Ayırt Etme Gücünün Geçici Kaybının Sorumluluğa ve Hukuki İşlemlere Etkisi (9786253779436)

ÖNSÖZ 5
KISALTMALAR 13
GİRİŞ 15
I. BÖLÜM
AYIRT ETME GÜCÜ, AYIRT ETME GÜCÜNÜ ORTADAN KALDIRAN HALLER VE AYIRT ETME GÜCÜNÜN İSPATI
A. AYIRT ETME GÜCÜ 19
1. Ayırt Etme Gücünün Tanımı ve Kapsamı 20
a. Kavram 20
b. Akla uygun biçimde davranma yeteneği 22
(1) Davranışların neden ve sonuçlarını değerlendirme
yeteneği 23
(2) Meydana getirilen iradeye uygun olarak hareket etme
yeteneği 26
2. Ayırt Etme Gücünün Nispi (Göreceli) Niteliği 27
a. Zamansal açıdan 28
b. İşlemin içeriği bakımından 31
B. AYIRT ETME GÜCÜNÜ ORTADANKALDIRAN HALLER 32
1. Yaş Küçüklüğü 33
a. Küçüklerde bilişsel gelişim evreleri 34
b. Yaş gruplarına göre yaş küçüklüğünün ayırt etme gücüne
etkisi 36
2. Akıl Hastalığı 38
a. Akıl hastalığının tıbbi yönü 39
b. Akıl hastalığının ayırt etme gücüne etkisi 41
8
3. Akıl Zayıflığı 43
a. Zihin yetersizliği 45
(1) Bilimsel açıdan zihin yetersizliği 46
(2) Zihin yetersizliğinin ayırt etme gücüne etkisi 48
b. Demans 50
(1) Bilimsel açıdan demans 50
(2) Demansın ayırt etme gücüne etkisi 52
4. Sarhoşluk 55
a. Kavram 55
b. Kronik alkolizm ve ayırt etme gücüne etkisi 56
5. Benzer Sebepler 58
C. AYIRT ETME GÜCÜNÜN İSPATI 61
1. Ayırt Etme Gücü Karinesi ve İspat Yükü 61
2. İspat Araçları 66
a. Tanık ifadesi ve tıbbi belgeler 67
b. Bilirkişi görüşü 68
II. BÖLÜM
AYIRT ETME GÜCÜNÜN GEÇİCİ KAYBI VE AYIRT ETME GÜCÜNÜ GEÇİCİ OLARAK KAYBEDEN KİŞİNİN HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞU
A. AYIRT ETME GÜCÜNÜN GEÇİCİ KAYBI KAVRAMI 73
B. AYIRT ETME GÜCÜNÜN GEÇİCİ KAYBINA YOL AÇAN HALLER 76
1. Akıl Hastalığı, Akıl Zayıflığı ve Yaş Küçüklüğü Açısından
Değerlendirme 77
a. Akıl hastalığı bakımından 77
b. Akıl zayıflığı bakımından 80
c. Yaş küçüklüğü bakımından 81
2. Ayırt Etme Gücünü Geçici Olarak Ortadan Kaldıran Sarhoşluk 82
a. Kavram 82
b. Sarhoşluğun ayırt etme gücü üzerindeki etkisi 84
c. Sarhoşluk hâlinin süresi 86
3. Hipnoz 87
a. Bilimsel açıdan hipnoz 88
b. Hipnozun ayırt etme gücüne etkisi 89
c. Hipnozun etki süresi 90
4. Uyurgezerlik 91
a. Bilimsel açıdan uyurgezerlik 92
b. Uyurgezerliğin ayırt etme gücüne etkisi 93
c. Uyurgezerliğin etki süresi 94
5. Baygınlık ve Koma 95
a. Bilimsel açıdan baygınlık ve koma kavramları 95
b. Baygınlık ve koma hâllerinin ayırt etme gücüne etkisi 96
C. AYIRT ETME GÜCÜNÜ GEÇİCİOLARAK KAYBEDEN KİŞİNİN
HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞU 97
1. Ayırt Etme Gücü Bulunmayan Kişilerin Haksız Fiil Sorumluluğu 97
2. Ayırt Etme Gücünün Geçici Kaybından Doğan Sorumluluk 101
a. Hukuki niteliği 101
b. Sorumluluğun şartları 103
(1) Zarar verenin ayırt etme gücünü geçici olarak
kaybetmiş olması 103
(2) Somut olayda haksız fiilin kusur hariç diğer
unsurlarının mevcut olması 107
i. Hukuka aykırı fiil 107
ii. Zarar 108
iii. İlliyet bağı 109
(3) Zarar verenin ayırt etme gücünü kaybetmede kusuru
bulunmadığını ispat edememesi 109
c. Zararı giderme yükümlülüğü 115
(1) Ayırt etme gücünü geçici olarak kaybeden kişinin
tazmin sorumluluğu 115
(2) Ayırt etme gücü kaybına sebep olan üçüncü kişilerin
sorumluluğu 115
3. Hakkaniyet Sorumluluğunun Uygulama Alanı 120
a. Hakkaniyet sorumluluğu 120
b. Ayırt etme gücünü geçici olarak kaybeden kişinin
hakkaniyet gereği sorumlu tutulması 127
III. BÖLÜM
AYIRT ETME GÜCÜNÜN GEÇİCİ KAYBININ HUKUKİ İŞLEMLERE ETKİSİ
A. AYIRT ETME GÜCÜNÜN GEÇİCİOLARAKKAYBEDİLMESİNİN
HUKUKİİŞLEMLER ÜZERİNDEKİ ROLÜ 129
1. Hukuki İşlem Kavramı ve Hukuki İşlemin Kurucu Unsurları 129
a. Kavram 130
b. Hukuki işlemin kurucu unsurları 131
(1) İrade 132
i. İşlem iradesi 133
ii. Açıklama iradesi 134
iii. Fiil iradesi 135
(2) Açıklama 136
2. Hukuki Sonuç Doğurmama Yaptırımının (TMK m. 15) Hukuki
Niteliğinin Belirlenmesi 137
a. Hukuki işlemlerde yokluk, kesin hükümsüzlük ve iptal
edilebilirlik kavramları 139
(1) Yokluk 140
(2) Kesin hükümsüzlük 141
(3) İptal edilebilirlik 143
b. TMK m. 15’in yorumundan ayırt etme gücünü geçici olarak
kaybeden kişinin hukuki işlemlerine uygulanacak yaptırıma
ilişkin yapılan çıkarımlar 145
(1) Hukuki sonuç doğurmama yaptırımı (TMK m. 15) 146
(2) Ayırt etme gücünün kusurlu bir davranışla
kaybedilmesinin etkisi 152
3. Ayırt Etme Gücünü Geçici Olarak Kaybeden Kişilerin
Sözleşmeden Doğan Sorumluluğu 153
a. Ayırt etme gücünü geçici olarak kaybeden kişinin culpa in
contrahendo sorumluluğu 154
b. Sözleşmenin kurulmasından sonra ayırt etme gücünün
geçici olarak kaybedilmesi 158
B. AYIRT ETME GÜCÜNÜN GEÇİCİ KAYBININ ÇEŞİTLİ HUKUKİ
İŞLEMLER BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ 160
1. Evliliğin Nispi Butlanına Yol Açan Bir Sebep Olarak Ayırt Etme
Gücünün Geçici Kaybı 161
a. TMK m. 148 açısından ayırt etme gücünden geçici
yoksunluk kavramı 161
b. Ayırt etme gücünden geçici yoksunluk durumuna bağlanan
nispi butlan yaptırımının hukuki niteliği 164
(1) Ayırt etme gücünün geçici kaybı nedeniyle evlenmenin
nispi butlanı 165
(2) Evlenmenin nispi butlanının kesin hükümsüzlük ve
iptal edilebilirlik yaptırımlarından ayrılması 167
2. Ayırt Etme Gücünün Geçici Kaybının Taşınmaz Mülkiyetinin
Devrine Etkisi 171
a. Taşınmaz mülkiyetinin devri 172
(1) Geçerli hukuki sebep 172
(2) Tescil talebi ve tescilin yapılması 173
b. Taşınmaz mülkiyetinin devrinin sebebe bağlı (illî) niteliği 174
(1) Borçlandırıcı işlem ve tasarruf işlemi kavramları 174
(2) Sebebe bağlılık ilkesi 175
c. Ayırt etme gücünün geçici kaybı hâlinde taşınmaz
mülkiyetinin devrinin hukuki akıbeti 177
3. Ayırt Etme Gücünün Geçici Kaybının Ölüme Bağlı Tasarrufların
Geçerliliğine Etkisi 180
a. Ölüme bağlı tasarrufların geçerliliğinde ehliyet koşulu ve
ayırt etme gücü 181
b. Ayırt etme gücünün yokluğu sebebiyle iptal (TMK m. 557) 182
(1) Ayırt etme gücünün geçici kaybının iptal sebebi olarak
kabulü 182
(2) Vasiyetname ve miras sözleşmesi bakımından ayırt
etme gücünün geçici kaybı 185
c. Sağlararası işlemlerle karşılaştırma: Kesin hükümsüzlük
karşısında iptalin özelliği 189
(1) Talebe bağlı iptal ile kesin hükümsüzlüğün farkı 190
(2) İptal yaptırımının favor testamenti ilkesi ışığında
değerlendirilmesi 191
SONUÇ 195
KAYNAKÇA 201