ABD Yüksek Mahkemesi Kararlarında İfade Hürriyetinin Milli Güvenlik Sebebiyle Sınırlandırılması (9786253776404)

ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER 7
KISALTMALAR 13
GİRİŞ 15
I. KONUNUN TAKDİMİ VE ÖNEMİ 15
II. ÇALIŞMANIN USULÜ, AMACI VE KAPSAMI 16
BİRİNCİ BÖLÜM AMERİKAN FEDERAL ANAYASA HUKUKUNDA İFADE HÜRRİYETİ, İFADE HÜRRİYETİNİN TARİHİ GELİŞİMİ VE MİLLİ GÜVENLİK KAVRAMI
I. AMERİKAN ANAYASA HUKUKUNDA İFADE HÜRRİYETİ 21 A. İfade Hürriyetinin Teorik Arka Planı 21
1. Genel Olarak İfade Hürriyeti Kavramı 21
2. İfade Hürriyetine Teorik Yaklaşımlar 22 B. Birinci Değişikliğe Kadar İfade Hürriyetinin Amerika’daki Gelişimi 29
1. Koloni Döneminde ve Erken Dönemde İfade Hürriyetinin Gelişmesine Etki Eden Temel Hususlar 30
2. Birinci Değişikliğe Giden Süreç ve Ortaya Çıkan Tartışmalar 35
C. İfade Hürriyetinin Birinci Değişiklikteki Görünümü ve Birinci Değişiklik Sonrasındaki Bazı Gelişmeler 40
1. Genel Olarak 40
2. Birinci Değişikliğin Amacının ve Kapsamının Belirlenmesi 41
a. Birinci Değişikliğin Amacı ve Kapsamı 41
b. Birinci Değişikliğin Kapsamına Dair Görüşler 45
3. Birinci Değişiklik Sonrasında Ortaya Çıkan Gelişmelere Genel Bakış 48
a. Çıkarılan Kanunlar Bakımından Örnekler 48 (1) 1791–1940 Arası Dönem 49 (a) 1798 Tarihli Yabancılar ve İhanet Kanunları (The Alien and Sedition Acts) 49 (b) 1917 Tarihli Casusluk Kanunu (Espionage Act) 57 (2) 1940–2001 Arası Dönem 58 (3) 2001 ve Sonrası 60
b. Birinci Değişiklik Sonrasında Yüksek Mahkemenin Kararlarında İfade Hürriyetinin Tarihi Gelişimi 61
D. Yüksek Mahkemenin Denetiminde İfade Hürriyetine Müdahale Öngören Kuralların Niteliği 65
1. Genel Olarak Hukuk Kurallarının Muğlaklığı (Vagueness) ve Aşırı Genişliği (Overbreadth) 65
2. Muğlaklık Doktrini 66 a. Muğlaklık Kavramı 66 b. İfade Hürriyeti Bağlamında Mahkeme Kararlarında Muğlaklık 67
3. Aşırı Genişlik Doktrini 73
a. Aşırı Genişlik Kavramı ve İfade Hürriyeti 73
b. İfade Hürriyeti Bağlamında Mahkeme Kararlarında Aşırı Genişlik 75
4. Muğlaklık ve Aşırı Genişlik Doktrinleri Arasındaki İlişki 79
E. Yüksek Mahkemenin İfade Hürriyetine Yapılan Müdahalelere Uyguladığı Denetim Düzeyleri ve Kategorik Yaklaşım (Categorical Approach) 80
1. İfade Hürriyetine Yapılan Müdahalelerin Niteliğine Göre Uygulanacak Denetimin Tespit Edilmesi 81
a. Üç Düzeyli Denetim 82
b. İçeriğe Dayalı Müdahale 83 (1) İfade Hürriyetine Yapılan Müdahalenin İçeriğe Dayalı Olması 83 (2) İçeriğe Dayalı Müdahalenin Türleri 87
c. İçerikten Bağımsız Müdahale 89
d. İfade Hürriyetine Müdahalelerde Uygulanacak Denetim Düzeyi 91 (1) Genel Olarak 91 (2) İçeriğe Dayalı Müdahalelerde Denetimin Hangi Düzeyde Yapılacağının Tespiti Sorunu 93 (a) Bakış Açısı Ayrımcılığının Yapılması ile Kamu Alanındaki ve Özel Mülkteki İfadelere Yapılan Müdahalenin İçeriğe Dayalı Olması 93 (i) Sıkı Denetim Yapılan Haller 93 (ii) İçeriğe Dayalı Müdahaleler ve İkincil Etkiler Doktrini 98 (iii) Kuralın Amacının İçerikten Bağımsız Olması Hali 101 (b) Kamu Alanı Olmayan ve Hükümet Kontrolünde Bulunan Yerlerdeki İfadelere Yapılan Müdahalenin İçeriğe Dayalı Olması 103 (i) Kamu Alanı Olmayan ve Hükümet Kontrolünde Bulunan Yerlerin Belirlenmesi 103 (ii) Kamu Alanı Olmayan ve Hükümet Kontrolünde Bulunan Yerlerde İçeriğe Dayalı Müdahalelere Uygulanacak Denetimin Düzeyi 104 (3) Müdahalenin İçeriğe Dayalı Olmaması Halinde Denetimin Hangi Düzeyde Yapılacağının Tespiti Sorunu 108 (a) İçeriğe Dayalı Olmayan Müdahaleler ve O’Brien Ölçütü 108 (b) O’Brien Ölçütünden Sonra İçeriğe Dayalı Olmayan Müdahalelerin Denetim Düzeyi 110
2. İfadenin Türleri Bakımından Yapılan Denetim ve Ölçütlerin Tespiti: Kategorik Yaklaşım 113
a. Korunan ve Korunmayan İfadeler 114
b. İfadenin Türlerine Göre Uygulanacak Ölçütün Tespit Edilmesi Sorunu 118 (1) Amerikan Anayasa Hukukunda İletişimsel Davranışlar ve Mahkemenin Denetimi 118 (a) İletişimsel Davranışlar ve Saf İfadeler Ayrımı 118 (b) İletişimsel Davranışların (ve Sembolik İfadelerin) Önemi, Belirlenmesi ve Uygulanan Ölçütler 119 (i) İletişimsel Davranışların Önemi 119 (ii) İletişimsel Davranışların Belirlenmesi 121 (iii) İletişimsel Davranışlardaki “İletişimsel Unsurlara” Müdahale Edilmesi ve Mahkemenin Denetimi 125 (iv) İletişimsel Davranışlardaki “İletişimsel Olmayan Unsurlara” Müdahaleler, Rastlantısal Sınırlandırmalar ve Mahkemenin Denetimi 129 (2) Amerikan Anayasa Hukukunda Saldırgan (Kavgacı) İfadeler ve Mahkemenin Denetimi 134 (a) Saldırgan İfadeler Kavramı 134 (b) Saldırgan İfadelerin Doğuşu 135 (c) Saldırgan İfadelerin Yüksek Mahkeme Kararlarında Geçirdiği Evrim 137 (3) Hukuka Aykırı Eylemleri Teşvik ve Tahrik Eden İfadeler ve Mahkemenin Denetimi 146
II. MİLLİ GÜVENLİK KAVRAMI 148 A. Genel Olarak Güvenlik Kavramı 148 B. Milli Güvenlik (National Security) 150
1. Milli Güvenlik Kavramı 150
2. Amerikan Milli Güvenlik Anlayışı ve Gelişimi 151
a. Amerikan Milli Güvenlik Anlayışı 151
b. Amerikan Milli Güvenlik Anlayışına Yön Veren Önemli Olaylar ve Değerler 154 (1) Amerikan Milli Güvenlik Anlayışına Yön Veren Önemli Olaylar ve Gelişmeler ile Milli Güvenliğin Anayasal Hürriyetler Üzerindeki Etkisi 154 (a) Erken Dönemde Milli Güvenliğin Görünümü 154 (b) Birinci Dünya Savaşı ve İkinci Dünya Savaşı Dönemlerinde Milli Güvenliğin Görünümü 158 (c) Soğuk Savaş Döneminde Milli Güvenlik 164 (d) Soğuk Savaşın Ardından Milli Güvenlik, 11 Eylül Sonrasında Milli Güvenliğin Görünümü ve Yeni Gelişmelerin Etkisi 168 (i) Soğuk Savaşın Sona Ermesinin Milli Güvenlik Politikalarına Yansıması 168 (ii) 11 Eylül Saldırılarının Milli Güvenlik Algısına Etkisi 169 (iii) 11 Eylül Saldırılarının Yol Açtığı Hürriyet Rejimi: ABD Vatanseverlik Kanunu (USA PATRIOT Act) 173 (2) Milli Güvenlik Bağlamında Amerikan Anayasal Organları 177 (3) Amerikan Temel Değerleri ve Milli Güvenlik 180
C. Milli Güvenliğin Çeşitli Kavramlarla İlişkisi 182
1. Genel Olarak 182
2. Milli Güvenlik ve Milli Menfaatler (National Interests) 182
3. Milli Güvenlik ve Kamu Güvenliği (Public Safety) 184
a. Milli Güvenlik ve Kamu Düzeni (Public Order) 184
b. Devletin Temel Görevi Olarak Güvenlik Ekseninde Kamu Güvenliği 186
c. Milli Güvenlik ve Kamu Güvenliği İlişkisi 188
4. Milli Güvenlik ve Terörizm (Terrorism) 189
5. Milli Güvenlik ve Olağanüstü Hal (National Emergency) 192
a. Olağanüstü Hal Kavramı 192
b. Milli Güvenlik ve Olağanüstü Hal İlişkisi 197
6. Milli Güvenlik ve Sıkıyönetim (Martial Law) 199
İKİNCİ BÖLÜM İFADE HÜRRİYETİNİN MİLLİ GÜVENLİK SEBEBİYLE SINIRLANDIRILMASI VE YÜKSEK MAHKEMENİN DENETİM ÖLÇÜTLERİ
I. GENEL OLARAK 205
II. İFADE HÜRRİYETİNİN MİLLİ GÜVENLİK SEBEBİYLE SINIRLANDIRILMASI VE MAHKEMENİN DENETİMİ 207
A. İfade Hürriyetinin Milli Güvenlik Sebebiyle Sınırlandırılması 207
1. Genel Olarak Hürriyet–Güvenlik İlişkisi 207
2. İfade Hürriyetinin Sınırlandırılması ve Milli Güvenlik 209
3. Amerika’da İfade Hürriyeti ile Milli Güvenlik Çatışmasının Genel Görünümü 213
B. Milli Güvenlik Sebebiyle Sansür Uygulandığı Hallerde Uygulanan Ölçütler 217
1. Doğrudan (Gerçek) Sansür ve Mahkemenin Denetimi 218
2. Dolaylı (Görünüşte/Gerçek Olmayan) Sansür ve Mahkemenin Denetimi 226
C. Milli Güvenlik Bağlamında Mahkemenin Denetimine Genel Bir Örnek: Holder v. Humanitarian Law Project Kararı 231
1. Dava Hakkında Genel Bilgiler 231
2. Muğlaklık ve Aşırı Genişlik Doktrinlerinin Uygulanması 233
3. Müdahalenin Türünün ve Denetim Düzeyinin Tespiti 234
III. MAHKEME TARAFINDAN UYGULANAN DİĞER ÖLÇÜTLER 238
A. Açık ve Mevcut Tehlike Ölçütü (The Clear and Present Danger Test) 238
1. Açık ve Mevcut Tehlike Ölçütünün Ortaya Çıkışı 240
a. Genel Olarak Ölçütün Tarihi Arka Planı 240
b. Açık ve Mevcut Tehlike Ölçütünün Ortaya Çıkması ve İlk Örnekleri 243
2. Makullük Yaklaşımı (The Reasonableness Approach): Gitlow ve Whitney Kararları Işığında Açık ve Mevcut Tehlike Ölçütünün Orta Düzey Koruması 250
3. Risk Formulü Yaklaşımı (The Risk Formula Approach): Dennis ve Yates Kararları Işığında Açık ve Mevcut Tehlike Ölçütünün Yeni Görünümü Olarak İfade Hürriyetinin Çok Az Korunması 254
4. Brandenburg Yaklaşımı (The Brandenburg Test) 260
a. Brandenburg’a Giden Yolda Bazı Gelişmeler 260
b. İfade Hürriyeti İçin Yeni Bir Dönem: Brandenburg Yaklaşımı 262 (1) Brandenburg Kararına Konu Olay 262 (2) Brandenburg Yaklaşımının Uygulanması ve Getirdikleri 263
5. Schenck’ten Brandenburg’a Açık ve Mevcut Tehlike Ölçütü: Ölçütün Uygulanmasındaki Sorunlar 267 6.
21. Yüzyıl’da Açık ve Mevcut Tehlike Ölçütü 272
a. 11 Eylül Saldırılarının Ardından Irak’ın İşgalinde Politik Bir Söylem Olarak Açık ve Mevcut Tehlike 273
b. Açık ve Mevcut Tehlike Ölçütünün Bugünü ve Milli Güvenliğe Tehdit Olarak Görülen TikTok Uygulamasına Yönelik Yaptırımlar 275 (1) İfade Hürriyeti Güvencelerinin Esnetilmesi ve İfade Hürriyetine Yeni İstisnaların Eklenmesi Talepleri 275 (2) Milli Güvenlik ve TikTok 286
c. Açık ve Mevcut Tehlike Ölçütünün Dünyadaki Etkisi: Türkiye Örneğine Kısa Bir Bakış 292
B. Dengeleme Ölçütü (Balancing Test) 297
1. Dengeleme Ölçütünün Tarihi, Uygulanması, Türleri ve Kategorik Yaklaşım 298
a. Kısaca Dengeleme Ölçütünün Tarihi Gelişimi 298
b. Uyuşmazlıkların Çözümünde Dengeleme Ölçütünün Uygulanması 300
c. Dengeleme Ölçütünün Türleri 305
d. Kategorik Yaklaşım ve Dengelemenin Kısaca Karşılaştırılması 308
2. İfade Hürriyeti ile Milli Güvenlik Arasındaki Uyuşmazlık ve Dengeleme Ölçütü 310
a. İfade Hürriyeti ve Milli Güvenlik Arasındaki Çatışmada Dengeleme 311
b. Yüksek Mahkeme Kararlarında İfade Hürriyeti ile Milli Güvenlik Çatışmasında İkincil (Örtülü) Bir Unsur Olarak Dengeleme 312 (1) İfade Hürriyeti–Milli Güvenlik Çatışmasında Aşırı Genişlik Doktrini ve Dengelemenin Uygulanması 313 (a) Belirli İşlerin Yapılabilmesi İçin Yemin ve Zorunlu Beyan Uygulamalarında Dengelemenin İzleri 313 (b) Aşırı Genişlik ve Muğlaklık Doktrinleri ile Birlikte Dengeleme 318 (2) Korunan ve Korunmayan (ya da Az Korunan) İfadeler ve Dengeleme 322 (a) Korunan İfadeler ve Dengeleme 322 (b) Korunmayan (ya da Az Korunan) İfade Kategorileri ve Dengeleme 327
c. Yüksek Mahkeme Kararlarında İfade Hürriyeti ile Milli Güvenlik Çatışmasında Bağımsız (Açık) Bir Ölçüt Olarak Dengeleme 329 (1) Dengelemenin Bağımsız Bir Ölçüt Olarak Uygulanması 329 (2) Dengelemenin Bağımsız Bir Ölçüt Olarak Uygulanmasının Reddedilmesi 335
3. İfade Hürriyetini Basitleştiren Bir Ölçüt Olarak Dengeleme ve Dengelemenin Yol Açtığı Sorunlar 339
a. Dengelemenin Yapısı Gereği Ortaya Çıkan Sorunlar 340
b. Dengelemenin Hukuki Güvenlik Açısından Neden Olduğu Sorunlar 343
c. Dengeleme Ölçütünün İfade Hürriyetini Önemsizleştirmesi 345
C. İfade Hürriyetinin Mutlak Korunması: Mutlakçı (Kategorik) Yaklaşım (Absolutist Categorical Approach) 349
1. Douglas’ın İfade Hürriyetine Yaklaşımı ve Milli Güvenlik Sebebiyle İfade Hürriyetinin Sınırlandırılması Sorunu 350
a. Hakim Douglas’ın İfade Hürriyeti Görüşünün Giderek Korumacı Hal Alması 350
b. Douglas’ın Mutlakçı Görüşü: Nihai Liman Olarak Kutsal İfade Hürriyeti 354
2. Doktrinde İfade Hürriyetinin Mutlaklığı Görüşü 360
a. Genel olarak 360
b. İçeriğe Dayalı Müdahale Yasağı ve Siyasi İfadelerin Mutlaklığı 362 3.
21. Yüzyılda İfade Hürriyetinin Mutlak Korunması 368 SONUÇ 373
KAYNAKÇA 383