Anonim Şirketlerde Dijitalleşme, Algoritmik Yönetim ve Pay Sahipliği Haklarının Korunması
İçindekileri İnceleÖnsöz
Kısaltmalar
Giriş
I. Konunun Takdimi
II. Konunun Sınırlandırılması ve İnceleme Yöntemi
Birinci Bölüm
Dijitalleşme ile Dijital Dönüşüm Ayrımı, Algoritmik Yönetim Kavramı ve Hukuki Niteliği, Kara Kutu Problemi
I. Dijitalleşme ile Dijital Dönüşüm Ayrımı ve Şirketler Hukuku Bakımından Önemi
II. Algoritmik Yönetim Kavramı ve Özerklik Derecesine Dayalı İşlevsel Tipoloji
A. Yapay Zekâ, Algoritma ve Algoritmik Yönetim Kavramları
B. Algoritmik Yönetimin Şirketler Hukukuna Taşınması
C. Özerklik Derecesine Dayanan İşlevsel Tipoloji
III. Algoritmik Yönetimin Hukuki Niteliği
A. Yapay Zekanın Hukuki Kişiliği
B. Yönetim Yetkisinin Algoritmik Yönetim Sistemleri Aracılığıyla İcrası
IV. Kara Kutu Problemi ve Açıklanabilir Yapay Zekânın Sınırları
A. Kara Kutu Problemi ve Algoritmik Süreçlerin Hesap Verebilirliği
1. Yapay Zekâ Modellerinde Algoritmik Karar Üretimi ve Yorumlanabilirlik Dereceleri
2. Derin Öğrenme Modellerinde Kara Kutu Problemi ve Algoritmik Kararların Geriye İzlenebilirliği
3. Algoritmik Hesap Verebilirliğin Sağlanma Yöntemleri ve Açıklama İhtiyacının Hukukî Anlamı
B. Açıklanabilir Yapay Zekâ Araçları ve Teknik Açıklamanın Sınırları
1. Teknik Açıklanabilirliğin İşlevi ve Açıklama Türleri
2. Açıklanabilir Yapay Zekâ Yöntemleri (LIME, SHAP) ve Yorumlama Sınırları
3. Açıklama Araçlarının Sınırları ve Açıklamanın Hukuki Yeterliliği
İkinci Bölüm
Algoritmik Yönetimde Pay Sahipliği Haklarının Korunmasının Dogmatik Temelleri
I. Vekâlet Teorisi (Agency Theory) ve Algoritmik Yönetim Bağlamında Yeniden Değerlendirilmesi
A. Vekalet Teorisinin Mülkiyet ve Kontrol Ayrışması Temelinde Gelişimi
B. Algoritmik Yönetimin Vekalet İlişkisine Etkisi
C. Algoritmik Yönetim Karşısında Vekalet Teorisinin Sınırları ve Daha Geniş Bir Kuramsal Çerçeve İhtiyacı
II. Pay Sahibi Önceliği Yaklaşımı (Shareholder Primacy)
III. Paydaş Teorisi (Stakeholder Theory)
A. Paydaş Teorisinin Genel Çerçevesi
B. Paydaş Teorisinin Şirket Yönetimine Katkıları
1. Şirket Menfaati Kavramına Katkısı
2. Paydaş Menfaatlerinin Kurumsal Yönetim Anlayışına Dahil Edilmesi
3. Yönetim Kurulu Kararlarının Bilgi Tabanına Katkısı
4. Kurumsal Sosyal Sorumluluk ve Sürdürülebilirlik Anlayışına Katkısı
C. Paydaş Teorisinin Sınırları
1. Paydaş Kavramının Kapsamındaki Belirsizlik
2. Çatışan Paydaş Menfaatleri Arasında Denge Kurma Ölçütünün Belirsizliği
3. Yönetim Kurulunun Hesap Verebilirliği
IV. Yönetim Kurulunun Karar Alma Sürecinde Tedbirli Yönetici Ölçütü, İş Adamı Kararı İlkesi ve Algoritmik Karar Destek Sistemleri
A. Tedbirli Yönetici Ölçütü
1. Tedbirli Yönetici Ölçütünün Özen Yükümlülüğü İçindeki Yeri ve İş Adamı Kararı İlkesinden Ayrılması
2. Tedbirli Yönetici Ölçütünün Amerikan, Alman ve Türk Hukukundaki Gelişimi ile Nesnel Niteliği
3. Karar Öncesi Bilgilenme, Sorgulama ve Uzman Desteği
4. Algoritmik Karar Destek Sistemlerinin Kullanılmasında Tedbirli Yönetici Ölçütü
B. İş Adamı Kararı İlkesi (Business Judgment Rule)
1. İlkenin Tanımı ve Hukuki Niteliği
2. İş Adamı Kararı İlkesinin İşlevi ve Önemi
a. İş Adamı Kararı İlkesinin İşlevi
b. İş Adamı Kararı İlkesinin Önemi
aa. Risk İçeren Ticari Kararların Alınabilmesini Kolaylaştırması
bb. Yargı Denetiminin Ticari Takdir Karşısındaki Sınırlarını Belirlemesi
cc. Pay Sahiplerinin Yönetime Müdahalesini Sınırlandırarak Yönetim Bağımsızlığını Koruması
dd. Uzman ve Deneyimli Kişilerin Yöneticilik Görevini Üstlenmesini Teşvik Etmesi
3. Menfaat Çatışmasının İş Adamı Kararı İlkesinin Uygulanmasına Etkisi
4. Algoritmik Karar Süreçlerinde İş Adamı Kararı İlkesinin Uygulanması
C. Algoritmik Karar Destek Sistemleri
1. Algoritmik Karar Destek Sistemi Kavramı ve Yönetim Kurulu Kararından Ayrımı
2. Yönetim Kurulunun Algoritmik Verileri ve Sonuçları Değerlendirme Yükümlülüğü
3. Algoritmik Karar Sürecinin İzlenebilirliği ve Gözden Geçirilebilirliği
Üçüncü Bölüm
Algoritmik Karar Süreçlerinde Pay Sahipliği Haklarının Kullanılması ve Usulî Güvenceler
I. Pay Sahipliği Haklarının Dijitalleşme Karşısında Değişen Çerçevesi
II. Pay Sahipliği Haklarının Hukuki Yapısı ve Dijital Ortamdaki Görünümü
A. Pay Sahipliğinin Hak ve Borçlar Bütünü Olarak Niteliği
B. Pay Devrinde Birlik ve Bölünme Teorileri
C. Pay Sahipliği Haklarının Elektronik Ortamda Kullanımı ile Hak Sahipliğinin Kaydi Sistem Üzerinden İzlenmesi Arasındaki Ayrım
III. Algoritmik Karar Süreçlerinde Bilgi Alma, İnceleme ve Denetim Hakları
A. Bilgi Alma Hakkının Kapsamı ve Sınırları
B. Pay Sahibinin İnceleme Hakkı ve Uzman Desteği
C. Özel Denetim ve Yönetim Kurulunun Bilgi Temelinin İncelenmesi
IV. Elektronik Katılımlı Genel Kurulun Hukuki Çerçevesi, İşleyişi ve Pay Sahipliği Haklarının Kullanımı
A. Elektronik Genel Kurul Sisteminin Hukuki Çerçevesi, Uygulama Alanı ve Kimlik Doğrulama
B. Elektronik Katılım İradesinin Bildirilmesi, Geri Alınması ve Fiziki Katılıma Etkisi
C. Elektronik Katılımlı Genel Kurulda Bilgilendirme, Toplantının Açılışı ve Yürütülmesi ile Bakanlık Temsilcisinin Gözetimi
1. Genel Kurul Öncesi Bilgilendirme Yükümlülüğü
2. Toplantının Açılışı ve Eş Zamanlı Yürütülmesi
3. Bakanlık Temsilcisinin Toplantı Boyunca Süren Gözetim ve Belgelendirme Görevi
D. Elektronik Ortamda Görüş Bildirme Hakkının Kapsamı ve Sınırları
E. Alman Hukukunda Sanal Genel Kurul Modeli ve Karşılaştırmalı Değerlendirme
V. Oy Hakkının Elektronik Ortamda Kullanılması ve Buna İlişkin Güvenceler
A. Oy Hakkının Elektronik Ortamda Kullanılmasının Hukuki Dayanağı ve Eşdeğerlik İlkesi
B. Oy İradesinin EGKS Üzerinden Açıklanması ve Kesinleşmesi
C. Muhalefet Beyanı, Tutanak ve Denetlenebilirlik Güvenceleri
D. Alman Hukukunda Oy Hakkının Elektronik Ortamda Kullanımı ve Türk Hukuku Bakımından Değerlendirme
VI. Elektronik Katılımlı Genel Kurulda Azlık Haklarının Kullanılması ve Korunması
A. Genel Kurul Öncesi Süreçte Azlık Haklarının Kullanılması ve Elektronik Katılıma Hazırlık
1. Azlığın Genel Kurulun Toplantıya Çağrılmasını ve Gündeme Madde Konulmasını İsteme Hakkı
2. Gündem ve Toplantı Belgelerine Elektronik Erişim
3. EGKS Üzerinden Katılım Bildirimi ve Temsilci Kaydı
B. Elektronik Katılımlı Genel Kurulda Erteleme ve Özel Denetim Hakları ile Bakanlık Gözetim, Denetim ve Belgelendirme İşlevi
1. Elektronik Katılımlı Genel Kurulda Finansal Tabloların ve Buna Bağlı Konuların Görüşülmesinin Ertelenmesini İsteme Hakkı
2. Elektronik Katılımlı Genel Kurulda Özel Denetim Talebinin İleri Sürülmesi ve Tutanağa Geçirilmesi
3. Elektronik Katılımlı Genel Kurulda Bakanlık Temsilcisinin Gözetim, Denetim ve Belgelendirme İşlevi
C. Elektronik Katılımlı Genel Kurulda Temsil, Talimat ve Erişim Sorunları Karşısında Azlığın Korunması
1. Elektronik Genel Kurulda Temsil ve Talimat Rejimi
2. Elektronik Katılımlı Genel Kurulda Erişim Sorunları Karşısında Azlığın Korunması
Dördüncü Bölüm
Algoritmik Yönetimde Pay Sahipliği Haklarının Korunması ve Sorumluluk Rejimi
I. AB Hukukunda Dijitalleşme, Pay Sahipliği Hakları ve Algoritmik Şeffaflık
A. Lizbon Stratejisi ve Avrupa Şirketler Hukukunda Dijitalleşmenin Başlangıcı
B. Avrupa 2020 Stratejisi ve Dijital Tek Pazar Hedefi
1. Lizbon Stratejisinden Avrupa 2020 Stratejisine Geçiş
2. Avrupa 2020 Stratejisi’nin Temel Hatları
3. Akıllı Büyüme, Avrupa İçin Dijital Gündem ve Şirketler Hukukunun Dijitalleşmesi
4. Dijital Tek Pazar ve Pay Sahipliği Haklarının Dijitalleşmesi
C. SRD II Kapsamında Pay Sahibi Katılımı, Pay Sahibi Kimliğinin Tespiti ve Aracı Zinciri
1. SRD I'den SRD II'ye Pay Sahibi Katılımının ve Pay Sahipliği Haklarının Gelişimi
2. Pay Sahibi Kimliğinin Tespiti ve Veri Temelli Görünürlük
3. Aracı Zincirinin Yapısı ve Pay Sahipliği Haklarının Kullanılmasının Kolaylaştırılması
4. Dijital Bilgi Akışının Teknik Altyapısı, Güvenirliği ve Sınır Ötesi Riskleri
D. Dijital Araçlar Direktifi'nin Pay Sahibi Bilgilendirmesi Bakımından Sınırlı Kapsamı
1. Şirket Bilgilerin Dijitalleştirilmesi, Makine Tarafından Okunabilirliği ve Sınır Ötesi Erişilebilirliği
2. Sicil Şeffaflığının Pay Sahibinin Bilgi Alma Hakkı Bakımından Kapsamı ve Sınırları
E. Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) Kapsamında Profil Oluşturma, Münhasıran Otomatik Karar Alma ve Algoritmik Şeffaflık
1. Tarihsel Gelişimi
2. Profil Oluşturma ve Münhasıran Otomatik Kararlara İlişkin Güvenceler
3. Algoritmik Şeffaflığa İlişkin Hükümlerin Kapsamı ve Şirket Yönetimi Bakımından Sınırları
F. Yapay Zekâ Tüzüğü (AI Act) Kapsamında Risk Temelli Düzenleme, Algoritmik Şeffaflık ve Algoritmik Yönetim
1. Tarihsel Gelişimi ve Risk Esasına Dayanan Düzenleme
2. Yüksek Riskli Yapay Zekâ Sistemlerinde Belgelendirme, Kayıt ve İşleticiye Bilgi Verilmesi
3. İnsan Gözetimi ve İşletici Yükümlülükleri
4. Yapay Zekâ Tüzüğünün Algoritmik Yönetim, Algoritmik Şeffaflık ve Pay Sahipliği Hakları Bakımından Genel Değerlendirmesi
II. Türk Hukukunda Anonim Şirket Pay Sahiplerinin Kişisel Verilerinin Algoritmik İşleme ve Otomatik Karar Süreçlerinde Korunması
A. Algoritmik Pay Sahipliği İlişkilerinde Kişisel Verileri Koruma Kanunu’nun (KVKK) Uygulama Alanı ve Veri İşlemenin Hukuka Uygunluğu
B. Aydınlatma Yükümlülüğü ve İlgili Kişinin Bilgiye Erişimi Bakımından Algoritmik Şeffaflık
C. KVKK m. 11/1–g Kapsamında Otomatik Karara İtiraz Hakkı ve Pay Sahibinin Korunmasının Sınırları
III. Algoritmik Yönetimde Hukuki Denetim, İsnat, Sorumluluk ve Dava Yoluyla Koruma
A. Algoritmik Karar Alma Süreçlerinin Hukukî Denetim ve Sorumluluk Bakımından Ortaya Çıkardığı Güçlükler
1. Otonom Karar Alma Özerkliği ve Kara Kutu (Black Box) Yapısı
2. Algoritmik Önyargı ve Ayrımcılık Riski
3. Hukuk Normlarının Belirsizliği ve İnsan Denetiminin Sınırları
4. Dinamik Giriş Verileri, Konsept Kayması ve İçsel Manipülasyonlar
B. Algoritmik Karar ve İşlemlerin İsnadı ile Sorumluluk Süjesinin ve Sorumluluk Dağılımının Belirlenmesi
1. Elektronik Kişiliğin Algoritmik Sistemlerden Doğan Sorumluluk Bakımından Değerlendirilmesi
2. Elektronik Ajan ve Teknik Araç Yaklaşımları Çerçevesinde Algoritmik İşlemlerin İsnadı
3. Algoritmik Karar ve İşlemlerin Anonim Şirkete İsnadı
4. Algoritmik Sistemlerden Doğan Zararlarda Şirket, Sağlayıcı, Geliştirici ve İşletici Arasındaki Sorumluluk Dağılımı
C. AB Düzenlemeleri Çerçevesinde Algoritmik Sorumluluk Rejimi
D. Algoritmik Kararlardan Doğan Zararlarda İspat, Nedensellik ve Dava Yoluyla Korunma
Sonuç
Kaynakça