Anlaşmalı Boşanma (9786050519426)

ÖN SÖZ YERİNE V İÇİNDEKİLER IX
KAYNAKÇA LXIX
KISALTMALAR LXXI
BİRİNCİ BÖLÜM GENEL HÜKÜMLER1
§
1. BOŞANMA KAVRAMINA GENEL BAKIŞ 1
I. TANIMI 1
II. HUKUKİ NİTELİĞİ 2 A– BOŞANMA DAVASI AÇMA HAKKI 2 1– Bozucu Yenilik Doğuran Hak 2 2– Dava Yolu İle Kullanılabilir 2 B– BOŞANMA KARARI 3 1– Bozucu Yenilik Doğuran Karar 3 2– Kesin Biçimde Geleceğe Etkili 3 3– Mutlak Etkili 3
III. KONUSUNA İLİŞKİN GÖRÜŞLER 4 A– BİREYCİ GÖRÜŞ 5 B– TOPLUMCU GÖRÜŞ 5
IV. DÜZENLENME BİÇİMLERİ 6 A– BOŞANMAYI REDDEDEN SİSTEM 6 B– BOŞANMAYI KABUL EDEN SİSTEMLER 7 1– Serbest Boşanma Sistemi 8 2– Mahkeme Kararıyla Boşanma Sistemi 12 3– İdari İşlemle Boşanma Sistemi 13
a. Konsolosluk Memurluğunda 13
b. Noterlerde 13
c. Belediye Başkanlıklarında 13
d. Nüfus Müdürlüklerinde 14
e. Valiliklerde 14
V. UNSURLARI 14 A– GEÇERLİ BİR EVLİLİK BULUNMALIDIR 14 1– Genel Olarak 15 aa. Yurt İçinde Yapılan Evlilik 15 bb. Yurt Dışında Yapılan Evlilik 17 2– Farklılıkları Olanlar 20
a. Farklı Dinde Olanlar 20
b. Farklı Mezhepte Olanlar 20
c. Farklı Irkta Olanlar 21
d. Farklı Dilde Olanlar 21
e. Farklı Renkte Olanlar 21 3– Aynı Cinsten Olanlar 22 4– Cinsiyet Değiştirmiş Olanlar 22 5– Çocuk Yaşta Evlenenler 24 6– Birden Çok Kadın veya Erkekle Evlenenler 24 7– Muvazaalı Evlenenler 28 B– EŞLER HAYATTA BULUNMALIDIR 29 C– KANUNDA DÜZENLENEN HALLER BULUNMALIDIR 30 D– MAHKEME KARARI BULUNMALIDIR 30
VI. DAYANDIĞI İLKELER 33 A– İRADE İLKESİ 34 B– KUSUR İLKESİ 34 C– EVLİLİK BİRLİĞİNİN SARSILMASI İLKESİ 34 D– ELVERİŞSİZLİK İLKESİ 35 E– EYLEMLİ AYRILIK İLKESİ 36
VII. TÜRK MEDENÎ KANUNUNUN DAYANDIĞI İLKELER 37
§
2. BOŞANMA HUKUKUNUN KAYNAKLARI 39
I. GENEL OLARAK 39
II. MEVZUAT KAYNAKLARI 39 A– ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER 39 B– ANAYASA 41 1– Kanun Önünde Eşitlik (TCA m. 10) 41 2– Kişinin Dokunulmazlığı, Maddi ve Manevi Varlığı (TCA m. 17
f. I) 41 3– Bilim ve Sanat Hürriyeti (TCA m. 27
f. I) 42 4– Hak Arama Hürriyeti (TCA m. 36
f. I) 43 5– Ailenin Korunması ve Çocuk Hakları (TCA m. 41) 44 6– Eğitim ve Öğrenim Hakkı (TCA m. 42
f. I) 44 7– Çalışma Şartları ve Dinlenme Hakkı (TCA m. 50
f. II) 45 C– KANUNLAR 45 1– 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun 45 2– 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu 46 3– 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 47 4– 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ve Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun 48 5– 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun 48 D– TÜZÜKLER 48 E– YÖNETMELİKLER (HMK m. 449) 49 1– Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik 49 2– Elektronik Tebligat Yönetmeliği 50
II. İÇTİHAT KAYNAKLARI 50 A– BİLİMSEL İÇTİHAT (İLMÎ İÇTİHAT/ BİLİMSEL GÖRÜŞLER/ DOKTRİN/ ÖĞRETİ) (TMK m. 1
f. II) 50 B– YARGISAL İÇTİHAT (KAZAÎ İÇTİHAT/YARGITAY KARARLARI) (TMK m. 1
f. II) 50
§
3. BOŞANMA SEBEPLERİNİ SINIFLANDIRMA 51
I. GENEL OLARAK 51 A– SINIRLI SAYIDA DÜZENLENMİŞTİR 52 B– EMREDİCİ NİTELİKTE DÜZENLENMİŞTİR 52
II. SINIFLANDIRMA 52 A– KONULARINA GÖRE 53 1– Özel Boşanma Sebepleri 53
a. Sınırlı Sayıda Öngörülmüştür 54
b. Belli Sebepler Öngörülmüştür 54 2– Genel Boşanma Sebepleri 55
a. Belli Bir Vakıaya Dayalı Değildir 56
b. Önceden Belirlenmesi Olanaksızdır 56
c. Çok Çeşitli Vakıalar Olabilir 56 B– ETKİLERİNE GÖRE 57 1– Mutlak Boşanma Sebepleri 57 2– Nisbî Boşanma Sebepleri 58
İKİNCİ BÖLÜM ANLAŞMALI BOŞANMA KAVRAMI
§
4. ANLAŞMALI BOŞANMA KAVRAMI 61
I. GENEL OLARAK 61
II. GENEL BOŞANMA SEBEPLERİNDENDİR 63
III. MUTLAK BOŞANMA SEBEPLERİNDENDİR 64
IV. EVLİLİK BİRLİĞİNİN TEMELİNDEN SARSILMASI KARİNESİNE DAYANIR 65
V. KUSURA DAYALI BOŞANMA SEBEBİ DEĞİLDİR 66 A– DAVALININ KUSURLU OLMASI GEREKLİ DEĞİLDİR 66 B– KUSUR KIYASLAMASI YAPILAMAZ 67 C– MİRASÇILAR TMK M. 181
HÜKMÜNE GÖRE DAVAYI SÜRDÜREMEZ 67 1– 4721 Sayılı Kanun İle Başlayan Dönem 68 2– 22.4.2011–1.10.2011 Arası Dönem 70 3– 1.10.2011 Sonrası Dönem 74 4– Boşanma Davası Sürdürülebilir Nitelikte Olmalıdır 74 5– Anlaşmalı Boşanma Davasında Uygulanamaz 76
VI. ANLAŞMALI BOŞANMA UYGULANACAK STATÜLER 79 A– EVLİLİK HUKUKEN KURULMUŞSA UYGULANIR (TMK m. 142) 79 1– Ortak Konut Bulunmasa da Uygulanır 82 2– Düğün Yapılmamış Olsa da Uygulanır 82 B– BATIL EVLİLİKLERDE UYGULANIR (TMK m. 156) 83 1– Mutlak Butlan (TMK m. 145–147) 83 2– Nisbi Butlan (TMK m. 148–153) 84 C– AYRILIK KARARI OLSA DA UYGULANIR (TMK m. 170) 87 D– AYRI KONUT EDİNME KARARI OLSA DA UYGULANIR (TMK m. 197
f. I) 87 E– AYRI YAŞAMA HAKKI BULUNSA DA UYGULANIR (TMK m. 197
f. II) 87 F– EVLİLİK TESCİL EDİLMESE DE UYGULANIR (5490 SK m. 23
f. I) 87
VII. ANLAŞMALI BOŞANMA UYGULANMAYACAK STATÜLER 88 A– YOK EVLİLİKLERDE UYGULANMAZ 88 1– Kavram 89
a. Hükümsüzlük Kavramı 89
b. Yokluk Kavramı 91 2– Evlenmenin Yokluğu Sebepleri 92
a. Aynı Cinsten Kişiler Arasında Yapılması 93
b. Evlendirme Memuru Bulunmadan Yapılması 94 aa. Sadece Birbirine İrade Açıklaması 94 bb. Yetkili Olmayan Kişiye İrade Açıklaması 95
c. Taraflar Hazır Bulunmadan Yapılması 96 aa. Aynı Yerde Hazır Olmamak 97 bb. Aynı Zamanda Hazır Olmamak 97 cc. Bizzat Hazır Olmamak 97 3– Evlenmenin Yokluğunun Sonuçları 99
a. Evlenme Kendiliğinden Hükümsüzdür 99
b. Evlenmenin Yokluğunun Tespiti Davası Açılabilir 99 aa. Her İlgili Açabilir 99 bb. Her Zaman Açılabilir 100 cc. Her Türlü Delille Kanıtlanabilir 101 dd. Aile Mahkemesi Görevlidir 101
c. Boşanma Davası Açılmasına Olanak Vermez 102
d. Kayıt Varsa Düzeltilmesi Dava Edilebilir 102
e. Özel Kanun Varsa Evlilik Olarak Tescil Edilebilir 102
f. Uzun Süre Geçmesi Yokluğu Ortadan Kaldırmaz 103 B– NİŞANLILIKTA UYGULANMAZ 104 C– EVLİLİK BENZERİ YAŞAM MODELLERİNDE UYGULANMAZ 105 1– Common Law Evlilik 105 2– Kayıtsız Hayat Ortaklığı 106
a. Özellikleri 106 aa. Herhangi Bir Şekil Şartına Bağlı Olmadan Kurulur 107 bb. Evlenme Niyetine Gerek Yoktur 107 cc. Evliliğin Tüm Yükümlülükleri Yerine Getirilir 107 dd. Belirli Şekilde Süreklilik Taşır 107 ee. Herhangi Bir Şekil Şartına Bağlı Olmadan Sona Erer 108
b. Çeşitleri 108 aa. Aynı Cinsiyettekilerin Kayıtsız Hayat Ortaklığı 108 bb. Farklı Cinsiyettekilerin Kayıtsız Hayat Ortaklığı 108 3– Kayıtlı Hayat Ortaklığı 108
a. Özellikleri 109 aa. Resmi Sicile Kayıt veya Tescille Kurulur 109 bb. Kanun Tarafından Düzenlenen Hak ve Yükümlülükler Doğurur 109 cc. Boşanma Söz konusu Değildir 110
b. Çeşitleri 110 aa. Aynı Cinsiyettekilerin Kayıtlı Hayat Ortaklığı 110 bb. Farklı Cinsiyettekilerin Kayıtlı Hayat Ortaklığı 110 4– Homoparental Aile 111 5– Tek Ebeveynli Aile 111 6– Boşanma Sonrası Hayat Arkadaşlığı 111 7– Eş Cinsel Evlilik 112 D– DİNİ NİKÂHLI İLİŞKİDE UYGULANMAZ 113 E– EVLİLİK ÖNCESİ İLİŞKİDE UYGULANMAZ 113 F– EVLİLİĞİN SONLANMASINDAN SONRAKİ İLİŞKİDE UYGULANMAZ 114 G– DUYGUSAL İLİŞKİLERDE (FLÖRT) UYGULANMAZ 114
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ANLAŞMALI BOŞANMA KOŞULLARI
§
5. EVLİLİK EN AZ BİR YIL SÜRMÜŞ OLMALIDIR 115
I. GENEL OLARAK 115
II. ÖZELLİKLERİ 116 A– EVLİLİK SÜRESİ YETERLİ OLMALIDIR 116 1– Bekleme Süresi Bir Yıl Yeterlidir Görüşü 117 2– Bekleme Süresi Bir Yıl Yetersizdir Görüşü 117 3– Bekleme Süresi Olmamalıdır Görüşü 118 B– BİR YILLIK SÜRE DAVA TARİHİNDE DOLMUŞ OLMALIDIR 118 C– BİR YILLIK SÜRE KENDİLİĞİNDEN ARAŞTIRILMALIDIR 120 D– BİR YILLIK SÜRENİN BİRLİKTE GEÇMESİ ARANMAZ 120 E– BİR YILLIK SÜRE DOLMAMIŞSA DAVA ÇEKİŞMELİ BOŞANMA OLARAK SÜRDÜRÜLMELİDİR 121
§
6. BİRLİKTE BAŞVURU VEYA DİĞER EŞİN KABULÜ GERÇEKLEŞMELİDİR 123
I. GENEL OLARAK 123
II. ÖZELLİKLERİ 123 A– BİRLİKTE BAŞVURMA 123 1– Dava Bizzat Birlikte Açılabilir 124 2– Dava Vekiller Tarafından Açılabilir 127 B– BİR EŞİN DİĞERİNİN DAVASINI KABUL ETMESİ 127 1– Evlilik Birliğinin Sarsılması Davasında Mümkündür 128 2– Diğer Davalarda Mümkün Değildir 129 C– DAVANIN İFLÂS İDARESİNE YÖNELTİLMESİ 130
§
7. EŞLER BİZZAT DİNLENMELİDİR 131
I. GENEL OLARAK 131
II. ÖZELLİKLERİ 131 A– DAVACI DİNLENMİŞ OLMALIDIR 131 B– DAVALI DİNLENMİŞ OLMALIDIR 132 C– AYNI ANDA DİNLENMELİDİR 135 1– Kamu Düzenine İlişkindir 136 2– Talimatla Dinleme Geçerli Değildir 137 3– Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Dinleme Geçerlidir (HMK m. 149) 137 4– Vekilin Dinlenmesi Geçerli Değildir 137 5– Vasinin Dinlenmesi Geçerli Değildir 139 6– Cezaevi İdaresince Dinlenmesi Geçerli Değildir 142 D– TARAFLARIN İMZALARI ALINMALIDIR 142 1– Beyan Taraflara Okunmalıdır (HMK m. 154, f. III/d) 143 2– İmzadan İmtina Varsa Davaya Çekişmeli Olarak Devam Edilmelidir 144 E– EŞ VESAYET ALTINDA İSE TMK. M. 166
F. I–II HÜKMÜNE GÖRE İNCELEME YAPILMALIDIR 145
§
8. EŞLER ARASINDA ANLAŞMA SAĞLANMALIDIR 147
I. GENEL OLARAK 147
II. ÖZELLİKLERİ 148 A– BOŞANMANIN MALÎ SONUÇLARI HUSUSUNDA ANLAŞMA SAĞLANMALIDIR 148
1. Maddî Tazminat Konusunda 150
2. Manevî Tazminat Konusunda 151
3. Yoksulluk Nafakası Konusunda 152 B– ÇOCUKLARIN DURUMU HUSUSUNDA ANLAŞMA SAĞLANMALIDIR 154
1. İştirak Nafakası Konusunda 155
2. Kişisel İlişki Konusunda 157
3. Velâyet Konusunda 159 C– MAL REJİMİNİN TASFİYESİ ANLAŞMANIN ZORUNLU KAPSAMINDA DEĞİLDİR 160
§
9. SERBESTÇE İRADE AÇIKLADIĞINA KANAAT GETİRİLMELİDİR 169
I. GENEL OLARAK 169
II. ÖZELLİKLERİ 169 A– KUSUR ARAŞTIRMASI YAPILMAMALIDIR 170 B– SAİK DİKKATE ALINMAMALIDIR 171 C– KARARIN UZUN SÜRE SONRA TEBLİĞE ÇIKARILMAMIŞ OLMALIDIR 174
§
10. DÜZENLEME/ANLAŞMA/PROTOKOL UYGUN BULUNMALIDIR 179
I. GENEL OLARAK 179
II. DÜZENLEME AÇIKLANMALIDIR 180 A– İLK DERECE MAHKEMESİNDE AÇIKLANABİLİR 186 B– DÜZENLEME KANUN YOLU AŞAMASINDA AÇIKLANABİLİR 187 1– İstinaf Aşamasında Açıklanabilir 188 2– Temyiz Aşamasında Düzenleme Açıklanabilir 188 3– Karar Düzeltme Aşamasında Açıklanabilir İdi 192 C– SÖZLÜ OLARAK AÇIKLAMA YAPILABİLİR 193
III. DÜZENLEME UYGUN OLMALIDIR 193 A– DÜZENLEMEDE UYGUN BULUNACAK HUSUSLAR 193 1– Boşanmanın Malî Sonuçları 194
a. Maddî tazminat (TMK m. 174
f. I) 194
b. Manevî tazminat (TMK m. 174
f. II) 196
c. Yoksulluk nafakası (TMK m. 175) 197 2– Çocukların Durumu 198
a. İştirak Nafakası (TMK m. 182
f. II) 199
b. Kişisel İlişki (TMK m. 182
f. I–II) 202
c. Velâyet (TMK m. 336
f. III) 209 B– DÜZENLEMENİN ÜZERİNDE DURAKSAMA OLMAMALIDIR 212 C– DÜZENLEME UYGULANABİLİR OLMALIDIR 213 1– Kayıtlar Getirilmelidir 214 2– Yerine Getirilebilirlik Araştırılmalıdır 214 3– Tescil Kararı Verilmelidir 215 4– Açılmamış Miras Hakkında Mirasbırakanın Katılması veya İzni Olmalıdır 216 D– DÜZENLEME KOŞULA BAĞLANMAMIŞ OLMALIDIR 217 E– DÜZENLEME KANUNA AYKIRI OLMAMALIDIR 218
IV. DÜZENLEMEYE MÜDAHALE EDİLEBİLİR 220 A– DEĞİŞİKLİKTE/MÜDAHALEDE MENFAAT BULUNMALIDIR 221 1– İştirak Nafakasına Müdahale 221 2– Kişisel İlişkiye Müdahale 222 3– Velayete Müdahale 223 4– Maddi Tazminata Müdahale 225 5– Manevi Tazminata Müdahale 225 6– Yoksulluk Nafakasına Müdahale 226 7– Tedbir Nafakasına Müdahale 226 8– Diğer Müdahaleler 226
a. Taraflara Yönelik Diğer Haller 226
b. Çocuklara Yönelik Diğer Haller 226 B– DEĞİŞİKLİK/MÜDAHALE TEKLİF GÖTÜRÜLMEDEN YAPILMAMALIDIR 226 1– Teklif Götürülmeden İştirak Nafakası Düzenlemesine Müdahale Yapılamaz 227 2– Teklif Götürülmeden Kişisel İlişki Düzenlemesine Müdahale Yapılamaz 228 3– Teklif Götürülmeden Velayet Düzenlemesine Müdahale Yapılamaz 233 4– Teklif Götürülmeden Maddi Tazminat Düzenlemesine Müdahale Yapılamaz 234 5– Teklif Götürülmeden Manevi Tazminat Düzenlemesine Müdahale Yapılamaz 235 6– Teklif Götürülmeden Yoksulluk Nafakası Düzenlemesine Müdahale Yapılamaz 235 7– Teklif Götürülmeden Diğer Düzenlemelere Müdahale Yapılamaz 235 C– DEĞİŞİKLİK/MÜDAHALE GEREKÇELERİ AÇIKLANMALIDIR 235 D– DEĞİŞİKLİK/MÜDAHALE HAKKINDA EŞLERDEN GÖRÜŞ ALINMALIDIR 236 1– Değişiklik/Müdahale Eşler Tarafından Uygun Görülürse 236 2– Değişiklik/Müdahale Eşler Tarafından Uygun Görülmezse 237
V. DÜZENLEME DIŞI KARAR VERİLMEMELİDİR 238 A– DÜZENLEME DIŞI FAİZE HÜKMEDİLEMEZ 239 B– DÜZENLEME DIŞI DEVİR KARARI VERİLEMEZ 239
VI. DÜZENLEMEDE YER ALAN ANLAŞMALAR BAĞLAYICIDIR 240 A– KOCANIN SOYADINI KULLANMAMA 240 B– KOCANIN SOYADINI KULLANMA 241 C– KREDİ BORCUNU ÖDEME 241 D– TAŞINMAZA YÖNELİK ANLAŞMALAR 242 1– Taşınmazı Devretme 242 2– Taşınmazdan Yararlanma 246 3– Taşınmaza Ait Ödemeler 246
a. Kira Ödemesi 246
b. Aidat Ödemesi 247
c. Yakıt Ödemesi 247 D– ARAÇ KULLANIM HAKKI 248
VII. DÜZENLENME ONAYLANMIŞ OLMALIDIR 249
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM ANLAŞMANIN BOZULMASI
§
11. ANLAŞMANIN BOZULMASI/DAVANIN ÇEKİŞMELİ BOŞANMA DAVASINA DÖNÜŞMESİ 251
I. GENEL OLARAK 251
II. ÖZELLİKLERİ 251 A– ÇEKİŞMELİ BOŞANMAYA DÖNÜŞME HALLERİ 251 1– Anlaşmalı Boşanma Koşulları Gerçekleşmezse Dava Çekişmeli Boşanma Davasına Dönüşür 252
a. Bir Yıllık Süre Dolmamışsa 252
b. İmzadan İmtina Varsa 253
c. Eş Vesayet Altında İse 254
d. Değişiklik Eşler Tarafından Uygun Görülmezse 254
e. Davalı Eş Anlaşmalı Boşanmayı Kabul Etmezse 255
f. Anlaşma Gereken Bir Konuda Anlaşma Olmazsa 255 2– Anlaşma Bozulursa Dava Çekişmeli Boşanma Davasına Dönüşür 256
a. Anlaşmayı Bozma Hakkı 258 aa. Anlaşmayı Dava Harcını Yatıran Eş Bozabilir 259 bb. Anlaşmayı Dava Harcını Yatırmayan Eş Bozabilir 261 cc. Çekişmeli Boşanma Davasına Dönüşme Taleplerden Feragat Anlamına Gelmez 262
b. Anlaşmayı Bozma Zamanı 263 aa. İstinaf Aşamasında Anlaşma Bozulabilir 263 bb. Temyiz Aşamasında Anlaşma Bozulabilir 263 cc. Karar Düzeltme Aşamasında Anlaşma Bozulabilir 265 B– ÇEKİŞMELİ BOŞANMA OLARAK DEVAM USULÜ 266 1– Davacıya Mehil Verilmelidir 266 2– Davacının Verdiği Dilekçe Sonrası Dilekçelerin Karşılıklı Verilmesi İşlemi Tamamlanmalıdır 267 3– Ön İnceleme Yapılmalıdır 267 4– Tahkikat ve İzleyen Aşamalar Tamamlanmalıdır 268
VIII. USUL HÜKÜMLERİ 268 A– HÜKÜM USULÜNE UYGUN KURULMALIDIR 268 1– Hüküm, İnfazda Duraksamaya Yer Vermeyecek Şekilde Kurulmalıdır 268 2– Hüküm, Düzenlemenin Tamamını Taşıyacak Şekilde Kurulmalıdır 269 3– Hüküm Eda Emri Taşıyacak Şekilde Kurulmalıdır 269 4– Hüküm, Düzenlemeye Atıf Yapılarak Kurulmamalıdır 271 5– Hüküm, Düzenlemenin Tasdiki Şeklinde Kurulmamalıdır 272 B– DAVADAN FERAGAT EDİLEBİLİR 273 İçindekiler XXIII C– YARGILAMA GİDERİ 274 D– AYRILIK KARARI VERİLEMEZ 275 E– DÜZENLEMEDE BULUNUP HÜKME ALINMAMIŞ OLAN HUSUSLAR TAVZİH YOLU İLE HÜKME İLAVE EDİLEMEZ 276 F– BİRLİKTE TALEP VARSA ADLİ TATİLDE GÖRÜLEBİLİR 276 G– KONUSUZ KALMASI 277 H– KESİNLEŞME SONRASI DÜZENLEMEYE YÖNELİK İSTEKLERDE BULUNULABİLİR 278 1– Düzenlemenin Değiştirilmesi İstenebilir 278 2– Düzenlemenin İptali İstenebilir 278 3– Düzenlemenin Uygulanması İstenebilir 280
a. Tapu İptal ve Tescil İstemi 280 aa. Onaylanan Düzenlemede 280 bb. Onaylanmayan Düzenlemede 281
b. Alacağın Tespiti İstemi 282
c. Zararın Tazmini İstemi 283
d. Menfi Tespit İstemi 283
e. Edası İstemi 284
f. İcra Takibine İtirazın İptali İstemi 285
BEŞİNCİ BÖLÜM ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASINDA UYGULANACAK İLKELER
§
12. TASARRUF İLKESİ 287
I. GENEL OLARAK 287
II. TANIMI 287
III. GÖRÜNÜMÜ 288 A– KENDİLİĞİNDEN DAVA AÇILAMAZ/KARAR VERİLEMEZ (HMK m. 24
f. I) 288 1– İlgililer Dava Açabilir/Açmayabilir 289 2– İlgililer Karşı Dava Açabilir/Açmayabilir 289 3– İlgililer Kanun Yoluna Başvurabilir/Başvurmayabilir 289 B– DAVA AÇMAYA ZORLANAMAZ (HMK m. 24
f. II) 291 C– HAKKINI TALEP ETMEYE ZORLANAMAZ (HMK m. 24
f. II) 291 D– DAVA KONUSUNU SERBESTÇE BELİRLER 292 E– DAVA AÇILDIKTAN SONRA TASARRUF YETKİSİ DEVAM EDER (HMK m. 24
f. III) 292 1– Davasından Feragat Edebilir (HMK m. 307, 309
f. II) 292 2– Davasını Karşı Tarafın Açık Rızası ile Geri Alabilir (HMK m. 123) 292 F– DAVAYI KANUN YOLUNA TAŞIMA 293
IV. İSTİSNALARI 293 A– YARGILAMA GİDERİ KENDİLİĞİNDEN GÖZETİLİR 293 B– SEVK VE İDARE KENDİLİĞİNDEN GÖZETİLİR 293
§
13. TARAFLARCA GETİRİLME İLKESİ 295
I. GENEL OLARAK 295
II. DAVA MALZEMESİ KAVRAMI 296
III. DAVA MALZEMESİNİN GETİRİLMESİ 296 A– TARAFLARCA GETİRİLİR 296 B– MAHKEMENIN İŞİ DEĞİLDİR 297 1– Kendiliğinden Dikkate Alınamaz (HMK m. 25
f. I) 297 2– Kendiliğinden Delil Toplanamaz (HMK m. 25
f. II) 297 3– Hatırlatılamaz (HMK m. 25
f. I) 298
§
14. TALEPLE BAĞLILIK İLKESİ 299
I. GENEL OLARAK 299
II. İLKENİN UYGULANMASI 299 A– TALEP SONUCUNDAN FAZLASINA KARAR VEREMEZ 299 B– TALEP SONUCUNDAN BAŞKA BİR ŞEYE KARAR VEREMEZ 300 1– Islah Yapılmamışsa 300 2– Islah Yapılmışsa 300 3– Bir Sebebe Hasredilmişse 301 4– Genel Boşanma Sebebiyle Açılmışsa 301
III. İLKENİN UYGULANMASI 301
§
15. HUKUKİ DİNLENİLME HAKKI 303
I. GENEL OLARAK 303
II. OLAN BİTENİ BİLME/BİLGİLENME HAKKI (HMK m. 27
f. II/a) 304 A– DAVAYI BİLME HAKKI 304 B– DURUŞMA GÜNÜNÜ BİLME HAKKI 304 1– Ön İnceleme Duruşmasını Bilme Hakkı (HMK m. 139) 305 2– Tahkikat Duruşmasını Bilme Hakkı (HMK m. 147
f. I) 306 3– Sözlü Yargılama Duruşmasını Bilme Hakkı Var İdi (HMK m. 147
f. I, 186
f. I) 307 C– DELİLLERİ BİLME HAKKI 308 D– GEREKÇEYİ BİLME HAKKI 309 E– İŞLEMLERİ BİLME HAKKI 309 1– Tarafların İşlemlerini Bilme Hakkı 309 2– Mahkemenin İşlemlerini Bilme Hakkı 309
III. OLAN BİTENİ AÇIKLAMA VE İSPAT HAKKI (HMK m. 27
f. II/b) 310 A– AÇIKLAMA HAKKI 310 1– Açıklayan Tarafın Göstereceği Davranış 312
a. Adap Dışı Açıklama Yapılamaz 312
b. Konu Dışı Açıklama Yapılamaz 312 2– Hâkimin Göstereceği Davranış 312
a. Şefkatle Dinlemelidir 312
b. Sabırla Dinlemelidir 312
c. Anlayışla Dinlemelidir 313 B– İSPAT HAKKI (HMK m. 27
f. II/b) 313
IV. DEĞERLENDİRTME VE GEREKÇELENDİRTME HAKKI (HMK m. 27
f. II/c) 313 A– AÇIKLAMALARI DEĞERLENDİRTME HAKKI 313 B– KARARLARI GEREKÇELENDİRTME HAKKI 314 1– Gerekçe Dosya Kapsamı İle Bağdaşmalıdır 314 2– Gerekçe Pozitif Hukuk İle Bağdaşmalıdır 314 3– Gerekçe, Sebebi Gösterilmedikçe Yerleşik İçtihatlar İle Bağdaşmalıdır 315
§
16. USUL EKONOMİSİ İLKESİ 317
I. GENEL OLARAK 317
I. UNSURLARI 317 A– BASİTLİK İLKESİ (DÜZENLİ BİÇİMDE YARGILAMA) (HMK m. 30) 317 B– ÇABUKLUK İLKESİ (MAKUL SÜRE İÇİNDE YARGILAMA) (TCA m. 141
f. IV, HMK m. 30
f. I) 318 C– UCUZLUK İLKESİ (EN AZ GİDERLE YARGILAMA) (TCA m. 141
f. IV, HMK m. 30
f. I) 319
II. YANSIMASI 319 A– DAVALARIN BİRLEŞTİRİLMESİ (HMK m. 166) 319 B– DAVALARIN AYRILMASI (HMK m. 167) 320 C– DAVA SONUCUNUN BEKLENİLMESİ 320 D– ÖN SORUN İNCELEMESİ 320 E– USULİ KAZANILMIŞ HAK KURALI 320
III. DEĞERLENDİRİLMESİ 321
§
17. HÂKİMİN DAVAYI AYDINLATMA ÖDEVİ 323
I. GENEL OLARAK 323
II. AYDINLATMA ÖDEVİNİN TÜRÜ 324 A– MADDİ AYDINLATMA 324 B– HUKUKİ AYDINLATMA 324
III. AYDINLATMA ÖDEVİNİN KONUSU 325 A– BELİRSİZ HUSUSLAR 325 B– ÇELİŞKİLİ HUSUSLAR 325
IV. AYDINLATMA ÖDEVİNİN USULÜ 325 A– AÇIKLAMA YAPTIRMA 325 B– SORU SORMA 326 C– DELİL GÖSTERİLMESİNİ İSTEME 326 D– TARAFIN KENDİSİNİ DİNLEME 326
V. AYDINLATMA ÖDEVİNİN SINIRLARI 326 A– SÖYLENMEYEN ŞEYLERİ KAPSAMAZ 326 B– SÖYLENMEYEN VAKIALARI KAPSAMAZ 327 C– SÖYLEMEYENE YOL GÖSTERMEYİ KAPSAMAZ 327 D– SÖYLEMEYENE İSTİCVABI KAPSAMAZ 327
§
18. HUKUKUN KENDİLİĞİNDEN UYGULANMASI İLKESİ 329
I. GENEL OLARAK 329
II. TARAFLARCA DAVA MALZEMESİ GETİRİLİR (HMK m. 25) 329
III. TARAFLARCA HUKUKİ SEBEP GÖSTERİLMESİ ZORUNLU DEĞİLDİR 329 A– DAVA DİLEKÇESİNDE HUKUKİ SEBEP GÖSTERMESİ ZORUNLU DEĞİLDİR (HMK m. 119
f. I/g) 330 B– CEVAP DİLEKÇESİNDE HUKUKİ SEBEP GÖSTERMESİ ZORUNLU DEĞİLDİR (HMK M. 129
F. I/F) 330
IV. TARAFLARCA BİLDİRİLEN HUKUKİ SEBEP DEĞİŞTİRİLEBİLİR (HMK m. 141) 331
V. TARAFLARCA BİLDİRİLEN HUKUKİ SEBEP HÂKİMİ ETKİLEMEZ 331 A– YANLIŞ GÖSTEREME HÂKİMİ ETKİLEMEZ 331 B– EKSİK GÖSTEREME HÂKİMİ ETKİLEMEZ 331 C– BİRKAÇ SEBEP GÖSTERME HÂKİMİ ETKİLEMEZ 332 D– HİÇ GÖSTERMEME HÂKİMİ ETKİLEMEZ 332
VI. TARAFLARCA GETİRİLEN VAKIALARIN HUKUKİ NİTELENDİRİLMESİNİ HÂKİM YAPAR 332
VII. TARAFLARCA GETİRİLEN VAKIALARIN HANGİSİNİN SABİT OLDUĞUNU HÂKİM BELİRLER 332
VIII. TARAFLARCA GETİRİLEN VAKIALARA UYAN HUKUK NORMUNU HÂKİM UYGULAR 333 A– TÜRK HUKUKUNU KENDİLİĞİNDEN UYGULAR 333 B– YETKİLİ OLAN YABANCI HUKUKU KENDİLİĞİNDEN UYGULAR (5718 SK m. 2) 333
§
19. TEKSİF İLKESİ 335
I. GENEL OLARAK 335
II. KURAL: BELİRLİ AŞAMAYA KADAR DAVA MALZEMESİ İLERİ SÜRÜLEBİLİR 335 A– DAVACI AÇISINDAN TEKSİF (HMK m. 141
f. I) 336 1– Kural Olarak 336 2– Cevap Dilekçesi Verilmezse ya da Sürede Verilmezse 336 B– DAVALI AÇISINDAN TEKSİF (HMK m. 141
f. I) 336 1– Kural Olarak 336 2– Cevaba Cevap Dilekçesi Verilmezse ya da Sürede Verilmezse 337 3– Cevap Dilekçesi Verilmezse ya da Sürede Verilmezse 337
III. TEKSİF İLKESİNİN İSTİSNALARI 337 A– ISLAH (HMK m. 141
f. II) 337 B– KARŞI TARAFIN AÇIK MUVAFAKATİ (HMK m. 141
f. II) 337 C– ESKİ HÂLE GETİRME (HMK m. 95–101) 338 D– YARGILAMAYI GECİKTİRME AMACI TAŞIMAMAK (HMK m. 145) 338 E– SÜRESİNDE İLERİ SÜRÜLEMEMESİNİN İLGİLİ TARAFIN KUSURUNDAN KAYNAKLANMAMASI (HMK m. 145) 338
ALTINCI BÖLÜM ANLAŞMALI BOŞANMANIN SONUÇLARI
§
20. ANLAŞMALI BOŞANMANIN SONUÇLARI 341
I. GENEL OLARAK 341
II. ÖZELLİKLERİ 342 A– MADDİ TAZMİNAT (TMK m. 174
f. I) 342 1– Davacıya Maddi Tazminat Verilebilir 342 2– Davalıya Maddi Tazminat Verilebilir 344 B– MANEVÎ TAZMİNAT (TMK m. 174
f. II) 345 1– Davacıya Manevî Tazminat Verilebilir 348 2– Davalıya Manevî Tazminat Verilebilir 348 C– YOKSULLUK NAFAKASI (TMK m. 175) 348 1– Genel Olarak 349 2– Davacıya Yoksulluk Nafakası Verilebilir 352 3– Davalıya Yoksulluk Nafakası Verilebilir 352 D– VELÂYET (TMK m. 336
f. III) 352 1– Genel Olarak 353 2– Davacıya Velayet Verilebilir 353 3– Davalıya Velayet Verilebilir 354 E– TEDBİR NAFAKASI (TMK m. 169) 355 1– Genel Olarak 355 2– Davacıya Tedbir Nafakası Verilebilir 358 3– Davalıya Tedbir Nafakası Verilebilir 358 F– İŞTİRAK NAFAKASI (TMK. m. 182
f. III, 329) 363 1– Genel Olarak 363 2– Davacı İştirak Nafakası İsteyebilir 366 3– Davalı İştirak Nafakası İsteyebilir 366 G– KİŞİSEL İLİŞKİ (TMK m. 323) 367 1– Genel Olarak 367 2– Davacı Kişisel İlişki Kurulmasını İsteyebilir 369 3– Davalı Kişisel İlişki Kurulmasını İsteyebilir 370 4– Kişisel İlişkinin Kaldırılması İstenebilir 371
§
21. ANLAŞMALI BOŞANMANIN MAL REJİMİNİN TASFİYESİNE YÖNELİK SONUÇLARI 373
I. GENEL OLARAK 373 A– EŞLERİN BAĞLI OLDUĞU REJİME İLİŞKİN HÜKÜMLER UYGULANIR (TMK m. 179) 374 B– SÖZLEŞMEYLE SEÇİLEN REJİM VARSA (TMK. m.202 f.II, 242–281) 374 C– SÖZLEŞMEYLE SEÇİLEN REJİM YOKSA 375 1– Evlilik Tarihinden 01.01.2002 Tarihine Kadar Mal Ayrılığı Rejimi Kuralları Uygulanır 375 2– 01.01.2002 Tarihinden Mal Rejiminin Sona Erdiği Tarihe Kadar Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Kuralları Uygulanır 376
II. 743
SAYILI TÜRK KANUNU MEDENÎSİNE GÖRE TASFİYE UYGULAMASI 376 A– TKM DÖNEMİNDE TASFİYE UYGULAMASI 376 1– Kural Rejiminin Özellikleri 377
a. Kendi Malında Tasarruf Yetkisinin Bulunması (TKM m. 186
f. I) 377
b. Kendi Malında İntifa Hakkı Sahipliğinin Bulunması (TKM m. 186
f. I) 377
c. Kendi Malını İdare Hakkının Bulunması (TKM m. 186
f. I) 377
d. Kendi Malı, Geliri ve Kazancının Kişisel Mal Sayılması (TKM m. 189) 377 2– Mal Rejiminin Tasfiyesine İlişkin Düzenleme Yoktur 377 3– Mal Rejiminin Tasfiyesinde Borçlar Kanunu Genel Hükümleri Uygulanır (TMK m. 5, TBK m. 646) 382 B– TMK DÖNEMİNE SARKMA VARSA TASFİYE UYGULAMASI 382
III. MAL REJİMİNİN SÖZLEŞME İLE TASFİYESİ 384 A– GENEL OLARAK 384 1– Tasfiye Sözleşmesi Yapılabilir 384 2– Tasfiye Sözleşmesi Konusunda Borçlar Kanunundaki Genel Hükümler Uygulanır 384 3– Tasfiye Sözleşmesi Emredici Hükümlere Aykırı Yapılamaz 385
IV. MAL REJİMİNİN ANLAŞMALI BOŞANMA/PROTOKOL İLE TASFİYESİ 385 A– GENEL OLARAK 385 B– MAL REJİMİNİN TASFİYESİ ANLAŞMALI BOŞANMANIN FERİ HÜKÜMLERİ ARASINDA YER ALMAMAKTADIR 403 C– TASFİYEDE ANLAŞAMAMA ANLAŞMALI BOŞANMAYA ENGEL DEĞİLDİR 404 D– MAHKEME İÇİ İKRAR DİKKATE ALINMALIDIR 407
V. ANLAŞMALI BOŞANMADA TASFİYE KONUSU 409 A– TASFİYE KONUSU OLAN MALVARLIĞI 409 1– Rejim Süresince Edinilen Malvarlığı 409 2– Mal Rejiminin Sona Erdiği Tarihte Var Olan Edinilmiş Mallar (TMK m. 235
f. I) 410 3– Ayni Taksime Konu Olan Malvarlığı 410 4– Miras Paylaşım Sözleşmesine Konu Olan Malvarlığı 411 B– TASFİYE KONUSU OLMAYAN MALVARLIĞI 411 1– Evlilik Öncesi Edinilen Malvarlığı 411
a. Tamamı Evlilik Öncesi Edinilmişse 411
b. Bir Kısmı Evlilik Öncesi Edinilmişse 413 2– Mal Rejimi Sonlandıktan Sonra Edinilen Malvarlığı 414
a. Mal Rejimi Sonlandıktan Sonra Edinilen Malvarlığı Tasfiye Konusu Yapılamaz 415
b. Mal Rejimi Sonlandıktan Sonra Edinilen Malvarlığı Uyuşmazlığı Aile Mahkemesinde İncelenemez 415
c. Mal Rejiminin Sona Ermesinden Sonra Yapılan Ödemelerden Doğan Uyuşmazlıklarda Genel Mahkemeler Görevlidir 416
d. Mal Rejimi Sonlandığında Ödenmemiş Kredi Borcu Varsa Oranlama Yapılır 416 C– TASFİYE KONUSU ALACAKLAR 417 1– Ayni Nitelikte Olanlar 417
a. Diğer Eşte Olan Malların Geri Alınması (TMK m. 226
f. I) 417 aa. Eşya Talep Edilebilir 417 bb. Ziynet Talep Edilebilir 419
b. Paylı Mülkiyete İlişkin Talep (TMK m. 226
f. II) 420
c. Tarımsal İşletmeye İlişkin Talep (TMK m. 233) 420
d. Aile Konutuna İlişkin Talep (TMK m. 240) 421 2– Nakdi Nitelikte Olanlar 421
a. Katkı Payı Alacağı 422
b. Değer Artış Payı Alacağı (TMK m. 227) 424
c. Katılma Alacağı (TMK m. 231) 425
V. ANLAŞMALI BOŞANMADA TASFİYE TALEBİ 426 A– TASFİYE TALEBİ AÇIK OLMALIDIR 426 1– Alacak Miktarı Gösterilmelidir (HMK m. 119
f. I/d) 426 2– Duraksama Varsa Açıklama Yaptırılmalıdır (HMK m. 31) 427 3– Her Bir Malvarlığı İçin Talep Ayrı Gösterilmelidir 428
a. Her Mal İçin Ayrı Talep Miktarı Gösterilmelidir 428
b. Gösterilen Miktara Göre Karar Verilir 430
c. Miktar Gösterilmemişse Eşit Talep Var Kabul Edilir 430 B– TASFİYE TALEBİNE AYKIRI KARAR VERİLEMEZ (HMK m. 26) 431
VII. MAL REJİMİNİN BAĞIMSIZ DAVA İLE TASFİYESİ 431 A– GENEL OLARAK 432 B– DAVA USULÜNE UYGUN ŞEKİLDE AÇILMALIDIR 432 1– Dava ya da Karşı Dava İle İstenebilir 432 2– Dava Aile Mahkemesine Açılmalıdır 433 3– Usulüne Uygun Şekilde İstem Yoksa Kesin Hüküm Oluşturacak Şekilde Ret Kararı Verilemez 434 4– Kural Olarak Alacak Davası Açılır 434
a. Nakdi Alacak Yerine Ayın Talep Edilmişse 434
b. Nakdi Alacak Terditli Talep Edilmişse (HMK m. 111) 435 5– Hukuki Nitelendirme Hakime Aittir (HMK m. 33) 436 C– KÜLLİ/İKİ TARAFLI TASFİYE 436 1– Kendiliğinden Yapılamaz 437 2– Karşı Dava Açılması Gerekir 437 D– TEREKE TASFİYESİ AYRI YAPILIR 437 1– Tasfiye Sonucunda Belirlenecek Alacak Terekenin Borcu Sayılır 438 2– Tasfiye Alacağı Miras Paylaşımından Önce Ödenmelidir 438 3– Tasfiye Alacağı Ödendikten Sonra Kalan Miktar, Mirasçılar Arasında Miras Payları Oranında Paylaşılır 440 4– Tasfiye Alacağından Bu Sıfatını Kaybetmemiş Tüm Mirasçılar Üçüncü Kişilere Karşı Sorumludur 440
a. Kişisel Olarak Sorumludur (TMK m. 599
...