AİHS Bağlamında Ceza Muhakemesinde Mülkiyet Hakkına İlişkin Koruma Tedbirleri (9786253819781)

Danışmanın Önsözü 7
Önsöz 9
Kısaltmalar Listesi 19
Giriş 21
Birinci Bölüm
AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ VE
ANAYASA BAKIMINDAN MÜLKİYET HAKKI
I. AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ’NDE MÜLKİYET HAKKI 25
A. Genel Olarak 25
B. Mülkiyet Hakkının Kapsamı 29
1. Kişi Bakımından 29
a. Gerçek Kişiler 29
b. Tüzel Kişiler 30
2. Konu Bakımından 32
C. Hakka Yapılan Müdahaleler: Üç Kural Analizi 35
1. Genel Olarak 35
2. İkinci Kural: Mülkiyetten Yoksun Bırakma 38
a. Yoksun Bırakmanın Muhtevası 39
b. Kamulaştırma/De Facto Kamulaştırma/ De Facto Müsadere 40
c. Yoksun Bırakmanın Amaç ve Koşulları 44
(1) Kamu Yararı Amacı 45
(2) Yasanın ve Uluslararası Hukuk Genel İlkelerinin Öngördüğü Koşullar 46
3. Üçüncü Kural: Mülkiyetin Kullanımının Kontrolü 48
a. Kullanımın Kontrolünün Muhtevası 49
b. Kullanımın Kontrolünün Amaç ve Koşullar 52
(1) Genel Yarar Durumu 52
(2) Vergilerin, Katkıların ve Para Cezalarının Ödenmesini 53
4. Birinci Kural: Mülkiyetten Barışçıl Bir Şekilde Yararlanma 54
D. Müdahalenin Şartları (Sınırlama Rejimi) 56
1. Yasallık Koşulu 57
a. Genel Olarak 57
b. Yasallık İlkesinin Anlamı 60
c. Yasallık İlkesinin Unsurları 61
(1) Erişilebilirlik 62
(2) Öngörülebilirlik ve Belirlilik 64
2. Bir Meşru Amaç Olarak: Kamu Yararı/ Genel Yarar 65
3. Adil Denge/Ölçülülük/ Orantılılık 69
a. Devletin Takdir Yetkisinin Kapsamı (Takdir Marjı Doktrini) 73
b. Adil Dengeyi Sağlayan Bir Unsur Olarak Tazminat 75
II. ANAYASA’DA MÜLKİYET HAKKI 77
A. Genel Olarak 77
B. Hakkın Kapsamı 78
1. Kişi Bakımından 78
2. Konu Bakımından 79
C. Hakka Yapılan Müdahaleler: Üç Kural Analizi 81
D. Müdahalenin Şartları (Sınırlama Rejimi) 82
1. Kanunilik 83
2. Meşru Amaç 84
3. Ölçülülük 86
İkinci Bölüm
CEZA MUHAKEMESİNDE MÜLKİYET HAKKINA İLİŞKİN
KORUMA TEDBİRLERİ VE DİĞER BAZI DÜZENLEMELER
I. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA KORUMA TEDBİRLERİ 89
A. Tanım 89
B. Koruma Tedbirlerinin Özellikleri 90
1. Geçici Nitelikte Olması 90
2. Araç Niteliğinde Olması 91
3. Hükümden Önce Bir Hakkı Sınırlandırması 92
4. Zorlayıcı Olması 92
C. Koruma Tedbirlerinin Ön Şartları 92
1. Yasal Düzenlemeye Dayanması 93
2. Suç Şüphesinin Bulunması 93
3. Görünüşte Haklılık 95
4. Gecikmesinde Sakınca Bulunma 96
5. Orantılılık (Ölçülülük) 96
6. Yetkili Merci Kararına Dayanması 98
II. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA BASİT ELKOYMA 98
A. Elkoymanın Tanımı ve Hukuki Niteliği 98
B. Elkoymanın Kapsam ve Amacı 101
C. Elkoymanın Koşulları 102
1. Şüphe Bakımından 102
2. Suç Bakımından 104
3. Kişi Bakımından 105
4. Karar Verecek Merci ve Kararın İçeriği Bakımından 106
5. Konu Bakımından 108
a. İspat Aracı Olarak Yararlı Görülen Malvarlığı Değerleri 109
b. Eşya veya Kazanç Müsaderesinin Konusu Olan Malvarlığı Değerleri 110
D. Elkonulması Yasak Olan Eşyalar 112
1. İçeriği Devlet Sırrı Mahiyetindeki Belgeler 113
2. Elkonulamayacak Mektup ve Belgeler 115
3. Basın Araçları 116
E. Elkoyma Tedbirinin İcrası 116
1. Genel Olarak 116
2. İstenen Eşyayı Vermekten Kaçınılması Durumu 119
3. Elkoymanın Mağdura Bildirilmesi ve Elkonulan Eşyanın İadesi 120
4. Elkonulan Eşyanın Muhafazası veya Elden Çıkarılması 122
5. Elkoymanın Sona Ermesi 123
a. Eşyanın İade Edilmesi (Tedbirin Süresi) 124
b. Eşyanın Müsaderesine Karar Verilmesi 128
F. Elkoymanın Denetimi ve Hukuka Aykırı Elkoymanın Sonuçları 128
1. Elkoymanın Denetimi 128
2. Hukuka Aykırı Elkoymanın Sonuçları 129
a. Genel Olarak 129
b. Ceza Muhakemesi Hukuku Açısından Sonuçları 130
c. Ceza Hukuku Açısından Sonuçları 130
d. Tazminat Hukuku Açısından Sonuçları 130
(1) CMK m.141/1–j Bakımından 130
(i) Şartları Oluşmamasına Rağmen Elkoyma Kararı Verilmesi 131
(ii) Elkonulan Eşyanın Korunması/Muhafazası İçin Gerekli Tedbirlerin Alınmaması 132
(iii) Elkonulan Malvarlığının Amaç Dışı Kullanılması 133
(iv) Zamanında Geri Verilmemesi (Makul Sürede İade Edilmemesi) 133
(v) Değerlendirme 135
(2) Üçüncü Kişiler Bakımından 136
(3) Manevi Tazminat Bakımından 139
(4) Tazminat Davasının Süresi ve Derdest Asıl Dava ile İlişkisi 140
III. CEZA MUHAKEMESİ KANUNDA ÖZEL ELKOYMA ÇEŞİTLERİ 144
A. Genel Olarak 144
B. Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoyma 144
1. Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoymanın Hukuki Niteliği ve Amacı 144
2. Taşınmazlara, Hak ve Alacakları Elkoymanın Kapsamı 145
3. Taşınmazlara, Hak ve Alacakları Elkoymanın Koşulları 146
a. Şüphe Bakımından 146
b. Suç Bakımından 147
c. Kişi Bakımından 150
d. Konu Bakımından 151
e. Karar Verecek Merci ve Kararın İçeriği Bakımından 152
4. Tedbirin Uygulanması 153
C. Postada Elkoyma 156
1. Postada Elkoymanın Hukuki Niteliği ve Amacı 156
2. Postada Elkoymanın Kapsamı 157
3. Postada Elkoymanın Koşulları 157
a. Şüphe Bakımından 157
b. Suç Bakımından 158
c. Kişi Bakımından 158
d. Konu Bakımından 159
e. Karar Verecek Merci ve Kararın İçeriği Bakımından 160
4. Tedbirin Uygulanması 160
D. Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayini 161
1. Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayininin Hukuki Niteliği ve Amacı 161
2. Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayininin Kapsamı 163
3. Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayininin Koşulları 163
a. Şüphe Bakımından 163
b. Suç Bakımından 163
c. Maddi Gerçeğin Ortaya Çıkartılması İçin Gerekli Olması 165
d. Kararı Verecek Merci ve Kararın İçeriği Bakımından 166
4. Tedbirin Uygulanması 167
E. Bilişim Sistemlerinde Elkoyma 169
1. Hukuki Niteliği ve Amacı 169
2. CMK m.134’ün Tatbiki Noktasında Genel Koşullar 172
a. Şüphe Bakımından 172
b. Suç Bakımından 173
c. Kişi Bakımından 173
d. Başka Suretle Delil Elde Etme Olanağının Bulunmaması 174
e. Konu Bakımından 175
f. Karar Verecek Merci ve Kararın İçeriği Bakımından 175
3. Elkoyma Tedbiri Açısından Koşullar 177
a. Şifrenin Çözülememesinden Dolayı Bilişim Sistemine Girilememesi veya Gizlenmiş Bilgilere Ulaşılamamış Olması 178
b. İşlemin Uzun Sürecek Olması 178
4. Tedbirin Uygulanması 179
a. Arama ve Kopyalama Yönünden 179
b. Elkoyma Yönünden 181
IV. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU DIŞINDAKİ BAZI ÖZEL DÜZENLEMELERDE ELKOYMA 183
A. Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu 183
B. Bankacılık Kanunu 186
C. Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun 187
D. Terörizmin Finansmanın Önlenmesi Bağlamında Malvarlığının Dondurulması 188
E. Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun 190
Üçüncü Bölüm
MÜLKİYET HAKKINA İLİŞKİN KORUMA TEDBİRLERİNİN
AİHM VE AYM KARARLARI BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ
I. AİHM VE AYM’NİN BAŞVURULARI İNCELEME YÖNTEMİ 193
A. Mülkiyet Hakkının Tatbik Edilebilirliği Bağlamında Mülkün Varlığı 193
B. Müdahalenin Varlığı ve Elkoyma ve Müsadere Bakımından Yapılan Müdahalelerin Türü 194
II. AİHM VE AYM’NİN İNCELEDİĞİ TEMEL ÖLÇÜTLER BAĞLAMINDA ELKOYMA VE MÜSADEREYE İLİŞKİN HUSUSLAR 199
A. Yasal Dayanak 200
1. AİHM Kararları Bakımından 201
a. İç Hukukta Bir Dayanağı Olması 201
b. İç Hukuktaki Yasal Düzenlemelere Aykırı Müdahaleler 203
c. Mahkemenin Yasallık Bakımından İhlal Kararı Vermediği Ancak Yasallık Yaklaşımı Açısından Önem Arz Eden Bazı Kararlar 204
2. AYM Kararları Bakımından 211
a. Yasal Bir Düzenlemeye Dayanması 211
b. Yasal Düzenleme ile Somut Olayın Bağlantısının Sağlanmış Olması 214
3. Değerlendirme 216
B. Meşru Amaç 218
C. Ölçülülük/ Adil Denge 219
1. Müdahalenin Bireysel ve Aşırı Yük Getirmesi 220
a. AİHM Kararları Bakımından 221
b. AYM Kararları Bakımından 225
c. Değerlendirme 227
2. Usule İlişkin Güvenceler 227
a. AİHM Kararları Bakımından 227
b. AYM Kararları Bakımından 230
c. Değerlendirme 232
3. Malik ile Fiil Arasındaki İlişki (İyi Niyetli Üçüncü Kişinin Mülküne Elkonulması/ Müsadere Edilmesi) 233
a. AİHM Kararları Bakımından 233
b. AYM Kararları Bakımından 238
c. Değerlendirme 241
III. ÖLÇÜLÜLÜK/ ADİL DENGE KAPSAMINDA ELE ALINAN ELKOYMA VE MÜSADEREYE İLİŞKİN DİĞER HUSUSLAR 242
A. Elkoyma Tedbirinin ve Müsaderenin Uygulanmasında Güdülen Amaç 243
1. AİHM Kararları Bakımından 243
2. AYM Kararları Bakımından 245
3. Değerlendirme 246
B. Elkonulan/ Müsadere Edilen Malvarlığının Yasal Kaynağı Noktasında İspat Standardı: Makul Şüphenin Ötesinde İspat Yerine Olasılıklar Dengesine Dayalı İspat 246
1. AİHM Kararları Bakımından 247
2. AYM Kararları Bakımından 251
3. Değerlendirme 255
C. Soruşturma ya da Kovuşturma Olmaksızın Elkoymanın Uygulanması/ Mahkûmiyet Kararı Olmaksızın Müsaderenin Uygulanması 258
1. AİHM Kararları Bakımından 259
2. AYM Kararları Bakımından 266
3. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kurumu ve Müsadere 270
4. Değerlendirme 273
D. Suç ile Elkonulan/Müsadere Edilen Eşya Arasındaki İlişki: Nedensellik Bağı 276
1. AİHM Kararları Bakımından 276
2. AYM Kararları Bakımından 280
3. Değerlendirme 282
E. İspat Yükünün Yer Değiştirmesi 283
1. AİHM Kararları Bakımından 284
a. Malvarlığının Kaynağının Yasallığının İspatı 284
b. Üçüncü Kişinin İyi Niyetli Olduğunun İspatı 287
2. AYM Kararları Bakımından 288
a. Malvarlığının Kaynağının Yasallığının İspatı 288
b. Üçüncü Kişinin İyi Niyetli Olduğunun İspatı 289
3. Değerlendirme 290
F. Elkoymanın Kapsamı ve Müsaderesi Muhtemel Miktar Arasındaki Orantısızlık Sorunu / Müsaderede Orantılılık 292
1. AİHM Kararları Bakımından 293
2. AYM Kararları Bakımından 296
3. Değerlendirme 299
G. Elkoyma Tedbirinin Süresi (Zamanında İade Edilmemesi/Gereği Gibi Muhafaza Edilmemesi) 301
1. AİHM Kararları Bakımından 302
a. Malvarlığının Tedbir Süresinde Zarara Uğraması (Katlanılmış Olan Zararın Kaçınılmaz Olan Zarardan Daha Fazla Olması Durumu) 309
2. AYM Kararları Bakımından 311
3. Değerlendirme 314
H. Tazminat Mekanizmasının Öngörülmüş Olması 316
1. AİHM Kararları Bakımından 317
2. AYM Kararları Bakımından 322
a. AYM’nin CMK m.141/1–j Hükmüne İlişkin Yaklaşımı 322
b. AYM’nin Tazminata İlişkin Genel Yaklaşımı 327
3. Değerlendirme 330
Sonuç 333
Kaynakça 351
Kavramlar Dizini 373