Adli Psikolojiye Giriş (9789750298202)

5. Baskıya
Önsöz 5
4. Baskıya
Önsöz 7 İkinci Baskıya
Önsöz 9
Önsöz 11 1 ADLİ PSİKOLOJİ 21
I. Klinik ve Ölçme/Değerlendirme Rolü 23
II. Deneysel Rol 23
III. Bilirkişilik Görevi 24
IV. Adli Ölçme: Klinik ve Adli Yaklaşım Arasındaki Ayırım 24
V. Özel Adli Testler 27 Psikolojik Olgularda Adli Rapor Yazımı 27
VI. Adli Ölçmeleri Karmaşık Hale Getiren Faktörler: Kandırma/Hile Yapma Semptomları 35
VII. Farik ve Mümeyyizlik 37
VIII. Suça Karşı Ceza Ehliyeti 38 Hukuki Ehliyet 40 Hak Ehliyeti 41 Fiil Ehliyeti 42
1) Ayırt Etme Gücüne Sahip Olmak (Mümeyyiz Olmak) 42
2) Ergin Olmak 43
3) Kısıtlı Olmamak 43 Fiil Ehliyetine Göre Gerçek Kişilerin Hukuki Durumu 44
1) Tam Ehliyetliler 44
2) Sınırlı Ehliyetliler 44
3) Sınırlı Ehliyetsizler 44
4) Tam Ehliyetsizler 45 Ayırt Etme Gücünü Ortadan Kaldıran Durumlar 45 Demans ve Alzheimer 46 Delirium 48 Ek 1: Standardize Mini Mental Test 51 Fiili Ehliyet Muayenesi 52 2 ŞİDDET 53
I. Aile İçi Şiddet 55
II. Kadına Yönelik Şiddet 57
III. Çocuğa Yönelik Şiddet 58 A. Fiziksel İstismar 58 B. Cinsel İstismar 58 C. Duygusal İstismar 59 D. İhmal 59
IV. Yaşlı Şiddeti 59 A. Fiziksel Şiddet 60 B. Psikolojik Şiddet 60 C. Cinsel Şiddet 60 D. Ekonomik Şiddet 60 E. İhmal 60
V. Akranlar Arası Şiddet 61
VI. Kardeşler Arası Şiddet 62
VII. Flört Şiddeti 62
VIII. Engelli Şiddeti 63
IX. LGBTİ Şiddeti 63
X. Mülteci Şiddeti 65
XI. Kişinin Kendine Yönelik Şiddeti (İntihar) 66
XII. Tiplerine Göre Şiddet Sınıflaması 67
A. Fiziksel Şiddet 67
B. Cinsel Şiddet 68
C. Duygusal Şiddet 69
D. Ekonomik Şiddet 69
E. Siber Şiddet 70 3
KADINA YÖNELİK ŞİDDET 73
I. Aile İçi Şiddet 73
II. Fiziksel Şiddet 74
III. Cinsel Şiddet 75
IV. Duygusal Şiddet 75
V. Ekonomik Şiddet 75
VI. Evlilik İçi Cinsel Şiddet 79 4
YAŞLIYA YÖNELİK ŞİDDET 81 Yaşlı İstismarı 81 Yaşlılara Karşı İşlenen Aile İçi Şiddetin Kötü Sonuçları 89 Evlerde Meydana Gelen Şiddetin Yaşlı Kurbanları 90 Yaşlılarda Kendine Yönelik İhmal 90 Türk Ceza Kanunu’nda Yaşlı İstismar ve İhmali İle İlgili Maddeler 94 5
CİNSEL ŞİDDET 97
I. Cinsel Taciz 98
A. Mağdurlar Kimlerdir? 100
B. Adli Tıp Yaklaşımı 105
C. Ruhsal Travma 105
1) Yeniden Yaşama Belirtileri 107
2) Kaçınma–Küntleşme Belirtileri 107
3) Artmış Uyarılmışlık Belirtileri 107
II. Tecavüz 111
III. Cinsel Saldırı Nedenleri 111
A. Psikolojik Etkenler 112
B. Eylemler 113
C. Parafili 116
1) Fetişizm (Nesne Tutkusu) 117
2) Transvestik Fetişizm (Karşı Cinsin Eşyalarına Karşı Fetişizm) 118
3) Cinsel Mazoşizm 118
4) Cinsel Sadizm 119
5) Teşhircilik 120
6) Röntgencilik 120
7) Frottörizm (Fortçuluk) 120
8) Pedofili (Sübyancılık) 121
9) Adlandırılamayan Parafili 121
10) Nekrofili 121
IV. Cinsel Suç Saldırganları 124
A. Yabancı Tecavüzü 124
B. Tanıdık Tecavüzü 124
C. Flört Tecavüzü 125
D. Evlilik Tecavüzü 125
V. Cinsel Saldırıyı Bildirme 126 6
DUYGUSAL İSTİSMAR 127 Kadında Duygusal Şiddet 128 Koersiv Şiddet (Baskıyla Eşi Kontrol Etme) 129 Çocuğa Yönelik Duygusal İstismar 132
I. Bağlılık Teorisi 134
II. Stres ve Destek Kaynakları 136 Sözel Şiddet 138 Sözel Şiddetin Özellikleri 139 Sözel Şiddet Şekilleri 140
1) Suçlamak 140
2) Engellemek 140
3) Yargılamak 140
4) Küçümsemek 141
5) Kısıtlamak 141
6) Karşıtlık 141
7) Tehdit Etmek 141
8) Ad Takmak 141
9) Emir Vermek 142
10) Unutmak 142
11) Reddetme 142 Sözel Şiddeti Tetikleyici Unsurlar 142 Okulda Sözel Şiddet 142 Evde, Çocuğa Karşı Sözel Şiddet 143 İş Yerinde Sözel Şiddet 143 7 İHMAL 145
I. İhmalin Belirlenmesi 146
II. Risk Altında Bulunan Adolesanlarda İhmalin Ölçümü 151 8 ÇOCUK İSTİSMARI 153
I. Bedensel Cezalar 157
II. Çocuk ve Aile–İçi Şiddet 158
III. Fiziksel İstismar 159
IV. Cinsel İstismar 159
V. Duygusal İstismar 160
VI. İhmal 160
VII. Çocuğa Uygulanan Cezalar 161
VIII. Namus ve Töre Cinayetleri 162
IX. Çeyizle Bağlantılı Şiddet 163
X. Bekaret Kontrolü 163
XI. Eğitimde Ayrımcılık 163
XII. Erken Yaşta Evlilik 164
XIII. Cinsel Organların Sakatlaması 164
XIV. Erkek Çocuk Tercihi 164 9 ÇOCUKTA CİNSEL İSTİSMAR VE SÖMÜRÜ 167
I. Çocuğun Cinsel İstismarı 167
II. Çocuk Evliliği 169
III. Pedofili 170
IV. Çocuğun Cinsel Sömürüsünün Ticareti 171
V. Çocuk Fahişeliği 171
VI. Çocuk Seks Turizmi 173
VII. Çocuk Pornosu 174
VIII. Grooming (İnternetle Uşaklaştırma) 177
IX. Çocuk Karaborsacılığı 177
X. Kötü Koşullarda Çocuk Çalıştırma Tipleri 179 10 PEDOFİLİ 181 Pedofili DSM–IV–TR Tanı Ölçütleri 181
I. Pedofilin Etiyolojisi 183
II. Pedofil Olan Çocuk Cinsel İstismarcı (Tercihsel Pedofili) 185
III. Pedofil Olmayan Çocuk İstismarcıları (Durumsal Cinsel İstismarcılar) 187
IV. Çocuk Pornografisi ve Pedofil İlişkisi 191 11 ÇOCUKLARLA UZMAN OLARAK GÖRÜŞME 193
I. Farklı Gelişim Düzeylerindeki Çocuklarla İletişim Kurma 193
II. Aileyle Yardım Sağlayıcı Bir Birlik Kurmak 196
A. Bütün Aile Bireyleri ile İlgilenildiği Mesajını Vermek 196
B. Beklentileri ve Amaçları Açıklığa Kavuşturmak 196
C. Otoritenizi ve Gücünüzü Açıklığa Kavuşturmak 196
III. Taahhütleri ve Yükümlülükleri Açıklığa Kavuşturmak 197
A. Karşınızdakine Kabul ve Beklentileri İfade Etmek 197
B. Karşınızdakine Empati Kurduğunuzu İfade Etmek 197
C. İçten Davrandığınız ve Uyumun Söz Konusu Olduğunu İfade Etmek 198
IV. Otoriteyi Etkin Şekilde Kullanma ve Aile Bireylerinin İlgisini Çekme 198
V. Aileyle İlişkide Çıkacak Zorlukların İdare Edilmesi 199
VI. Duyguları Kabul Etmek 202
VII. Görüşme 203
A. Küçük Çocuklarla Cinsel İstismar Şüphesi Hakkında Konuşma 203
B. Küçük çocuklarla görüşmenin genel prensipleri 204
VIII. Yaklaşma ve Yöntem: 205 A. Görüşmenin Yapısı 205 B. Küçük Çocuklara Soru Sorma Kuralları 207
IX. Fiziksel İstismara Maruz Kalmış Bir Çocukla Görüşme Yapma 207
A. İstismar Hikayesi Görüşmesi İçin Hazırlık 207
B. Göz Önüne Bulundurulması Gereken Genel Konular 208
C. Görüşmenin Amaçları ve Gizliliğin Sınırları 208
D. Disiplin ve Cezalandırmayı Normalleştirme 208
E. İstismar Yaşantılarının Detayları 209
F. Çocuğun Güvenliği ve Korunması ile İlgili Konular 209
G. İstismarcı Ebeveynin Dışındaki Ebeveynle Görüşme 210
H. Görüşme İçin Yeterli Zaman Oluşturmak 210
I. Toplanacak Bilgiler 210
İ. Görüşme Stratejileri 211
J. Çocuğu İstismar Ettiği İddia Edilen Kişiyle Görüşme 212
K. Görüşmenin evreleri 212
L. Cinsel İstismarla İlgili Özel Konular 214
M. Fiziksel İstismar İçin Özel Konular 214 12
AKRANLAR ARASI ÇATIŞMA 217
I. Saldırgan Profili 218
II. Mağdur Profili 220
III. Çatışmanın Belirtileri 222
IV. Çatışmaya Karşı Tutum 222 13 SİBER ŞİDDET 231
I. Bilişim Teknolojisi Araçlarını Kullanan Ergenin Özellikleri 233
II. Siber Akran Zorbalığının Ergen Üzerindeki Etkileri 235 14 MOBBİNG 241
I. İşyerinde Çatışma 242
II. İşyerinde Şiddet 243
III. İşyerinde Kabalık 243
IV. Mobbing Nedenleri 244
V. Kişisel Nedenler 244
VI. Kurumsal Nedenler 245
VII. Sosyal Nedenler 246
VIII. Mobbing Koşulları 246
IX. Mobbing Görülme Şekli 247
X. Mobbing Mağdurları 247 15 SUÇLULAR 253
I. Cinsel Şiddet 255
II. Çocukların Saldırganları 260
III. Yaşlıların Katilleri 265
IV. Takip Etme, İzleme Suçu 266
V. Aile İçi Şiddet 267
VI. Cinayet 270 16 VİKTİMOLOJİ 271
I. Şiddet Mağdurları 272
II. Cinsel Saldırı 274 Erkek Tecavüzü 276
III. Cinsel Saldırıyı Bildirme 277
A. Yaşlılar 278
B. Engelli İnsanlar 278
C. Homoseksüel Erkekler, Lezbiyenler, Biseksüeller ve Cinsiyet Değiştiren İnsanlar 278
D. Ev içi Şiddet Mağdurları 278
IV. Ev İçi Şiddet 279
V. Şiddete Tanık Olan Çocuklar 280
VI. Taciz 281
VII. Yaşlı Kurbanlar 282
VIII. Çocuk Mağdurlar 286
A. Şiddete Maruz Kalma Biçimleri 286
B. Çocuğa Yönelik Şiddet Olgularında Ortaya Çıkan Etkiler 287 17 CİNAYET 289
I. Kriminolojik Açıdan Cinayet Türleri 291
II. Etiyolojisine Göre Cinayetler 293 A. Töre ve Namus Cinayetleri 293 B. Kan Davası 294 C. Çoklu Öldürmeler 294
1. Toplu Katliam (Mass Murder) 294
2. Seri Cinayetler (Serial Murder) 295 D. Suikastlar 295 E. Öfke ve Cinnet Cinayetleri 295 F. Çocuk Cinayetleri 296
1. Cinsel Amaçlı İşlenen Cinayetler 296
2. Psikopati 297
III. Seri Katiller 298
A. Kendine Görev (Mission) Yükleyen Seri Katiller 300
B. Zevk İçin Öldüren (Hedonistic) Seri Katiller 300
C. Hükmedici (Power/Control) Seri Katiller 301
D. Seri Katillerin Genel Özellikleri 301 18
PROFİL ANALİZİ 305
I. Tarihe Kısa bir Bakış 306
II. Tecavüzün Coğrafyası 311
III. Profil Çıkaranlar Arasındaki Farklılıklar 313 19 İNTİHAR 327
I. Risk Etkenleri 329
II. İntiharların Adli Tıp Açısından Değerlendirilmesi 329
III. Psikopatalojik Risk Faktörleri 331
IV. Ailesel Risk Faktörleri 332
V. Biyolojik Risk Faktörleri 333
VI. Durumsal Risk Faktörleri 333
VII. İntihar Etme Eğilimindeki Birey Davranışlarıyla Nasıl Anlaşılır? 333
VIII. İntiharla İlgili Yanlış Bilinenler 334 Madde Bağımlılığı 336 Madde Bağımlılığının Belirtileri 338 Hukuki Boyut 340 20
SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUKLAR 343
I. Çocuğu Suça Sürükleyen Risk Faktörleri 344
A. Suça Sürüklenen Çocukların Adli Psikolojik Açıdan Değerlendirilmesi 347
B. Hukuksal Boyut 350 Kaynaklar 355 Kavramlar Dizini 377