Bireysel İş Hukuku
İçindekileri İncele
ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER 7
KISALTMALAR 33
BİRİNCİ BÖLÜM İŞ HUKUKU KAVRAMI, KONUSU, TARİHİ GELİŞİMİ, TEMEL İLKELERİ VE KAYNAKLARI A. İŞ HUKUKU KAVRAMI 35
1. İŞ KAVRAMI 35
2. İŞ HUKUKU KAVRAMI 36
3. İŞ HUKUKU ve ÇALIŞMA HUKUKU KAVRAMI FARKI 37 B. İŞ HUKUKUNUN KONUSU VE BÖLÜMLERİ 38
1. İŞ HUKUKUNUN KONUSU 38
2. İŞ HUKUKUNUN BÖLÜMLERİ 40
a. Bireysel İş Hukuku 40
b. Toplu İş Hukuku 41
c. Sosyal Güvenlik Hukuku ve İş Hukuku İlişkisi 41
C. İŞ HUKUKUNUN HUKUK ALANINDAKİ YERİ 43
D. İŞ HUKUKUNUN DOĞUŞU VE TARİHİ GELİŞİMİ 44
1. İŞ HUKUKUNUN DOĞUŞU 44 a. Genel Bilgi 44 b. İş ve İş Hukuku 45 c. İş Hukuku Oluşumunu Etkileyen Faktörler 46
2. DÜNYADA İŞ HUKUKUNUN TARİHİ GELİŞİMİ 46 a. Sanayi Devrimi Öncesi 47 b. Sanayi Devrimi Sonrası 48
3. TÜRK HUKUKUNDA İŞ HUKUKUNUN TARİHİ GELİŞİMİ 50
a. Cumhuriyetten Önceki Dönem 50
b. Cumhuriyet Dönemi 51 ba. Cumhuriyet ile 1961 Anayasası Arasındaki Dönem 51 bb. 1961 Anayasası ve Sonrası 52 bc. 1982 Anayasası ve Sonrası 54
E. İŞ HUKUKUNUN TEMEL İLKELERİ 55
1. İŞÇİLERİN KORUNMASI İLKESİ 56 a. Sözleşme Serbestisinin Sınırlanması İlkesi 57 b. İşçi Lehine Yorum İlkesi 59
2. İŞÇİLERİN YÖNETİME KATILMASI İLKESİ 60
3. ÖZEL BİR YARGILAMA USULÜNÜN VARLIĞI 61
4. TOPLU İŞ HUKUKUNDA TARAFLARIN KOLEKTİF NORM KOYMA ÖZERKLİĞİ 62 F. İŞ HUKUKUNUN KAYNAKLARI 63
1. ULUSAL KAYNAKLAR 63
a. İş Hukukunun Resmi Kaynakları 63 aa. Yasama Kaynakları 63 aaa. Anayasa 63 aab. Kanunlar 65 aaba. Özel Kanunlar 65 aabb. Genel Kanunlar 67 ab. Yürütme Kaynakları 67 aba. Cumhurbaşkanı Kararnamesi 67 abb. Yönetmelikler 68 abc. Genelge ve Tebliğler 69 ac. İş Hukukuna İlişkin Mesleki Örf ve Adet Kaynakları 69 ad. İş Hukukunda İçtihatlar 70 ada. Yargı Kararları 70 adb. Bilimsel Görüşler 71
b. İş Hukukunun Özel (Sözleşme) Kaynakları 72 ba. Toplu İş Sözleşmesi 72 bb. İş Sözleşmesi 72 bc. Genel İş Koşulu Oluşturan Kaynaklar 73 bca. Tip İş Sözleşmesi 73 bcb. İşyeri İç Yönetmelikleri 74 bcc. Genel İş Koşulu Kavramı ve Bağlayıcılık Kazanması 74 bcca. Genel İş Koşulu Kavramı 74 bccb. Genel İş Koşullarının Bağlayıcılık Kazanması 75 bccc. Genel İş Koşullarının Denetimi 77 bd. İşyeri Uygulamaları 80 be. İşverenin Yönetim Hakkı 82
c. Kaynaklar Arasında Öncelik 85
2. ULUSLARARASI KAYNAKLAR 87
a. Uluslararası Kaynakların Geçerliliği 87
b. Birleşmiş Milletler Kaynakları 88 ba. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi 88 bb. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi 89
c. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Kaynakları 90 ca. Uluslararası Çalışma Örgütünün Amacı 90 cb. Uluslararası Çalışma Örgütünün Yapısı 90 cc. Uluslararası Sözleşme ve Tavsiye Kararları 92 cca. Sözleşmeler 92 ccaa. İş İlişkisine İşveren Tarafından Son Verilmesi Hakkında 158 Sayılı Sözleşme 93 ccab. İşletmedeki İşçi Temsilcilerine Sağlanacak Koruma ve İmkânlara İlişkin 135 Sayılı Sözleşme 95 ccb. Tavsiye Kararları 96 ccba. 119 Sayılı Tavsiye Kararı 97 ccbb. 166 Sayılı Tavsiye Kararı 97 cccc. Çalışmaya İlişkin Temel Haklar ve İlkeler Bildirgesi 98
d. Avrupa Birliği Kaynakları 99 da. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 100 db. Avrupa Sosyal Şartı ve Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı 102 dc. Avrupa Birliği Temel Haklar Bildirgesi 103 dd. Avrupa Birliği Hukukunun Genel İlkeleri 104 de. Yönetmelikler 105 df. Yönergeler (Direktifler) 106
e. İkili Anlaşmalar 107
İKİNCİ BÖLÜM İŞ HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI VE İŞ KANUNLARININ UYGULAMA KAPSAMI A. İŞ HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI 109
1. İŞÇİ VE BENZERİ KAVRAMLAR 109
a. İşçi 109 aa. İşçi Kavramı 109 aaa. Geçici işçi – Sürekli (Kadrolu) İşçi Ayrımı 110 aba. Beden İşçisi– Fikir İşçisi Ayrımı 111 ab. İşçi Kavramının Unsurları 112 aba. İş Sözleşmesinin Varlığı 112 abb. Bir İşverene Bağlı Olarak Çalışma 112 abc. Bir İşte Çalışma 113 abd. Ücret Karşılığı Çalışma 113
b. Çalışan 113
c. İsçi – Memur Ayrımı 114
d. İşçi – Sözleşmeli Personel Ayrımı 115
e. İşçi Benzeri Kavramlar 116 ea. Çırak 116 eb. Stajyer 118
2. İŞVEREN 119
a. İşveren Kavramı 119
b. İşveren Kavramının unsurları 119 ba. İş Sözleşmesinin Tarafı Olma 119 bb. Ücret Karşılığı İş Gördürme 120 bc. İşi, Kendisine ait İşyerinde Gördürme 120 bd. Yönetim ve Disiplin Yetkisine Sahip Olma 121
c. Kamu İşvereni Kavramı 121
d. Soyut İşveren – Somut İşveren 122
e. Birlikte (İşveren) İstihdam 123
f. Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması ve Organik Bağ 124
3. İŞVEREN VEKİLİ 125
a. İşveren Vekili Kavramı 125
b. Unsurları 126 ba. İşveren Adına Hareket Etmek 126 bb. Yönetimde Görev Almak 127
c. İşveren Vekilinin Sorumluluğu 127
4. ALT İŞVEREN 128
a. Alt İşveren Kavramı 128
b. Alt İşverenlik Kavramının Unsurları (Şartları) 130 ba. İşin Başka Bir işveren Olan Asıl işverenden Alınmış Olmalıdır 130 bb. İş, Mal veya Hizmet Üretimine İlişkin Yardımcı İş Olmalıdır 131 bc. Alt İşverene Asıl İşin Bir Bölümü (İşletmenin ve İşin Gereği ile Teknolojik Nedenlerle Uzmanlık Gerektiren İşler) Verilmelidir. 132 bd. İş, Asıl işverenin işyerinde Yapılmalıdır 133 be. Alt İşveren İşçileri Sadece Asıl İşverenden Alınan İşte Çalıştırılmalıdır 134
c. Alt İşveren ve Asıl İşverenin Sorumlulukları 134
d. Alt İşverenliğin Bildirimi ve Uygulamasında Muvazaa 135
e. Muvazaalı Olarak Kurulan Alt İşverenlik ilişkisinin Yaptırımı 137
5. İŞYERİ 138
a. İşyeri Kavramı 138
b. İşyerinin Kapsamı 139 ba. İşin Yapıldığı Yer 139 bb. İşyerine Bağlı Yerler 139 bc. Eklentiler 140 bd. Araçlar 141
c. İşyeri – İşletme Ayrımı 141
d. İşyerinin Bildirilmesi 142
e. İşyerinin Devri 143 ea. Genel Hükümlere Göre Devir 143 eb. İş Kanunu’na Göre Devir 143 ec. Şirketlerde Yapısal Değişikliğin İşyeri Devri Oluşturması Hali 147 ed. Türk Borçlar Kanunu Bakımından işyeri Devri 147
f. İşyerinin Kapatılması 148 fa. İşveren Tarafından Kapatılma 148 fb. Kamu Kurumları Tarafından Kapatılma 149
B. İŞ İLİŞKİSİNDE UYGULANACAK KANUNLARIN UYGULAMA KAPSAMI 149
1. İŞ KANUNUNUN UYGULAMA KAPSAMI 149
a. Genel Kural 149
b. Genel Kuralın İstisnaları 150 ba. İstisna Edilen İşyerleri ve Çalışanlar 150 baa. Deniz ve Hava Taşıma İşleri 150 bab. 50'den az işçi çalıştırılan (50 dahil) tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde veya işletmeleri 151 bac. Aile ekonomisi sınırları içinde kalan tarımla ilgili her çeşit yapı işleri 151 bad. Evlerde Yapılan El Sanatı İşleri 151 bae. Ev hizmetleri 152 baf. Çıraklar hakkında, 152 bag. Sporcular 153 bah. Rehabilite edilenler 153 baı. En fazla üç işçinin çalıştırıldığı Esnaf ve Sanatkâr işyerleri 153 bb. İstisna Edilenlerin İstisnası Olarak İş Kanunu Kapsamına Alınanlar 154 bba. Gemilere yapılan yükleme ve boşaltma işleri, 154 bbb. Havacılığın bütün yer tesislerinde yürütülen işler 154 bbc. Tarım sanatları ile tarım aletleri, makine ve parçalarının yapıldığı atölye ve fabrikalarda görülen işler 154 bbd. Tarım işletmelerinde yapılan yapı işleri 155 bbe. Halkın faydalanmasına açık veya işyerinin eklentisi durumunda olan park ve bahçe işleri 155 bbf. Denizlerde çalışan su ürünleri üreticileri ile ilgili işler 155
2. DENİZ İŞ KANUNUNUN UYGULAMA KAPSAMI 156
3. BASIN İŞ KANUNUNUN UYGULAMA KAPSAMI 156
4. TÜRK BORÇLAR KANUNUNUN UYGULAMA KAPSAMI 157
5. SENDİKALAR VE TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ KANUNUNUN UYGULAMA KAPSAMI 158
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM İŞ SÖZLEŞMESİ A. İŞ SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE UNSURLARI 159
1. İŞ SÖZLEŞMESİNİN TANIMI 159
2. İŞ SÖZLEŞMESİNİN UNSURLARI 159
a. Bir İşin Görülmesi 159
b. Zaman 160
c. Ücret 161
d. Bağımlılık 161
B. İŞ SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE ÖZELLİKLERİ 161
1. İŞ SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ 161
2. İŞ SÖZLEŞMESİNİN ÖZELLİKLERİ 162
a. İşçinin Kişiliğine Bağlı Sözleşme Olması 162
b. İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşme Olması 162
c. Sürekli Borç İlişkisi Kurar Sözleşme olması 162
d. Özel Hukuk Sözleşmesi Olması 163
C. İŞ SÖZLEŞMESİNİN YAPILMASI 163
1. İŞ SÖZLEŞMESİ YAPILIRKEN TARAFLARIN EHLİYETİ 163
a. Küçüklere İlişkin Kurallar 164
b. Kadınlara İlişkin Kurallar 166
c. Yabancılara ilişkin Kurallar 166
2. İŞ SÖZLEŞMESİ ÖZGÜRLÜĞÜ 167
a. İs Sözleşmesi Yapma Özgürlüğü ve Sınırları 167
b. İş Sözleşmesi Yapma Yasakları 168
c. İş Sözleşmesi Yapma Zorunluluğu 168 ca. Engelli, Eski Hükümlü ve Terörle Mücadelede Malul Sayılmayacak Şekilde Yaralananlar 168 cb. Yeniden İşe Alma Yükümlülüğü 169 caa. Toplu İşçi Çıkarma Kapsamında İşten Çıkarılan İşçileri Çalıştırma Yükümlülüğü 169 cab. İşyerinden Maluliyet Suretiyle Ayrılan İşçileri Çalıştırma Yükümlülüğü 169 cac. Askerlik veya Kanuni Bir Ödevden Dolayı İşten Ayırlan İşçileri Çalıştırma Yükümlülüğü 170 cad. Görevini Yapamayacak Hastalığı Nedeniyle işten Çıkarılan Gazeteciler 170
3. İŞ SÖZLEŞMESİNİN ŞEKLİ 170
a. İş Sözleşmelerinde Şekil Serbestisi 170
b. İş Sözleşmelerinde Yazılı Şekil 171 ba. Yazılı Şekle Bağlı İş Sözleşmeleri 171 baa. Geçerlilik Şartı Olarak Öngörülen Yazılı Şekil 171 bab. İspat Şartı Olarak Öngörülen Yazılı Şekil 172 bb. Yazılı Şekle Aykırılığın Hukuki Sonucu 172
4. İŞ SÖZLEŞMESİNİN GEÇERSİZLİĞİ 173 a. Kesin Hükümsüzlük (Butlan) 173 b. İptali 175
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM İŞ SÖZLEŞMESİNİN TÜRLERİ A. SÜREKLİ – SÜREKSİZ İŞ SÖZLEŞMELERİ 177
B. BELİRLİ SÜRELİ – BELİRSİZ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMELERİ 178
1. BELİRLİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMELERİ 178
a. Tanımı 178
b. Belirli Süreli İş Sözleşmesinde Sürenin Belirlenmesi 179
c. Belirli ve Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi Yapma Serbestisi ve Sınırları 182
d. Belirli Süreli iş Sözleşmelerinin Zincirleme Yapılması 183
2. BELİRSİZ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ 184 C. TAM SÜRELİ– KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMELERİ 184
1. TAM SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMELERİ 185
2. KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMELERİ 185
a. Kısmi süreli iş sözleşmesi 185
b. Esnek Çalışmaya İlişkin Kısmi süreli iş sözleşmeleri 188 ba. İş Paylaşımı 189 bb. Çağrı Üzerine Çalışma 190 bc. Ek İşte Çalışma 191
D. UZAKTAN ÇALIŞMAYI ÖNGÖREN İŞ SÖZLEŞMELERİ 192
E. DENEME SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMELERİ 194
F. TAKIM SÖZLEŞMELERİ 195
G. PAZARLAMACILIK SÖZLEŞMELERİ 195
H. MEVSİMLİK VE KAMPANYA İŞ SÖZLEŞMELERİ 196
I. EVDE HİZMET SÖZLEŞMELERİ 197 İ. GEÇİCİ (ÖDÜNÇ) İŞ İLİŞKİSİ 199
1. GEÇİCİ İŞ İLİŞKİSİ KAVRAMI VE TÜRLERİ 199
2. ÖZEL İSTİHDAM BÜROSU ARACILIĞIYLA GEÇİCİ İŞ İLİŞKİSİ 199
a. Geçici İş İlişkisinin Kurulması Mümkün Olan İş ve Durumlar 199
b. Geçici İş İlişkisinin Kurulmasının Yasak Olduğu Haller 200
c. Geçici İş İlişkisinde Haklar ve Borçlar 201
d. Özel İstihdam Bürosu ile Geçici İşveren ve Geçici İşçi Arasındaki İlişki 202
e. Geçici İş İlişkisinde Hüküm ve Sonuçlar 203
3. MESLEK EDİNİLMEMİŞ GEÇİCİ İŞ İLİŞKİSİ 205
BEŞİNCİ BÖLÜM İŞ SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN BORÇLAR A. İŞÇİNİN İŞ SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN BORÇLARI 207
1. İŞ GÖRME (HİZMET) BORCU 207 a. İşçinin İşi Bizzat Yapma Borcu 207 b. İşçinin İşi Özenle Yapma Borcu 208
2. İŞVERENİN EMİR VE TALİMATLARINA UYMA (İTAAT) BORCU 208
3. İŞÇİNİN SADAKAT BORCU 209 a. Teslim ve Hesap Verme Borcu 210 B. İŞVERENİN İŞ SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN BORÇLARI 210
1. ÜCRET ÖDEME BORCU 210
a. Ücret Kavramı ve Unsurları 210 aa. Ücret Kavramı 212 ab. Ücretin Unsurları 213 aba. Ücretin Bir İş Karşılığında Ödenmesi 213 abb. Ücretin Para ile Ödenmesi 213 abc. Ücretin Gerçek Bir Kişiye Ödenmesi 214 abd. Ücretin İşveren ve Üçüncü Kişilerce Sağlanması 214
b. Ücret Kavramının Çeşitli Görünümleri 214 ba. Dar Anlamda Ücret (Çıplak Ücret) 214 bb. Geniş Anlamda Ücret (Giydirilmiş Ücret–Ücret Ekleri) 215 bba. İkramiye 216 bbb. Prim 218 bbc. Bahşiş 221 bbd. Kârdan Alınan Pay 222 bbe. Komisyon (Aracılık Ücreti) 223 bbf. Jestiyon 224 bbg. İlave Tediye Ödemeleri 225 bbga. Kavram ve Hukuki Nitelik 225 bbgb. İlave Tediye Ödemeleri Kapsamı 225 bbgba. İlave Tediye Alacağının Tarafları 226 bbgbb. İlave Tediye Alacağının Miktarı 227 bbgbc. İlave Tediye Alacağının Hesaplanması 228 bbgbd. İlave Tediye Alacağında Faiz 229 bbh. Ayni Ödemeler (Sosyal Yardım Ödemeleri) 230
c. Ücret Tespit Sistemleri 230 ca. Zamana Göre Ücret 230 cb. Verime Göre Ücret (Parça Başı –Akort– Götürü Ücret) 232 cc. Yüzde Usulüne Göre Ücret 233
d. Ücretin Miktarı ve Asgari Ücret 234 da. Ücret Miktarının Belirlenmesinde Taraf Serbestisi 234 db. Asgari Ücret 235 dba. Asgari Ücret Kavramı 235 dbaa. Normal Bir Çalışma Günü Karşılığı Olma 237 dbab. İşçinin Zorunlu İhtiyaçlarını Asgari Düzeyde Karşılamaya Yönelik ve Yeterli Olma 238 dbb. Asgari Ücretin Belirlenme Esasları 239 dbba. Asgari Ücretin Belirlenmesindeki Esaslar 239 dbbb. Asgari Ücret Tespit Komisyonu (Yetkili Organ) 240 dbbc. Asgari Ücret Tespit Komisyonunun Çalışma Esasları 240 dbc. Asgari Ücret Kararının Hukuki Sonucu 240 dbd. Asgari Ücretten Yararlananlar 241 dbe. Asgari Ücrete Aykırılığın Yaptırımı 242
e. Ücretin Ödenmesi 242 ea. Ücretin Ödenme Şekli 242 eaa. Nakdi Olarak Ödeme 242 eab. Ayni Olarak Ödeme 243 eb. Ücretin Ödenme Zamanı 244 eba. Ücretin İşin İfasından Sonra Ödenmesi (Genel Kural) 244 ebb. Ücretin Belirli ve Sabit Dönemlerde Ödenmesi (Dönemsellik) 245 ebc. Ücretin İş Günlerinde Ödenmesi 246 ec. Ücretin Ödenme Yeri 246 eca. Ücret Ödenebilecek Yerler 246 ecb. Ücretin Banka Aracılığıyla Ödenmesi 247 ecc. Ücret Ödenemeyecek Yerler 248
f. Ücretin Ödenmemesi Halinde Uygulanacak Yaptırımlar 249 fa. Ücretin ve Faizin Talep Edilmesi 249 fb. İşçinin Çalışmaktan Kaçınma Hakkını Kullanması 250 fc. İş Sözleşmesinin İşçi Tarafından Derhal Feshi 251
g. Ücret Alacağında Zamanaşımı, Faiz Ve İspat Yükümlülüğü 252 ga. Ücret Alacağında Zamanaşımı 252 gb. Ücret Alacağına Uygulanacak Faiz 252 gc. Ücret Alacağında İspat Yükümlülüğü 253
h. Eşit Ücret Kavramı Ve Ücretin Korunması 254 ha. Eşit İşe Eşit Ücret Kavramı 254 hb. Ücretin Korunması 256 hba. Ücretin 1⁄4’ünden Fazlasının Haciz, Devir ve Temlik Edilememesi 256 hbb. İşçinin Rızası Olmadan Ücretin Takas Edilememesi 257 hbc. İşverenin İflası veya Haczi Durumunda Ücretin Ayrıcalıklı Alacak Olması 257 hbd. Ücretin Müteahhit veya Alt İşverenin Hakedişlerinden Ödenmesi 258 hbe. İşçinin Ücret Garanti Fonundan Yararlanması 259 hbf. Ücretten İndirim Yapılamaması 260 hbg. Ücretten Kesme Cezalarının Belirli Bir Miktarla Sınırlandırılması 261 hbh. İşverenin Aczi Halinde İşçinin Ücreti İçin Teminat Talep Edebilmesi 262
ı. Çalışma Karşılığı Olmayan Ücret Kurumları ve Sosyal Ücret 262 ıa. Çalışma Karşılığı Olmayan (Sosyal) Ücret Kavramı 262 ıb. Çalışma Karşılığı Olmayan Ücret Kurumları 263 ıba. İşverenin Temerrüdü 263 ıbb. İşin İfasında veya İfayı Kabulde Geçici İmkansızlık 266 ıbba. İşin İfasında Geçici İmkansızlık 266 ıbbaa. Türk Borçlar Kanunu Yönünden Geçici İmkansızlık 266 ıbbab. İş Sözleşmesi Uzun Süre İçin Yapılmış Olmalıdır 266 ıbbac. Geçici İfa İmkansızlığı İşçinin Kendisine İlişkin Nedenlerden İleri Gelmelidir 267 ıbbad. Geçici İfa İmkansızlığı Nispeten Kısa Bir Süre İçin Söz Konusu Olmalıdır 268 ıbbae. Geçici İfa İmkansızlığına Yol Açan Nedenin Doğumunda İşçinin Kusuru Bulunmamalıdır 268 ıbbaf. İşgörme ediminin ifa edilemediği sürenin ücreti başka bir yolla karşılanmamış olmalıdır 269 ıbbb. İş Kanunu Yönünden Geçici İmkansızlık 269 Ibc. İfayı Kabulde Geçici İmkansızlık 272 ıbd. Geçersiz Fesih Nedeniyle Boşta Geçen Süre Ücreti 273 ıbe. Çağrı Üzerine Çalışma 274 ıbf. İşyerinde Hayati Tehlike Nedeniyle İşin Durdurulması 274 Ibg. İşyerinde Ciddi ve Yakın Tehlike Nedeniyle Çalışmaktan Kaçınma Hakkı 275
2. İŞÇİYİ KORUMA (GÖZETME) BORCU 277
a. Genel Bilgi 277
b. Gözetme Borcu Kapsamındaki İşverenin Yükümlülükleri 278 ba. İş Sağlığı ve Güvenliği Önlemleri Alma Yükümlülükleri 278 baa. İşyerini İş Sağlığı Ve Güvenliği Konusunda Örgütleme Yükümlülüğü 279 baaa. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu Oluşturma Yükümlülüğü 279 baab. İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimi Oluşturma veya Ortak Sağlık ve Güvenlik Biriminden Hizmet Alma Yükümlülüğü 281 baac. Çalışan Temsilcisi Görevlendirme Yükümlülüğü 281 bab. İş Sağlığı Ve Güvenliği Hizmetleri Sağlanması Yükümlülüğü 282 baba. İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirme Yükümlülüğü 282 babb. İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personeli Görevlendirme Yükümlülüğü 282 bac. Risk Değerlendirmesi Yapmak Ve Yaptırmak Yükümlülüğü 282 bad. Çalışanların Eğitimi, Bilgilendirilmesi Ve Katılımlarının Sağlanması Yükümlülüğü 285 bada. Çalışanları Eğitme ve Bilgilendirme Yükümlülüğü 285 badb. Çalışanların Görüşlerinin Alınması ve Katılımlarının Sağlanması Yükümlülüğü 288 bae. İşyerinde Acil Durumlara İlişkin Yükümlülüğü 289 baea. Acil Durum Planları, Yangınla Mücadele ve İlk Yardım ile İlgili Yükümlülükler 289 baeb. Tahliye ile İlgili Yükümlülükler 290 baf. Sağlık Gözetimi Yapma, Kayıt ve Bildirim Yükümlülüğü 291 bafa. Sağlık Gözetimi ile İlgili Yükümlülükler 291 bafb. İş Kazası ve Meslek Hastalıklarının Kayıt ve Bildirimi ile İlgili Yükümlülükler 292 bag. Her Türlü Önlemi Alma Yükümlülüğü 294 baga. Her Türlü Önlem Kavramı 294 bagb. Her Türlü Önlem Kavramı İçine Giren Psikososyal Riskler 296 bagba. Psikolojik Tacizi Önleme (Mobbing) Yükümlülüğü 298 bagbb. Cinsel Tacizi Önleme Yükümlülüğü 303 bah. Önlemlere Uyulup Uyulmadığını Denetleme Yükümlülüğü 309 baı. İş Sağlığı Ve Güvenliği Önlemlerinin Maliyetini Karşılama Yükümlülüğü 310 baıa. Tüm İSG Önlemlerinin Maliyetini Karşılama Yükümlülüğü 310 baıb. İşverenin İş Sağlığı Ve Güvenliği Hizmetlerini Kendisi Yürütmesi 311 bb. İşçinin Kişilik Haklarına Saygı Gösterme ve Kişisel verilerin kullanılmasında Koruma 312
3. EŞİT İŞLEM YAPMA (EŞİT DAVRANMA) BORCU 313
a. Eşit Davranma Borcu Kavramı 313
b. Eşit Davranma Borcunun Nispiliği 313
c. Eşit Davranma Borcunun Dayanağı 314 d . Eşit Davranma Borcunun Uygulanma Koşulları 315 da. Aynı İşyerinin İşçileri Olma 316 db. İşyerinde Bir İşçi Topluluğunun Bulunma 317 dc. Hukuken Kolektif Nitelikte Bir Davranışın Varlığı 318
e. Eşit Davranma Borcu Kapsamında Ayrımcılık Sayılan Durumlar 319 ea. İşçinin Kişisel Durumu Bakımından 319 eaa. İş İlişkisinde Dil, Irk, Cinsiyet, Siyasal Düşünce, Felsefi İnanç, Din Ve Mezhep Ve Benzeri Sebeplerle Ayrım Yapılması 319 eab. Cinsiyet Nedeniyle İşçiler Arasında Ayrım Yapılması 320 eaba. İş Sözleşmesinin Yapılması, Şartlarının Oluşturulması, Devamı ve Sona Ermesinde İşçiler Arasında Ayrım Yapılması 321 eabb. Eşit Değerde İş İçin Farklı Ücret Uygulanması 323 eb. İş Sözleşmesi Türleri Nedeniyle İşçiler Arasında Ayrım Yapılması 324 ec. Sendikal Durum Bakımından Ayrım Yapılması 325
f. Eşit Davranma Borcuna Aykırılığın Yaptırımı Ayrımcılık Tazminatı 325 fa. Ayrımcılık Tazminatı ve Hukuki Niteliği 325 fb. Ayrımcılık Tazminatının Miktarı ve Hesaplanması 327 fc. Ayrımcılık Yapıldığının İspatı ve İspat Yükünün Yer Değiştirmesi 328 fd. Ayrımcılık Tazminatının Alacaklısı, Borçlusu, Zamanaşımı Ve Gecikme Faizi 329 fda. Ayrımcılık Tazminatının Alacaklısı 329 fdb. Ayrımcılık Tazminatının Borçlusu 329 fdc. Ayrımcılık Tazminatında Zamanaşımı 330 fdd. Ayrımcılık Tazminatının Gecikme Faizi 330 fe. Sosyal Sigorta Primleri Yönünden Ayrımcılık Tazminatı 330 ff. Vergi Hukuku Yönünden Ayrımcılık Tazminatı 331
ALTINCI BÖLÜM İŞ SÖZLEŞMESİNİN ASKIYA ALINMASI A. KAVRAM VE ÖNEMİ 333 B. İŞ SÖZLEŞMESİNİN ASKIYA ALINMA NEDENLERİ 334
1. İŞÇİYE İLİŞKİN NEDENLER 334
a. Sağlık Nedenleriyle Askıya Alma Halleri 335
b. Askerlik ve Kanundan Doğan Çalışma 335
c. Zorlayıcı Nedenler 336
d. İşçinin Gözaltına Alınması veya Tutuklanması 337
e. Gebelik ve Doğum Hali 337
f. Grev ve Lokavt 337
g. İşçi Kuruluşu Yöneticiliği 338
h. Ücretsiz İzinler 338
2. İŞLETMEYE İLİŞKİN NEDENLER 339
a. Zorlayıcı nedenler 339
b. Ekonomik kriz 340
c. Grev ve Lokavt 340
d. İşletmesel Nedenlere Bağlı Olarak 'Tarafların Anlaşması 340
C. İŞ SÖZLEŞMESİNİN ASKI HALİNİN HUKUKİ SONUCLARI 341
1. ÜCRET VE DİĞER ÖDEMELER BAKIMINDAN 341
2. KIDEM BAKIMINDAN 341
3. İŞVERENİN FESİH HAKKI BAKIMINDAN 342
YEDİNCİ BÖLÜM İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ A. İŞ SÖZLEŞMESİNİN FESİH DIŞINDAKİ NEDENLERLE SONA ERMESİ 343
1. TARAFLARIN ANLAŞMASI (İKALE) 343
2. BELİRLİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİNİN SÜRESİNİN DOLMASI 344
3. İŞÇİNİN ÖLÜMÜ 344 B. İŞ SÖZLEŞMESİNİN FESİH İLE SONA ERMESİ 345
1. FESİH KAVRAMI 345
2. SÜRELİ (BİLDİRİMLİ) FESİH 346
a. Fesih Bildirimi 346
b. İhbar Süresi İçinde Sözleşmenin Durumu 347 aa. Genel Bilgi 347 bb. Yeni İş Arama İzni 347
3. İHBAR SÜRELERİNE UYULMAKSIZIN YAPILAN FESİH (USULSÜZ FESİH) VE İHBAR TAZMİNATI 348
a. İhbar Tazminatı Kavramı 348
b. İhbar Tazminatının Hukuki Niteliği 348
c. İhbar Tazminatı İsteyebilme Koşulları 350 ca. İş Kanuna Tabi İşçi Olma 350 cb. Süresi Belirsiz Sürekli İş Sözleşmesi İle Çalışma 351 cc. İş Sözleşmesinin Bildirimsiz Feshedilmesi 352 cd. Bildirimsiz Feshin Haklı Nedene Dayanmaması 353
d. İhbar Tazminatına Esas Hizmet Süresi, Ücret Ve Hesaplanması 354 da. İhbar Tazminatına Esas Hizmet Süresi 354 db. İhbar Tazminatına Esas Ücret 355 dc. İhbar Tazminatının Hesaplanması 356
e. İhbar Tazminatının Peşin Ödenerek Sözleşmenin Sona Erdirilmesi 357
f. İhbar Tazminatının Borçlusu, Alacaklısı, Zamanaşımı Ve Gecikme Faizi 359 fa. İhbar Tazminatının Alacaklısı 359 fb. İhbar Tazminatının Borçlusu 360 fc. İhbar Tazminatında Zamanaşımı 360 fd. İhbar Tazminatında Gecikme Faizi 361
g. Sosyal Sigorta Primleri Yönünden İhbar Tazminatı 362
h. Vergi Hukuku Yönünden İhbar Tazminatı 362
4. GEÇERLİ FESİH KAVRAMI VE FESHİN GEÇERLİ BİR NEDENE DAYANMASI ZORUNLULUĞU 364
a. Geçerli Fesih Kavramı ve Şartları 364
b. Geçerli Fesihte (İş Güvencesi Kapsamında) Esasa İlişkin Geçerli Nedenler 365 ba. İşçiden Kaynaklanan Geçerli Nedenler 365 baa. İşçinin Yetersizliğinden Kaynaklanan Geçerli Nedenler 365 baaa. Kanun Gerekçesindeki Başlıca Yetersizlik Durumları 365 baab. Diğer Yetersizliklerden Kaynaklanan Geçerli Nedenler 374 bab. İşçinin Davranışlarından Kaynaklanan Geçerli Nedenler 376 baba. Geçerli Neden Oluşturacak İşçi Davranışlarında Genel Koşul ve Kapsam 376 babb. Kanunun Gerekçesindeki İşçi Davranışlarından Kaynaklanan Geçerli Nedenler 379 babc. Davranışa Dayalı Diğer Geçerli Nedenler 386 babd. İşçinin Davranışlarından Dolayı Geçerli Nedenle Fesihte Usul 394 bb. İşletmenin, İşyerinin veya İşin Gereklerinden Kaynaklanan Geçerli Nedenler 395 bba. Genel Bilgi 395 bbb. İşyeri Dışından Kaynaklanan Geçerli Nedenler 397 bbba. İşyerini Etkileyen Haller 398 bbbb. Kanun Gerekçesindeki İşyeri Dışından Kaynaklanan Geçerli Nedenler 398 bbc. İşyeri İçinden Kaynaklanan Geçerli Nedenler 401 bbca. İşletmesel Karar Alma Serbestisi ve Denetlenebilir Olma 401 bbcb. Kanun Gerekçesindeki İşyerinden Kaynaklanan Geçerli Nedenler 405
c. İş Güvencesi Kapsamında Fesihte Usule İlişkin Şartlar 407 ca. Fesih Bildiriminin Yazılı Olarak Yapılması Zorunluluğu 407 caa. Yazılı Şekil Koşulunun Hukuki Niteliği 407 cab. Yazılı Şeklin Özellikleri 409 cb. Fesih Sebebi Bildirme ve Sebebin Açık Ve Kesin Olarak Bildirilmesi Zorunluluğu 410 cba. Fesih Bildiriminde Geçerli Bir Nedenin Gösterilmesi Zorunluluğu 410 cbb. Nedenin Açık ve Kesin Biçimde Belirtilmesi 410 cbba. Fesih Nedeninin Açık Olması 411 cbbb. Fesih Nedeninin Kesin Olması 412 cbbc. Fesih Nedeniyle Bağlılık 412 cc. Feshin Makul Bir Süre İçinde Yapılması Zorunluluğu 413 cd. İşçinin Savunmasının Alınması Zorunluluğu 415 cda. Savunmanın Alınma Zamanı 417 cdb. Savunmanın Şekli ve Usulü 418
5. GEÇERSİZ FESİH VE FESHİN GEÇERSİZ OLDUĞU DURUMLAR 419
a. Geçersiz Fesih ve Benzer Kavramlardan Farkları 419 aa. Geçersiz Fesih Kavramı 419 ab. İş Sözleşmesinin Haklı Ve Geçerli Nedenlerle Feshi 421 ac. Geçersiz Feshin Benzer Kavramlardan Farkı 426 aca. Geçersiz Feshin Usulsüz Fesihten Farkı 426 acb. Geçersiz Feshin Haksız Fesihten Farkı 427 acc. Geçersiz Feshin Kötü Niyetli Fesihten Farkı 429
b. Geçersiz Feshin Geçerli Sayıldığı Haller 431 ba. Kanuna Göre İşçinin İşe Başlamak İçin Başvurmaması 431 bb. Öğreti ve İçtihatlara Göre Geçersiz Feshin Geçerli Sayıldığı Haller 433 bba. İşçinin Süresinde Dava Açmaması 433 bbc. İşçinin Başvurudan veya İşe Başlamaktan Vazgeçmesi 434 bbd. İşçi Henüz Dava Açmadan İşyerinin Kapanması 434 bbe. İşçinin Dava Sürerken Başka Bir İşte Çalışması 435
c. Feshin Geçersiz Olduğu Durumlar 435 ca. Geçerli Bir Sebebin Bulunmaması 435 caa. Kanunlarda Geçerli Kabul Edilmeyen Sebepler 435 caaa. Sendika Üyeliği veya Sendikal Faaliyetlere Katılmak 435 caab. İşyeri Sendika Temsilciliği Yapmak 437 caac. Bir Hakkı Takip veya Bir Yükümlülüğü Yerine Getirmek Üzere İşveren Aleyhine Adli veya İdari Makamlara Başvurmak 440 caad. Irk, Renk, Cinsiyet, Medeni Hal, Siyasi Görüş ve Benzeri Nedenler 441 caae. Kadın İşçilerin Çalıştırılmalarının Yasak Olduğu Sürelerde İşe Gelmemeleri 442 caaf. Hastalık veya Kaza Nedeniyle Bekleme Süresinde İşe Geçici Devamsızlık 442 caag. İşyerinin Devri 444 caah. İşçinin İş Görmekten Kaçınma Hakkını Kullanması 446 caaı. Kanuni Greve Katılmak 448 cab. Öğretide ve İçtihatlarda Geçerli Kabul Edilmeyen Sebepler 449 caba. Emeklilik 449 cabb. Eşit İşlem İlkesinin İhlali 451 cabc. Mobbing 453 cabd. İşçinin, İşverenin Fazla Çalışma Talebini Reddetmesi 455 cabe. İşçinin, İşverenin Baskısı Sonucu İstifa Dilekçesi Vermesi 456 cb. Feshin Usulüne Uygun Olarak Yapılmaması 456 cba. Feshin Yazılı Olarak Yapılmaması 456 cbb. Fesih Sebebinin Bildirilmemesi 456 cbc. İşçinin Savunmasının Alınmaması 457 cbd. Fesihte Son Çare İlkesine Uyulmaması 457 cbe. Objektif Seçim Kriterlerine Uyulmaması 457 cc. Fesihte Bildirilen Geçerli Sebebin İspatlanamaması 457
6. HAKLI NEDENLE (BİLDİRİMSİZ) FESİH 458
a. Haklı Nedenle (Bildirimsiz) Fesih Kavramı 458
b. Haklı Nedenler 460 ba. İş Sözleşmesinin İşçi Tarafından Haklı Nedenlerle Feshi 460 baa. Sağlık Sebepleri 460 bab. Ahlak ve İyiniyet Kurallarına Uymayan Haller ve Benzerleri 460 bac. Zorlayıcı Sebepler 461 bb. İş Sözleşmesinin İşveren Tarafından Haklı Nedenlerle Feshi 461 bba. Sağlık Sebepleri 462 bbb. Ahlak ve İyiniyet Kurallarına Uymayan Haller ve Benzerleri 462 bbc. Zorlayıcı Sebepler 463 bbd. Gözaltına Alınma ve Tutuklanma Halinde Devamsızlık 463
c. Fesih Beyanı ve Şekli 464
d. Haklı Fesih Hakkını Kullanma Süresi 465
e. Haklı Feshin Hukuki Sonuçları 466
f. Haksız Fesih ve Sonuçları 467 fa. Belirsiz Süreli İş Sözleşmesinin Haksız Feshi 467 fb. Belirli Süreli İş Sözleşmesinin Haksız Feshi 467
g. Kanunla Fesih Hakkının Sınırlandırılması 468
C. İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİNİN SONUÇLARI 469
1. GENEL BİLGİ 469
2. KIDEM TAZMİNATI 470
3. KIDEM TAZMİNATININ HUKUKİ NİTELİĞİ 470
a. Ücret Görüşü 472
b. Tazminat Görüşü 473
c. İkramiye Görüşü 474
d. Sigorta Görüşü 475
e. İş Güvencesi Kurumu Olduğu Görüşü 476
f. Kendine Özgü Bir Kurum Olduğu Görüşü 477
4. KIDEM TAZMİNATI İSTEYEBİLME KOŞULLARI 479
a. İş Kanuna Tabi İşçi Olma 479
b. İş Sözleşmesinin Kanunda Belirtilen Nedenlerle Sona Ermesi 480
c. En Az 1 Yıl Çalışmış Olmak Koşulu 484
5. KIDEM TAZMİNATINA ESAS ALINAN KIDEMİN TESPİTİ 486
a. Kıdemin Tespitine İlişkin Esaslar 486
b. Süreye İlişkin Farklı Durumlar 487
6. KIDEM TAZMİNATINA ESAS ALINAN ÜCRETİN TESPİTİ 491 a. Giydirilmiş Ücret 492 b. Son Ücretin Belirlenmesi 494
7. KIDEM TAZMİNATININ MİKTARI VE HESAPLANMASI 495
a. Kıdem Tazminatının Miktarı 495
b. Kıdem Tazminatının Hesaplanması 497
8. KIDEM TAZMİNATININ ALACAKLISI, BORÇLUSU, ZAMANAŞIMI VE GECİKME FAİZİ 498
a. Kıdem Tazminatının Alacaklısı 498
b. Kıdem Tazminatının Borçlusu 499
c. Kıdem Tazminatında Zamanaşımı 501
d. Kıdem Tazminatının Gecikme Faizi 503
9. SOSYAL SİGORTA PRİMLERİ YÖNÜNDEN KIDEM TAZMİNATI 506
10. VERGİ HUKUKU YÖNÜNDEN KIDEM TAZMİNATI 506
SEKİZİNCİ BÖLÜM ÇALIŞMA SÜRELERİ A. ÇALIŞMA SÜRESİ KAVRAMI VE TÜRLERİ 509
1. ÇALIŞMA SÜRESİ KAVRAMLARI 509 a. Çalışma Süresi 509 b. Fiili Çalışma Süresi 510 c. Farazi Çalışma Süresi 510
...