Anayasa Yargısının Sınırlı Sorunları (9786050522280)

BEŞİNCİ BASKIYA
ÖNSÖZ 9 İÇİNDEKİLER 11
KISALTMALAR 19 TABLOLAR LİSTESİ 29
GİRİŞ 31
BİRİNCİ BÖLÜM ANAYASA YARGISININ DOĞUŞU, GELİŞİMİ VE ANLAMI İLE DENETİM MODELLERİ
I. GENEL OLARAK 45
II. ANAYASA YARGISININ DOĞUŞU 46 A. Anayasa Yargısının Doğuşu: Anayasacılık Düşüncesi ve Sınırlı Devlet İdeali 47
1. Düşünsel Arka Plan: Anayasacılık Düşüncesi 48
2. Anayasacılık Düşüncesinin Araçları 65
a) Kuvvetler Ayrılığı İlkesi 66
b) Federal Yapılanma Biçimi 80
c) İnsan Hakları İdeali 87
d) Anayasanın Üstünlüğü İlkesi 92
e) Hukuk Devleti İlkesi 106
3. Anayasacılık Düşüncesi ile Demokrasi Arasındaki Gerilim ve Uzlaşma 108
III. ANAYASA YARGISININ GELİŞİMİ 116 A. Genel Olarak 116 B. Anayasallık Denetiminin Modelleri 118
1. Yaygın Denetim Modeli ya da Amerikan Modeli 119
a) Amerika Birleşik Devletleri Federal Yüksek Mahkemesi (SCOTUS) 120
b) Yaygın Denetim Modelini Benimseyen Devletler 122
2. Merkezîleşmiş Denetim Modeli, Anayasa Mahkemesi Modeli ya da Avrupa Modeli 123
a) Merkezîleşmiş Denetim Modelini Benimseyen Devletler 124
3. Önleyici Denetim Modeli, Ön Denetim Modeli ya da Fransız Modeli 126
a) Önleyici Denetim Modelini Benimseyen Devletler 129
4. Diğer Denetim Modelleri 129
a) Diğer Denetim Modellerini Benimseyen Devletler 130
C. Anayasa Mahkemeleri ya da Anayasa Yargısı Organları 131
IV. ANAYASA YARGISININ ANLAMI 137
İKİNCİ BÖLÜM ANAYASA YARGISININ SINIRLARI
I. GENEL OLARAK 147
II. ANAYASA YARGISINDA YORUM, YORUM YÖNTEMLERİ VE YORUM İLE ANAYASA YARGISININ SINIRLARI İLİŞKİSİ 150
A. Genel Olarak 151
B. Anayasa Yargısında Yorum Yöntemleri 160
1. Sözel Yorum 161
2. Sistematik Yorum 164
3. Tarihsel Yorum 167
4. Amaçsal Yorum 172
5. Anayasaya Uygun Yorum 176
a) Karşılaştırmalı Hukukta Anayasaya Uygun Yorum 179
b) Türkiye Anayasa Mahkemesi’nin 09/04/1991 Tarihli Kararı 181
c) Yorumlu Ret Kararlarının Gerekçelerinin Bağlayıcılığı Sorunu 189
d) Hâkimin Kendi Kendini Sınırlandırmasının Aracı Olarak “Anayasaya Uygun Yorum” 195
C. Yorum ve Yorum Yöntemleri ile Anayasa Yargısının Sınırları İlişkisi 199
1. Yorumun Yorumcuya Sıkı Sıkıya Bağlılığı 202
2. Birden Fazla Rakip Siyaset Teorisinin ve Yorum Yönteminin Bulunması 204
3. Değerlendirme 210
III. ANAYASA YARGISININ SINIRI: DEMOKRATİK HUKUK DEVLETİ İLKESİ 213 A. Hukuk Devleti İlkesi 215
1. Amerika Birleşik Devletleri’nde Hukuk Devleti İlkesinin Bir Yönü: Due Process of Law 217
2. Hukuk Devleti İlkesi ve Anayasacılık Düşüncesi 220
3. Hukuk Devleti ve Kanun Devleti 221
4. Şekli Hukuk Devleti ve Maddi Hukuk Devleti 222
5. Hukuk Devleti İlkesinin Gerekleri 225
a) İnsan Haklarının Tanınması, Sağlanması ve Korunması 225 (1) İnsan Haklarının Korunmasının Aracı Olarak “Bireysel Başvuru” 229
b) Bütün Devlet Organlarının Hukukla Bağlı Olması 233 (1) Yürütme Kuvvetinin Hukukla Bağlı Olması 235 (2) Yasama Kuvvetinin Hukukla Bağlı Olması 237 (3) Yargı Kuvvetinin Hukukla Bağlı Olması 238
c) Yargı Kuvvetinin Bağımsızlığı 240 (1) Venedik Komisyonu’nun Yargı Kuvvetinin Bağımsızlığına İlişkin Görüşleri 242 (2) Dönemin Hâkimler ve Savcılar (Yüksek) Kurulu Başkanvekili ve İkinci Dairesi Başkanı Mehmet Yılmaz’ın Yargıya İlişkin Belirlemeleri 246
d) Tabiî Hâkim Güvencesi 253
e) Milletlerarası Hukuka Bağlılık 255
f) Kuvvetler Ayrılığının Sağlanmış Olması 259
g) Hukukun Genel İlkelerine Saygı 260
B. Demokrasi 266
1. Genel Olarak 266
2. Demokrasinin Gerekleri 272
3. Demokrasi ile Hukuk Devleti Arasındaki Gerilim 277
4. Uzlaşma: Demokratik Hukuk Devleti ya da Anayasal Demokrasi 280 C. Değerlendirme 283
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ANAYASA YARGISININ SINIRLARININ AŞILMASI: YARGISAL AKTİVİZM
I. GENEL OLARAK 293
II. KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTA YARGISAL AKTİ– VİZME ÖRNEK KARARLAR 300
III. TÜRKİYE ANAYASA MAHKEMESİ’NİN YARGISAL AKTİVİZME ÖRNEK KARARLARI 308
A. Anayasa Değişikliklerine İlişkin Kanunların Esastan Denetim Yasağının İhlali 312
B. Yürürlüğün Durdurulması Kararları 351
C. Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararlarının Denetimi 385
1. 367 Kararı 394
2. Anayasa Mahkemesi İçtihadından Döndü mü? 422 D. Laiklik İlkesinin Anlaşılış Biçimi 428
1. Kimi Siyasi Partilerin Laiklik Karşıtı Olduğu Gerekçesi ile Kapatılması 435
a) Anayasa Mahkemesi’nin “Adalet ve Kalkınma Partisi Kararı” 440
2. Anayasa Mahkemesi’nin Başörtüsü ile İlgili Yaklaşımı 450
3. Anayasa Mahkemesi’nin Katı–Militan–Monolitik Laiklik Anlayışını Terk Etmesi 480
4. Anayasa Mahkemesi’nin “Pardösü Kararı” 488 E. Hak ve Özgürlüklerin Korun(ma)ması İşlevi 504
1. Temel Hak ve Özgürlüklerin Sınırlandırılmasında Kullanılan Ölçütler 505
2. Düşünce ve İfade Özgürlüğü 513
3. Sendikal Özgürlükler 516
4. Siyasi Parti Özgürlüğü 522 a) Venedik Komisyonu’nun Türkiye’deki Siyasi Parti Yasaklarına İlişkin Görüşleri 530
5. Basın Özgürlüğü 537
F. Can DÜNDAR–Erdem GÜL Kararı 542
G. Twitter Kararı 593
H. İmzacı Öğretim Elemanları Kararı 604
İ. Anayasallık Denetiminde “10 Yıllık Başvuru Yasağı”nın İhdası 679
J. Olağan Dönem Kanun Hükmünde Kararnameleriyle İlgili Yaklaşım 697
K. Olağanüstü Haller ile Savaş ve Sıkıyönetim Hallerinde Çıkarılan Kanun Hükmünde Kararnamelerle İlgili Yaklaşım 710
L. Ekonomi Siyasalarına Müdahaleci Yaklaşım 715
M. Seçim Barajı ile İlgili Yaklaşım 720
N. Diğer Karar Örnekleri 724
IV. YARGISAL AKTİVİZMİN SONUÇLARI: SİYASETİN YARGISALLAŞMASI VE HÂKİMLER HÜKÛMETİ …… 730
V. ANAYASA MAHKEMESİ’NİN BAZI KARARLARI İÇİN “ASKIYA ALICI VETO YETKİSİ” 737
SONUÇ 743
BAŞLICA KAYNAKLAR 765
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI 827
EKLER 845
I. BİREYSEL BAŞVURU FORMU 845
II. BİREYSEL BAŞVURU FORMU KILAVUZU 855
III. BİREYSEL BAŞVURU İSTATİSTİKLERİ (12/09/2012– 31/12/2024) 877
IV. NORM DENETİMİ İSTATİSTİKLERİ (01/01/2012– 31/12/2024) 885
V. 6216
SAYILI ANAYASA MAHKEMESİNİN KURULUŞU VE YARGILAMA USULLERİ HAKKINDA KANUN 889
A. (I) Sayılı Kadro Cetveli (Ek cetvel: 7/11/2024–7531/23) 945
B. 6216 Sayılı Kanuna Ek ve Değişiklik Getiren Mevzuatın veya Anayasa Mahkemesi Kararlarının Yürürlüğe
Giriş Tarihlerini Gösterir Tablo 946
VI. ANAYASA MAHKEMESİ İÇTÜZÜĞÜ 949
A. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğüne Ek ve Değişiklik Getiren Mevzuat Hükümlerinin Yürürlüğe
Giriş Tarihini Gösterir Liste 1013
B. 06/11/2018 Tarihli Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü Değişikliği 1014
VII. 2949
SAYILI ANAYASA MAHKEMESİNİN KURULUŞU VE YARGILAMA USULLERİ HAKKINDA KANUN (MÜLGA) 1029
VIII. 44
SAYILI ANAYASA MAHKEMESİNİN KURULUŞU VE YARGILAMA USULLERİ HAKKINDA KANUN (MÜLGA) 1061
YAZARIN ÖZGEÇMİŞİ VE YAYINLARI 1091
KAVRAMLAR DİZİNİ 1139