Anayasanın Yorumunda Bütünlük İlkesi (9786253777708)

ÖNSÖZ 7 İÇİNDEKİLER 11
KISALTMALAR 19
GİRİŞ 21
BİRİNCİ BÖLÜM ANAYASANIN YORUMU VE YORUMUNU YÖNLENDİREN ÖZELLİKLER İLE İŞLEVLER
I. ANAYASANIN YORUMU VE ÖNEMİ 29 A. Genel Olarak Kavramlar 29
1. Yorum 29
2. Hukuki Yorum 33
3. Anayasal Yorum 38
4. Yoruma Başlangıç Noktası Olarak “Anayasa” Kavramı 44 B. Anayasanın Yorumunun Önemi ve Gereği 48
1. Anayasanın Yoruma Açıklığı 50
2. Anayasanın Yorumunun Kaçınılmazlığı 54
3. Anayasa Normlarının Somutlaştırılması Gereği 57
a. Somutlaştırma ve Yorumlama Farkı 58
b. Temel Hak Normlarının Somutlaştırılması 62
II. ANAYASANIN YORUMUNU YÖNLENDİREN ÖZELLİKLER 66 A. Normatiflik 67 B. Yazılılık 70 C. Katılık 72 D. Üstünlük 75
1. Bağlayıcılık 77
2. Normatif Üstünlük 79 E. Genellik 82 F. Süreklilik 83 G. Anayasanın Bütünlüğü 84
1. Anayasanın Şeklî Bütünlüğü 86
2. Anayasanın Maddi Bütünlüğü 87
3. Anayasanın Mantıki Bütünlüğü 90
a. Anayasanın Yorumlanmasında Özdeşlik İlkesi 92
b. Anayasanın Yorumlanmasında Çelişmezlik İlkesi 93
c. Anayasanın Yorumlanmasında Üçüncü Halin İmkansızlığı İlkesi 94
d. Anayasanın Yorumunda Aksiyomatik Yöntem 94
III. ANAYASANIN YORUMUNU YÖNLENDİREN İŞLEVLER 96 A. Gücü Sınırlama ve Düzenleme İşlevi 96 B. Entegrasyon İşlevi 97
1. Toplumsal Bütünleşme 98
2. Siyasi Bütünleşme 100 C. Örgütsel ve Organizasyonel İşlev 102
1. Devlet Yapısını Belirleme 103
2. Yetki ve Görev Dağılımı 104 D. Yasal Rehberlik İşlevi 105
1. Hukuki Düzenin Temelini Oluşturma 105
2. Temel Hak ve Özgürlükleri Güvence Altına Alma 107
3. Normatif Kılavuzluğu Sağlama 108
İKİNCİ BÖLÜM ANAYASA HUKUKUNDA YORUM TEORİSİ, İLKELERİ VE YÖNTEMLERİNİN BÜTÜNLÜK İLKESİ İLE İLİŞKİSİ
I. ANAYASANIN HUKUKİ YORUM TEORİLERİ IŞIĞINDA YORUMLANMASI 111
A. Yorumlayıcı Hukuk Teorisi Işığında Anayasanın Yorumu 112
1. Dworkin’in Yorumlayıcı Hukuk Teorisi 112
2. Dworkin’in Yorumlayıcı Hukuk Teorisinin Bir Dayanağı Olarak Bütünlük Teorisi 113
a. Uygunluk Ölçütü 115
b. Bütünlük İdeali 116
B. Realist Yorum Teorisi Işığında Anayasanın Yorumu 117
1. Troper’in Realist Yorum Teorisi 117
2. Realist Yorum Teorisinin Dengeleyicisi Olarak Mekanist Anayasa Anlayışı 120
II. ANAYASAL YORUM TEORİLERİNİN BÜTÜNLÜK İLKESİ İLE İLİŞKİSİ 121
A. Metinsel Teori 122
B. Yapısalcı Teori 126
C. Orijinalist Teori 128
D. İhtiyatlılık Teorisi 133
E. Doktrinalist Teori 134
F. Amaçsal Teori 135
III. ANAYASA HUKUKUNA ÖZGÜ YORUM İLKELERİNİN BÜTÜNLÜK İLKESİ İLE İLİŞKİSİ 137
A. Yorum İlke ve Yöntemlerin Ayrımı 137
B. Anayasa Hukukuna Özgü Yorum İlkeleri 140
1. Özgürlük Lehine Yorum İlkesi (In Dubio Pro Libertate) 141
2. Anayasaya Uygun Yorum İlkesi 142
3. Pratik Uyuşum İlkesi 150
4. İşlevsel (Fonksiyonel) Doğruluk İlkesi 154
5. Dinamik (Evolütif) Yorum İlkesi 156
IV. ANAYASANIN YORUMUNDA İLERİ SÜRÜLEN YÖNTEMLERİN BÜTÜNLÜK İLKESİ İLE İLİŞKİSİ 160
A. Klasik–Hermeneutik Metot 161
B. Topik Metot 165
C. Hermeneutik–Somutlaştırma Metodu 167
V. KLASİK YORUM YÖNTEMLERİNİN BÜTÜNLÜK İLKESİ İLE İLİŞKİSİ 171 A. Sistematik Yorum Yöntemi 176
1. Dar Anlamda Sistematik Yorum Yöntemi 180
2. Geniş Anlamda Sistematik Yorum Yöntemi 181
B. Lafzi (Sözel) Yorum Yöntemi 183
C. Teleolojik (Amaçsal) Yorum Yöntemi 189
D. Tarihî Yorum Yöntemi 192
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ANAYASANIN BÜTÜNLÜĞÜ İLKESİNİN KURAMSAL TEMELLERİ, KAPSAMI VE YARGISAL BOYUTU
I. ANAYASANIN BÜTÜNLÜĞÜ İLKESİNİN KAVRAMSAL VE KURAMSAL ÇERÇEVESİ 195
A. Bütünlük Tezi 197
B. Bütünlük İlkesinin Özgülendiği Amaç ve Felsefe 199
C. Anayasanın Bütünlüğü Kavramı 202
D. Anayasanın Bütünlüğü İlkesinin Kökeni 203
E. Anayasanın Bütünlüğü İlkesinin Önemi 205
F. Anayasanın Bütünlüğü İlkesinin İşlevi 207
II. ANAYASANIN BÜTÜNLÜĞÜ İLKESİNİN KAPSAMI VE METODOLOJİK TEMELLERİ 211 A. İçerik Yönüyle 211
1. İdeolojik birlik 211
2. Anayasal ve Tarihsel Tipte Birlik 213
3. Meşrulaştırıcı Birlik 215
4. İşlevsel Birlik 216 B. Biçimsel Yönüyle 218
1. Birlik olarak Bütünlük 218 a. Boşluklardan Kurtulma 218 b. Çelişkisizlik 220
2. Anayasanın Metinsel Birliği 222
3. Anayasal Norm Düzeylerinin Birliği 223
4. Anayasal Yapının Birliği 225 C. Metodolojik Yönüyle 227
1. Beşeri Bilimlerde Bir “A Priori” Olarak Birlik Anlayışı 227
2. Norm Somutlaştırma Aracı Olarak Birlik Anlayışı 228
a. Sistematik Argümanlar 229
i. Genel Sistematik 229 ii. Anayasal İlkeler 230 iii. Temel Hakların Sınırlandırılması 231
b. Anayasal Yorumun Uyumlaştırılması 233
D. Anayasanın Bütünlüğü İlkesinin İstisnaları 234
1. Anayasal Normun Özelliği 234
2. Hukuk Devleti İlkesi 236 E. Anayasanın Bütünlüğü İlkesini Tamamlayıcı Yorum Kuralları 237
1. Kıyas Yoluyla Yorum 237
2. Aksi ile İspat 239
3. Evleviyet Kuralı 240
III. ANAYASANIN BÜTÜNLÜĞÜ İLKESİNİN YARGISAL BOYUTU 241 A. Anayasanın Bütünsel Yorumunda Yargıcın Rolü ve Yetkisi 243
1. Yorum Yapan Özne Olarak Anayasa Yargıcının Rolü 243
a. Hukukun Üstünlüğüne Bağlı Kalmak 244
b. İktidarın Yetkilerini Sınırlandırmak 246
c. Temel Hakların Korunmasını Sağlamak 248
2. Anayasanın Yorumunda Anayasa Yargıçlarının Yetkisi 251
3. Anayasanın Yorumunda Anayasa Yargıçlarının Sınırları 254
4. Anayasa Yargıçlarının Hak Temelli Yorumu 261
5. Hermeneutik Bir Sorun Olarak Yargıcın Hukuka Bağlılığı 265 B. Anayasa Mahkemesi Kararlarında Bütünlük İlkesi 268
1. Türk Anayasa Mahkemesi Kararlarında Bütünlük İlkesi 268
a. Türk Anayasa Hukukunda Bütünlük İlkesinin Teorik ve Pozitif Çerçevesi 268
b. Temel Hak ve Özgürlük Rejiminde Bütünlük İlkesi 272
i. Temel Hak ve Özgürlükleri Sınırlama Güvencelerinin Yorumunda Bütünlük İlkesi 275 ii. Temel Hak ve Özgürlüklerin AİHS ve Ek Protokolleri ile Birlikte Bütünsel Yorumu 277
2. Alman Federal Anayasa Mahkemesi Kararlarında Bütünlük İlkesi 279
a. Alman Anayasa Hukukunda Bütünlük İlkesinin Teorik ve Pozitif Çerçevesi 279
b. Temel Hak ve Özgürlük Rejiminde Bütünlük İlkesi 284
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM ANAYASANIN BÜTÜNLÜĞÜ İLKESİNİN AMAÇ, UNSUR VE İŞLEVLERİ
I. ANAYASANIN BÜTÜNLÜĞÜ İLKESİNİN AMAÇLARI 293
A. Temel Hak ve Özgürlükleri Korumak 294
B. Anayasal Kurumlar Arasında Denge Sağlamak 296
C. Çoğulcu Demokrasi Anlayışına Bağlı Kalmak 297
II. ANAYASANIN BÜTÜNLÜĞÜ İLKESİNİN UNSURLARI 299
A. Anayasa Normlarının Bir Arada Gözetilmesi 299
B. Hukukun Genel İlkelerinin Gözetilmesi 302
1. Hukukun Genel İlkelerinin Anayasa Yargısında İşlevi 305
2. Hukukun Genel İlkeleri Çerçevesinde Ölçü Norm Sorunu 307
a. Pozitivist Anlayış 308
b. Natüralist Anlayış 312
C. Milletlerarası Andlaşma Hükümlerinin Gözetilmesi 315
D. Uluslararası Hukuka Uygun Yorumun Gözetilmesi 319
1. İnsan Haklarının Bütünlüğü/Bölünmezliği İlkesi 322
a. İnsan Hakları Arasında Hiyerarşi Kurulamaması 326
b. İnsan Haklarının Korunmasında Karşılıklı Dayanışma İlkesi 329
E. Anayasa Normları Arasında Hiyerarşi Yasağının Gözetilmesi 330
F. Anayasa Normlarının Yapılarındaki Farklılığın Gözetilmesi 334
III. ANAYASANIN BÜTÜNLÜĞÜ İLKESİNİN İŞLEVLERİ 336
A. Temel Hak ve Özgürlüklerin Korunması ve Sınırlanması Rejiminde Bütünlük İlkesinin İşlevleri 337
1. Temel Hak ve Özgürlüklerin Norm Alanının Belirlenmesinde Bütünlük İlkesi 339
a. Nesnel (Objektif) Sınır 342
b. Anayasal Sınır 347
2. Temel Hak ve Özgürlüklere İlişkin Değer Sistemi Tezi Çerçevesinde Bütünlük İlkesi 349
3. Temel Hak ve Özgürlükleri Sınırlama Sınırına İlişkin Güvencelerin Değerlendirilmesinde Bütünlük İlkesi 352
a. Temel Hak ve Özgürlükleri Sınırlama Ölçütleri 353
i. Hakkın Özüne Dokunma Yasağı 354 (i) Ek Güvenceler 356 (ii) Ek Güvencelerin Bütünlük İlkesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi 357 ii. Anayasa’nın Sözü ve Ruhu 358 (i) Anayasanın Sözü 358 (ii) Anayasanın Ruhu 359 iii. Demokratik Toplum Düzeninin Gerekleri 366 iv. Lâik Cumhuriyetin Gerekleri 371
v. Ölçülülük İlkesi 374
b. Temel Hak ve Özgürlüklere İlişkin Güvence Ölçütlerinin Bütünsel Yorumu 379
i. Türk Anayasa Mahkemesi Kararları Çerçevesinde 379 ii. AİHM Kararları Çerçevesinde 382
4. Temel Hak ve Özgürlüklere İlişkin Genel Hükümler Çerçevesinde Bütünlük İlkesi 384
a. Başlangıç Kısmı 385
i. Genel Olarak 385 ii. 1982 Anayasası’nın Başlangıç Kısmının Hukuki Değeri ve Bütünlük İlkesinin Yorumunda Gücü 389
b. Temel Hak ve Özgürlüklerin Niteliği Bağlamında Bütünlük İlkesi 394
c. Temel Hak ve Özgürlüklerin Kötüye Kullanılamaması Bağlamında Bütünlük İlkesi 395
5. Çatışan Normların Dengelenmesinde Bütünlük İlkesi 401
a. Temel Hak Normları ve İlkelerin Çatışması 402
b. Temel Hak Normlarının Çatışması 404
B. Devletin Teşkilatlanmasına ve İşleyişine İlişkin Normlarda Bütünlük İlkesi 408
1. Kişisel Açıdan Bütünlük İlkesinin Etkileri 411
2. İşlevsel Açıdan Bütünlük İlkesinin Etkileri 412
3. Özsel (İçsel) Açıdan Bütünlük İlkesinin Etkileri 414 SONUÇ 417
KAYNAKÇA 423