedenleri 211
C. Geçersizliğin Etkisi 213
VII. İş Sözleşmesinin Devri ve İş Sözleşmesinde Taraf Değişikliği 215
§3. İŞ SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN HAKLAR/ BORÇLAR 219
I. İşçinin Borçları 220
A. İş Görme (Çalışma) Borcu 220
B. Özen Borcu 224
C. İtaat (Uyma) Borcu 225
D. Sadakat Borcu 226
E. Teslim ve Hesap Verme Borcu 233
II. İŞVERENİN BORÇLARI 234
A. Ücret Ödeme Borcu 234
1. Ücret Sistemleri 236
2. Ücretin Miktarı 236
3. Ödenme Yeri 239
4. Ödenme Zamanı 241
5. Ödenme Biçimi 242
6. Ödeneceği Kişi 243
7. Ödemenin İspatı 243
8. Ücret Garanti Fonu 244
9. Diğer Hususlar 245
a. Zamanaşımı 245
b. Gecikme Faizi 246
c. Çalışmaktan Kaçınma Hakkı 248
B. İşçiyi Gözetme Borcu 253
C. Eşit Davranma Borcu (Haksız Ayırım Yasağı) 257
D. Diğer Borçlar 265
§4. İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ 269
I. Kendiliğinden Sona Erme 269
A. Ölüm 269
B. Sözleşme Süresinin Bitimi 271
C. İşçi ve İşveren Sıfatının Aynı Kişide Birleşmesi 272
II. Tarafların Anlaşması İle Sona Erme 273
III. Geçersizlik Açıklaması İle Sona Erme 276
IV. Fesih Yoluyla Sona Erme 277
A. Genel Olarak Fesih Kavramı 277
B. Fesih Yasakları 280
1. DİK Kapsamında Fesih Yasağı 280
2. BİK’da Fesih Yasağı 281
3. Tüm Yasalar Kapsamında Fesih Yasağı 281
4. Fesih Hakkının Sözleşmelerle Sınırlandırılması 281
C. Önelli Fesih/Süreli fesih 283
1. Önele Uyularak Fesih Bildiriminin Sonuçları 286
2. Önellere Gereğince Uymamanın Sonucu 289
D. Peşin Parayla Fesih 294
E. Kötüniyetli Fesih 297
F. Haklı Nedenle Fesih (Olağanüstü/Derhal Fesih) 300
1. İşçi Açısından Haklı Fesih Nedenleri 302
a. Sağlık Nedenleri 303
b. Ahlâk ve İyiniyet Kurallarına Aykırı Haller 305
ba. İşverenin İşçiyi Yanıltması 305
bb. İşçinin veya Ailesinin Şeref ve Namusuna Dokunucu Davranışlarda veya Cinsel Tacizde Bulunmak 305
bc. İşverenin İşçiye veya Ailesine Sataşması, Suç İşlemesi, Suça Özendirmesi 306
bd. İşyerinde 3. Kişilerin Cinsel Tacizine Uğramak 309
be. İşçi Ücretinin Gereğince Ödenmemesi 310
bf. İşçiye Az Miktarda İş Verilmesi/İş Koşullarının Uygulanmaması 312
c. Zorlayıcı Nedenler 317
2. İşveren Açısından Haklı Fesih Nedenleri 317
a. Sağlık Nedenleri 318
b. Ahlâk ve İyiniyet Kurallarına Aykırı Haller ve Benzerleri 323
ba. İşçinin İşvereni Yanıltması 323
bb. İşveren veya Ailesinin Şerefine Dokunucu Davranışlar 324
bc. İşverenin Başka Bir İşçisine Cinsel Tacizde Bulunmak 325
bd. İşverene Sataşmak veya Alkol ve Uyuşturucu Almak 326
be. Sadakat Borcuna Aykırılık 330
bf. İşyerinde Suç İşlemek 332
bg. Haksız ve İzinsiz Devamsızlık 333
bh. Uyarıya Rağmen Görevini Yapmamakta Israr Etmek 335
bi. İşin Güvenliğini Tehlikeye Düşürmek veya İşverene Zarar Vermek 335
c. Zorlayıcı Nedenler 339
d. Tutuklanma–Gözaltı Nedeniyle Devamsızlık 341
3. Fesih Süresi 342
G. Haksız Fesih 345
H. Toplu Fesih 349
I. Geçerli / Geçersiz Fesih 352
§5. İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİNİN SONUÇLARI 352
I. İşverenin Belge Verme Yükümü Doğabilir 352
II. İş Güvencesi İşlerlik Kazanabilir 354
III. İşe Başlatma /İşe Yeniden Alma Zorunluluğu Doğabilir 376
IV. Sözleşme Sonrasına Yönelik Rekabet Yasağı İşlerlik Kazanabilir 376
V. İbra Gündeme Gelebilir 382
VI. İşsizlik Sigortası Edimlerinden Yararlanılabilir 385
VII. Ücret–Parasal Menfaatler ile Ceza Koşulu ve Tazminat Ödeme Yükümü Doğabilir 386
A. Ücret ve Parasal menfaatlerin Ödenmesi Gerekebilir 386
B. Ceza Koşulu Ödenmesi Gerekebilir 387
C. Tazminat Ödenmesi Gerekebilir 390
§6. ÖZELLİKLİ BİR SONUÇ: KIDEM TAZMİNATI ÖDENMESİ GEREKEBİLİR 393
I. Kıdem Tazminatı Kavramı – Tarihçesi – Hukuki Niteliği 393
II. Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Koşulları 395
A. Kıdem Tazminatına İmkan Veren Bir İş Sözleşmesiyle Çalışma Bulunmalı 396
B. İş Sözleşmesi Kıdem Tazminatına İmkan Verir Biçimde Son Bulmalı 396
1. Sözleşmenin Kendiliğinden Sona Ermesi: İşçinin Ölümü 397
2. Fesihle Son Bulma Halleri 398
a. Sözleşmenin İşçi Tarafından Feshi 398
aa. İş K. 24 Uyarınca Haklı Fesihler 399
ab. Diğer Derhal (Haklı) Fesihler 399
aba. Muvazzaf Askerlik Nedeniyle Fesih 399
abb. Yaşlılık Emeklilik/Malûllük Aylığı veya Toptan Ödeme Almak Amacıyla Fesih 403
abc. Emekli Olamadan Emeklilik Bağlantılı Fesih 406
abd. Evlenme Nedeniyle Fesih 410
b. Sözleşmenin İşverence Feshi 414
c. Tartışmalı Haller 414
C. En Az Kıdem Koşulu Gerçekleşmelidir 415
III. Kıdem Tazminatının Miktarı ve Hesaplanması 421
IV. Kıdem Tazminatının Ödenmesi 426
V. Gecikme Faizi 428
VI. Zamanaşımı 429
§7. ÇALIŞMA (İŞ) SÜRELERİ 429
I. Kavram 429
II. Normal İş Süresi 436
A. Günlük ve Haftalık İş Sürelerine Bölünebilen ve Denkleştirmenin Uygulanmadığı İşlerde 437
B. Denkleştirme Esasının Uygulandığı Hallerde 438
C. Günlük ve Haftalık İş Sürelerine Bölünemeyen İşlerde Çalışma Süreleri 440
III. Normali Aşan Çalışma ve Türleri 441
A. Fazla Çalışma 442
1. Fazla Çalışma Kavramı 442
2. Fazla Çalışmanın Türleri 445
a. Olağan Fazla Çalışma 445
b. Zorunlu Fazla Çalışma 451
c. Olağanüstü Fazla Çalışma 453
3. Fazla Çalışmanın Yasaklandığı Haller 454
B. Fazla Sürelerle Çalışma 455
C. Normali Aşan Çalışmaların Karşılığı 457
IV. İş Sürelerinde Esneklik Uygulamaları 467
A. Kısmi Süreli Çalışma 467
B. Kayan (Kaygan) İş Süresi Uygulaması 467
C. Vardiyalı Çalışma Sistemi 468
D. Telafi Çalışması 469
E. Denkleştirme Uygulaması 474
F. Günlük Çalışma Sürelerinin Başlangıç ve Bitişinde Esneklik 474
V. Kısa Çalışma 475
A. Kısa Çalışmanın Koşulları 476
1. Kısa Çalışmayı Gerektiren Bir Olgu Bulunmalıdır 476
2. İşveren Bu Yüzden İşyerini Tatil Etmeli veya Çalışma Süresini Azaltmalıdır 477
3. Durum İlgili Yerlere Bildirilmeli ve ÇSGB’ce Uygun Bulunmalıdır 478
B. Kısa Çalışma Ödeneği 478
1. Kısa Çalışma Belli Bir Süre Devam Etmelidir 478
2. İşçi İşsizlik Ödeneğine Hak Kazanma Koşullarını Sağlamalıdır 479
3. İşkur’a Başvurulmalıdır 479
§8. DİNLENME SÜRELERİ VE TATİLLER / İZİNLER 480
I. Genel Olarak 481
II. Ara Dinlenmesi 481
III. Hafta Tatili 484
IV. Ulusal Bayram ve Genel Tatiller 489
V. Yıllık Ücretli İzin 492
VI. Ücretli Mazeret İzinleri 514
VII. Hamilelik/Doğum/Analık Hali/Ebeveyn İzni 517
VIII. Ücretsiz İzin Uygulaması 522
Kaynakça 527
Kavram Dizini 555