Akıl Hastalıklarının Hukukta Sorumluluk Kavramı Açısından Doğurduğu Sınır Problemleri (9786052645345)

ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER 7
KISALTMALAR LİSTESİ 13
GİRİŞ 15
BİRİNCİ BÖLÜM AKIL HASTALIKLARI, AKIL HASTALIKLARININ TARİHİ GELİŞİMİ İLE TESPİTİNDE KULLANILAN SİSTEMLER
I. AKIL HASTALIKLARI HAKKINDA GENEL BİLGİLER 19 A. Akıl Hastalıkları ve Ruh Bozuklukları Kavramları 22
1. Akıl Hastalıkları 22
2. Ruh Bozuklukları 26 B. Terim Sorunsalı 29
II. AKIL HASTALIKLARININ TARİHİ GELİŞİMİ 31
A. Genel Açıklama 31
B. Arkaik Çağ 32
C. Eski Çağ (Roma ve Cermen) 33
D. Orta Çağ 33
E. Yeni Çağ ve Sonrası 34
1. Amerika Birleşik Devletleri 36
2. İngiltere 36
3. Almanya 38
4. İtalya 39
5. Fransa 40
6. Hollanda 40
7. İsveç 41 F. Osmanlı Türk Tarihi 41
III. AKIL HASTALIKLARININ SUÇ VE CEZA İLİŞKİSİ İLE AKIL HASTALIKLARININ TESPİTİNDE KULLANILAN SİSTEMLER 43
A. Genel Açıklama 44
B. Sistemler 44
1. Biyolojik Sistem 45
2. Psikolojik Sistem 45
3. Karma Sistem 46
4. TCK’daki Uygulama 47
İKİNCİ BÖLÜM AKIL HASTALARINDA KUSURLULUK VE KUSUR YETENEĞİ İLE AKIL HASTALIKLARININ SINIFLANDIRILMASI VE CEZA SORUMLULUĞUNA ETKİSİ
I. KUSURLULUK İLE AKIL HASTALIKLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ 49 A. Kusurluluk ve Kusur Yeteneği 50
1. Genel Açıklama 50
2. Kusurluluk 50
a. Kavram 50
b. Kusurluluğun Unsurları 52 (1) Kasten İşlenen Suçlarda 52 (2) Taksirle İşlenen Suçlarda 53 c . Kusurluluk İle İlgili Teoriler 54 (1) Psikolojik Teori 54 (2) Normatif Teori 54
3. Kusur Yeteneği 54
a. Kavram 54
b. Kusur Yeteneğinin Esası 55
c. Kusur Yeteneği İle İlgili Teoriler 55 (1) Failin Normalliği 55 (2) Korkabilme 56 (3) Kişiye Uygunluk 56
B. Kusur Yeteneğinin Aranacağı Zaman (Actiones Liberae In Cause: ALIC Kuralı) 57
C. Kusurluluk, Kusur Yeteneği ve Sorumluluk Arasındaki İlişki 58
D. Kusurluluğu Etkileyen Diğer Hususlar 58
1. Yaş Küçüklüğü 58
2. Sağır ve Dilsizlik 60
3. Geçici Nedenler 61
4. İstemeyerek Sarhoşluk veya Uyuşturucu Madde Etkisi 64
II. AKIL HASTALIKLARININ SINIFLANDIRILMASI 64
A. Genel Açıklama 67
B. Akıl Hastalıkları ve Adli Tıp Uygulamaları 69
C. Dünya Sağlık Örgütü’nün Akıl Hastalıkları Sınıflandırması 71
III. AKIL HASTALIKLARININ CEZA SORUMLULUĞUNA ETKİSİ 76
A. Ceza Sorumluluğunun Esası 76
B. Ceza Sorumluluğu İle İlgili Teoriler 77
1. Klasik Okul Teorisi 77
2. Pozitivist Okul Teorisi 78
3. Karma Teori 78 C. Ceza Sorumluluğuna Etkisi Olan Çeşitli Akıl Hastalıkları 79
1. Şizofreni 79
a. Tanımı 79
b. Tanı Ölçütleri 81
c. Klinik Belirtileri 82
d. Çeşitleri 84 (1) Paranoid 86 (2) Dezorganize 87 (3) Katatonik 88 (4) İndiferansiye 88 (5) Rezidüel 89
e. Ceza Sorumluluğu İle İlişkisi 89
2. Sanrılı Bozukluk: Paranoya 93
a. Genel Açıklama 93
b. Çeşitleri 95 (1) Persekütif 96 (2) Dava 96 (3) Kıskançlık 97 (4) Asalet 97 (5) Erotomanik 97 (6) Hipokondriak 98 (7) Keşif 98 (8) Mistik 98
c. Ceza Sorumluluğu İle İlişkisi 98
3. Nevroz ve Stresle İlgili Bozukluklar 99
a. Genel Açıklama 99
b. Çeşitleri 100 (1) Kaygı Bozuklukları 101 (2) Fobik Bozukluklar 102 (3) Obsesif–Kompulsif Bozukluklar 102 (4) Hipokondria 104 (5) Nevrasteni 105 (6) Disosiyatif Bozukluklar 105
4. Zeka Gerilikleri 106
a. Tanımı 106
b. Çeşitleri 106 (1) Hafif Sınırda 107 (2) Orta Derece (Debil) 107 (3) Ağır (Embesil) 108 (4) Çok Ağır (İdiot) 109
c. Ceza Sorumluluğu İle İlişkisi 109
5. Organik Ruhsal Bozukluklar 110
a. Tanımı 110
b. Çeşitleri 110 (1) Deliryum 110 (2) Demans 112
c. Ceza Sorumluluğu İle İlişkisi 113
6. Kontrol Bozuklukları 114
a. Genel Açıklama 114
b. Çeşitleri 115 (1) Kleptomani 115 (2) Patolojik Kumar Oynama 116 (3) Patolojik Yangın Çıkarma (Piromani) 117
7. Kişilik Bozuklukları 118
a. Genel Açıklama 118
b. Çeşitleri 120 (1) Paranoid 120 (2) Şizoid 120 (3) Şizotipal 121 (4) Antisosyal (Psikopat) 121 (5) Borderline (Sınırda) 123 (6) Narsisistik 124 (7) Obsesif– Kompulsif 124
c. Ceza Sorumluluğu İle İlişkisi 125
8. Epilepsi 126 a. Tanımı 126 b. Ceza Sorumluluğu İle İlişkisi 127
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TÜRK HUKUKUNDA AKIL HASTALIKLARI VE AKIL HASTALIKLARININ DOĞURDUĞU SINIR PROBLEMLERİ
I. TÜRK CEZA HUKUKUNDA AKIL HASTALIKLARI 129
A. 5237 Sayılı TCK Öncesi Dönemde Akıl Hastalıkları 129
1. 765 Sayılı TCK Öncesi Dönem 129
2. 765 Sayılı TCK Döneminde 130
B. 5237 Sayılı TCK Bakımından Akıl Hastalığı 132
C. Akıl Hastalıkları ve Muhakeme 136
D. Akıl Hastalıkları ve Güvenlik Tedbirleri 139
1. Genel Açıklama 139
2. Çeşitleri 140
3. TCK’daki Uygulama 142 E. Akıl Hastalıkları ve İnfaz 146
II. TÜRK ÖZEL HUKUKUNDA AKIL HASTALIKLARI 149
A. Akıl Hastaları Bakımından Ayırt Etme Gücüne Sahip Olmayanların Hukuki Sorumluluğuna Tarihsel Bakış 150
B. Ayırt Etme Gücü Kavramı ve Unsurları 151
1. Ayırt Etme Gücü Kavramı 151
2. Sezginliği Ortadan Kaldıran Sebepler 151
3. Ayırt Etme Gücünün Saptanması ve İspatı 153
4. Hukuki Sorumluluk ve Yüklenebilirlik Kavramı 154 C. Hakkaniyet Kavramı 155
1. Aristoteles’in Hakkaniyet Tanımı ve Aristoteles’ten Sonra Yapılan Tanımlar 155
2. Hakkaniyet Kavramının Tanımı 157
D. Ayırt Etme Gücünden Yoksun Kimselerin Hakkaniyet Sorumluluğu 158
E. Ayırt Etme Gücünü Geçici Olarak Kaybedenlerin Sorumluluğu 160
F. Ayırt Etme Gücünden Yoksun Kişilerin Sözleşmeden Doğan Sorumluluğu 161
G. Ayırt Etme Gücünden Yoksun Kimselerin Diğer Sebep Sorumlulukları Bakımından Sorumluluğu 162
1. Araç İşletenin Sorumluluğu 162
2. Ev Başkanının Sorumluluğu 163
3. Taşınmaz Malikinin Sorumluluğu 163
4. Yapı Malikinin Sorumluluğu 164 H. Hayat Sigortasında Akıl Hastasının İntiharı Problemi 164
III. AKIL HASTALIKLARININ DOĞURDUĞU SINIR PROBLEMLERİ 165
A. Genel Açıklama 165
B. Akıl Hastalıkları ve Ruhsal Yetiler 167
1. Zeka 167
2. Hafıza 169
3. Dikkat 170
4. Teessüriyet 171
5. İrade 171
6. Muhakeme 174 C. Akıl Hastalıkları İle Mücadelede Uygulanacak Tedbirler 175
1. Genel Açıklama 175
2. Tedavi Problemi 178
3. Kısırlaştırma ve Hadım 181
4. Evlenme Yasağı 183
D. Akıl Hastalıklarında Tartışmalı Olan Durumlar (Akıl Hastalıklarının Bazı Kavramlarla İlişkisi) 184
1. Temaruz 185
2. Premenstrüel Sendrom 187
3. Gebelik ve Lohusalık İle İlgili Bozukluklar 189
4. İhtiras 190
5. Hipnotik Telkinler 191
6. Canavarca His 193
E. Akıl Hastalarının İyileştirilmesi ve Akıl Hastalıklarının Önlenmesi 194
F. Akıl Hastalıkları İle Felsefe Arasındaki İlişki Problemi 199
G. Akıl Hastalıkları İle Sosyoloji Arasındaki İlişki Problemi: Yakın Dönem Dünya’daki Pandemi Vakası (COVID–19) ve Savaşlar 206
SONUÇ 215
KAYNAKÇA 223